Concurrentie- en relatiebeding in managementovereenkomsten. Strekking, belang.

Waes drijft een onderneming die zich richt op de werving, selectie en detachering van hoogopgeleid personeel op het gebied van informatietechnologie. Bestuurder (via zijn vennootschap [++] Investments B.V.) is [persoon A] (hierna: [persoon A] ). Enig aandeelhouder van Waes is Waes Holding B.V. (hierna: Waes Holding). [persoon A] is (indirect) meerderheidsaandeelhouder van Waes Holding.

Klanten van Waes zijn onder meer Bol.com en Rabobank. Bij Waes zijn ongeveer 80 mensen werkzaam.

[persoon A] laat zijn key-werknemers in Waes participeren via certificaten die door Waes Holding zijn/worden uitgegeven.

Geïntimeerde 5 ( [appellant sub 5] ) en geïntimeerde 4 ( [appellant sub 4] ), waren via hun vennootschappen geïntimeerde 3 ( [yy] BV) en geïntimeerde 2 ( [xx] BV) sinds respectievelijk 1 mei 2021 en 1 december 2022 op basis van een managementovereenkomst voor Waes werkzaam.

1. De manager verbindt zich jegens de vennootschap om zich gedurende de duur van deze overeenkomst te onthouden van (rechts-)handelingen die een tegenstrijdig belang met de vennootschap (kunnen) opleveren, daaronder in elk geval begrepen de handelingen zoals omschreven in lid 2 van dit artikel.

2. De manager verbindt zich jegens de vennootschap niet zelf, middellijk of onmiddellijk, zonder voorafgaande toestemming van de vennootschap:

3. gedurende twee jaar na de beëindiging van deze overeenkomst in Nederland, in welke hoedanigheid dan ook. direct of indirect, zich in ie laten met of betrokken te zijn bij, of enige persoon te benaderen met het oog op betrokkenheid bij. zakelijke activiteiten die betrekking hebben op de ontwikkeling of de productie van of de handel in producten, of op de verlening van diensten, die op de datum van beëindiging van deze overeenkomst door de vennootschap worden ontwikkeld, geproduceerd, verhandeld of verleend of die daarmee zouden kunnen concurreren.

4. (…)

5. een werknemer, distributeur of agent van de vennootschap over te halen of trachten over te halen om zijn of haar relatie met de vennootschap te beëindigen of dit anderszins te bewerkstelligen, of zo een persoon in dienst te nemen of daarmee een contractuele relatie aan te gaan binnen twee jaar na de effectieve beëindiging van zijn of haar arbeidsverhouding of relatie met de vennootschap of iets te doen waardoor de relatie tussen een werknemer, distributeur of agent en de vennootschap nadelig beïnvloed zou kunnen worden;

6. gedurende twee jaren na de beëindiging van deze overeenkomst een klant, leverancier of andere persoon die een zakelijke relatie onderhoudt met de vennootschap over te halen of trachten over te halen zijn of haar relatie met de vennootschap te beëindigen of dit anderszins te bewerkstellingen, of iets te doen waardoor die relatie nadelig beïnvloed zou kunnen worden, dan wel een concurrent van de vennootschap bij te staan, bij te doen staan of te trachten bij te staan bij de onder (a) genoemde activiteiten.

7. De manager zal de verboden als omschreven in de leden 1 en 2 ook opleggen aan een ieder die zij voor het verrichten van de werkzaamheden inschakelen.

8. Onverminderd het voorafgaande onthouden de manager en de door haar ingeschakelde personen zich ervan bewust iets te doen waardoor de bedrijfsvoering van de vennootschap nadelig beïnvloed zou kunnen worden.

9. Bij schending van het hiervoor bepaalde verbeurt de manager een direct opeisbare boete aan de vennootschap van € 1.000.000,-- per overtreding, zonder dat de vennootschap enig verlies of schade behoeft te bewijzen en onverminderd het recht van de vennootschap daarnaast schadevergoeding te claimen als daartoe gronden zijn. Het recht op het opeisen van de boete vervalt een jaar na de dag waarop de overtreding aan de vennootschap kenbaar is geworden, of redelijker wijs kenbaar had kunnen zijn, zonder dat in dit tijdvak maatregelen tot invordering van de boete zijn genomen."

Eind 2022 zijn aan [yy] BV en [xx] BV certificaten van aandelen in Waes Holding uitgegeven. Deze uitgifte van certificaten was mede ingegeven door een voornemen van de groot aandeelhouder om op termijn een verkoop van Waes te realiseren en het key-personeel daarvan te laten profiteren. In verband met de aandelenuitgifte is door de betrokken partijen (waaronder [appellant sub 5] , [yy] BV, [appellant sub 4] en [xx] BV) op 21 december 2022 een 'aandeelhouders-/certificaathoudersovereenkomst Waes Holding' (productie 3 bij inleidende dagvaarding, hierna: de aandeelhoudersovereenkomst) ondertekend.

In artikel 6 van deze aandeelhoudersovereenkomst zijn postcontractuele bedingen opgenomen die dezelfde strekking hebben als de postcontractuele bedingen in de met [yy] BV en [xx] BV gesloten managementovereenkomsten. In artikel 8 van de aandeelhoudersovereenkomst is een boetebepaling opgenomen die, bij overtreding van artikel 6, € 1.000.000,-bedraagt.

De managementovereenkomsten tussen Waes en [xx] BV en Waes en [yy] BV zijn op respectievelijk 31 augustus 2023 en 30 september 2023 beëindigd.

In het kader van de ontvlechting zijn met [yy] BV, [appellant sub 5] , [xx] BV en [appellant sub 4] afspraken gemaakt over de in de managementovereenkomsten opgenomen postcontractuele bedingen. Die afspraken zijn neergelegd in mailcorrespondentie tussen [persoon A] , [appellant sub 5] en [appellant sub 4] .

[appellant sub 4] is in het najaar van 2023 in dienst getreden van iSprout B.V., een detacheerder van hoogopgeleid technisch personeel. iSprout BV maakt deel uit van een groep van vennootschappen die (middellijk) eigendom zijn van [persoon C] (hierna: [persoon C] ).

Bij brief van 27 oktober 2023 (productie 9 bij inleidende dagvaarding) heeft de advocaat van Waes [appellant sub 4] erop gewezen dat diens betrokkenheid bij iSprout strijdig is met artikel 8 van de managementovereenkomst. [appellant sub 4] is vervolgens gesommeerd (onder meer) te bevestigen dat hij zijn werkzaamheden ten behoeve van iSprout staakt en gestaakt zal houden.

Op 21 of 22 december 2023 is appellante 1 (Tech Seals) opgericht. Blijkens de omschrijving in het handelsregister (productie 14 bij inleidende dagvaarding) richt Tech Seals zich op het detacheren van niet-ingezetenen binnen Nederland in de sector informatie technologie (IT). Tech Seals maakt deel uit van de groep van vennootschappen van [persoon C] .

Na ondertekening van de geheimhoudingsverklaring heeft [persoon C] onder meer inzage gekregen in de klanten van Waes en met die klanten gegeneerde omzet. [persoon C] heeft geen bod gedaan op Waes. Uiteindelijk heeft [persoon A] ervan afgezien om Waes te verkopen.

Op 1 oktober 2024 is Tech Seals met haar activiteiten gestart. Op die datum hebben zowel [appellant sub 5] als [appellant sub 4] via hun LinkedIn-profielen kenbaar gemaakt ten behoeve van Tech Seals werkzaam te zijn. Blijkens het handelsregister (productie 14 bij inleidende dagvaarding) zijn zij beiden op 1 oktober 2024 toegetreden tot het statutaire bestuur van Tech Seals.

Bij e-mailbericht van 8 november 2024 (productie 16 bij inleidende dagvaarding) heeft de advocaat van [appellanten] in reactie op een sommatie van de advocaat van Waes betwist dat [zz] Groep, [xx] BV en [yy] BV (post)contractuele afspraken hebben overtreden.

Waes heeft aan haar vorderingen ten grondslag gelegd, kort gezegd, dat [xx] BV en [yy] BV de met hen gesloten managementovereenkomsten hebben geschonden. [appellant sub 4] en [appellant sub 5] (althans hun vennootschappen) hebben (in ieder geval) vanaf 1 oktober 2024, dus binnen twee jaar na beëindiging van de overeenkomsten, onder de vlag van Tech Seals, waarvan [appellant sub 4] en [appellant sub 5] bestuurders zijn, zaken gedaan of trachten te doen met klanten/relaties van Waes, waaronder Bol.com, Rabobank, Head First en Hiltermann Lease, dit deels met succes. Twee oud-medewerkers van Waes zijn inmiddels namens Tech Seals werkzaam voor Hiltermann Lease en Rabobank. Tech Seals, een aan [zz] Groep gelieerde vennootschap, heeft daarmee de afspraken in de geheimhoudingsverklaring geschonden. Volgens Waes wordt haar bedrijfsdebiet geschonden en heeft zij er recht en spoedeisend belang bij om haar onderneming te beschermen door in kort geding nakoming van [appellanten] van de postcontractuele en geheimhoudingsbedingen te verlangen.

[appellanten] hebben gemotiveerd verweer gevoerd tegen de vorderingen van Waes.

Bij het bestreden vonnis heeft de voorzieningenrechter geoordeeld:

1. dat het beroep van [appellanten] op de relatieve onbevoegdheid van de (voorzieningenrechter van de) rechtbank Oost-Brabant niet opgaat (rov. 4.1);

2. dat uit de met [appellant sub 4] en [appellant sub 5] gevoerde e-mailcorrespondentie blijkt dat overeengekomen is dat de in de managementovereenkomst verwoorde tijdsduur van het non-concurrentiebeding is teruggebracht van twee jaar naar één jaar, ingaande op 17 juli 2023 ( [appellant sub 4] ) respectievelijk 1 oktober 2023 ( [appellant sub 5] ) (rov. 4.3);

3. dat wordt uitgegaan van de geldigheid van het relatiebeding van twee jaar, derhalve tot 1 september 2025 ( [xx] BV en [appellant sub 4] ) respectievelijk 1 oktober 2025 ( [yy] BV en [appellant sub 5] ) (rov. 4.4);

4. at het beroep van [appellanten] op de beperkende werking van de redelijkheid en billijkheid niet opgaat, dat ook hun beroep op nietigheid van het relatiebeding faalt en dat [xx] BV, [appellant sub 4] , [yy] BV en [appellant sub 5] gebonden zijn aan de postcontractuele bedingen in de managementovereenkomsten (rov. 4.5);

5. dat aannemelijk is dat Tech Seals een aan [zz] Groep gelieerde vennootschap is, zodat zij gebonden is aan de geheimhoudingsverklaring van 7 maart 2024 (rov. 4.6);

6. dat aannemelijk is dat er een concrete dreiging bestaat dat [appellanten] het relatiebeding zullen overtreden en daarmee tekort zullen schieten in de nakoming van hun verplichtingen uit hoofde van de managementovereenkomst en de geheimhoudingsverklaring (rov. 4.7).

De voorzieningenrechter heeft beslist om, uitvoerbaar bij voorraad:

1. [appellant sub 4] en [xx] BV tot 1 september 2025 te verbieden en [appellant sub 5] en [yy] BV tot 1 oktober 2025 te verbieden (i) om medewerkers van Waes te benaderen teneinde hen te bewegen hun dienstverbanden met Waes te beëindigen en (ii) om diensten te verlenen aan relaties (waaronder begrepen klanten) van Waes;

2. Tech Seals en [zz] Groep te verbieden tot 7 maart 2026 (i) medewerkers van Waes te benaderen teneinde hen te bewegen hun dienstverbanden met Waes te beëindigen en (ii) diensten te verlenen aan relaties (waaronder begrepen klanten) van Waes;

[appellanten] hebben in hoger beroep negen grieven aangevoerd. Zij concluderen tot vernietiging van het bestreden vonnis en tot het alsnog afwijzen van de vorderingen van Waes. In het hiernavolgende zal het hof de grieven behandelen.

Ter vermijding van misverstanden overweegt het hof dat [appellanten] geen grief hebben gericht tegen het oordeel van de voorzieningenrechter in overweging 4.5., laatste zin, van het bestreden vonnis, dat [appellanten] de stelling dat het overeengekomen relatiebeding nietig is, onvoldoende concreet hebben onderbouwd. Over die in eerste aanleg door Tech Seals gestelde nietigheid hoeft het hof dus niet te oordelen.

Met grief 1 betogen [appellanten] dat de voorzieningenrechter ten onrechte een aantal feiten buiten beschouwing heeft gelaten. Het gaat er [appellanten] bij deze grief met name om dat de managementovereenkomsten zijn gesloten met [yy] BV en [xx] BV, en niet met hun bestuurders, zodat [appellant sub 4] en [appellant sub 5] niet gebonden zijn aan die overeenkomsten. Ook zijn er volgens [appellanten] tussen Waes en [xx] BV afspraken gemaakt over een beperking in duur van zowel het non-concurrentiebeding als het relatiebeding van twee jaar naar één jaar.

Op zichzelf is juist, zoals [appellanten] hebben aangevoerd, dat de (formele) partijen bij de managementovereenkomsten [xx] BV en [yy] BV zijn, en niet hun bestuurders [appellant sub 4] en [appellant sub 5] . Echter, in lid 3 van artikel 8 van de managementovereenkomsten, in welk artikel (in de leden 1 en 2) het non-concurrentiebeding en het relatiebeding zijn opgenomen, is bepaald dat [xx] BV en [yy] BV de verboden als omschreven in de leden 1 en 2 ook opleggen aan eenieder die voor het verrichten van de werkzaamheden wordt ingeschakeld. Daarmee zijn, in het bijzonder gelet op de aard van de overeenkomsten, onmiskenbaar [appellant sub 4] en [appellant sub 5] bedoeld, die zelf de managementovereenkomsten hebben ondertekend en die als enigen zijn belast met de feitelijke uitvoering van de werkzaamheden van hun persoonlijke vennootschappen. Naar het voorlopig oordeel van het hof hebben [appellant sub 4] en [appellant sub 5] zich door de ondertekening van de managementovereenkomsten dan ook, mede in aanmerking genomen de zin die partijen daaraan redelijkerwijs mochten toekennen en hetgeen zij te dien aanzien mochten verwachten, in persoon jegens Waes verbonden tot nakoming van de in de leden 1 en 2 opgenomen bedingen. Het andersluidende standpunt van [appellanten] in de toelichting op grief 1 (punt 5 van de appeldagvaarding) verwerpt het hof.

Verder overweegt het hof dat bij overtredingen van de bepalingen van de managementovereenkomsten door [xx] BV en [yy] BV, feitelijk gepleegd door hun bestuurders [appellant sub 4] en [appellant sub 5] , aangenomen kan worden dat laatstgenoemden onrechtmatig handelen jegens Waes. Met inachtneming van het bepaalde in artikel 25 Rv dat de rechter rechtsgronden mag aanvullen, en dat de voorzieningenrechter in kort geding een grote vrijheid heeft om maatregelen te treffen, wordt ook om deze reden het standpunt van [appellanten] verworpen dat de op artikel 8 van de managementovereenkomsten gebaseerde vorderingen niet kunnen worden toegewezen.

Met grief 2 voeren [appellanten] aan dat de voorzieningenrechter ten onrechte niet heeft getoetst of Waes in eerste aanleg daadwerkelijk een (spoedeisend) belang had bij haar vorderingen.

Het hof overweegt dat de voorzieningenrechter het spoedeisend belang niet heeft aangenomen - en terecht niet - voor zover de vorderingen van Waes strekken tot betaling van geldsommen. Ten aanzien van de overige vorderingen, die strekken tot nakoming van overeengekomen bedingen, verenigt het hof zich met het oordeel van de voorzieningenrechter dat het spoedeisend belang voortvloeit uit de aard van die vorderingen.

Hetgeen [appellanten] in dit verband naar voren hebben gebracht (punt 12 van de appeldagvaarding), namelijk dat Waes alle appellanten over één kam heeft geschoren, dat de diverse vorderingen van Waes tegen de verschillende appellanten onvoldoende zijn onderbouwd en dat Waes met haar vordering tot nakoming dus in feite een verklaring voor recht wil verkrijgen, verwerpt het hof. Deze door [appellanten] opgeworpen aspecten spelen met name een rol bij de vraag of en in hoeverre de vorderingen van Waes al dan niet toewijsbaar zijn, maar niet voor de daaraan voorafgaande vraag of er een spoedeisend belang bestaat bij die vorderingen. De grief faalt.

Met grief 3 betogen [appellanten] dat de voorzieningenrechter in rechtsoverweging 4.3 van het vonnis ten onrechte heeft geoordeeld dat uit de tussen [appellant sub 4] en [persoon A] in juni 2023 gevoerde e-mailwisseling (productie 4 bij inleidende dagvaarding / productie 3 bij appeldagvaarding) kan worden afgeleid dat Waes en [xx] BV in afwijking van artikel 8 van de managementovereenkomst zijn overeengekomen om alleen het non-concurrentiebeding, en niet ook het relatiebeding, in duur te beperken tot één jaar. Volgens [appellanten] is afgesproken om ook het relatiebeding in die zin te beperken.

Hiervoor is in rechtsoverweging 3.4.2 al overwogen en beslist dat, naast [xx] BV en [yy] BV, ook [appellant sub 4] en [appellant sub 5] zelf gebonden zijn aan artikel 8 van de ma-nagementovereenkomsten, alhoewel zij formeel geen partij zijn bij die overeenkomsten, alsmede aan artikel 6 van de aandeelhoudersovereenkomst. Gelet daarop kan grief 3 niet slagen voor zover [appellanten] daarmee betogen dat [appellant sub 4] niet aan de postcontractuele bedingen is gebonden.

Anders dan [appellanten] hebben aangevoerd blijkt naar het voorlopig oordeel van het hof ook uit de hiervoor in rechtsoverweging 3.1.11 bedoelde brief van de advocaat van Waes van 27 oktober 2023 niet dat partijen wilsovereenstemming hebben bereikt over een beperking in duur van het relatiebeding. In die brief, waarin wordt gerefereerd aan de e-mail van 21 juni 2023, gaat het met name over concurrerende werkzaamheden van [xx] BV bij iSprout BV, niet over onderwerpen die het relatiebeding raken. Voor bewijslevering is in dit kort geding geen plaats. Grief 3 faalt.

Waes heeft haar vorderingen jegens Tech Seals en [zz] Groep gebaseerd op de hiervoor in rechtsoverweging 3.1.14 bedoelde en in 3.1.15 geciteerde geheimhoudingsverklaring van 7 maart 2024 (productie 12 bij inleidende dagvaarding). Niet is betwist dat deze geheimhoudingsverklaring door [persoon C] is ondertekend en dat [persoon C] zich daaraan mede namens [zz] Groep en namens aan [zz] Groep (in)direct gelieerde vennootschappen heeft verbonden. De voorzieningenrechter heeft in rechtsoverweging 4.6 van het bestreden vonnis geoordeeld dat het verweer dat Tech Seals niet aan de geheimhoudingsverklaring is gebonden omdat zij niet aan [zz] Groep is gelieerd, niet opgaat. Tegen dit oordeel is grief 5 gericht.

Naar het voorlopig oordeel van het hof hebben [appellanten] onvoldoende ingebracht tegen hetgeen de voorzieningenrechter in de rechtsoverwegingen 2.16, 2.17 en 4.6 heeft vastgesteld en overwogen ten aanzien van de banden tussen Tech Seals en [zz] Groep. Uit het organogram dat [appellanten] als productie 7 in eerste aanleg in het geding hebben gebracht, blijkt dat [persoon C] aandeelhouder/bestuurder is van Get a Life BV. Get a Life BV is via een andere vennootschap (Blue Ocean Staffing Service BV) aandeelhouder van Tech Seals. De vaststelling door de voorzieningenrechter in rechtsoverweging 2.16 van het bestreden vonnis dat [persoon C] Tech Seals heeft opgericht, hebben [appellanten] niet bestreden. Van [zz] Groep is Get a Life BV bestuurder, zo blijkt uit productie 13 bij inleidende dagvaarding, een uittreksel uit het handelsregister van de Kamer van Koophandel. Hieruit volgt naar het voorlopig oordeel van het hof, zoals de voorzieningenrechter heeft geoordeeld, dat Tech Seals wel degelijk is gelieerd aan [zz] Groep in de zin van de geheimhoudingsverklaring. Tech Seals is derhalve daaraan gebonden. Grief 5 faalt.

Met grief 6 betogen [appellanten] dat de voorzieningenrechter in rechtsoverweging 4.7 van het bestreden vonnis ten onrechte heeft geoordeeld dat [appellanten] in strijd met het relatiebeding hebben gehandeld, althans dat er voldoende aanleiding bestaat om te veronderstellen dat zij dat zullen doen.

Met grief 7 betogen [appellanten] dat de voorzieningenrechter ten onrechte hun verweer heeft verworpen dat het naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is dat Waes een beroep doet op de postcontractuele bedingen (rechtsoverweging 4.5 van het bestreden vonnis). [appellanten] hebben in dit verband aangevoerd dat de duur van de dienstverbanden van [appellant sub 4] en [appellant sub 5] beperkt was, dat hun vertrek door Waes geïnitieerd was wegens een verschil van inzicht en dat Waes haar zorgplicht als werkgever heeft geschonden door belastende bedingen op te nemen, hen hierover niet goed te informeren, hen er niet op te wijzen om juridisch advies in te winnen, en door managementovereenkomsten te sluiten teneinde arbeidsrechtelijke bescherming te ontlopen en hen vervolgens wel privé partij te maken bij de aandeelhouders-overeenkomsten.