Advies studenten: 'laat je vaker zien als rechtspraak, ook op Twitter'

Student Tijs Heunks

Gordijnen

“Kijk, deze glazen wanden in de rechtbank Rotterdam zijn heel transparant bedoeld. Alleen zijn er gordijnen voor gehangen, en dat geeft eerder het tegengestelde effect”, vertelt student bestuurskunde Tijs Heunks. “Of neem deze balie”, toont hij de zaal een tweede foto, “daar zitten drie medewerkers achter. Alleen zie je ze niet. Vanwege de veiligheid zitten ze laag. Ook niet heel transparant.” Het publiek gniffelt om de beeldende en grappige aanpak van Heunks, die bij de Raad voor de rechtspraak aan een gemêleerd publiek vertelt hoe hij en twee medestudenten tijdens een werkstage de openheid en externe gerichtheid van rechtbank Rotterdam hebben ervaren. Ook Groningse en Utrechtse studenten geven in Den Haag hun indrukken en aanbevelingen, over de transparantie bij de rechtbanken Noord-Nederland en Midden-Nederland. Het project is onderdeel van de Montesquieu-zomerconferentie ‘Weg met de achterkamertjes? Alles openbaar?’.

Gemotiveerd

Rechtbanken doen veel moeite om meer en beter met de buitenwereld te communiceren, stellen alle groepen studenten vast. “De houding van rechters in de rechtszaal is vaak heel empathisch”, signaleert Evert-Jan de Groot, een van de drie filosofiestudenten die rechtbank Midden-Nederland bezochten. “Ze leven mee en zijn gemotiveerd zich toegankelijk op te stellen.” Het beeld dat buiten de rechtbank van rechters bestaat is veel negatiever dan deze werkelijkheid, vult zijn buurman aan: “De meeste burgers komen zelf niet in de rechtszaal en vormen hun beeld via het Journaal en andere nieuwsberichten. Daar gaat het vooral om de meer spraakmakende controversiële zaken en worden de nuances niet meegenomen.”

Journalist Chris Klomp

Tv-programma's

“Dat klopt helemaal”, erkent rechtbankjournalist Chris Klomp, die in het discussiepanel zit. “De journalistiek faalt in het verslag doen van rechtszaken. De meeste rechters spreken goed recht, het enige dat misgaat is de berichtgeving in de media.” Klomp roept de rechtspraak op om vaker rechters naar tv-programma’s te sturen. Vonnissen zijn volgens hem prima in een paar zinnen uit te leggen. “Zelfs in het gehaaste De Wereld Draait Door. Dat is te trainen.”

Charismatisch

Wijs een charismatische rechter aan die namens de Rechtspraak op radio en tv kan acteren, bepleiten de Utrechtse studenten. “Een soort Benno Baksteen van de Rechtspraak”, verwijst dagvoorzitter hoogleraar rechtssociologie Marc Hertogh naar de ooit fameuze woordvoerder van de Nederlandse vereniging voor verkeersvliegers. De zaal voelt er wel voor. Als actueel voorbeeld wordt de zaak van de Eindhovense ‘kopschoppers’ genoemd. Daarover ontstond commotie door de strafkorting die gegeven werd vanwege de privacygevoelige tv-beelden die waren uitgezonden. “In praatprogramma’s zag je officieren van justitie, advocaten, maar geen rechters. Terwijl die het goed hadden kunnen uitleggen”, aldus een toeschouwer.

Kip-ei

“Maar mijn collega’s werden door de media niet eens uitgenodigd”, vertelt toeschouwer Willem Damen, die als strafrechter in ’s-Hertogenbosch de kwestie van dichtbij meemaakte. Dat komt ook omdat rechters op tv vaak met meel in de mond praten, stelt Klomp. Een kip-ei patstelling die doorbroken moet worden, vindt panellid Simone Roos, lid van de Raad voor de rechtspraak. “Er wordt te vaak nee gezegd door de rechtspraak. We moeten het gewoon vaker proberen. En accepteer dat er af en toe een ongelukje gebeurt, anders wordt je nooit beter.”

Groningse studenten

Benaderbaar

Laat rechters vaker twitteren, adviseren de Groningse studenten de rechtspraak. “Wees niet te huiverig voor de social media”, geeft rechtenstudent Marloes Bulthuis de zaal mee. “Door te twitteren maak je rechters benaderbaar. En het biedt snelle informatie aan de buitenwereld.” Panellid Daan Keur, president van rechtbank Noord-Nederland, knikt instemmend. “Ik vind benaderbaar een mooi begrip.” Of Keur zelf twittert, vraagt gespreksleider Hertogh. “Nee, maar dat is vooral uit onwennigheid. Ik verwacht dat twitter zich in de rechtspraak als een olievlek zal verspreiden.” Maar in zo’n korte tweet kun je toch nooit de nuance van een vonnis recht doen, vraagt een oudere dame. “Jawel hoor”, benadrukt Chris Klomp, die een twitteraccount met ruim 10.000 volgers heeft. “Je kunt in meerdere tweets achter elkaar prima het hele verhaal vertellen”, zegt hij. Een Groningse studente vult aan: “En je kunt altijd een linkje in je tweet maken naar rechtspraak.nl voor de context.”

Sociale controle

“Laat alle media - de Telegraaf voorop - een verplichte link maken naar rechtspraak.nl, grapt Tijs Heunks met een serieuze ondertoon namens de Rotterdamse studenten. En waarom maken we van journalist geen geaccrediteerd beroep, suggereren ze. Dan kan het kaf van het koren gescheiden worden. Rechtbankjournalisten corrigeren elkaar ook onderling, reageert vanuit het publiek Natascha van Hooft, hoofd communicatie van rechtbank Noord-Nederland. “Zoals bij de zaak Marianne Vaatstra. Daar zaten 50 tot 60 journalisten bij elkaar te twitteren en er was een soort sociale controle om niet alle details van de zaak naar buiten te brengen.”