Slachtoffers tevreden over deskundigheid en bejegening rechter

Deskundige rechter

In het onderzoek werden 1017 slachtoffers gevraagd naar de plus- en minpunten van de wijze waarop ze benaderd zijn door Slachtofferhulp Nederland, de politie, het Openbaar Ministerie (OM) en de rechtspraak. Over deze instanties zijn zij in grote lijn tevreden, op onderdelen is er kritiek. De rechtspraak scoort goed op deskundigheid, het onderdeel dat slachtoffers het meest belangrijk vinden. 75 procent van de slachtoffers vindt dat de rechter deskundig zijn werk doet, 10 procent is neutraal, 15 procent vindt de rechter niet deskundig. 

Serieus nemen

De meeste slachtoffers voelen zich tijdens hun rechtszaak serieus genomen door de rechter: 74 procent. Evenveel slachtoffers vinden dat de rechter hen voldoende gelegenheid geeft om hun verhaal te doen. 71 procent heeft waardering voor de wijze waarop rechters omgaan met vertrouwelijke informatie en de onpartijdigheid van de rechter. “Bij rechters is het bewustzijn voor de positie van het slachtoffer de afgelopen jaren groter geworden”, aldus Peter Lemaire, voorzitter van de Landelijk Overleg Voorzitters Strafsector. “Er is een groeiend besef dat een goede bejegening belangrijk is, ook bijvoorbeeld bij bodes en beveiliging. Er wordt minder op het puur juridische gefocused, er is meer aandacht voor het slachtoffer.”
Het OM haalt vergelijkbaar positieve resultaten, alleen is daar de groep slachtoffers die zich niet serieus genomen voelt groter. Dat is een aandachtspunt, stelt staatsecretaris Teeven. Bij Slachtofferhulp Nederland zijn slachtoffers het meest lovend over hun ervaringen: op veel onderdelen is 80 tot 90 procent van de ondervraagden tevreden.

Kritisch

Kritischer zijn slachtoffers over wijze waarop de rechtspraak verdachten berecht en bestraft. Een substantiële minderheid 28 procent vindt dat rechters onvoldoende 'moeite doet' om de dader te bestraffen. Een meerderheid van 58 procent is hier positief over. Bij de kritische slachtoffers gaat het relatief vaak om zaken waarin de verdachte uiteindelijk niet bestraft is. “Dat is een bekend gegeven”, stelt Lemaire. “Met name bij ernstige misdrijven is voor slachtoffers geen straf hoog genoeg. Rechters zijn hun uitspraak wel steeds beter uit gaan leggen. Die uitleg is ook bij het OM van belang: daarmee kunnen de verwachtingen van slachtoffers reëel gehouden worden.”

Informatie

Aandachtspunten voor de rechtspraak in de ogen van slachtoffers zijn het opleggen van de juiste schadevergoeding aan de verdachte, het geven van voldoende informatie over het proces en het verkleinen van het gevaar op herhaling van het delict. Op deze onderdelen is het aantal tevreden slachtoffers vergelijkbaar met het aantal kritische slachtoffers. Heel positief wordt geoordeeld over de beleefdheid van de rechter: 84 procent. Over de hele linie is 60 procent van de slachtoffers positief over het functioneren van de rechter, 19 procent neutraal en 21 procent negatief.

Handreiking

In de afgelopen jaren is er een groeiende aandacht voor het verbeteren van de positie van slachtoffers. Dit heeft geleid tot nieuwe rechten voor slachtoffers, zoals het spreekrecht in strafzittingen. Een aantal van deze rechten zijn vastgelegd in de ‘Wet versterking positie van het slachtoffer’, die op 1 januari 2011 is ingegaan. Binnen de rechtspraak werkt op dit moment een projectgroep aan een zogeheten handreiking, die rechters praktisch en juridisch ondersteunt bij de bejegening van slachtoffers en de behandeling van claims.

Opvang

Begin vorig jaar heeft de rechtspraak de ‘Modelregeling inzake passende verblijfsomgeving slachtoffers’ ingevoerd. Hierin staat onder meer hoe bodes bij rechtbanken en hoven slachtoffers een goede en doelmatige opvang kunnen bieden. Dit houdt bijvoorbeeld in dat een ongewenste confrontatie met de verdachte wordt vermeden en dat het slachtoffer een vooraf vastgestelde plek in de zittingszaal inneemt.