Gerechtsgebouw straks: uithangbord, cloud of glazen kas

Deze drie ontwerpen werden deze week gepresenteerd tijdens een manifestatie, waarvoor   In beweging

Achterliggende gedachte is dat de rechtspraak in beweging is, die ook het nodige vraagt van de gerechtsgebouwen. Dit jaar ging een groot moderniseringsprogramma van start dat rechtspraak toegankelijker, sneller en begrijpelijker maakt. Digitalisering speelt hierbij een belangrijke rol, zonder dat dat een doel op zich is.

De gepresenteerde ontwerpen laten zien dat het met het gerechtsgebouw van de toekomst verschillende kanten op kan gaan. De leden van de teams oriënteerden zich breed en namen een kijkje bij onder meer het Internationaal Strafhof in Den Haag en het nieuwe Paleis van Justitie in Amsterdam.

Laatste redmiddel

Bij een van de teams leidde dit tot het concept van een rechtbank als allerlaatste redmiddel. Nu al komt slechts een fractie van de juridische conflicten bij de rechter terecht. Conflicten worden vaak geschikt, mediation biedt soms oplossing, er zijn geschillen- en arbitragecommissies. Dit team vroeg zich af of je met een gerechtsgebouw als een soort Juridische helderheid

Het tweede team kwam tot het concept van een rechtbank die vooral helderheid moet scheppen in juridische kwesties. Dit team concludeerde dat het niet de vraag is óf we naar een digitaal rechtssysteem gaan, maar dat het alleen de vraag is in welke vorm dat gebeurt. De leden van dit team zien in plaats van een gebouw een open-data cloud voor zich, waar iedereen toegang toe heeft.  Oplossend vermogen

Het derde team stelde het oplossend vermogen van gerechten voorop, tot uitdrukking komend in een grote, openbaar toegankelijke glazen kas. Alle ruimtes zijn ingericht om sociale interactie en dialoog mogelijk te maken. Rechters kunnen ruimtes aanpassen, afhankelijk van de rechtszaak. Bijvoorbeeld om druk te zetten op partijen om eruit te komen, zou de rechter de ruimte kleiner moeten kunnen maken.  Rapport

De manifestatie werd georganiseerd door Platform GRAS (Groningse architectuurcentrum) in samenwerking met advies- en onderzoeksinstituut HiiL innovating justice. Circa 150 opinieleiders, rechtsvernieuwers en juridisch specialisten kwamen op het evenement af. De resultaten van de ontwerpmanifestatie worden opgenomen in het Trend Report Trialogue - releasing the value of courts dat deze maand verschijnt.

De presentaties van de teams zijn ook online te vinden.