Moord te Huijbergen. Verdachte wordt ter zake van medeplegen van moord veroordeeld tot een gevangenisstraf…

Parketnummer : 20-002456-16

Uitspraak : 4 mei 2020

TEGENSPRAAK

Arrest van de meervoudige kamer voor strafzaken van het gerechtshof

's-Hertogenbosch

gewezen op het hoger beroep, ingesteld tegen het vonnis van de rechtbank Zeeland-West-Brabant, locatie Breda, van 26 juli 2016 in de strafzaak met parketnummer 02-820859-14 tegen:

[verdachte] ,

geboren te [geboorteplaats 1] (voormalig Joegoslavië) op [geboortedatum 1] 1983 ,

thans gedetineerd in de Penitentiaire Inrichting te Ter Apel.

Hoger beroep

De rechtbank heeft de verdachte bij vonnis waarvan beroep ter zake van medeplegen van moord veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van 18 jaren, met aftrek van voorarrest. Voorts heeft de rechtbank beslist op de vordering van de benadeelde partij. Van de zijde van de verdachte is tegen voormeld vonnis hoger beroep ingesteld.

Onderzoek van de zaak

Dit arrest is gewezen naar aanleiding van het onderzoek op de terechtzitting in hoger beroep en in eerste aanleg.

Het hof heeft kennisgenomen van de vordering van de advocaat-generaal en van hetgeen door en namens de verdachte naar voren is gebracht.

De advocaat-generaal heeft – naar het hof begrijpt – gevorderd dat het gerechtshof het vonnis waarvan beroep zal bevestigen, met uitzondering van de opgelegde straf en beslissing op de vordering van de benadeelde partij en, in zoverre opnieuw rechtdoende:

De raadsman van de verdachte heeft vrijspraak bepleit. Subsidiair heeft hij een strafmaatverweer gevoerd. Ten aanzien van de vordering van de benadeelde partij heeft hij, vanwege de bepleite vrijspraak, primair verzocht de vordering af te wijzen. Subsidiair, indien het hof komt tot een bewezenverklaring, heeft de raadsman op verschillende gronden bepleit dat de benadeelde partij niet-ontvankelijk dient te worden verklaard in de vordering, althans dat de vordering dient te worden afgewezen. Meer subsidiair heeft hij verzocht het toe te wijzen bedrag aanzienlijk te matigen en de vervangende gijzeling in het kader van de schadevergoedingsmaatregel achterwege te laten.

Vonnis waarvan beroep

Het hof kan zich op onderdelen niet met het beroepen vonnis verenigen. Om redenen van efficiëntie zal het hof evenwel het gehele vonnis vernietigen.

Tenlastelegging

Aan de verdachte is – na wijziging van de tenlastelegging ter terechtzitting in eerste aanleg – ten laste gelegd dat:

hij op of omstreeks 22 februari 2014 te [plaats 5] ( [gemeente] ) tezamen en in vereniging met een ander of anderen, althans alleen, [slachtoffer] opzettelijk en al dan niet met voorbedachten rade van het leven heeft beroofd, immers heeft/hebben hij, verdachte, en/of zijn mededader(s) met dat opzet en al dan niet na kalm beraad en rustig overleg, met een vuurwapen een kogel in het hoofd van die [slachtoffer] geschoten, als gevolg waarvan die [slachtoffer] is overleden.

De in de tenlastelegging voorkomende taal- en/of schrijffouten of omissies zijn verbeterd. De verdachte is daardoor niet geschaad in de verdediging.

Bewezenverklaring

Het hof acht wettig en overtuigend bewezen dat de verdachte het impliciet primair ten laste gelegde heeft begaan, met dien verstande dat:

hij op 22 februari 2014 te [plaats 5] ( [gemeente] ) tezamen en in vereniging met anderen [slachtoffer] opzettelijk en met voorbedachten rade van het leven heeft beroofd, immers hebben hij, verdachte, en zijn mededaders met dat opzet en na kalm beraad en rustig overleg met een vuurwapen een kogel in het hoofd van die [slachtoffer] geschoten, als gevolg waarvan die [slachtoffer] is overleden.

Het hof acht niet bewezen hetgeen de verdachte meer of anders ten laste is gelegd dan hierboven bewezen is verklaard, zodat hij daarvan zal worden vrijgesproken.

Bewijsmiddelen

In het kader van de leesbaarheid zijn de door het hof gebruikte bewijsmiddelen die redengevend zijn voor de bewezenverklaring, opgenomen in een bijlage bij dit arrest. Deze bijlage wordt aan het arrest gehecht.

Het hof stelt voorop dat als uitgangspunt in dezen geldt dat de selectie en waardering van het beschikbare feitenmateriaal voorbehouden is aan de feitenrechter en derhalve voor het bewijs te bezigen wat uit een oogpunt van betrouwbaarheid daartoe dienstig voorkomt en datgene terzijde te stellen wat voor het bewijs van geen waarde wordt geacht. De beslissing dat het bewezen verklaarde door de verdachte is begaan, berust op de feiten en omstandigheden als vervat in de in de bijlage weergegeven bewijsmiddelen, in onderlinge samenhang beschouwd.

Bewijsoverwegingen

Standpunt van de verdediging

De verdediging heeft integrale vrijspraak bepleit wegens gebrek aan voldoende wettig en overtuigend bewijs. Daartoe is op gronden als verwoord in de pleitnota het volgende aangevoerd. De verklaringen van [medeverdachte 1] zijn tegenstrijdig en onbetrouwbaar en derhalve is de waarde daarvan zeer beperkt. De verklaring van [verdachte] dient daarentegen wel als betrouwbaar te worden aangemerkt. Op grond daarvan moet worden geconcludeerd dat niet [verdachte] , maar [medeverdachte 1] de schutter is geweest. Voorts acht de raadsman geen ruimte voor de conclusie dat sprake is van medeplegen, aangezien op grond van het dossier de rol van [verdachte] bij het feit niet kan worden vastgesteld. Hij heeft niet geschoten en wist niet dat er een moord ging worden gepleegd. Evenmin is er op basis van dit dossier voldoende technisch bewijs voorhanden. De conclusies ten aanzien van het op de handschoen aangetroffen DNA alsmede van het uitgevoerde schotrestenonderzoek geven geen uitsluitsel over de vraag of [verdachte] de schutter is geweest.

Standpunt van het Openbaar Ministerie

De advocaat-generaal heeft – op gronden als verwoord in het op schrift gestelde requisitoir – gerekwireerd tot bewezenverklaring van het (impliciet primair) ten laste gelegde medeplegen van moord.

Overwegingen van het hof

Op het dak van de Lexus werd een patroonhuls van het merk Sellier & Bellot aangetroffen (SIN AAGX7653NL) (bewijsmiddelen 1, 5 en 6).

Afgezien van deze verklaring – die voornamelijk het tijdstip en verloop van de schietpartij zelf kan begrenzen – en de verklaringen van enkele getuigen die eerder die avond twee manspersonen over de [straatnaam woning slachtoffer] hebben zien lopen – welke verklaringen het hof later zal bespreken – kwam het onderzoek naar het dodelijke schietincident niet veel verder en werd het in mei 2014 zonder resultaat stilgelegd.

3.1 Hervatting van het onderzoek

Het onderzoek is pas weer hervat en werkelijk op gang gebracht nadat de politie in juni 2014 in kennis werd gesteld van het feit dat [medeverdachte 1] , die in Duitsland was aangehouden ter zake van een poging tot inbraak en het bezit van amfetamine, aldaar op 30 mei 2014 spontaan ten overstaan van een Duitse verbalisant had verklaard dat hij wetenschap had van een moord in [plaats 5] (bewijsmiddelen 10 en 11). Op 4 juni 2014 heeft [medeverdachte 1] hieromtrent voor het eerst een uitgebreide inhoudelijke verklaring afgelegd, gevolgd door nadere verklaringen op onder meer 10 juni 2014, 11 juni 2014, 13 mei 2015, 14 mei 2015 en 1 juli 2016.

3.2 Het motief van [medeverdachte 1] om te verklaren

Uit het onderzoek ter terechtzitting en de overige inhoud van het dossier is het hof niet gebleken wat het motief van [medeverdachte 1] is geweest om uit eigen beweging te gaan verklaren. Hij heeft zich daarover meerdere keren uitgelaten, maar verschillende redenen genoemd, zoals gewetenswroeging en dat het hem te heet onder de voeten werd. Het hof laat voorts niet onbesproken dat uit het dossier volgt dat [medeverdachte 1] ook zelf een rol heeft vervuld in het criminele circuit en dat tussen hem en personen die in het dossier voorkomen, onderlinge criminele verhoudingen bestonden die voor het hof slechts beperkt inzichtelijk zijn geworden. Het hof zal, in het licht van het voorgaande en gelet op de ernst van het feit, de verklaringen van [medeverdachte 1] met behoedzaamheid beoordelen en deze wegen tegen de overige inhoud van het dossier.

3.3 De kern van de verklaringen van [medeverdachte 1]

heeft in de kern het volgende verklaard.

Hij is eind januari 2014 door een vriend uit Bosnië in contact gebracht met [medeverdachte 4] en [medeverdachte 5] . Drie tot vier dagen voor de moord in [plaats 5] heeft [medeverdachte 1] via Western Union € 150,- opgehaald. Dit geldbedrag had [medeverdachte 2] overgemaakt om de rit naar Nederland te kunnen maken. [medeverdachte 1] is vervolgens samen met [medeverdachte 4] en [medeverdachte 5] naar Nederland gereden. Ze reden met de Renault Scénic waar [medeverdachte 1] in die tijd gebruik van maakte. Ze kwamen rond 02.00 uur of 03.00 uur aan in de [adres 2] te [plaats 1] . Daar hebben ze de auto geparkeerd. Vanaf daar zijn ze naar de woning van [medeverdachte 2] gelopen, alwaar ze de nacht hebben doorgebracht. [medeverdachte 2] overhandigde de volgende dag aan [verdachte] zijn navigatiesysteem en een briefje met daarop het adres van de paardenstal nabij de woning van de man die zij zouden bezoeken. Er was iets misgegaan met een drugsdeal. [medeverdachte 3] heeft herhaaldelijk tegen [verdachte] gezegd dat hij het vandaag moest afmaken. [medeverdachte 1] en [verdachte] zijn vervolgens naar dit adres toe gereden en reden een rondje over de [straatnaam woning slachtoffer] , waarbij [verdachte] hem de woning van de betreffende man aanwees. Nadat later bleek dat de man niet thuis was, hebben zij overnacht in de auto in de omgeving van de woning/paardenstal. [verdachte] wilde niet terug naar de woning van [medeverdachte 2] , omdat deze kwaad zou zijn dat het nog niet was afgewerkt. De volgende dag zijn [verdachte] en [medeverdachte 1] naar Renesse gegaan, alwaar zij overdag hebben doorgebracht. In de avond zijn zij teruggekeerd naar het huis van de man, alwaar zij op zijn komst hebben gewacht. [medeverdachte 1] keek uit naar een Lexus en kort nadat hij de Lexus voorbij zag komen rijden, kwam [verdachte] naar hem toe gerend, met in zijn handen een pistool en geluidsdemper. [verdachte] riep: “Ik heb hem verwond, verwond.” Hierop renden zij naar de auto, stapten zij in en reden zij weg.

Direct na de moord zijn [medeverdachte 1] en [verdachte] naar Essen en uiteindelijk Antwerpen gereden. [medeverdachte 1] was de bestuurder. Zij overnachtten in de auto op een parkeerplaats in de haven van Antwerpen. De volgende ochtend zijn zij naar een café in Antwerpen gegaan, alwaar zij [medeverdachte 2] , [medeverdachte 4] en [medeverdachte 5] hebben ontmoet. Later arriveerde ook [medeverdachte 3] . [verdachte] gaf te kennen dat hij het had afgewerkt en werd daarop door iedereen gefeliciteerd. [medeverdachte 3] overhandigde in het café geld en amfetamine voor de succesvolle liquidatie. De Renault Scénic van [medeverdachte 1] bleek te zijn weggesleept. Hij had deze op een groenstrook in Antwerpen geparkeerd waar een parkeerverbod gold. Na navraag te hebben gedaan waar de auto heen was gesleept, is [medeverdachte 1] is samen met [verdachte] , [medeverdachte 2] en [medeverdachte 3] met de auto van [medeverdachte 2] naar die locatie gereden. Aldaar droegen [medeverdachte 2] en [medeverdachte 3] hem, [medeverdachte 1] , op het navigatiesysteem en andere spullen uit de auto te halen. [medeverdachte 3] gaf [verdachte] een doek en een fles met een vloeistof, waarmee [verdachte] delen van de auto moest schoonmaken. [medeverdachte 2] verbood hem, [medeverdachte 1] , de auto op te halen en mee te nemen.

[medeverdachte 1] heeft voorafgaand aan de moord een vuurwapen met geluidsdemper in de woning van [medeverdachte 2] gezien. Op dat moment waren ook [medeverdachte 2] en [verdachte] in de woning. De geluidsdemper werd op het vuurwapen geschroefd en ook weer losgeschroefd.

(bewijsmiddelen 12, 13, 14, 16, 17, 18)

3.4 Een eerste oordeel omtrent de betrouwbaarheid van de verklaringen van [medeverdachte 1]

Het hof is van oordeel dat [medeverdachte 1] zeer uitgebreid, gedetailleerd en consistent heeft verklaard. Hij heeft niet alleen met betrekking tot het dodelijke schietincident verklaard, maar ook uitvoerig omtrent de periode die daaraan voorafging en die daarop volgde. De verklaringen van [medeverdachte 1] bevatten weliswaar op onderdelen enkele discrepanties, doch het hof is van oordeel dat de verklaringen in grote mate en op wezenlijke onderdelen met elkaar overeenkomen. De discrepanties doen geen afbreuk aan de in paragraaf 3.3 weergegeven kern van de verklaringen van [medeverdachte 1] . Hoewel de politie [medeverdachte 1] hierover op verschillende momenten kritisch heeft doorgevraagd, is deze kern van de verklaringen in de loop der tijd niet gewijzigd.

De verklaringen zijn naar het oordeel van het hof voorts grotendeels concreet en verifieerbaar. [medeverdachte 1] heeft zijn verklaringen toetsbaar gemaakt door deze met data, tijdstippen, persoonsnamen, plaatsnamen, straatnamen, tekeningen en uitvoerige omschrijvingen van gebeurtenissen te staven. Voorts heeft hij onder meer zijn jas en tas die hij in die periode droeg, vrijwillig aan de politie afgegeven voor nader onderzoek.

Hij heeft de verklaringen bovendien afgelegd op een moment dat het onderzoek niet verder was dan hiervoor besproken en zijn verklaringen aldus niet kunnen afstemmen op de inhoud van een reeds aangelegd dossier. Ook is gesteld noch gebleken dat [medeverdachte 1] zijn verklaring vooraf met andere personen heeft afgestemd.

3.5 De verklaringen van [medeverdachte 1] ten aanzien van de periode tot aan het dodelijke schietincident en de periode na het schietincident, bezien in het licht van het volledige dossier

De politie heeft naar aanleiding van en op basis van de inhoud van voornoemde verklaringen van [medeverdachte 1] gericht nader onderzoek ingesteld. Dit bestond onder meer uit een onderzoek naar de (identiteit van de) personen over wie [medeverdachte 1] heeft verklaard, een onderzoek naar telecomgegevens, het uitlezen van ARS-gegevens, rechtshulpverzoeken, onderzoek naar (internationaal) betalingsverkeer en onderzoek aan in beslag genomen voorwerpen.

Het hof zal hieronder eerst bespreken of en in hoeverre de verklaringen van [medeverdachte 1] ten aanzien van de periode vanaf 20 februari 2014 tot aan het dodelijke schietincident en de periode na het schietincident steun vinden in de overige inhoud van het dossier. In paragrafen 3.5.3 tot en met 3.5.6 heeft het hof – in het kader van de leesbaarheid – door middel van de aanduidingen ‘A’ en ‘B’ telkens het onderscheid tussen enerzijds onderdelen van de verklaringen van [medeverdachte 1] (A) en anderzijds de bespreking van de overige inhoud van het dossier op dat punt (B) tot uitdrukking gebracht.

3.5.1 De identiteit van de door [medeverdachte 1] genoemde personen

Naar aanleiding van de voornoemde verklaringen van [medeverdachte 1] werd een onderzoek ingesteld naar de identiteit van de betrokkenen over wie hij had verklaard. De door [medeverdachte 1] genoemde ‘ [voornaam verdachte] ’ bleek na onderzoek te zijn [verdachte] , geboren op [geboortedatum 1] 1983 te [geboorteplaats 1] , voormalig Joegoslavië (bewijsmiddelen 39, 40 en 41). Met ‘ [medeverdachte 2] ’ werd bedoeld [medeverdachte 2] , geboren op 22 december 1979 te [geboorteplaats 1] , voormalig Joegoslavië (bewijsmiddelen 37 en 38). De door [medeverdachte 1] genoemde ‘ [voornaam medeverdachte 3] ’ bleek na onderzoek te zijn [medeverdachte 3] , geboren op [geboortedatum 2] te [geboorteplaats 2] , voormalig Joegoslavië (bewijsmiddelen 16, 35, 36, 49 en 54).

3.5.2 De telefoonnummers die in gebruik waren bij de verdachten

Door de politie is onderzoek gedaan naar de telefoonnummers die in gebruik zijn geweest bij de verdachten waarover [medeverdachte 1] heeft verklaard. Een aantal telefoonnummers is getapt, er zijn historische verkeersgegevens aangevraagd en er zijn telefoons onder [medeverdachte 1] in beslag genomen en onderzocht.

[medeverdachte 3]

Het hof concludeert op basis van de verklaring van [medeverdachte 3] , GBA-gegevens, CIOT-gegevens en de inhoud van de opgenomen en afgeluisterde telefoongesprekken dat [medeverdachte 3] gebruik maakte van het telefoonnummer [telefoonnummer 1 medeverdachte 3] . Op basis van de historische verkeersgegevens, de aangestraalde zendmastlocatiegegevens, de geregistreerde contacten en de vergelijkingen met historische ARS-gegevens van het kenteken van de Audi A4 van [medeverdachte 3] , concludeert het hof voorts dat [medeverdachte 3] gebruik maakte van het telefoonnummer [telefoonnummer 2 medeverdachte 3] (bewijsmiddelen 35, 44, 45, 46 en 48).

Waar sprake is van sms-verkeer of telefoongesprekken afkomstig van de telefoonnummers [telefoonnummer 1 medeverdachte 3] en [telefoonnummer 2 medeverdachte 3] , zal hierna worden volstaan met de vermelding dat het gaat om sms-verkeer dan wel telefoongesprekken van [medeverdachte 3] .

[medeverdachte 2]

Het hof stelt op basis van de verklaring van [medeverdachte 2] en de bevindingen van de onder hem in beslag genomen iPhone 5 vast dat het telefoonnummer [mobiele telefoonnummer medeverdachte 2] in gebruik was van [medeverdachte 2] (bewijsmiddelen 42 en 49). Het hof stelt op basis van GBA-gegevens en de verklaring van [medeverdachte 2] voorts vast dat in de woning van [medeverdachte 2] gebruik werd gemaakt van het [vaste telefoonnummer medeverdachte 2] (bewijsmiddelen 37, 46 en 49).

Waar sprake is van sms-verkeer of telefoongesprekken afkomstig van de telefoonnummers [mobiele telefoonnummer medeverdachte 2] en [vaste telefoonnummer medeverdachte 2] , zal hierna worden volstaan met de vermelding dat het gaat om sms-verkeer dan wel telefoongesprekken van [medeverdachte 2] .

[medeverdachte 1]

Het hof stelt op basis van de verklaring van [medeverdachte 1] ten overstaan van de Duitse politie vast dat het telefoonnummer [telefoonnummer 1 medeverdachte 1] in gebruik was bij [medeverdachte 1] . Het hof concludeert op basis van de gerelateerde uitkomsten van het uitlezen van de onder [medeverdachte 1] in beslag genomen telefoons en de locaties waar het telefoonnummer [telefoonnummer 2 medeverdachte 1] in de periode van 21 februari 2014 tot en met 23 februari 2014 heeft aangestraald, in combinatie met de verklaringen van [medeverdachte 1] over de locaties waar hij in die periode is geweest, dat [medeverdachte 1] voorts gebruik maakte van het telefoonnummer [telefoonnummer 2 medeverdachte 1] (bewijsmiddelen 12, 13, 14, 46 en 47).

Waar sprake is van sms-verkeer of telefoongesprekken afkomstig van de telefoonnummers [telefoonnummer 1 medeverdachte 1] en [telefoonnummer 2 medeverdachte 1] , zal hierna worden volstaan met de vermelding dat het gaat om sms-verkeer dan wel telefoongesprekken van [medeverdachte 1] .

[verdachte]

Het hof leidt uit de verklaring van [medeverdachte 1] en de gerelateerde uitkomsten van het uitlezen van de onder [medeverdachte 1] in beslag genomen telefoons, af dat [verdachte] gebruik maakte van het telefoonnummer [telefoonnummer 1 verdachte] (bewijsmiddelen 14, 16, 43 en 46). Dit telefoonnummer maakte gebruik van het [IMEI-nummer] . Een IMEI-nummer – hetgeen staat voor: ‘International Mobile Equipment Identity’-nummer – is te vergelijken met een serienummer van bijvoorbeeld een mobiele telefoon en is onafhankelijk van de in die telefoon geplaatste simkaart. Op basis van het onderzoek naar de historische gegevens van dit IMEI-nummer blijkt dat het telefoonnummer [telefoonnummer 2 verdachte] in die periode ook gebruik maakte van dit IMEI-nummer. Op grond daarvan concludeert het hof dat [verdachte] ook gebruik maakte van het telefoonnummer [telefoonnummer 2 verdachte] (bewijsmiddel 46).

Waar sprake is van sms-verkeer of telefoongesprekken afkomstig van de telefoonnummers [telefoonnummer 1 verdachte] en [telefoonnummer 2 verdachte] , zal hierna worden volstaan met de vermelding dat het gaat om sms-verkeer dan wel telefoongesprekken van [verdachte] .

[medeverdachte 5]

In een van de onder [medeverdachte 1] in beslag genomen telefoon stond het telefoonnummer [telefoonnummer 1 medeverdachte 5] opgeslagen onder de naam [naam 1] en het telefoonnummer [telefoonnummer 2 medeverdachte 5] onder de naam [voornaam medeverdachte 5] .

Op de bellijst van de telefoon van [medeverdachte 1] was te zien dat deze telefoon op 25 februari 2014 contact had gezocht met het telefoonnummer dat was opgeslagen onder de naam [voornaam medeverdachte 5] en dat er geen verbinding tot stand kwam. De telefoon van [medeverdachte 1] belde 21 seconden later naar het telefoonnummer dat opgeslagen was onder de naam [naam 1] . Deze omstandigheid, in combinatie met de overeenkomsten tussen de in de telefoon opgeslagen namen ‘ [naam 1] ’ en ‘ [voornaam medeverdachte 5] ’ met de naam van [medeverdachte 5] en de verklaring van [medeverdachte 1] dat hij het telefoonnummer van [medeverdachte 5] onder zijn eigen naam had opgeslagen, wijzen erop dat deze telefoonnummers in gebruik waren bij [medeverdachte 5] . Daarbij komt nog dat [medeverdachte 5] zelf heeft verklaard dat hij vanaf 20 februari 2014 een of twee dagen in de woning van [medeverdachte 2] heeft verbleven. Uit de historische verkeersgegevens volgt dat het telefoonnummer [telefoonnummer 1 medeverdachte 5] op 22 februari 2014 meerdere contactmomenten had en daarbij telkens de zendmast gelegen aan de [zendmast 1] te [plaats 1] aanstraalde. Deze zendmast ligt in de directe nabijheid van de woning van [medeverdachte 2] en de telefoons van [medeverdachte 2] stralen het meest op die zendmast aan. De zendmast bedekt de woning van [medeverdachte 2] . Het hof concludeert op grond van het vorenstaande dat [medeverdachte 5] destijds gebruik maakte van de telefoonnummers [telefoonnummer 1 medeverdachte 5] en [telefoonnummer 2 medeverdachte 5] (bewijsmiddelen 16, 43, 46, 47 en 57).

Waar sprake is van sms-verkeer of telefoongesprekken afkomstig van de telefoonnummers [telefoonnummer 1 medeverdachte 5] en [telefoonnummer 2 medeverdachte 5] , zal hierna worden volstaan met de vermelding dat het gaat om sms-verkeer dan wel telefoongesprekken van [medeverdachte 5] .

[medeverdachte 4]

[medeverdachte 1] heeft verklaard dat het telefoonnummer van [medeverdachte 4] in zijn telefoon mogelijk was opgeslagen onder de naam ‘ [bijnaam medeverdachte 4] ’. [medeverdachte 4] heeft zelf verklaard dat zijn bijnaam ‘ [bijnaam medeverdachte 4] ’ is.

Na uitlezen van de onder [medeverdachte 1] in beslag genomen telefoons bleek dat onder de naam ‘ [bijnaam medeverdachte 4] ’ de telefoonnummers [telefoonnummer 1 medeverdachte 4] en [telefoonnummer 2 medeverdachte 4] waren opgeslagen.

Op basis van een analyse van de sms-berichten werd vastgesteld dat de gebruiker van het telefoonnummer [telefoonnummer 2 medeverdachte 4] op 29 april – zijnde de geboortedag van [medeverdachte 4] – werd gefeliciteerd, waarbij de felicitatie in een bericht was gericht aan ‘ [bijnaam medeverdachte 4] ’. Daarbij komt nog dat [medeverdachte 4] heeft verklaard dat hij eind februari twee of drie dagen in de woning van [medeverdachte 2] heeft verbleven.

Uit de historische verkeersgegevens volgt dat het telefoonnummer [telefoonnummer 2 medeverdachte 4] op 21 februari 2014 twee contactmomenten had en daarbij twee zendmasten te [plaats 1] aanstraalde, waaronder de zendmast aan de [zendmast 1] te [plaats 1] .

Het hof concludeert op grond van het vorenstaande dat [medeverdachte 5] destijds gebruik maakte van de telefoonnummers [telefoonnummer 1 medeverdachte 4] en [telefoonnummer 2 medeverdachte 4] (bewijsmiddelen 16, 43, 46 en 54).

3.5.3 De reis naar Nederland en het verblijf in de woning van [medeverdachte 2]

A. Verklaring van [medeverdachte 1]

heeft verklaard dat [medeverdachte 2] drie tot vier dagen voor de moord € 150,- aan hem heeft overgemaakt via Western Union om naar Nederland te komen en dat [medeverdachte 4] , [medeverdachte 5] en hij vervolgens vanuit München naar Nederland zijn gereden. Zij kwamen om 02.00 uur of 03.00 uur aan en parkeerden in de [adres 2] , vanaf waar zij naar de woning van [medeverdachte 2] liepen. Zij brachten daar de nacht door (bewijsmiddelen 12 en 13).

B. Gegevens uit het dossier

Uit de door Western Union verstrekte gegevens blijkt dat [medeverdachte 2] op 18 februari 2014 inderdaad € 150,- aan [medeverdachte 1] heeft overgemaakt en dat [medeverdachte 1] dat bedrag op 19 februari 2014 heeft opgehaald (bewijsmiddel 19).

Op 20 februari 2014 om 21.35 uur werd vanaf het telefoonnummer van [verdachte] een sms gestuurd naar het telefoonnummer van [medeverdachte 1] met de tekst (in het Nederlands vertaald luidende) “ [adres 2] , stad [plaats 1] , dat is de stad en het adres, achter het huis parkeren, dan pik ik je op” (bewijsmiddel 46). Om 21.58 uur, 22.12 uur en 22.15 uur ontving [medeverdachte 4] sms-berichten, waarbij zijn telefoon achtereenvolgens zendmasten in Venlo, Helenaveen en Neerkant aanstraalde. Hieruit volgt dat hij zich in Nederland in westelijke richting verplaatste (bewijsmiddel 63). De reis naar Nederland en aankomst bij de woning van [medeverdachte 2] in de nachtelijke uren volgt verder uit de ARS-gegevens van de Renault Scénic. Op 21 februari 2014 om 01.31 uur werd de auto op de N59 ter hoogte van de Oude Tonge geregistreerd en om 02.11 uur op de N59 ten noorden van [plaats 1] (bewijsmiddel 34).

De reis naar Nederland wordt tot slot bevestigd door [medeverdachte 4] en [medeverdachte 5] . Zij hebben verklaard dat ze (eind februari) samen met [medeverdachte 1] naar de woning van [medeverdachte 2] zijn gereden en daar ongeveer twee dagen hebben verbleven (bewijsmiddelen 54 en 57).

Naast [medeverdachte 4] , [medeverdachte 5] en [medeverdachte 1] , heeft ook [medeverdachte 2] verklaard dat [medeverdachte 4] , [medeverdachte 5] , [medeverdachte 1] , [verdachte] en hijzelf die nacht in zijn woning doorbrachten (bewijsmiddel 50).

A. Verklaring van [medeverdachte 1]

heeft verklaard dat hij in de woning van [medeverdachte 2] een vuurwapen (pistool) met geluidsdemper heeft gezien en dat [verdachte] , [medeverdachte 2] , [medeverdachte 4] en [medeverdachte 5] hierbij aanwezig waren. De geluidsdemper werd op het pistool geschroefd en weer losgeschroefd. [medeverdachte 1] heeft aangegeven dat dit is gebeurd toen [medeverdachte 5] , [medeverdachte 4] en hij ongeveer 10 dagen vóór 20 februari 2014 voor de eerste keer naar Nederland waren gereisd.

B. Gegevens uit het dossier

Anders dan ten aanzien van de reis op 20 februari 2014 wel het geval is, vindt de door [medeverdachte 1] genoemde eerdere reis naar Nederland geen steun in het dossier. Zo zijn er geen ARS-gegevens, telefoongegevens, bonnetjes, of verklaringen van betrokkenen die de verklaring van [medeverdachte 1] op dat punt onderschrijven. Bovendien ligt het niet direct voor de hand dat [verdachte] op 20 februari 2014 een sms-bericht naar [medeverdachte 1] zou sturen met het adres waar hij naartoe moest rijden en waar hij zou worden opgehaald, als [medeverdachte 1] daar al eerder was geweest. Voor het hof is in elk geval niet met voldoende zekerheid komen vast te staan dat [medeverdachte 1] reeds vóór 20 februari 2014 samen met [medeverdachte 4] en [medeverdachte 5] naar Nederland is gereden en in de woning van [medeverdachte 2] heeft verbleven.

De verklaring van [medeverdachte 1] met betrekking tot het waarnemen van een vuurwapen met geluidsdemper in de woning van [medeverdachte 2] , vindt naar het oordeel van het hof echter wel steun in het dossier, namelijk in de verklaring van [medeverdachte 4] . Laatstgenoemde heeft spontaan, zonder dat hem hierover een vraag werd gesteld, verklaard dat hij voorafgaand aan het schietincident van 22 februari 2014 een vuurwapen met geluidsdemper in de woning van [medeverdachte 2] heeft gezien. De omschrijvingen van [medeverdachte 1] en [medeverdachte 4] met betrekking tot het formaat en uiterlijk van het vuurwapen komen met elkaar overeen. Verder verklaarde ook [medeverdachte 4] dat [medeverdachte 1] , [verdachte] , [medeverdachte 5] en [medeverdachte 2] daarbij aanwezig waren (bewijsmiddel 54).

3.5.4 De gebeurtenissen op 21 februari 2014

A. Verklaring van [medeverdachte 1]

heeft verklaard dat [medeverdachte 2] het navigatiesysteem uit zijn auto met een briefje aan [verdachte] heeft gegeven. Op het briefje stond het adres van de manege in de directe nabijheid van de [straatnaam woning slachtoffer] , waar zij later de auto zouden parkeren (bewijsmiddelen 12, 13 en 14).

B. Gegevens uit het dossier

Dit wordt bevestigd door [verdachte] . Hij heeft verklaard dat [medeverdachte 2] het adres van de manege op een briefje heeft geschreven en dit briefje aan hem heeft overhandigd en dat hij dit adres toen in het navigatiesysteem heeft ingevoerd (bewijsmiddel 53).

[medeverdachte 2] heeft verklaard dat hij zijn navigatiesysteem aan [verdachte] heeft uitgeleend (bewijsmiddel 50). Uit de personenauto van [medeverdachte 2] is op 6 augustus 2014 een navigatiesysteem (van het merk TomTom) in beslag genomen. Uit het onderzoek aan dit navigatiesysteem is gebleken dat onder meer twee keer de [adres manege] te [plaats 5] was ingevoerd (bewijsmiddelen 65 en 66). Aan dit adres is [naam manege] gelegen. Dit is de manege waarover [medeverdachte 1] heeft verklaard, zo kan onder meer worden opgemaakt uit de door hem gemaakte tekening (dossierpagina 2112, bewijsmiddelen 13 en 15). De manege is dicht bij de [straatnaam woning slachtoffer] gelegen.

A. Verklaring van [medeverdachte 1]

heeft verklaard dat [verdachte] en hij die dag met de Renault Scénic naar het adres van de manege zijn gereden. Ze reden een rondje over de [straatnaam woning slachtoffer] en [verdachte] wees de woning van [slachtoffer] aan hem aan. [medeverdachte 1] heeft de auto op de parkeerplaats van de manege geparkeerd. Nadat bleek dat [slachtoffer] niet thuis was, hebben zij in de omgeving van de [straatnaam woning slachtoffer] in een bosgebied in de auto overnacht (bewijsmiddelen 12, 13 en 14).

B. Gegevens uit het dossier

Om 15.08 uur straalde de telefoon van [medeverdachte 1] nog de zendmast aan de [zendmast 1] te [plaats 1] aan. Deze zendmast ligt dicht bij de woning van [medeverdachte 2] en bedekt deze woning. Uit de ARS-gegevens blijkt dat de Renault Scénic van [medeverdachte 1] om 18.34 uur op de N59 werd geregistreerd, vermoedelijk rijdend in oostelijke richting (bewijsmiddelen 34, 46, 47 en 63). Ook [verdachte] heeft ter terechtzitting in hoger beroep d.d. 3 december 2018 bevestigd dat [medeverdachte 1] en hij op 21 februari 2014 naar de woning van [slachtoffer] zijn gegaan, dat [slachtoffer] niet thuis bleek te zijn en dat zij vervolgens in het bos hebben overnacht (bewijsmiddel 53). Tot slot hebben [medeverdachte 5] en [medeverdachte 4] verklaard dat [medeverdachte 1] en [verdachte] die nacht niet zijn teruggekeerd naar de woning van [medeverdachte 2] (bewijsmiddelen 54 en 57).

Die avond zagen de getuigen [getuige 1] en [getuige 2] omstreeks 20.00 uur twee mannen over de [straatnaam woning slachtoffer] lopen, komende uit de richting van nummer 57 (bewijsmiddelen 7 en 8).

3.5.5 De gebeurtenissen op 22 februari 2014

A. Verklaring van [medeverdachte 1]

heeft verklaard dat [verdachte] en hij de volgende ochtend tegen 06.00 uur nog een keer naar de woning van [slachtoffer] zijn gegaan. Hij bleek niet thuis te zijn. Hierna zijn zij naar Renesse gereden, alwaar zij de dag hebben doorgebracht (bewijsmiddelen 13 en 14).

B. Gegevens uit het dossier

Op 22 februari 2014 om 06.27 uur straalde de telefoon een zendmast te [plaats 5] aan. Uit ARS-gegevens blijkt dat de Renault Scénic van [medeverdachte 1] om 07.36 uur rijdend over de N59 in westelijke richting ten noorden van [plaats 1] is geregistreerd (bewijsmiddelen 46 en 63). In de Renault Scénic is een bonnetje van een supermarkt te Renesse aangetroffen van 22 februari 2014 te 08.44 uur (bewijsmiddel 25). Om 08.48 uur stuurde [verdachte] een sms-bericht naar [medeverdachte 5] , waarbij de telefoon van [verdachte] een zendmast in Renesse aanstraalde (bewijsmiddelen 46 en 63). Tot slot heeft ook [verdachte] verklaard dat [medeverdachte 1] en hij die dag naar Renesse zijn gegaan (bewijsmiddel 53).

A. Verklaring van [medeverdachte 1]

heeft verklaard dat [verdachte] en hij die avond weer terug zijn gereden naar de woning van [slachtoffer] . [verdachte] had hem verteld dat [slachtoffer] een BMW en een Lexus reed (bewijsmiddel 13).

B. Gegevens uit het dossier

Uit ARS-gegevens blijkt dat de Renault Scénic van [medeverdachte 1] op 22 februari 2014 om 18.01 uur op de N57 bij Serooskerke werd geregistreerd. Van 18.12 uur tot 19.34 uur werd de auto achtereenvolgens te [plaats 1] , Bruinisse en Halsteren geregistreerd (bewijsmiddel 34). [verdachte] heeft verklaard dat de eerste avond alleen de Lexus er stond en niet de BMW. Ook heeft [verdachte] bevestigd dat [medeverdachte 1] en hij op 22 februari 2014 naar de woning van [slachtoffer] zijn teruggekeerd (bewijsmiddel 53).

A. Verklaring van [medeverdachte 1]

verklaarde dat [verdachte] en hij na de moord weer in de auto zijn gestapt. [verdachte] vertelde [medeverdachte 1] waar hij naartoe moest rijden. [verdachte] had een papiertje bij zich met wat adressen erop. Ze reden eerst naar Essen en daarna naar Antwerpen. [verdachte] had Essen in het navigatiesysteem ingevoerd. In Essen en op de weg van Essen naar Antwerpen maakten zij tussenstops en gooide [verdachte] onder meer de geluidsdemper en een jas weg. Ze kwamen uiteindelijk aan op een parkeerplaats in de haven van Antwerpen. Hier brachten zij de nacht wederom in de auto door (bewijsmiddelen 13 en 17).

B. Gegevens uit het dossier

Om 21.14 uur, acht minuten na de eerste melding bij de Regionale meldkamer van (naar later bleek) het schietincident, belde [verdachte] naar [medeverdachte 5] . De telefoon van [verdachte] straalde daarbij een zendmast te [plaats 5] aan en de telefoon van [medeverdachte 5] straalde de zendmast aan de [zendmast 1] te [plaats 1] aan. Om 21.16 uur stuurde [verdachte] een sms-bericht naar [medeverdachte 5] , waarbij de telefoon van [verdachte] in Essen aanstraalde. Om 21.16 uur werd er vanaf het vaste telefoonnummer van [medeverdachte 2] naar het nummer van [medeverdachte 3] gebeld. Om 21.18 uur stuurde [verdachte] nogmaals een sms-bericht naar [medeverdachte 5] . Om 21.27 uur ontving [medeverdachte 1] een sms-bericht over datagebruik in België en straalde de telefoon een mast in Essen aan. Om 23.03 uur belde [verdachte] tweemaal naar [medeverdachte 4] , waarbij de telefoon van [verdachte] een zendmast te Schoten aanstraalde (zijnde een plaats in de provincie Antwerpen, blijkens de openbare bron Google). Om 00.15 uur belde [verdachte] naar [medeverdachte 4] , waarbij de telefoon van [verdachte] een zendmast te Merksem aanstraalde (Merksem is een district van Antwerpen, blijkens de openbare bron Google) (bewijsmiddelen 46 en 63).

Uit onderzoek aan het onder [medeverdachte 2] in beslag genomen navigatiesysteem is gebleken dat de bestemming ‘Essen’ is ingevoerd (bewijsmiddel 66).

Uit triploggegevens, verkregen uit voornoemd navigatiesysteem, volgt voorts dat de auto waarin het navigatiesysteem zich bevond op 23 februari 2014 van 00.16 uur tot en met 01.18 uur op de Sint Michielskaai te Antwerpen reed (alwaar een grote parkeerplaats ligt, blijkens openbare bron Google Maps) (bewijsmiddel 63).

Tot slot heeft [verdachte] ook verklaard dat [medeverdachte 1] en hij eerst naar Essen en daarna naar Antwerpen zijn gereden en dat zij ’s-nachts op een parkeerplaats in de haven van Antwerpen aankwamen, waar zij hebben geslapen (bewijsmiddel 53).

3.5.6 De gebeurtenissen op 23 februari 2014

A. Verklaring van [medeverdachte 1]

heeft verklaard dat [verdachte] en hij in de ochtend van 23 februari 2014 naar het café zijn gegaan. Het adres van dit café stond op het briefje dat [verdachte] de avond daarvoor uit zijn zak had gehaald. [medeverdachte 1] parkeerde de auto op een grasstrook op ongeveer 200 meter van het café. Later arriveerden ook [medeverdachte 2] , [medeverdachte 5] en [medeverdachte 4] in het café. Ze hebben een tijd gewacht en [medeverdachte 2] was een aantal keer aan het bellen. Er waren drie belangrijke gesprekken. Uiteindelijk arriveerde ook [medeverdachte 3] in het café. [verdachte] vertelde dat hij het had afgewerkt en werd hierop door iedereen gefeliciteerd. [medeverdachte 3] bracht drugs en geld mee en dit werd in het café overhandigd als beloning voor het succesvol volbrengen van de klus (bewijsmiddelen 12, 13, 14, 15 en 17).

B. Gegevens uit het dossier

De aanwezigheid van de door [medeverdachte 1] genoemde personen volgt uit telefoonmastgegevens. Op 23 februari 2014 om 07.55 uur is er vanaf het vaste telefoonnummer van [medeverdachte 2] gebeld naar [medeverdachte 1] . Om 09.22 uur belde [verdachte] naar [medeverdachte 4] , waarbij de telefoon van [verdachte] aanstraalde op een zendmast aan de [zendmast 2] te Antwerpen, op luttele afstand van het café [café] , dat is gelegen aan de [adres café] (blijkens de openbare bron Google Maps). Om 09.26 uur belde [medeverdachte 3] naar [medeverdachte 2] , waarbij de telefoon van [medeverdachte 3] een zendmast in [plaats 2] aanstraalde en de telefoon van [medeverdachte 2] een zendmast in [plaats 1] . Om 09.29 uur belde [verdachte] nogmaals naar [medeverdachte 4] , waarbij de telefoon van [medeverdachte 4] in [plaats 1] aanstraalde en de telefoon van [verdachte] in Antwerpen. Om 11.14 uur belde [medeverdachte 3] naar [medeverdachte 2] , waarbij de telefoon van [medeverdachte 3] in [plaats 3] aanstraalde en de telefoon van [medeverdachte 2] in Antwerpen. Om 13.54 uur straalde de telefoon van [medeverdachte 3] een zendmast in [plaats 2] aan bij ontvangst van een bericht van de telecomprovider en om 14.34 uur straalde zijn telefoon een zendmast in Antwerpen aan. Om 17.19 uur straalde de telefoon van [medeverdachte 3] bij een contact de zendmast gelegen aan de [zendmast 3] te Antwerpen aan. Deze zendmast ligt hemelsbreed 200 meter van de zendmast aan de [zendmast 2] (bewijsmiddelen 46 en 63).

[medeverdachte 2] had tussen 09.26 uur en 17.15 uur zestien keer telefonisch contact met [medeverdachte 3] , via sms en bellen. [medeverdachte 2] belde drie keer naar [medeverdachte 3] en [medeverdachte 3] belde zeven keer naar [medeverdachte 2] . In vrijwel alle gevallen straalde de telefoon van [medeverdachte 2] daarbij de telefoonmast aan de [zendmast 2] te Antwerpen aan en een keer de telefoonmast aan de [zendmast 3] (bewijsmiddelen 46 en 63).

Het verblijf van de door [medeverdachte 1] genoemde personen in het café te Antwerpen, een dag na het schietincident, wordt bevestigd door de verklaringen van [medeverdachte 5] , [medeverdachte 4] , [medeverdachte 2] en [verdachte] . Zowel [medeverdachte 5] en [medeverdachte 4] hebben verklaard dat zij met de Volkswagen Passat van [medeverdachte 2] naar het café zijn gereden en dat zij daar [medeverdachte 1] en [verdachte] troffen. [medeverdachte 5] verklaarde dat dit het eerste weerzien met [medeverdachte 1] en [verdachte] was na hun vertrek uit de woning van [medeverdachte 2] enkele dagen daarvoor. [medeverdachte 4] verklaarde dat [verdachte] en [medeverdachte 1] apart met de Renault Scénic kwamen. [medeverdachte 4] verklaarde verder dat [medeverdachte 3] later ook in het café verscheen (bewijsmiddelen 54 en 57).

[medeverdachte 2] heeft verklaard dat het café de naam ‘ [café] ’ had en dat hij [medeverdachte 3] die dag ook in het café heeft getroffen (bewijsmiddel 50).

Ook [verdachte] heeft verklaard dat hij die ochtend naar een café is gegaan, dat hij [medeverdachte 2] , [medeverdachte 4] en [medeverdachte 5] daar trof en dat [medeverdachte 3] later op de dag kwam (bewijsmiddel 53).

[medeverdachte 4] heeft verklaard dat [medeverdachte 2] meerdere keren in en uit het café liep en dat hij telefoneerde. Op een gegeven moment werd aan [medeverdachte 1] gevraagd of hij geld of kilo’s amfetamine wilde. Kort daarna kwam [medeverdachte 2] met [medeverdachte 3] binnen en hij had een zwarte zak bij zich. [medeverdachte 4] verklaarde dat [medeverdachte 3] erbij was toen de drugs en het geld in het café werden uitgedeeld. Het was [medeverdachte 4] duidelijk dat dit de uitbetaling was van zaak die de dag ervoor was afgewikkeld (bewijsmiddelen 54 en 56).

A. Verklaring van [medeverdachte 1]

heeft verklaard dat hij op 23 februari 2014 op een zeker moment erachter kwam dat zijn auto was weggesleept. [medeverdachte 2] en [medeverdachte 3] droegen [verdachte] en hem op om naar de auto te gaan om het navigatiesysteem uit de auto te halen. [medeverdachte 1] is vervolgens samen met [medeverdachte 2] , [medeverdachte 3] en [verdachte] in de auto van [medeverdachte 2] naar de locatie gegaan waar de auto heen was gesleept. Daar moest [medeverdachte 1] het navigatiesysteem van [medeverdachte 2] en nog enkele andere spullen uit de auto halen. [medeverdachte 3] gaf aan [verdachte] een doek en een vloeistof, waarna [verdachte] delen van de auto schoonmaakte. [medeverdachte 2] verbood [medeverdachte 1] om de auto mee te nemen. Hij vroeg aan [medeverdachte 1] wat de auto waard was en gaf hem dat bedrag, ongeveer € 3.500,- (bewijsmiddelen 12 en 13).

B. Gegevens uit het dossier

Uit onderzoek door de Belgische politie is inderdaad gebleken dat de Renault Scénic met kenteken [kenteken 1] op 23 februari 2014 in Antwerpen door de politie is weggetakeld wegens een verkeersovertreding. Het voertuig stond op een verhoogde berm te Antwerpen, [adres 3] (bewijsmiddel 23).

Ook [medeverdachte 3] , [medeverdachte 2] als [medeverdachte 4] hebben verklaard dat de auto van [medeverdachte 1] bleek te zijn weggesleept. [medeverdachte 3] heeft verklaard dat [medeverdachte 2] hem dit heeft verteld. [medeverdachte 2] gaf aan dat ze hebben gekeken waar de auto was. Volgens [medeverdachte 4] waren [medeverdachte 2] en [medeverdachte 1] bang dat het navigatiesysteem zou worden gevonden en heeft [medeverdachte 1] het navigatiesysteem uiteindelijk uit de auto gehaald (bewijsmiddelen 48, 50, 54 en 55).

3.6 Conclusie van het hof ten aanzien van de periode vanaf 20 februari 2014 tot aan het dodelijke schietincident en de periode na het schietincident

Het hof is op grond van het voorgaande van oordeel dat – naast hetgeen in paragraaf 3.4 al is vooropgesteld – de verklaringen van [medeverdachte 1] op wezenlijke onderdelen steun vinden in overig bewijsmateriaal. Dit geldt grofweg voor de door [medeverdachte 1] geschetste tijdslijn en feitelijke gang van zaken ten aanzien van de periode 20 februari 2014 tot en met 23 februari 2014, alsook voor essentiële details van de verklaringen van [medeverdachte 1] .

Daarbij komt nog dat [medeverdachte 1] op het moment dat hij de verklaringen aflegde niet kón weten dat een groot deel van zijn verklaringen later zou worden ondersteund door uit het politieonderzoek naar voren gekomen objectieve gegevens, zoals telefoongegevens van de medeverdachten, ARS-gegevens van de Renault Scénic, gegevens uit het onder [medeverdachte 2] aangetroffen navigatiesysteem, triploggegevens, en gegevens omtrent de weggetakelde auto.

Het hof acht de verklaringen van [medeverdachte 1] ten aanzien van de periode vanaf 20 februari 2014 tot aan het dodelijke schietincident en de periode na het schietincident

derhalve authentiek en voldoende betrouwbaar, zodat deze bruikbaar zijn om tot het bewijs te worden gebezigd en ook tot het bewijs zullen worden gebezigd.

Het hof bespreekt hieronder nog in het bijzonder een aantal specifieke gebeurtenissen en vraagstukken.

De verklaring van [medeverdachte 1] dat [medeverdachte 3] in de ochtend van 21 februari 2014 in de woning van [medeverdachte 2] is geweest wordt – anders dan bij de verdachten [verdachte] , [medeverdachte 2] , [medeverdachte 4] en [medeverdachte 5] wel het geval is – niet ondersteund door objectieve gegevens, zoals telefoongegevens of ARS-gegevens van de auto van [medeverdachte 1] . Voorts hebben de anderen niet verklaard dat [medeverdachte 3] toen in de woning van [medeverdachte 2] is geweest. [medeverdachte 3] heeft wel verklaard dat hij wel eens bij [medeverdachte 2] thuis kwam, [medeverdachte 2] en [medeverdachte 4] hebben verklaard dat [medeverdachte 3] in het bewuste weekend in de woning van [medeverdachte 2] is geweest, en [medeverdachte 4] heeft verklaard dat [medeverdachte 1] er toen ook was, maar zij verklaren over een ander moment dan [medeverdachte 1] . Op welk moment [medeverdachte 3] precies in de woning van [medeverdachte 2] is geweest, kan naar het oordeel van het hof niet met voldoende mate van zekerheid worden vastgesteld. Desalniettemin acht het hof de verklaring van [medeverdachte 1] , inhoudende dat [medeverdachte 3] er tegen [verdachte] op had aangedrongen dat het die dag moest gebeuren/dat hij het moest afmaken, betrouwbaar. Ten aanzien van dit punt heeft [medeverdachte 1] ook van meet af aan in zijn gedetailleerde verklaringen consistent verklaard. Daarbij komt dat [medeverdachte 1] bij de bespreking van een later moment in de door hem beschreven tijdslijn van gebeurtenissen – welke tijdslijn op veel punten wordt ondersteund door objectieve bewijsmiddelen – teruggreep op die uitspraken van [medeverdachte 3] . Dit was toen hij verklaarde dat [verdachte] in de avond van 21 februari 2014 niet terug wilde keren naar de woning van [medeverdachte 2] . [medeverdachte 1] verklaarde dienaangaande op 10 juni 2014: ‘ [verdachte] zei dat we niet terug konden gaan omdat de klus niet geklaard was. [verdachte] had gezegd dat hij het vandaag zou regelen en dat was niet gelukt. En [verdachte] wist dat [medeverdachte 2] en [medeverdachte 3] hierover pissig zouden zijn. Dit was de reden dat [verdachte] zei dat we in de bosjes zouden slapen. Daarop hebben we in de auto geslapen, iets verder in de bosjes.’ (bewijsmiddel 14, dossierpagina 2100). [medeverdachte 1] heeft verklaard dat [verdachte] de ochtend erna, nadat zij wederom zonder resultaat bij de woning van [slachtoffer] waren geweest, ook niet terug wilde keren naar de woning van [medeverdachte 2] : ‘ [verdachte] kwam terug en zei dat hij niet terug naar huis wilde gaan, omdat zij immers kwaad waren.’ (bewijsmiddel 13). [medeverdachte 1] maakte derhalve een koppeling tussen de uitspraken van [medeverdachte 3] en de omstandigheid dat zij tot twee keer toe niet zijn teruggekeerd naar de woning van [medeverdachte 2] . Uit de bewijsmiddelen zoals hiervoor besproken, volgt dat [medeverdachte 1] en [verdachte] in de nacht van 21 februari 2014 inderdaad niet zijn teruggekeerd naar de woning van [medeverdachte 2] , maar in de auto in het bos hebben overnacht. De volgende ochtend zijn zij wederom niet teruggekeerd naar de woning van [medeverdachte 2] , maar naar Renesse gereden.

Het hof acht de door [verdachte] opgegeven reden voor het niet terugkeren naar de woning van [medeverdachte 2] – namelijk dat [medeverdachte 1] dit niet wilde vanwege problematische verhoudingen met [medeverdachte 4] – niet aannemelijk geworden. Uit het dossier komt eerder naar voren dat de verhoudingen tussen hen (op dat moment) goed waren. Zo waren zij op 20 februari 2014 samen naar Nederland gekomen, ontmoetten zij elkaar op 23 februari 2014 in het café, heeft [medeverdachte 1] die dag aan [medeverdachte 4] geld gegeven om met de trein terug te reizen en troffen zij elkaar later weer in München (dossierpagina’s 3310-3312). Het hof hecht op dit punt geloof aan de verklaring van [medeverdachte 1] en ziet daarin steun voor diens verklaring dat [medeverdachte 3] tegen [verdachte] zou hebben gezegd dat hij het die dag af moest maken. Het hof bezigt derhalve ook dit deel van de verklaring van [medeverdachte 1] tot het bewijs.

Ten aanzien van de verklaring van [medeverdachte 1] , inhoudende dat [medeverdachte 3] op 23 februari 2014 in Antwerpen drugs en geld heeft overhandigd, overweegt het hof het volgende.

Het hof is van oordeel dat de verklaring van [medeverdachte 1] in grote lijnen wordt ondersteund door de verklaring van [medeverdachte 4] . [medeverdachte 1] en [medeverdachte 4] hebben beiden verklaard dat er in het café een uitbetaling van geld en drugs heeft plaatsgevonden als beloning voor de succesvolle klus. Ze hebben allebei verklaard over een zwarte zak waar drugs in zaten en dat het om amfetamine en grote geldbedragen (van duizenden euro’s) ging. Wie wat exact heeft ontvangen en wie het geld en de drugs daadwerkelijk onder de betrokkenen heeft verdeeld, is niet helemaal duidelijk geworden: [medeverdachte 4] heeft verklaard dat [medeverdachte 2] dit heeft gedaan, terwijl [medeverdachte 1] heeft verklaard dat [verdachte] dit deed.

Op wezenlijke onderdelen komen de verklaringen echter wel met elkaar overeen. [medeverdachte 1] heeft verklaard dat [medeverdachte 2] drie belangrijke telefoongesprekken heeft gevoerd, dat [medeverdachte 3] uiteindelijk met twee zakken aankwam en dat het geld en de drugs van [medeverdachte 3] afkomstig waren. Ook [medeverdachte 4] heeft verklaard dat [medeverdachte 2] heeft gebeld, dat [medeverdachte 2] naar buiten ging en korte tijd later terugkwam met [medeverdachte 3] en – naar het hof begrijpt – de drugs en het geld.

Uit de hiervoor reeds besproken telefoongegevens blijkt dat [medeverdachte 2] en [medeverdachte 3] op 23 februari 2014 veelvuldig telefonisch contact hebben gehad. Zo belde [medeverdachte 2] drie keer naar [medeverdachte 3] en belde [medeverdachte 3] zeven keer naar [medeverdachte 2] . Voorts straalde de telefoon van [medeverdachte 3] pas later op de dag (14.34 uur) in Antwerpen aan (bewijsmiddelen 46 en 63).

Het hof acht, naast voornoemde telefoonmastgegevens, van belang dat uit de verklaringen van zowel [medeverdachte 1] als [medeverdachte 4] volgt dat er een tijd in het café is gewacht, dat [medeverdachte 3] pas later arriveerde, dat tóen pas de drugs en het geld verschenen en de uitbetaling vervolgens heeft plaatsgevonden in aanwezigheid van [medeverdachte 3] (bewijsmiddelen 12, 13, 14, 16, 54 en 56). Op grond van het vorenstaande staat voor het hof genoegzaam vast dat [medeverdachte 3] met de drugs en het geld is gekomen en dat hij de uitbetaling daarvan aldus mogelijk heeft gemaakt en verzorgd.

Het hof ziet ook geen reden te twijfelen aan de door [medeverdachte 1] gegeven lezing omtrent de gebeurtenissen ten aanzien van het wegslepen van de Renault Scénic op 23 februari 2014. Naast hetgeen het hof in paragraaf 3.4 heeft overwogen, is het hof van oordeel dat ook dit onderdeel van de verklaring voldoende steun vindt in het dossier. Uit de bewijsmiddelen volgt dat de auto inderdaad was weggesleept. De verklaring van [medeverdachte 1] vindt te dien aanzien bevestiging in het onderzoek van de Belgische politie en in verklaringen van onder meer [medeverdachte 4] , [medeverdachte 3] en [medeverdachte 2] . Daarnaast hebben [medeverdachte 2] en [verdachte] verklaard dat [medeverdachte 3] en [medeverdachte 2] betrokken waren bij het terugvinden van de auto (bewijsmiddelen 48, 50 en 52).

Tot slot overweegt het hof dat de door [medeverdachte 1] beschreven handelingen van [medeverdachte 3] , [verdachte] en [medeverdachte 2] , het hof niet onwaarschijnlijk voorkomen. Uit de bewijsmiddelen volgt dat de Renault Scénic een dag ervoor was gebruikt bij het dodelijke schietincident aan de [straatnaam woning slachtoffer] (bewijsmiddelen 9, 12, 13, 14, 53 en 54). Dat de auto was weggesleept, was bovendien een voor alle verdachten onvoorziene omstandigheid waarmee zij geen rekening hadden gehouden. Het hof acht het dan ook zeer wel voorstelbaar dat in de auto nog allerlei (persoonlijke) spullen lagen die eruit moesten worden gehaald en dat de verdachten er dus belang bij hadden om de auto terug te vinden en mogelijke sporen te wissen.

Het hof is van oordeel dat de verklaringen van [verdachte] en [medeverdachte 4] op bepaalde onderdelen steun vinden in de verklaringen van [medeverdachte 1] , alsook in overig bewijsmateriaal. Zo heeft [medeverdachte 4] de reis naar Nederland eind februari 2014 erkend, heeft hij verklaard over een wapen met geluidsdemper in de woning van [medeverdachte 2] , over de afwezigheid van [verdachte] en [medeverdachte 1] op 21 en 22 februari 2014, en over de uitbetaling van geld en drugs in café [café] . [verdachte] heeft zijn aanwezigheid op de plaats delict op 21 en 22 februari 2014 erkend, heeft verklaard over zijn aanwezigheid in Renesse op 22 februari 2014, over de reis die [medeverdachte 1] en hij na de moord maakten naar Essen en Antwerpen, over de overnachting in de auto op een parkeerplaats in de haven van Antwerpen, en over zijn aanwezigheid en de aanwezigheid van andere betrokkenen op 23 februari 2014 in het café te Antwerpen.

Het hof acht de verklaringen van [verdachte] en [medeverdachte 4] betrouwbaar, voor zover passages steun vinden in ander bewijsmateriaal. Dat hun verklaringen op andere onderdelen niet accuraat, inconsistent of zelfs aantoonbaar onjuist zijn gebleken, doet niet af aan het oordeel van het hof dat aan de genoemde specifieke passages van de verklaringen van [medeverdachte 4] en [verdachte] wel geloof kan worden gehecht, zodat die onderdelen wel tot het bewijs worden gebezigd.

3.7 Ondervragingsrecht [medeverdachte 1]

De raadsman van de verdachte heeft bepleit dat de verklaringen van [medeverdachte 1] dienen te worden uitgesloten van het bewijs. De raadsman heeft daartoe aangevoerd dat de verdediging geen behoorlijke en effectieve ondervragingsmogelijkheid van [medeverdachte 1] is geboden, nu [medeverdachte 1] bij zijn verhoor ten overstaan van de raadsheer-commissaris d.d. 26 oktober 2017 niet bereid was om op vragen te antwoorden.

Het hof stelt voorop dat een door enig persoon in verband met een strafzaak afgelegde en de verdachte belastende of ontlastende verklaring, zoals die onder meer kan zijn vervat in een ambtsedig proces-verbaal, ingevolge de autonome betekenis welke toekomt aan de term 'witnesses/témoins' in art. 6, derde lid aanhef en onder d, EVRM, in het perspectief van het EVRM wordt aangemerkt als verklaring van een getuige als aldaar bedoeld. Op grond van die verdragsbepaling heeft de verdediging aanspraak op een behoorlijke en effectieve mogelijkheid om getuigen in enig stadium van het geding te (doen) ondervragen. De omstandigheid dat de verdediging, ondanks het nodige initiatief daartoe, geen gebruik heeft kunnen maken van die mogelijkheid, staat niet eraan in de weg dat een door een getuige afgelegde verklaring voor het bewijs wordt gebezigd, mits is voldaan aan de eisen van een eerlijk proces, in het bijzonder doordat de bewezenverklaring niet in beslissende mate op die verklaring wordt gebaseerd dan wel – indien de bewezenverklaring wel in beslissende mate op die verklaring wordt gebaseerd – het ontbreken van een behoorlijke en effectieve mogelijkheid om de desbetreffende getuige te ondervragen in voldoende mate wordt gecompenseerd (vgl. ECLI:NL:HR:2017:1016 en ECLI:NL:HR:2019:123).

Het hof overweegt dat de verdediging de mogelijkheid is geboden de verklaringen van [medeverdachte 1] te toetsen ter gelegenheid van het getuigenverhoor ten overstaan van de rechter-commisaris d.d. 8 maart 2016 en 9 maart 2016. De raadsman van [verdachte] , mr. [raadsman] , en de raadslieden van [medeverdachte 2] en [medeverdachte 3] waren bij dit verhoor aanwezig. De raadsman van [verdachte] heeft [medeverdachte 1] bij deze gelegenheid uitgebreid ondervraagd en [medeverdachte 1] heeft uitgebreid antwoord gegeven op alle vragen die aan hem zijn gesteld.

Aldus concludeert het hof dat de verdediging een behoorlijke en effectieve mogelijkheid is geboden verklaringen van [medeverdachte 1] die tot het bewijs zijn gebezigd, te toetsen. De enkele omstandigheid dat [medeverdachte 1] bij de raadsheer-commissaris niet bereid was om op vragen te antwoorden, behoudens zijn mededeling dat hij bij de politie en de rechtbank naar waarheid had verklaard, naar zijn zeggen omdat de medeverdachten ook niet wilden antwoorden op vragen van zijn toenmalig raadsman, doet aan het oordeel van het hof niet af.

Dit betekent dat tweede vraag, namelijk of de bewezenverklaring al dan niet in beslissende mate steunt op de verklaringen van [medeverdachte 1] , feitelijk geen betoog behoeft. Geheel ten overvloede overweegt het hof echter dat, zoals hiervoor reeds uitvoerig is besproken, de verklaringen van [medeverdachte 1] voldoende worden ondersteund door de overige gebezigde bewijsmiddelen en dat dit steunbewijs betrekking heeft op die onderdelen van de verklaringen van [medeverdachte 1] die door de verdediging zijn betwist, zodat niet kan worden gesproken van een bewezenverklaring die in beslissende mate (the sole and decisive basis) steunt op één (getuigen)verklaring.

4.1 De voorverkenning op 11 februari 2014

Uit de bewijsmiddelen volgt dat het slachtoffer [slachtoffer] onder een auto (voorzien van kenteken [kenteken 2] ) een GPS-tracker had geplaatst en dat die auto op 11 februari 2014, aldus 10 dagen voor het schietincident, op het chaletpark aan de [straatnaam woning slachtoffer] te [plaats 5] is geweest (bewijsmiddelen 58, 59, 61, 64). De auto vertrok om 23.31 uur vanaf het adres [adres 4] te [plaats 3] en reed om 23.45 uur het chaletpark aan de [straatnaam woning slachtoffer] op, waar op nummer 57 het latere slachtoffer [slachtoffer] woonde. Getuige [getuige 3] heeft verklaard dat [slachtoffer] haar op 19 of 20 februari 2014 had verteld dat de auto die hij via het GPS-baken volgde, een week daarvoor langs zijn huis was gereden (bewijsmiddel 58). Verder blijkt uit de GPS-bakengegevens dat de auto op de [straatnaam woning slachtoffer] met een snelheid van 9 kilometer per uur reed en daar niet is gestopt en rechtstreeks na het rondje op het chaletpark is teruggereden naar [plaats 3] (bewijsmiddel 64). Het hof trekt uit het vorenstaande en de overige bewijsmiddelen, in onderling (tijds)verband en samenhang bezien en nu overigens niet is gebleken dat de auto op dat moment iets te zoeken had op de [straatnaam woning slachtoffer] , de conclusie dat sprake was van een voorverkenning op/in de omgeving van de plaats delict.

De hiervoor genoemde auto stond op naam van de zus van een persoon met wie [slachtoffer] een (zakelijk) conflict had (bewijsmiddelen 58, 59, 60, 62). Uit telecomonderzoek is gebleken dat deze persoon ( [naam 2] ) in de periode van 10 tot en met 13 februari 2014 gebruik maakte van de auto waaronder het GPS-baken was aangebracht (bewijsmiddel 62). Voorts kan uit telecomgegevens (in- en uitgaand sms-verkeer) worden opgemaakt dat diens telefoon zich in de late avond van 11 februari 2014 verplaatste (bewijsmiddelen 62 en 64). Voor het hof staat op grond van het voorgaande voldoende vast dat de auto waaronder het GPS-baken was geplaatst, op dat moment werd bestuurd door de bedoelde kennis van [slachtoffer] , [naam 2] .

Naar het oordeel van het hof kan het niet anders dan dat [medeverdachte 3] en de hiervoor genoemde bestuurder van de auto op 11 februari 2014 nauw contact hebben gehad met betrekking tot deze voorverkenning en dat [medeverdachte 3] hierbij betrokken is geweest, al dan niet als inzittende van de auto.

Zij kenden elkaar goed en hadden op 11 februari 2014 beduidend intensiever telefonisch contact met elkaar dan op andere dagen in die periode het geval was. Om 22.59 uur, dus een half uur voordat de auto naar de [straatnaam woning slachtoffer] te [plaats 5] vertrok, hadden zij het laatste sms-contact. Beide telefoons straalden op dat moment dezelfde zendmast te [plaats 3] aan. Vervolgens maakte de telefoon van [medeverdachte 3] pas weer contact met een zendmast drie minuten nadat de auto van de voorverkenning was teruggekeerd en weer aan de [adres 4] te [plaats 3] was gestopt (12 februari 2014 te 00.05 uur). De telefoonmastgegevens duiden erop dat [medeverdachte 3] toen weer onderweg was naar zijn woning in [plaats 2] . De telefoon van [medeverdachte 3] straalde om 00.08 uur en om 00.09 uur twee verschillende zendmasten te [plaats 3] aan. Later die nacht straalde [medeverdachte 3] zendmasten te Kruiningen en [plaats 2] aan (bewijsmiddelen 46 en 64).

4.2 De voorverkenning op 12 februari 2014

Op 12 februari 2014 om 11.23 uur voerden [medeverdachte 3] en [medeverdachte 2] een telefoongesprek van ruim vijf minuten met elkaar. Op dat moment straalden hun telefoons aan in hun woonplaatsen te [plaats 2] en [plaats 1] . Later die middag hadden zij meerdere keren over en weer sms-contact. Om 18.05 uur belde [medeverdachte 3] naar [medeverdachte 2] . De telefoons van [medeverdachte 3] en [medeverdachte 2] straalden op dat moment allebei de zendmast aan de [zendmast 4] aan.

[verdachte] en [medeverdachte 2] ontvingen om 18.33 en 18.36 uur vier sms-berichten van hun telecomprovider, waaruit blijkt dat dat zij zich op dat moment in het grensgebied met België bevonden. Het is algemeen bekend dat telecomproviders op het moment dat een mobiele telefoon gebruikmaakt van een buitenlands netwerk, sms-berichten versturen in verband met de extra kosten van gebruik in het buitenland.

Uit telefoonmastgegevens blijkt dat de telefoon van [medeverdachte 2] zich om 20.36 uur in het dekkingsgebied van de woning van [slachtoffer] te [plaats 5] bevond (bewijsmiddel 64). Ongeveer een uur daarna (21.23 uur) straalde zijn telefoon een zendmast aan de [zendmast 5] te [plaats zonnetudio] aan. Deze zendmast ligt in de nabijheid van de zonnestudio van [getuige 4] , waar [slachtoffer] geregeld kwam (bewijsmiddelen 59 en 64 in combinatie met de openbare bron Google Maps). Weer ongeveer anderhalf uur daarna straalden de telefoons van [medeverdachte 2] en [medeverdachte 3] drie minuten na elkaar dezelfde zendmast aan de [zendmast 4] aan (om 22.49 uur en 22.52 uur). Om 23.08 uur was [medeverdachte 2] weer in zijn woonplaats [plaats 1] en om 23.20 uur was [medeverdachte 3] weer in zijn woonplaats [plaats 2] (bewijsmiddel 64).

De straat van de woning van [slachtoffer] , de [straatnaam woning slachtoffer] te [plaats 5] , en de straat waar de zonnestudio was gevestigd, de [adres 5] te [plaats zonnetudio] , zijn allebei twee keer ingevoerd in de TomTom van [medeverdachte 2] (bewijsmiddel 66).

[verdachte] heeft verklaard dat hij voorafgaand aan zijn bezoek met [medeverdachte 1] aan de woning van [slachtoffer] op 21 en 22 februari 2014, eerder samen met [medeverdachte 2] langs de woning was gereden. Ze hadden rondgereden en [medeverdachte 2] had hem de woning en twee auto’s aangewezen (bewijsmiddel 53). Tot slot heeft [medeverdachte 1] al op 11 juni 2014 verklaard dat hij van [medeverdachte 2] had gehoord dat [medeverdachte 3] en [medeverdachte 2] met [verdachte] naar diverse locaties waren gereden, waaronder de zonnestudio (bewijsmiddel 14).

Toen [verdachte] en [medeverdachte 1] negen dagen later naar de woning van [slachtoffer] gingen, was [verdachte] al op de hoogte van de exacte locatie van de woning van [slachtoffer] . Hij heeft de woning aan [medeverdachte 1] aangewezen en wist dat [slachtoffer] twee auto’s tot zijn beschikking had.

Op grond van al het voorgaande stelt het hof vast dat er op 12 februari 2014 wederom een voorverkenning heeft plaatsgevonden, waarbij in ieder geval [medeverdachte 2] en [verdachte] samen naar de genoemde locaties zijn gereden. Of [medeverdachte 3] in Goes is overgestapt in de auto van [medeverdachte 2] en vervolgens mee is geweest naar [plaats 5] en [plaats zonnetudio] , kan naar het oordeel van het hof niet met voldoende mate van zekerheid worden vastgesteld. Nu [medeverdachte 3] de dag daarvoor al bij een voorverkenning betrokken was geweest, hij op 12 februari 2014 veelvuldig contact met [medeverdachte 2] had, de telefoons van [medeverdachte 2] en [medeverdachte 3] vóór en ná de voorverkenning op dezelfde locatie te Goes aanstraalden en de telefoons van [medeverdachte 2] en [medeverdachte 3] enige tijd later weer in hun eigen woonplaatsen aanstraalden, staat voor het hof vast dat [medeverdachte 3] [medeverdachte 2] die avond heeft getroffen en directe betrokkenheid heeft gehad bij de voorverkenning op 12 februari 2014, zoals door het tonen/verschaffen van informatie en geven van inlichtingen.

Afsluitend merkt het hof nog het volgende op. Naar het oordeel van het hof kunnen de voorverkenningen niet los worden gezien van elkaar en van de dood van [slachtoffer] . [slachtoffer] is respectievelijk 10 en 11 dagen na de voorverkenningen van achteren door het hoofd geschoten. [medeverdachte 2] heeft [verdachte] op 21 februari 2014 een briefje met het adres van de woning van [slachtoffer] meegegeven en [medeverdachte 3] heeft tegen [verdachte] aangedrongen dat hij het die dag moest afmaken, zo volgt uit de betrouwbaar geachte verklaringen van [medeverdachte 1] . Hierna zijn [verdachte] en [medeverdachte 1] naar de woning van [slachtoffer] gegaan. Uit niets blijkt dat [medeverdachte 1] en [verdachte] ook maar enige binding met [slachtoffer] hadden. Zij moeten vooraf dus wel zijn geïnstrueerd. Het hof beziet de voorverkenningen en de betrokkenheid van [medeverdachte 3] en [medeverdachte 2] daarbij (geven van instructies en informatie) dan ook in het licht van de overige inhoud van het dossier.

4.3 Aanwezigheid verdachten te Antwerpen op 21 februari 2014

Op 21 februari 2014 stralen de telefoons van [medeverdachte 5] , [medeverdachte 4] , [medeverdachte 3] en [medeverdachte 2] allemaal binnen een kort tijdsbestek (tussen 20.12 uur en 20.22 uur) aan in Antwerpen (bewijsmiddel 63). [medeverdachte 4] heeft verklaard dat [medeverdachte 2] , [medeverdachte 5] en hij op die dag met de auto van [medeverdachte 2] naar Antwerpen zijn gegaan en dat zij daar ook [medeverdachte 3] troffen (bewijsmiddel 54).

[medeverdachte 1] heeft verklaard dat [verdachte] degene is geweest die [slachtoffer] op 22 februari 2014 door het hoofd heeft geschoten. [verdachte] zou die avond, nadat zij waren teruggekeerd naar de woning van [slachtoffer] , op een gegeven moment een pistool met daarop een geluidsdemper in zijn hand hebben gehad en hebben geroepen: “Ik heb hem verwond, verwond.” [verdachte] had op dat moment handschoenen aan. [verdachte] liep hem voorbij, waarna zijn zij samen naar de auto renden en vluchtten. Onderweg zijn zij een aantal keer gestopt en ontdeed [verdachte] zich van kledingstukken en de geluidsdemper. Nadat zij waren aangekomen op de parkeerplaats in de haven van Antwerpen, gooide [verdachte] het pistool aldaar in het water. De volgende dag gaf [verdachte] in het café aan de overige aanwezigen te kennen dat hij [slachtoffer] door het hoofd had geschoten en werd hij gefeliciteerd met de volbrachte klus, zo verklaarde [medeverdachte 1] (bewijsmiddelen 12, 13, 14, 16, 17)

Naar aanleiding van deze verklaringen van [medeverdachte 1] is (forensisch) onderzoek verricht.

Nadat aan de hand van de verklaringen van [medeverdachte 1] was gebleken dat de Renault Scénic – die [medeverdachte 1] destijds in gebruik had en waarmee zij naar de plaats delict waren gereden – inderdaad was weggetakeld, is de auto opgedoken en onderzocht (bewijsmiddelen 23, 24, 26). Bij het sporenonderzoek is een paar handschoenen op de bijrijdersstoel aangetroffen (bewijsmiddel 28). In de binnenkant van de handschoen is celmateriaal aangetroffen dat matcht met het DNA-profiel van [verdachte] met een matchkans van één op één miljard (bewijsmiddelen 31 en 32). Verder heeft [verdachte] aangegeven dat dit zijn handschoenen waren (bewijsmiddel 53). Het hof stelt dan ook vast dat [verdachte] deze handschoenen heeft gedragen.

Op de buitenkant van de handschoen zijn schotresten aangetroffen, te weten 2500 categorie A-deeltjes en 150 categorie B-deeltjes. Het NFI concludeerde dat het schotrestenonderzoek heeft aangetoond dat de onderzochte handschoen van [verdachte] een vrijwel zekere relatie heeft gehad met een schietproces (bewijsmiddel 32). In het vergelijkend schotrestenonderzoek is vastgesteld dat de hypothese dat de schotrestdeeltjes op de handschoen dezelfde bron van herkomst hebben als de deeltjes op de bemonstering van de huls die op het dak van de auto van [slachtoffer] is aangetroffen, iets waarschijnlijker is dan de hypothese dat deze deeltjes een andere bron van herkomst hebben dan de deeltjes op de huls (bewijsmiddel 33).

Nader schotrestenonderzoek heeft uitgewezen dat de bevindingen op de handschoen van [verdachte] beter passen bij een primaire overdracht (door zelf schieten of zich dicht bij het vuurwapen bevinden tijdens het schieten) dan bij secundaire overdracht (aanraken van een met schotresten besmet voorwerp) (bewijsmiddel 33).

Het hof concludeert dat de verklaringen van [medeverdachte 1] met betrekking tot de vraag wie [slachtoffer] heeft doodgeschoten, op belangrijke onderdelen steun vinden in de forensische bevindingen. De forensische bevindingen geven zowel steun voor zijn verklaring dát [verdachte] die avond handschoenen droeg, als voor zijn verklaring dat deze handschoenen een relatie hebben met het schietincident waarbij [slachtoffer] is gedood.

Uit het forensisch onderzoek is voorts gebleken dat op de jas van [medeverdachte 1] , die hij vrijwillig aan de politie heeft afgestaan, óók schotrestdeeltjes zijn aangetroffen. [medeverdachte 1] had deze jas naar eigen zeggen op de dag van het schietincident gedragen. Op de jas is DNA van [medeverdachte 1] aangetroffen (met een matchkans van één op één miljard) en op de mouwen van de jas zijn 7 categorie A-deeltjes en 80 categorie B-deeltjes aangetroffen. Het NFI concludeerde dat het schotrestenonderzoek heeft aangetoond dat de onderzochte delen van de mouwen van de jas van [medeverdachte 1] ook een vrijwel zekere relatie heeft gehad met een schietproces. Nader schotrestenonderzoek heeft uitgewezen dat de bevindingen op de jas van [medeverdachte 1] net zo goed passen bij een primaire overdracht als bij een secundaire overdracht.

Categorie A-deeltjes zijn karakteristiek voor schotrestdeeltjes en hebben een grote bewijswaarde, terwijl categorie B-deeltjes een elementsamensteling hebben die overeenkomsten vertoont met schotrestdeeltjes en een geringe bewijswaarde hebben.

Het hof stelt vast dat er een groot verschil is tussen de aangetroffen hoeveelheid A-deeltjes op de handschoen van [verdachte] en de aangetroffen hoeveelheid A-deeltjes op de jas van [medeverdachte 1] . De resultaten van het schotrestenonderzoek wijzen feitelijk meer in de richting van [verdachte] dan in de richting van [medeverdachte 1] . Het aantal schotrestdeeltjes dat wordt aangetroffen, is echter onder meer afhankelijk van de handelingen met een kledingstuk of voorwerp tussen het moment dat de deeltjes op het kledingstuk of voorwerp terecht zijn gekomen en het moment van bemonsteren. In dat kader merkt het hof op dat [medeverdachte 1] de jas na het schietincident nog enige tijd onder zich heeft gehad en heeft verplaatst, terwijl de handschoen voortdurend in de auto heeft gelegen. Gelet daarop kan op basis van de resultaten van het schotrestenonderzoek op zichzelf nog niet zonder meer worden geconcludeerd dat de drager van de handschoen ( [verdachte] ) de schutter is geweest.

Het hof acht echter voorts het volgende van belang.

De lezing van [verdachte] ten aanzien van het schietincident houdt – kort gezegd – in dat hij de auto voor de manege heeft geparkeerd, dat [medeverdachte 1] en hij een rondje hebben gelopen over de [straatnaam woning slachtoffer] , dat ze hierna terug naar de auto gingen, dat [medeverdachte 1] vervolgens terug naar de woning ging om een gesprek te voeren met [slachtoffer] terwijl [verdachte] bij de auto wachtte, dat [medeverdachte 1] enkele minuten weg bleef, dat [verdachte] achter [medeverdachte 1] aanging toen hij de Lexus voorbij zag komen en dat hij vervolgens [medeverdachte 1] onderweg tegenkwam. [medeverdachte 1] liep rustig naar hem toe en ze zijn in de auto gestapt en naar België gegaan. [verdachte] verklaarde dat hij het vuurwapen pas op de parkeerplaats in de haven van Antwerpen zag. Omdat [verdachte] nog nooit een wapen had gebruikt, liet [medeverdachte 1] hem het wapen zien. [verdachte] heeft vervolgens één keer met het wapen in het water geschoten. Op die manier zijn de schotresten op zijn handschoenen terechtgekomen. Hij gaf het wapen daarna terug aan [medeverdachte 1] en heeft het wapen nooit meer gezien.

Het hof acht het door [verdachte] geschetste scenario niet aannemelijk. [verdachte] heeft bij de politie, ook wanneer hem uitdrukkelijk de hiervoor genoemde belastende omstandigheden werden voorgehouden, steeds gezwegen of verklaard dat hij niets van de zaak af wist. De summiere verklaringen die hij heeft afgelegd, waren op grond van de bewijsmiddelen grotendeels evident onjuist en heeft hij in hoger beroep bijna geheel herzien. Eerst ter terechtzitting in hoger beroep d.d. 3 december 2018 heeft hij een inhoudelijke verklaring afgelegd over hetgeen volgens hem op 22 februari 2014 is gebeurd. Die timing heeft hem de gelegenheid gegeven zijn verklaring tot in de details af te stemmen op de inhoud van het dossier, de door de rechtbank gebruikte bewijsmiddelen en het in hoger beroep verrichte onderzoek. Verder valt het hof op dat [verdachte] de (op grond van het dossier nauwelijks te ontkennen) onderdelen van de verklaringen van [medeverdachte 1] in grote lijnen heeft bevestigd, maar ten aanzien van het schietincident het voor hem minst belastende scenario heeft geschetst. De verklaring van [verdachte] met betrekking tot het schietincident is naar het oordeel van het hof overigens niet aannemelijk geworden. Naast de omstandigheid dat zijn lezing (thans) in het geheel niet verifieerbaar is en derhalve niet op juistheid kan worden getoetst, komt het hof het onwaarschijnlijk voor dat [verdachte] bij wijze van experiment/uittesten met een vuurwapen (zonder daarbij de aanwezigheid van een geluidsdemper te hebben genoemd) heeft geschoten op een parkeerplaats aan de haven en in het centrum van Antwerpen, met alle risico’s van dien.

Het hof ziet voorts niet in waarom [verdachte] het – hem van het ten laste gelegde vrijpleitende – scenario niet eerder naar voren heeft willen brengen. De door hem opgegeven reden voor het zeer laat afleggen van de verklaring – namelijk omdat hij ervan overtuigd was dat de rechtbank door de leugens van [medeverdachte 1] heen zou prikken – komt het hof in dat kader bepaald niet logisch en denkbaar voor, in het bijzonder gelet op de vele concrete en voor [verdachte] belastende feiten en omstandigheden waarover [medeverdachte 1] heeft verklaard, die hij op een later moment voor een groot deel heeft erkend. Het hof acht geen andere reden aannemelijk voor het niet eerder afleggen van dit scenario, dan de mogelijkheid tot afstemming ervan op de overige inhoud van het dossier. Gelet op het vorenstaande hecht het hof aan die verklaring geen geloof. Het hof schuift deze verklaring wat betreft de feitelijke toedracht van het schietincident dan ook als ongeloofwaardig terzijde en zal alleen dat deel van zijn verklaring voor het bewijs gebruiken dat steun vindt in andere bewijsmiddelen.

Het hof zal ook geen doorslaggevende waarde toekennen aan de verklaring van [medeverdachte 4] , inhoudende dat [medeverdachte 1] tegen hem heeft gezegd dat hij degene is geweest die [slachtoffer] in het hoofd heeft geschoten. [medeverdachte 4] heeft dit voor het eerst verklaard op een moment (op 22 april 2015) nadat [medeverdachte 1] al verschillende verklaringen had afgelegd en [medeverdachte 4] kennelijk wetenschap had van deze verklaringen. Hij verklaarde namelijk dat hetgeen [medeverdachte 1] had gezegd niet klopte en schilderde [medeverdachte 1] meerdere keren af als ‘leugenaar’ (dossierpagina’s 3282, 3311, 3336). Verder merkt het hof op dat in dat kader opvalt dat, hoewel [verdachte] in de lezing van [medeverdachte 4] een beduidend andere rol had dan door [medeverdachte 1] is geschetst, enkele belangrijke onderdelen van de verklaring van [medeverdachte 4] niet door [verdachte] worden bevestigd. Zo verklaarde [medeverdachte 4] dat [verdachte] in de bossages dichtbij het erf van [slachtoffer] stond, terwijl [verdachte] heeft verklaard dat hij bij de auto van [medeverdachte 1] heeft gewacht toen [medeverdachte 1] naar de woning van [slachtoffer] was gegaan. Daarnaast heeft [medeverdachte 4] verklaard dat [medeverdachte 1] het wapen in ‘de zee’ in Antwerpen heeft weggegooid, terwijl [verdachte] heeft verklaard dat hij in de haven van Antwerpen met het wapen heeft geschoten maar het wapen hierna aan [medeverdachte 1] heeft teruggegeven en daarna nooit meer heeft gezien. Het is op zijn minst genomen opmerkelijk dat [medeverdachte 1] juist degene is geweest die (reeds op 4 juni 2014) heeft verklaard dat het wapen – door [verdachte] – in de haven is gegooid, terwijl [verdachte] deze gebeurtenis in het geheel niet heeft bevestigd, laat staan aan [medeverdachte 1] heeft toegeschreven, zoals [medeverdachte 4] verklaarde. Het hof kan gelet op het voorgaande, in combinatie met de gevoelens van boosheid die hij op dat moment inmiddels jegens [medeverdachte 1] had, niet uitsluiten dat [medeverdachte 4] zijn wetenschap omtrent de gebeurtenissen heeft benut door een gedetailleerde verklaring af te leggen omtrent het schietincident, maar daarbij de namen van [verdachte] en [medeverdachte 1] heeft omgewisseld.

Het hof heeft daarentegen geen reden te twijfelen aan de verklaring van [medeverdachte 1] voor zover deze inhoudt dat [verdachte] degene is geweest die [slachtoffer] door het hoofd heeft geschoten. Anders dan [medeverdachte 4] en [verdachte] , heeft [medeverdachte 1] ook in voormeld verband een consistente en deels verifieerbare verklaring afgelegd (het hof verwijst ook ten aanzien van dit onderdeel naar paragraaf 3.4), die wordt ondersteund door de forensische bevindingen. Verder is [verdachte] degene geweest die kort na het feit naar [medeverdachte 5] heeft gebeld en ge-sms’t, die op dat moment in de woning van [medeverdachte 2] verbleef. Direct daarna belde [medeverdachte 2] naar [medeverdachte 3] .

[medeverdachte 1] heeft zichzelf bovendien toetsbaar opgesteld, door de tas en jas die hij toen droeg aan de politie af te staan. Daarnaast is [medeverdachte 1] , toen hij nog niet wist dat er daadwerkelijk schotresten op zijn jas waren aangetroffen, bij de politie gevraagd hoe hij het zou kunnen verklaren áls er schotresten op de jas zouden zitten. Hij gaf aan dat die schotresten niet op zijn jas konden worden aangetroffen, maar mocht dit toch zo zijn, vroeg hij zich reeds toen af of deze schotresten door aanraking over te dragen zijn. Ten overstaan van de rechter-commissaris is [medeverdachte 1] over het aantreffen van de schotrestdeeltjes op zijn jas bevraagd en heeft hij hieromtrent verklaard dat deze schotrestdeeltjes op zijn jas terecht kunnen zijn gekomen doordat [verdachte] de jas in de auto met de handschoen heeft aangeraakt.

Gelet op de verklaringen van [medeverdachte 1] , in combinatie met de forensische bevindingen en het hiervoor overwogene, in onderling verband en samenhang beschouwd, twijfelt het hof ook ten aanzien van dit onderdeel niet aan de verklaring van [medeverdachte 1] . Het hof acht wettig en overtuigend bewezen dat [verdachte] degene is geweest die [slachtoffer] door het hoofd heeft geschoten.

[verdachte]

Het hof heeft hiervoor vastgesteld dat [verdachte] degene is geweest die [slachtoffer] door het hoofd heeft geschoten. Hij heeft [slachtoffer] met één schot omgebracht. Uit de verklaringen van [medeverdachte 1] , de getuigenverklaring van [echtgenote van slachtoffer] , de wijze waarop [slachtoffer] is aangetroffen (liggend op de grond bij de auto, met zijn hoofd richting de ingang van het erf), trekt het hof de conclusie dat [verdachte] [slachtoffer] onverhoeds en van achteren heeft benaderd en door het hoofd heeft geschoten. Het dossier biedt geen enkele ruimte voor een dodelijk schot als gevolg van een op de plaats delict uit de hand gelopen ruzie. Integendeel, uit de verklaring van [echtgenote van slachtoffer] volgt dat de schietpartij zich in geruisloze stilte en een mum van tijd nadat [slachtoffer] arriveerde en uit zijn auto stapte, heeft voltrokken. Uit deze wijze van uitvoering en de overige bewijsmiddelen leidt het hof af dat zonder meer sprake is geweest van opzettelijk handelen. Het hof merkt [verdachte] dan ook aan als feitelijk uitvoerder van het ten laste gelegde.

Het hof ziet zich thans voor de vraag gesteld of [medeverdachte 1] , [medeverdachte 2] en [medeverdachte 3] zich schuldig hebben gemaakt aan medeplegen.

[medeverdachte 1]

Het hof overweegt dat niet voldoende is komen vast te staan of [medeverdachte 1] op het moment van de schietpartij in of nabij de auto heeft gewacht, of dat hij samen met [verdachte] bij de woning van [slachtoffer] was en daar bijvoorbeeld heeft geholpen met het openhouden van de elektrische poort, zodat sprake zou zijn van een gezamenlijke uitvoering. [medeverdachte 1] heeft verklaard dat hij in de auto heeft gewacht en pas is uitgestapt en in de richting van de woning van [slachtoffer] is gelopen, toen hij de Lexus zag passeren. Deze verklaring vindt geen steun in de overige inhoud van het dossier. Wel kan uit de verklaring van de getuige [getuige 1] worden opgemaakt dat [verdachte] en [medeverdachte 1] ongeveer drie kwartier vóór het dodelijke schot samen bij de woning van [slachtoffer] zijn geweest en uit de verklaring van [getuige 5] kan worden opgemaakt dat zij ongeveer een halfuur voor het dodelijke schot (nogmaals) in de richting van de woning van [slachtoffer] zijn gelopen. Doch omstreeks het moment van het schietincident zijn er geen getuigen of andere gegevens die op dit punt duidelijkheid kunnen verschaffen. Het hof laat derhalve in het midden waar [medeverdachte 1] zich ten tijde van het schietincident exact heeft gepositioneerd en wat zijn exacte rol is geweest ten tijde van het schietincident. Wel moet deze rol – zo heeft [medeverdachte 1] zelf ook verklaard – minimaal hebben bestaan uit het in de gaten houden van de aankomst van de Lexus vanaf een locatie waar [medeverdachte 1] dit kon waarnemen en, wanneer hij de Lexus zag, in de richting van de woning van [slachtoffer] lopen. Dit was immers de auto waar zij naar uit moesten kijken, omdat het latere slachtoffer zich hierin bevond.

Het hof acht bewezen dat [medeverdachte 1] wetenschap had van wat [verdachte] bij de woning van [slachtoffer] ging doen. [medeverdachte 1] heeft zijn eigen rol geminimaliseerd en verklaard dat hij pas een dag later in het café kennis kreeg van wat er was gebeurd, maar het hof hecht op dat punt geen geloof aan de verklaring van [medeverdachte 1] .

Uit de gebezigde bewijsmiddelen volgt naar het oordeel van het hof dat [medeverdachte 1] het bewuste vuurwapen waarmee [verdachte] [slachtoffer] heeft doodgeschoten, vooraf in de woning van [medeverdachte 2] heeft gezien. [medeverdachte 2] en [verdachte] hebben in de woning een geluidsdemper op het vuurwapen geschroefd en [slachtoffer] is later door [verdachte] doodgeschoten met een vuurwapen met een geluidsdemper. [medeverdachte 1] heeft verder verklaard dat [medeverdachte 2] in de woning aan [verdachte] vroeg ‘of het wapen goed was’.

Verder heeft [medeverdachte 1] verklaard dat [medeverdachte 3] herhaaldelijk tegen [verdachte] heeft gezegd: ‘Maak het af’. Hij bleef volgens [medeverdachte 1] benadrukken ‘dat het die dag moest gebeuren’. Dergelijke uitlatingen kunnen naar het oordeel van het hof, zeker in het licht van het voorgaande, bezwaarlijk anders worden opgevat dan het aansporen om iemand om het leven te brengen.

Tot slot blijkt naar het oordeel van het hof ook uit de (door [medeverdachte 1] geschetste) feitelijke gang van zaken op 21 februari 2014 en 22 februari 2014 dat [medeverdachte 1] moet hebben geweten wat [verdachte] ging doen. Uit de verklaring van [medeverdachte 1] volgt dat hij naar Nederland is gekomen voor een ‘klus’, dat [verdachte] en hij twee dagen samen op pad zijn geweest met maar één doel, dat zij in een auto in het bos hebben overnacht omdat [verdachte] niet terug wilde gaan voordat de klus was geklaard en dat zij de volgende dag in de avond weer terug naar de woning van [slachtoffer] zijn gegaan. Het hof acht het onaannemelijk dat [medeverdachte 1] dermate moeite in een ontmoeting met [slachtoffer] stak met slechts de bedoeling een onderhandeling tussen [verdachte] en [slachtoffer] te bewerkstelligen, zoals [medeverdachte 1] heeft verklaard. Wanneer het slechts om onderhandelingen zou gaan, had het veel meer voor de hand gelegen dat er al dan telefonisch een afspraak zou zijn gemaakt en dat [medeverdachte 2] zelf, die de Nederlandse taal machtig is, naar de woning van [slachtoffer] zou zijn gegaan. Bovendien is er voor een onderhandeling geen tweede persoon met een vluchtauto nodig.

Op grond van de in het vorengaande weergegeven, redengevend geachte feiten en omstandigheden, staat voor het hof vast dat het niet anders kan zijn dan dat [medeverdachte 1] wist dat [verdachte] [slachtoffer] om het leven zou gaan brengen.

Het hof acht voorts bewezen dat [medeverdachte 1] zowel op 21 februari 2014 als op 22 februari 2014 samen met [verdachte] langs de woning van [slachtoffer] heeft gelopen. Het hof kent in dat kader in het bijzonder gewicht toe aan de verklaring van [getuige 1] . Zij heeft verklaard dat zij op 21 februari 2014 en 22 februari 2014 omstreeks hetzelfde tijdstip dezelfde twee personen zich bij de [adres woning slachtoffer] (zijnde de woning van [slachtoffer] ) zag ophouden. De ene man was langer dan de andere man. De kortere man omschreef zij als ‘een mooie jongen’, met donkere ogen, zwart net geknipt haar, plat kort model kapsel. Voorts verklaarde zij dat de kortere man een laptoptas om zijn schouder droeg (bewijsmiddel 7). Op basis van de verklaring van [getuige 1] is een compositietekening gemaakt. [medeverdachte 1] heeft verklaard dat de persoon op die compositietekening veel op hem leek en dat hij zichzelf erin herkende (bewijsmiddelen 13 en 14).

Ook [getuige 2] heeft verklaard dat hij op 21 februari 2014 een langere en een kortere man uit de richting van de woning van [slachtoffer] zag komen lopen. De kortere man droeg een lange jas en een lichtbruine schoudertas om zijn schouder (bewijsmiddel 8). [medeverdachte 1] heeft verklaard dat hij (als hij buiten was) altijd een lichtbruine tas over zijn schouder droeg en dat hij op 21 februari 2014 en 22 februari 2014 een lange jas droeg (bewijsmiddel 14).

[getuige 1] heeft verder verklaard dat zij zag dat de langere man op 22 februari 2014 over de schutting van de woning van [slachtoffer] keek. [verdachte] heeft erkend dat hij dit heeft gedaan (bewijsmiddel 53).

De tijdstippen waarop [getuige 1] en [getuige 2] de twee personen zagen, vallen bovendien binnen de tijdsspanne of kort voor dat [medeverdachte 1] en [verdachte] op 21 februari 2014 en 22 februari 2014 bij de [straatnaam woning slachtoffer] te [plaats 5] zijn geweest (bewijsmiddelen 13, 14, 34, 46 en 63).

Tot slot acht het hof de verklaringen van [medeverdachte 1] zelf belang. Waar [medeverdachte 1] op de hiervoor besproken tot het bewijs gebezigde onderdelen van zijn verklaring telkens consistent en gedetailleerd heeft verklaard, heeft hij op dit punt juist wisselend verklaard. Hij heeft verklaard dat hij zowel op 21 februari 2014 als op 22 februari 2014 bij de [straatnaam woning slachtoffer] is geweest en dat hij verschillende rondjes heeft gelopen. Bij zijn eerste politieverhoren heeft hij echter verklaard dat hij geen rondje samen met [verdachte] over het chaletpark heeft gelopen. Ook toen hem werd voorgehouden dat getuigen in de avond van 21 en 22 februari 2014 twee personen samen over de [straatnaam woning slachtoffer] hebben zien lopen, bleef [medeverdachte 1] volhouden dat hij niet samen met [verdachte] op de [straatnaam woning slachtoffer] kan zijn gezien (dossierpagina’s 2069, 2100). Later verklaarde hij ten overstaan van de politie echter dat hij één rondje samen met [verdachte] heeft gelopen en dat hij niet wist of dit op 21 of 22 februari 2014 was (bewijsmiddel 18).

Gelet op de verklaringen van [medeverdachte 1] , [verdachte] , [getuige 1] en [getuige 2] , in onderlinge samenhang beschouwd, staat voor het hof echter genoegzaam vast dat [medeverdachte 1] op beide dagen een rondje met [verdachte] langs de woning heeft gelopen.

Uit de gebezigde bewijsmiddelen en het vorenoverwogene blijkt ten aanzien van de bijdrage van [medeverdachte 1] aan het delict het volgende:

Op grond van het bovenstaande samenstel van redengevend geachte feiten en omstandigheden is het hof van oordeel dat de bijdrage van [medeverdachte 1] in de vorm van verscheidene gedragingen voor en/of tijdens en/of na het strafbare feit niet enkel bestond uit het bevorderen en/of vergemakkelijken van het feit. Hij heeft geld overgemaakt gekregen en is speciaal voor deze klus naar Nederland gekomen, vervolgens heeft hij heeft twee dagen lang intensief met de schutter opgetrokken, hij heeft die dagen samen met hem te voet de plaats van de aanslag verkend, hij was aanwezig op verschillende belangrijke momenten, hij heeft zich niet teruggetrokken op daartoe geëigende tijdstippen, maar juist volhard in het volbrengen van de klus door in een auto te overnachten en een dag later met [verdachte] terug te keren, hij heeft de schutter aldus meermalen van en naar de plaats delict vervoerd, hij had tijdens de uitvoering van het delict in elk geval de taak om in de gaten te houden wanneer de auto van het latere slachtoffer arriveerde en hij had tot slot een rol bij de afhandeling van het delict die uit meer bestond dan het enkel faciliteren van de vlucht.

[medeverdachte 2] en [medeverdachte 3]

Uit de gebezigde bewijsmiddelen en het vorenoverwogene, in onderlinge samenhang bezien, volgt naar het oordeel van het hof dat [medeverdachte 2] en [medeverdachte 3] zowel in de voorbereiding als na afloop van het strafbare feit een belangrijke bijdrage aan het delict hebben gehad. Het hof overweegt daartoe als volgt.

Er zijn (in elk geval) twee voorverkenningen geweest. [medeverdachte 3] is bij beide voorverkenningen nauw betrokken geweest. [medeverdachte 2] is bij de tweede voorverkenning samen met de latere schutter [verdachte] langs de woning van het latere slachtoffer [slachtoffer] gereden, zijnde de plaats van de aanslag. [medeverdachte 2] heeft bij die gelegenheid de woning van [slachtoffer] aan de schutter aangewezen.

[medeverdachte 2] heeft zorg gedragen voor de samenstelling van de groep. Op zijn wens zijn [medeverdachte 5] , [medeverdachte 4] en [medeverdachte 1] naar Nederland gekomen (dossierpagina 2215) en hij heeft aan [verdachte] en later aan [medeverdachte 1] geld overgemaakt om de reis naar Nederland te maken. Verder heeft hij deze groep personen in het weekend dat [medeverdachte 1] werd gedood, onderdak verschaft door zijn woning aan hen ter beschikking te stellen. Zij kwamen daar samen en op enig moment is het wapen daar tevoorschijn gekomen. [medeverdachte 2] was daarbij aanwezig, heeft het wapen ter hand genomen en aan de schutter gevraagd of het wapen goed was.

[medeverdachte 3] is degene die er meermalen bij [verdachte] op heeft aangedrongen dat het op 21 februari 2014 moest gebeuren/moest worden afgemaakt. Daarmee heeft hij de dag van de schietpartij bepaald en begrensd. Hoe groot de invloed van [medeverdachte 3] en ook [medeverdachte 2] was, blijkt wel uit de omstandigheid dat [verdachte] niet terug wilde naar de woning van [medeverdachte 2] op vrijdagavond 21 februari 2014 en zaterdagochtend 22 februari 2014, omdat hij dacht dat zij boos zouden zijn dat het niet was afgewerkt.

[medeverdachte 2] heeft [verdachte] zijn navigatiesysteem en een briefje met adresgegevens overhandigd. Dit betroffen de adressen van de manege nabij de woning van het latere slachtoffer en adressen waar [verdachte] en [medeverdachte 1] en na de schietpartij naartoe moesten. Volgens [verdachte] zijn [medeverdachte 1] en hij op verzoek van [medeverdachte 2] naar de woning gegaan.

Op de avond ‘dat het moest gebeuren’ (21 februari 2014) waren [medeverdachte 3] , [medeverdachte 2] , [medeverdachte 5] en [medeverdachte 4] allen in Antwerpen.

[verdachte] heeft op 22 februari 2014 kort na het fatale schot [medeverdachte 5] – die op dat moment in de woning van [medeverdachte 2] was – gebeld en hem een sms-bericht gestuurd. Direct na het sms-bericht belde [medeverdachte 2] naar [medeverdachte 3] . Het kan, in onderling tijdsverband bezien, niet anders dan dat [medeverdachte 2] op dat moment [medeverdachte 3] ervan op de hoogte stelde dat het was gelukt.

[medeverdachte 2] is een dag later met [medeverdachte 4] en [medeverdachte 5] naar café [café] te Antwerpen gereden, alwaar zij [medeverdachte 1] en [verdachte] (de schutter) hebben ontmoet. Zij hebben daar allen gewacht op [medeverdachte 3] .

[medeverdachte 2] en [medeverdachte 3] hadden op 23 februari 2014 veelvuldig contact met elkaar (dossierpagina 5705). Later die dag arriveerde [medeverdachte 3] in café [café] te Antwerpen en heeft hij zorg gedragen voor de aanwezigheid van een beloning voor de klus. Hij heeft deze beloning gebracht en (een deel van) de beloning is door [medeverdachte 1] en [verdachte] in ontvangst genomen. [medeverdachte 2] was daarbij aanwezig.

Ten slotte waren [medeverdachte 3] en [medeverdachte 2] betrokken bij het terugvinden en schoonmaken van de auto die bij het feit was gebruikt. Ook werd het navigatiesysteem van [medeverdachte 2] uit de auto verwijderd. [medeverdachte 3] heeft een fles schoonmaakmiddel en een doek aan [verdachte] gegeven om de auto schoon te maken en [medeverdachte 2] verbood [medeverdachte 1] om de auto mee te nemen en gaf hem hiervoor een geldbedrag.

Dat [medeverdachte 3] en [medeverdachte 2] een belangrijke sturende, organiserende en coördinerende rol hebben gespeeld, wordt voorts bevestigd door de verklaring van [medeverdachte 1] dat hij achteraf heeft gehoord dat [medeverdachte 2] en [medeverdachte 3] de schutter [verdachte] hadden ‘gecoacht’ en hadden voorbereid op het feit en dat zij hoger in hiërarchie stonden dan [verdachte] . Verder heeft [medeverdachte 4] verklaard dat hij de indruk had dat [medeverdachte 2] de ‘overdragende’ of ‘uitvoerende’ voor [medeverdachte 3] was.

[medeverdachte 3] heeft bijna het hele onderzoek gezwegen. Hij heeft geen enkele uitleg gegeven voor de belastende omstandigheden, niet voor de veelvuldige onderlinge contacten, waaronder het contact op 22 februari 2014 even na 21.00 uur en evenmin voor zijn aanwezigheid en gedragingen in Antwerpen op 21 februari 2014 en 22 februari 2014, zijn intensieve contacten met [medeverdachte 2] op 23 februari 2014, zijn aanwezigheid in café [café] met medebrenging van de beloning en zijn rol in het traceren van de weggetakelde auto van [medeverdachte 1] . Dit, terwijl de hiervoor geschetste feiten en omstandigheden naar het oordeel van het hof zodanig zijn dat een verklaring in de rede had gelegen. Eerst bij de raadsheer-commissaris heeft [medeverdachte 3] ten dele verklaard. Hij ontkende iets met de dood van [slachtoffer] te maken te hebben en schilderde [medeverdachte 1] af als pathologisch leugenaar. Hij heeft echter op geen enkel moment concreet benoemd wat er specifiek aan de verklaringen van [medeverdachte 1] zou zijn gelogen. De verklaring is derhalve niet concreet en bovendien in een zodanig laat stadium afgelegd, dat het hof deze verklaring terzijde schuift. Voor het overige heeft [medeverdachte 3] geen (concrete) verklaring afgelegd ten aanzien van het belastende bewijsmateriaal dat zich in het dossier bevindt. Hij heeft ten aanzien daarvan slechts een kale ontkennende verklaring afgelegd of dit gekwalificeerd als ‘onzin’, zonder enige onderbouwing.

Ook [medeverdachte 2] heeft veelal gezwegen of slechts een niet concrete en niet volledige verklaring gegeven ten aanzien van het belastende bewijsmateriaal dat zich in het dossier bevindt. Ook heeft hij wisselend verklaard. Hij heeft geen (concrete) verklaringen gegeven met betrekking tot de voorverkenning op 12 februari 2014, het aanwijzen van de woning van [slachtoffer] aan [verdachte] , de aanwezigheid van de verdachten in zijn woning, het overhandigde ‘briefje’ met adressen aan [verdachte] , zijn aanwezigheid in het café in Antwerpen op 23 februari 2014 en de beloningen die daar zijn uitgekeerd.

Conclusie ten aanzien van medeplegen

Het hof stelt voorop dat ten aanzien van medeplegen het volgende toetsingskader geldt. In zijn arresten van 2 december 2014, ECLI:NL:HR:2014:3474, 24 maart 2015, ECLI:NL:HR:2015:718 en 5 juli 2016, ECLI:NL:HR:2016:1316, heeft de Hoge Raad enige algemene beschouwingen over het medeplegen gegeven, in het bijzonder gericht op de afbakening tussen medeplegen en medeplichtigheid. Voor de kwalificatie medeplegen is vereist dat sprake is van nauwe en bewuste samenwerking. Die kwalificatie is alleen gerechtvaardigd als de bewezenverklaarde – intellectuele en/of materiële – bijdrage van de verdachte aan het delict van voldoende gewicht is. Een en ander brengt mee dat wanneer het tenlastegelegde medeplegen in de kern niet bestaat uit een gezamenlijke uitvoering, maar uit gedragingen die met medeplichtigheid in verband plegen te worden gebracht (zoals het verstrekken van inlichtingen, op de uitkijk staan, helpen bij de vlucht), op de rechter de taak rust om in het geval dat hij toch tot een bewezenverklaring van het medeplegen komt, in de bewijsvoering – dus in de bewijsmiddelen en zo nodig in een afzonderlijke bewijsoverweging – dat medeplegen nauwkeurig te motiveren. Bij de vorming van zijn oordeel dat sprake is van de voor medeplegen vereiste nauwe en bewuste samenwerking, kan de rechter rekening houden met onder meer de intensiteit van de samenwerking, de onderlinge taakverdeling, de rol in de voorbereiding, de uitvoering of de afhandeling van het delict en het belang van de rol van de verdachte, diens aanwezigheid op belangrijke momenten en het zich niet terugtrekken op een daartoe geëigend tijdstip.

In zijn arrest van 16 december 2014, ECLI:NL:HR:2014:3637, rov. 3.2.3. heeft de Hoge Raad daarbij opgemerkt dat de bijdrage van de medepleger in de regel zal worden geleverd tijdens het begaan van het strafbare feit in de vorm van een gezamenlijke uitvoering van het feit. Maar de bijdrage kan ook zijn geleverd in de vorm van verscheidene gedragingen voor en/of tijdens en/of na het strafbare feit. Ook is niet uitgesloten dat de bijdrage in hoofdzaak vóór het strafbare feit is geleverd (vgl. bijvoorbeeld HR 3 juli 2012, ECLI:NL:HR:2012:BW9972, NJ 2012/452). Zeker in dergelijke, in zekere zin afwijkende of bijzondere, situaties dient in de bewijsvoering aandacht te worden besteed aan de vraag of wel zo bewust en nauw is samengewerkt bij het strafbare feit dat van medeplegen kan worden gesproken, in het bijzonder dat en waarom de bijdrage van de verdachte van voldoende gewicht is geweest. Dat geldt in nog sterkere mate indien het hoofdzakelijk gaat om gedragingen die na het strafbare feit zijn verricht (vgl. HR 9 april 2013, ECLI:NL:HR:2013:BZ6505, NJ 2013/229). Een geringe rol of het ontbreken van enige rol in de uitvoering van het delict zal in dergelijke uitzonderlijke gevallen wel moeten worden gecompenseerd, bijvoorbeeld door een grote(re) rol in de voorbereiding.

Op grond van vorenstaande en de wijze waarop het delict is uitgevoerd, is het hof van oordeel dat alle verdachten het gezamenlijke plan hadden om [slachtoffer] van het leven te beroven. Zij hebben in het bewuste weekend van 21 februari 2014 tot en met 23 februari 2014, alsmede in de periode daaraan voorafgaand, intensief (telefonisch) contact met elkaar gehad. Er was sprake van een onderlinge taakverdeling, waarbij ieder een eigen rol had (in de voorbereiding, uitvoering en/of afhandeling van het delict).

Gelet op de vorenstaande feiten en omstandigheden en de vastgestelde bijdragen van de verdachten, in onderlinge samenhang beschouwd, is het hof van oordeel dat de bijdragen van [medeverdachte 3] , [medeverdachte 2] en [medeverdachte 1] geleverd in de vorm van verscheidene gedragingen voor en/of na het strafbare feit van voldoende gewicht waren en welke hun geringe rol dan wel het ontbreken van enige rol in de uitvoering van het delict, voldoende compenseert. Derhalve is het hof van oordeel dat ten aanzien van het ten laste gelegde sprake is geweest van de voor medeplegen vereiste nauwe en bewuste samenwerking tussen de verdachte met de medeverdachten [medeverdachte 1] , [medeverdachte 2] en [medeverdachte 3] . Dat slechts één persoon de daadwerkelijke uitvoeringshandeling heeft gepleegd (het overhalen van de trekker) maakt het voorgaande, gelet op de aard van het feit en de intensieve samenwerking met een duidelijke taakverdeling, niet anders.

Het hof stelt voorop dat voor een bewezenverklaring van het bestanddeel 'voorbedachte raad' volgens bestendige jurisprudentie moet komen vast te staan dat de verdachte zich gedurende enige tijd heeft kunnen beraden op het te nemen of het genomen besluit en dat hij niet heeft gehandeld in een ogenblikkelijke gemoedsopwelling, zodat hij de gelegenheid heeft gehad na te denken over de betekenis en de gevolgen van zijn voorgenomen daad en zich daarvan rekenschap te geven.

Bij de vraag of sprake is van voorbedachte raad gaat het bij uitstek om een weging en waardering van de omstandigheden van het concrete geval door de rechter, waarbij deze het gewicht moet bepalen van de aanwijzingen die voor of tegen het bewezen verklaren van voorbedachte raad pleiten. De vaststelling dat de verdachte voldoende tijd had om zich te beraden op het te nemen of het genomen besluit vormt weliswaar een belangrijke objectieve aanwijzing dat met voorbedachte raad is gehandeld, maar behoeft de rechter niet ervan te weerhouden aan contra-indicaties een zwaarder gewicht toe te kennen. Mede met het oog op het strafverzwarende gevolg dat dit bestanddeel heeft, moeten aan de vaststelling dat de voor voorbedachte raad vereiste gelegenheid heeft bestaan, bepaaldelijk eisen worden gesteld en dient de rechter, in het bijzonder indien de voorbedachte raad niet rechtstreeks uit de bewijsmiddelen volgt, daaraan in zijn motivering van de bewezenverklaring nadere aandacht te geven (vgl. HR 28 februari 2012, ECLI:NL:HR:2012:BR2342, NJ 2012/518).

De achtergrond van het vereiste dat de verdachte de gelegenheid heeft gehad na te denken over de betekenis en de gevolgen van zijn voorgenomen daad en zich daarvan rekenschap te geven, is dat ingeval vaststaat dat de verdachte die gelegenheid heeft gehad, het redelijk is aan te nemen dat de verdachte gebruik heeft gemaakt van die gelegenheid en dus daadwerkelijk heeft nagedacht over de betekenis en de gevolgen van zijn voorgenomen daad en zich daarvan rekenschap heeft gegeven. Dat de verdachte daadwerkelijk heeft nagedacht en zich rekenschap heeft gegeven leent zich immers moeilijk voor strafrechtelijk bewijs, zeker in het geval dat de verklaringen van de verdachte en/of eventuele getuigen geen inzicht geven in hetgeen voor en ten tijde van het begaan van het feit in de verdachte is omgegaan. Of in een dergelijk geval voorbedachte raad bewezen kan worden, hangt dan sterk af van de hierboven bedoelde gelegenheid en van de overige feitelijke omstandigheden van het geval zoals de aard van het feit, de omstandigheden waaronder het is begaan alsmede de gedragingen van de verdachte voor en tijdens het begaan van het feit. Daarbij verdient opmerking dat de enkele omstandigheid dat niet is komen vast te staan dat is gehandeld in een ogenblikkelijke gemoedsopwelling, niet toereikend is om daaraan de gevolgtrekking te verbinden dat sprake is van voorbedachte raad (vgl. HR 15 oktober 2013, ECLI:NL:HR:2013:963, NJ 2014/156 en meer recent HR 13 september 2016, ECLI:NL:HR:2016:2058 en HR 20 december 2016, ECLI:NL:HR:2016:2907).

Op grond van de hiervoor weergegeven redengevende feiten en omstandigheden waaronder het feit is begaan alsmede de gedragingen van de verdachte voor en/of tijdens en/of na het begaan van het feit oordeelt het hof dat de verdachte voldoende de gelegenheid heeft gehad na te denken over de betekenis en de gevolgen van zijn voorgenomen daad om [slachtoffer] van het leven te beroven en zich daarvan rekenschap te geven. Daarbij acht het hof voorts op grond van het dossier en het onderzoek ter terechtzitting geen contra-indicaties aannemelijk geworden die het aannemen van voorbedachte raad in de weg staan. De verdachte heeft blijkens de voorliggende feiten en omstandigheden waaronder het feit is begaan, alsmede de gedragingen van de verdachte voor en/of tijdens en/of na het begaan van het feit, niet gehandeld in een ogenblikkelijke gemoedsopwelling.

Uit de wijze waarop het delict is uitgevoerd en de overige bewijsmiddelen, leidt het hof immers af dat het delict intensief is voorbereid. Geruime tijd voor het doden van [slachtoffer] is de situatie bij de woning van [slachtoffer] verkend en zijn [medeverdachte 1] , [medeverdachte 5] en [medeverdachte 4] benaderd en naar Nederland gekomen. Aan de latere schutter, [verdachte] , is voorafgaand aan het fatale schot door [medeverdachte 3] verteld wanneer hij het moest afmaken en is hem door [medeverdachte 2] een navigatiesysteem en een briefje met het adres van de manege verstrekt. Op vrijdag 21 februari 2014 zijn [verdachte] en [medeverdachte 1] al bij de woning van [slachtoffer] in [plaats 5] geweest met de bedoeling om [slachtoffer] te doden. Die avond waren onder meer [medeverdachte 3] en [medeverdachte 2] al in Antwerpen. Toen het doden van [slachtoffer] die avond niet was gelukt, zijn [verdachte] en [medeverdachte 1] de volgende dag teruggekeerd naar de woning van [slachtoffer] om het voorgenomen plan te voltooien. Zij hebben [slachtoffer] daar opgewacht en uiteindelijk doodgeschoten. De daaropvolgende dag zijn zij allen bijeengekomen in Antwerpen en is er een beloning voor de klus uitgekeerd.

Op grond van het voorgaande is het hof van oordeel dat de verdachte en de medeverdachten hebben gehandeld met voorbedachte raad.

Het hof is dan ook van oordeel dat wettig en overtuigend kan worden bewezen dat de verdachte zich heeft schuldig gemaakt aan het (impliciet primair) ten laste gelegde medeplegen van moord op [slachtoffer] .

Nu het hof niet kan vaststellen of één persoon het (elektronische) hek heeft opengehouden en overigens in het midden laat of zich ten tijde van het schietincident twee personen bij de woning van [slachtoffer] hebben begeven, is aan de door de raadsman geformuleerde voorwaarde van het verzoek niet voldaan. Het hof hoeft derhalve geen beslissing te nemen op dit verzoek.

Strafbaarheid van het bewezen verklaarde

Het bewezen verklaarde levert op:

medeplegen van moord.

Er zijn geen feiten of omstandigheden aannemelijk geworden die de strafbaarheid van het bewezen verklaarde uitsluiten. Het feit is strafbaar.

Strafbaarheid van de verdachte

Er zijn geen feiten of omstandigheden aannemelijk geworden die de strafbaarheid van verdachte uitsluiten. De verdachte is daarom strafbaar voor het hiervoor bewezen verklaarde.

Op te leggen straf

Het hof heeft bij de bepaling van de op te leggen straf gelet op de aard en de ernst van hetgeen bewezen is verklaard, op de omstandigheden waaronder het bewezen verklaarde is begaan en op de persoon van de verdachte, zoals een en ander uit het onderzoek ter terechtzitting naar voren is gekomen. Daarnaast is gelet op de verhouding tot andere strafbare feiten, zoals onder meer tot uitdrukking komende in het hierop gestelde wettelijke strafmaximum en in de straffen die voor soortgelijke feiten worden opgelegd.

De verdachte heeft zich schuldig gemaakt aan medeplegen van de moord op [slachtoffer] . [slachtoffer] is opgewacht bij zijn woning en toen hij nietsvermoedend op de oprit uit zijn auto was gestapt en bij zijn kofferbak stond, van achteren benaderd en door het hoofd geschoten. Hij had geen schijn van kans.

De verdachte heeft de moord uitgevoerd door het fatale schot te lossen.

Moord behoort tot de ernstigste delicten die het Wetboek van Strafrecht kent. Het opzettelijk en met voorbedachten rade benemen van iemands leven is immers de meest ernstige en onomkeerbare aantasting van het hoogste rechtsgoed, te weten het recht op leven. De wetgever heeft voor moord dan ook als maximumstraf een levenslange gevangenisstraf of een tijdelijke gevangenisstraf van ten hoogste 30 jaar vastgesteld.

Aan de nabestaanden van het slachtoffer is groot en onherstelbaar leed toegebracht. Dit blijkt onder meer uit de schriftelijke slachtofferverklaring d.d. 2 maart 2015 van de echtgenote van [slachtoffer] , [echtgenote van slachtoffer] , en uit hetgeen zij ter terechtzitting in hoger beroep d.d. 1 juni 2018 naar voren heeft gebracht. Zij was op het moment van de moord thuis in de woning en heeft [slachtoffer] kort nadat hij was beschoten zwaargewond en zwaar ademend op de oprit aangetroffen. Voor haar moet dit zeer schokkend zijn geweest. Het slachtoffer [slachtoffer] was bovendien vader van een jonge dochter en zijn echtgenote was ten tijde van de moord zwanger van [slachtoffer] . Zijn tweede kind zal zijn vader nooit in persoon leren kennen. Ook voor de buurtbewoners op het chaletpark waar [slachtoffer] woonde, moet de moord een angstaanjagende gebeurtenis zijn geweest. Een moord is bovendien schokkend voor de samenleving als geheel en draagt bij aan gevoelens van angst en onveiligheid.

De aard en de ernst van de moord maken reeds uit het oogpunt van vergelding dat naar het oordeel van het hof niet kan worden volstaan met een andere of lichtere sanctie dan een gevangenisstraf van lange duur.

Bij de bepaling van de duur van de op te leggen straf heeft het hof in strafverzwarende zin rekening gehouden met de omstandigheid dat de moord de kenmerken heeft van een koelbloedige liquidatie. Er is sprake van een zogenaamde huurmoord die goed was voorbereid. Uit het onderzoek komt voorts naar voren dat geen van de verdachten het slachtoffer kende. Het kennelijk gemak waarmee de verdachte bereid is geweest om over andermans leven te beschikken, getuigt naar het oordeel van het hof van gewetenloosheid.

Het hof weegt verder mee dat de verdachte ter terechtzitting geen openheid van zaken heeft gegeven. De verdachte heeft in het begin voornamelijk gezwegen of onjuist verklaard. In hoger beroep heeft hij weliswaar een inhoudelijke verklaring afgelegd waarbij hij een aantal zaken wel heeft erkend, maar hij bleef zijn eigen rol ontkennen en schoof de schuld in de schoenen van [medeverdachte 1] door hem aan te wijzen als schutter. Door deze (ontkennende) proceshouding heeft hij een gebrek aan inzicht in de strafwaardigheid en het verwerpelijke van zijn handelen tentoongespreid. Hij heeft op geen enkel moment berouw getoond over zijn eigen handelen.

Het hof is van oordeel dat uit het oogpunt van generale preventie een liquidatie als de onderhavige streng dient te worden bestraft. Het hof beoogt met de wijze waarop deze zaak wordt afgedaan onder meer duidelijk te maken dat op dit soort ernstige feiten een stevige reactie van de strafrechter volgt, teneinde eraan bij te dragen dat ook anderen ervan worden weerhouden om dergelijke misdrijven te begaan.

Alle omstandigheden afwegende acht het hof oplegging van de door de advocaat-generaal gevorderde gevangenisstraf voor de duur van 20 jaren, met aftrek van voorarrest, in beginsel passend en geboden.

Redelijke termijn

In de onderhavige zaak is het hof gebleken dat de redelijke termijn is overschreden.

Ten aanzien van de berechting in eerste aanleg overweegt het hof als volgt.

De verdachte is op 7 oktober 2014 in verzekering gesteld. Wat betreft de berechting van de zaak in eerste aanleg heeft daarom als uitgangspunt te gelden dat de behandeling van de zaak ter terechtzitting dient te zijn afgerond met een eindvonnis binnen 16 maanden na deze datum. De rechtbank heeft op 26 juli 2016 vonnis gewezen. De redelijke termijn is in eerste aanleg derhalve met bijna 6 maanden overschreden.

Ten aanzien van de overschrijding van de redelijke termijn in hoger beroep overweegt het hof als volgt. De verdachte verkeerde in verband met deze zaak in voorlopige hechtenis. De verdachte heeft op 27 juli 2016 hoger beroep ingesteld, terwijl het hof op 4 mei 2020 – en derhalve niet binnen 16 maanden na het instellen van hoger beroep – arrest wijst. De redelijke termijn in hoger beroep is hierdoor met ruim 2 jaren en 3 maanden overschreden.

Het hof heeft bij de beoordeling van de redelijkheid van de duur van de zaak echter ook gelet op de ingewikkeldheid van de zaak. In eerste aanleg en in hoger beroep is – deels op verzoek van de verdediging – veel en omvangrijk onderzoek verricht. Zo is er bij de rechter-commissaris en de raadsheer-commissaris een groot aantal getuigen gehoord, ook in het buitenland. Dat dit onderzoek veel tijd in beslag heeft genomen is naar het oordeel van het hof zonder meer begrijpelijk.

Voorts houdt het hof rekening met de invloed van de verdediging op het procesverloop. Reeds op 1 juni 2018 heeft de zaak voor de eerste keer inhoudelijk gediend. Omdat medeverdachte [medeverdachte 1] vlak daarvoor van raadsman was gewisseld, moest die zaak worden aangehouden. Omdat tussen alle strafzaken een wezenlijke samenhang bestaat en deze om die reden gelijktijdig worden berecht, zijn alle zaken toen aangehouden. Op 30 november 2018 en 3 december 2018 heeft de zaak voor de tweede keer inhoudelijk op zitting gestaan. De zaken zijn toen op verzoek van de raadsman van [medeverdachte 2] wederom aangehouden.

Niettemin kan worden geconcludeerd dat de redelijke termijn in totaliteit in aanzienlijk mate is overschreden en dat deze overschrijding niet geheel voor rekening van de verdachte dient te komen, maar deze vaststelling dient naar het oordeel van het hof wel te worden gerelativeerd tegen de achtergrond van de hiervoor genoemde bijzondere omstandigheden.

Het hof zal vanwege deze overschrijding de straf matigen tot een gevangenisstraf voor de duur van 19 jaren, met aftrek van voorarrest.

Vordering van de benadeelde partij [echtgenote van slachtoffer]

De [benadeelde partij] heeft in eerste aanleg een vordering ingesteld, strekkende tot schadevergoeding tot een bedrag van – naar het hof begrijpt – € 1.039.290,00 (bestaande uit € 439.290,- aan materiële schade en € 600.000,- aan immateriële schade).

De vordering is – voor zover betrekking hebbend op de materiële schade – als volgt opgebouwd:

Deze laatste post bestaat uit, zo blijkt uit de onderbouwing, advocaatkosten, een diner op 12 maart 2014 na de begrafenis in Litouwen, vliegtickets, cement, kosten inrichting van het graf in Litouwen, begrafenis in Litouwen en kosten van een grafzerk en grind, hotelkosten in Nederland in verband met de crematie alhier en de kosten van de uitvaart in Nederland.

De vordering is bij vonnis waarvan beroep hoofdelijk toegewezen tot een bedrag van € 5.947,34, met oplegging van de schadevergoedingsmaatregel. De benadeelde partij heeft zich in hoger beroep opnieuw gevoegd ter zake van het niet toegewezen gedeelte van de vordering.

Het hof merkt op dat, voor zover de benadeelde partij schadeposten heeft onderbouwd met facturen waarin het geldbedrag in Litouwse Litas is genoemd en geen gegevens beschikbaar zijn van het geldbedrag in euro’s, het hof de bedragen heeft omgerekend en daarbij de wisselkoers heeft aangehouden die op dat moment gold, conform de historische wisselkoersen van de Europese Centrale Bank.

Het hof overweegt dat de gevorderde kosten van rechtsbijstand ad € 1.000,-, welke kosten verband houden met de strafprocedure, niet als rechtstreekse schade in de zin van artikel 51f Sv kunnen worden aangemerkt, maar dienen te worden aangemerkt als proceskosten in de zin van artikel 592a Sv.

Materiële schade

Ten aanzien van de gevorderde begrafenis overweegt het hof als volgt. Uit het onderzoek ter terechtzitting is het hof voldoende gebleken dat de benadeelde partij als gevolg van het bewezen verklaarde handelen van de verdachte rechtstreeks schade heeft geleden tot een bedrag van (omgerekend) € 5.388,75,-, bestaande uit de volgende schadeposten:

Op grond van artikel 51f, tweede lid, Sv juncto artikel 6:108, tweede lid, BW komen genoemde kosten als “kosten van lijkbezorging” voor vergoeding in aanmerking, zodat de (toereikend onderbouwde) vordering in zoverre wordt toegewezen. De genoemde posten betreffen naar het oordeel van het hof in redelijkheid gemaakte kosten. Het hof zal de gevorderde begrafeniskosten dan ook toewijzen, met uitzondering van de kosten van het diner op 12 maart 2014, de kosten van de vliegtickets en de hotelkosten.

Met betrekking tot de kosten sten betreffende psychologische behandelingen van mevrouw [benadeelde partij] en haar dochter ad € 290,- is het hof van oordeel dat dit geen schade betreft die rechtstreeks verband houdt met het bewezen verklaarde. Het hof zal de benadeelde partij niet-ontvankelijk verklaren in de vordering met betrekking tot deze post.

Het hof is van oordeel dat de behandeling van de vordering ter zake van inkomstenderving ad € 432.000,- een onevenredige belasting van het strafgeding zou opleveren. De betreffende schade is niet eenvoudig vast te stellen en behoeft een nadere onderbouwing. Het hof is van oordeel dat op basis van de voorhanden zijnde stukken niet eenduidig kan worden vastgesteld wat de financiële situatie en het gezinsinkomen voor de dood van [slachtoffer] is geweest. De enkele mededeling van de benadeelde partij dat het slachtoffer [slachtoffer] kostwinner was en maandelijks ‘ongeveer’ een inkomen van € 2.000,- had, is daartoe onvoldoende. Met het inwinnen van nieuwe informatie zou de behandeling van dit gedeelte van de vordering (opnieuw) een aanzienlijke vertraging oplopen. Dit zou naar het oordeel van het hof een onevenredige belasting van het strafgeding opleveren. De benadeelde partij kan daarom thans in zoverre in de vordering niet worden ontvangen en kan deze slechts bij de burgerlijke rechter aanbrengen.

Immateriële schade

De benadeelde partij heeft ter zake van de gevorderde immateriële schade aangevoerd dat zij in een shocktoestand is geraakt toen zij haar echtgenoot zwaar ademend op de oprit aantrof. Verder voerde zij aan dat zij en haar kinderen een zeer dierbaar persoon zijn verloren, dat zij een geestelijk trauma hebben opgelopen en dat zij, [benadeelde partij] , door de dood van haar echtgenoot alleen voor de zorg van hun twee kinderen is komen te staan.

Voor zover de vordering tot schadevergoeding ter zake van immateriële schade ziet op affectieschade, overweegt het hof dat de vordering volgens de wet niet voor schadevergoeding in aanmerking komt. Blijkens de per 1 januari 2019 in werking getreden Wet van 11 april 2018, Stb. 2018, 132 (Wet vergoeding affectieschade) kan een dergelijke vergoeding in aanmerking komen. Artikel 51f, tweede lid, Sv is gewijzigd in die zin dat deze naasten zich in het strafproces kunnen voegen met de hier aan de orde zijnde vordering tot vergoeding van ‘affectieschade’. Echter, ingevolge het overgangsrecht als bepaald in artikel 68 en 69 Overgangswet nieuw BW heeft deze verruiming slechts gevolgen ten aanzien van schadeveroorzakende gebeurtenissen die plaatsvinden na de inwerkingtreding van deze wetswijziging per 1 januari 2019.

Voor zover de vordering tot schadevergoeding ter zake van immateriële schade ziet op shockschade, overweegt het hof als volgt.

Het hof acht alleszins voorstelbaar en begrijpelijk dat [echtgenote van slachtoffer] ernstig is aangedaan door de aanblik van haar neergeschoten echtgenoot, die met een ernstige hoofdwond op de grond lag en later in het ziekenhuis is overleden. Toekenning van een vergoeding ter zake van shockschade is ingevolge artikel 6:106, eerste lid, onder b van het Burgerlijk Wetboek echter alleen mogelijk indien het bestaan van geestelijk letsel in rechte kan worden vastgesteld. Het dossier bevat hieromtrent geen concrete objectieve informatie die erop duidt dat bij de benadeelde partij sprake is van een in de psychiatrie erkend ziektebeeld. De enkele omstandigheid dat de benadeelde partij haar neergeschoten echtgenoot zwaar ademend op de grond aantrof en zij daardoor in de door haar benoemde een shocktoestand verkeerde, is daartoe op zichzelf – hoe wrang ook – onvoldoende. Ook overigens is de vordering op dit punt onvoldoende onderbouwd. Voor een inhoudelijke beoordeling van de vordering zou dus nader onderzoek noodzakelijk zijn. Daardoor zou de behandeling van dit gedeelte van de vordering (opnieuw) een aanzienlijke vertraging en daarmee een onevenredige belasting van het strafgeding opleveren.

De benadeelde partij zal daarom niet-ontvankelijk worden verklaard in de vordering tot schadevergoeding ter zake van immateriële schade en kan (dit onderdeel van) de vordering slechts bij de burgerlijke rechter aanbrengen.

Proceskostenveroordeling

Voor wat betreft de gevorderde kosten ter zake van rechtsbijstand merkt het hof het volgende op.

Het hof zoekt voor de rechtsgang in eerste aanleg aansluiting bij het “liquidatietarief” kantonzaken. Gelet op het verschil tussen het gevorderde en het door het hof toegewezen bedrag, ziet het hof aanleiding om als hoofdsom bij de berekening van de proceskosten uit te gaan van het toegewezen bedrag. Bij een toegewezen bedrag tussen de € 5.000,- en € 10.000,- wordt in de regel € 300,- per punt als salaris toegekend. De benadeelde partij komt in dit verband één punt toe voor het indienen van de vordering. Het hof zal de gevorderde advocaatkosten toewijzen tot het bedrag van € 300,-.

Verder heeft de benadeelde partij per e-mailbericht d.d. 5 juni 2018 aangegeven dat zij kosten heeft gemaakt om de terechtzitting in hoger beroep d.d. 1 juni 2018 bij te wonen. Dit betreffen kosten van het hotel ad € 157,48 en vliegtuigkosten ad € 197,48. Deze kosten dienen naar het oordeel van het hof te worden aangemerkt als door de benadeelde partij gemaakte proceskosten. De benadeelde partij heeft hierdoor tijdens de procedure in hoger beroep een bedrag van € 345,58 aan proceskosten gemaakt. Het hof veroordeelt verdachte in die proceskosten.

Het hof zijn geen bijzondere omstandigheden gebleken die tot een hogere vergoeding nopen. De proceskosten, die ten laste van de verdachte zullen worden gebracht, worden daarom tot op heden begroot op € 645,58.

Hoofdelijkheid

Het hof stelt vast dat de verdachte het bewezen verklaarde feit samen met anderen heeft gepleegd. Nu verdachte en zijn mededaders samen een onrechtmatige daad hebben gepleegd, zijn zij jegens de benadeelde partij hoofdelijk (naar burgerlijk recht) aansprakelijk voor de totale schade.

Schadevergoedingsmaatregel

Op grond van het onderzoek ter terechtzitting heeft het hof in rechte vastgesteld dat door het bewezenverklaarde handelen van de verdachte rechtstreeks schade aan het slachtoffer [benadeelde partij] is toegebracht tot een bedrag van € 5.388,75. De verdachte is daarvoor jegens het slachtoffer naar burgerlijk recht samen met zijn mededaders hoofdelijk aansprakelijk.

Het hof ziet aanleiding om aan de verdachte de maatregel tot schadevergoeding op

te leggen ter hoogte van voormeld bedrag, nu het hof het wenselijk acht dat de Staat der Nederlanden schadevergoeding aan het slachtoffer bevordert.

De raadsman heeft verzocht om de mogelijkheid tot gijzeling in het kader van een schadevergoedingsmaatregel achterwege te laten, omdat de verdachte niet in staat zal zijn de betalingsverplichting te voldoen. Het hof kan bij gebrek aan informatie over zijn financiële situatie niet vaststellen dat hij in het geheel niet beschikt over enig vermogen, en voorts is niet aannemelijk gemaakt dat de verdachte thans, of op enig moment alsnog, niet in staat zou zijn om aan zijn betalingsverplichting te voldoen. Daarbij betrekt het hof nog de hoogte van het bedrag en de omstandigheid dat de schadevergoedingsmaatregel hoofdelijk wordt opgelegd.

Het hof zal derhalve bepalen dat bij de schadevergoedingsmaatregel gijzeling voor na te melden duur kan worden toegepast indien verhaal niet mogelijk blijkt, met dien verstande dat de toepassing van die gijzeling de verschuldigdheid niet opheft.

Toepasselijke wettelijke voorschriften

De beslissing is gegrond op de artikelen 36f, 47, 63 en 289 van het Wetboek van Strafrecht, zoals deze luidden ten tijde van het bewezen verklaarde.

BESLISSING

1. Een proces-verbaal van bevindingen d.d. 23 februari 2014, dossierpagina’s 4946-4947, betreffende een relaas van verbalisant [verbalisant 1] , voor zover inhoudende:

2. Een proces-verbaal van bevindingen d.d. 23 februari 2014, dossierpagina’s 4948-4949, betreffende een relaas van verbalisant [verbalisant 4] , voor zover inhoudende:

3. Een rapport d.d. 28 februari 2014 van het NFI, betreffende ‘pathologie onderzoek naar aanleiding van een mogelijk niet natuurlijke dood’, opgemaakt door A. Maes, NFI-deskundige forensische pathologie, bijlage 10.1, pagina’s 126-130, van het afzonderlijk opgemaakte Unit Forensisch Technisch Onderzoek, voor zover inhoudende:

4. Een proces-verbaal van verhoor getuige d.d. 23 februari 2014, dossierpagina’s 5053-5067, betreffende de verklaring van [echtgenote van slachtoffer] , voor zover inhoudende:

5. Een proces-verbaal onderzoek plaats delict, bijlage 2.1, pagina’s 15-19 van het afzonderlijk opgemaakte Unit Forensisch Technisch Onderzoek, voor zover inhoudende:

6. Een rapport d.d. 26 juni 2014 van het NFI, betreffende ‘Munitieonderzoek naar aanleiding van een schietincident in [plaats 5] op 22 februari 2014’, opgemaakt door ing. R. Hermsen, NFI-deskundige wapens en munitie, bijlage 10.3, pagina’s 142-143 van het afzonderlijk opgemaakte Unit Forensisch Technisch Onderzoek, voor zover inhoudende:

7. Een proces-verbaal van verhoor getuige d.d. zondag 23 februari 2014, dossierpagina’s 4978-4985, betreffende de verklaring van [getuige 1] , voor zover inhoudende:

8. Een proces-verbaal van verhoor getuige d.d. 5 maart 2014, dossierpagina’s 4997-4999, betreffende de verklaring van [getuige 2] , wonende aan de [straatnaam woning slachtoffer] 9 te [plaats 5] , voor zover inhoudende:

9. Een proces-verbaal van verhoor getuige d.d. 24 februari 2014, dossierpagina’s 5020-5026, betreffende de verklaring van [getuige 5] , voor zover inhoudende:

10. Een proces-verbaal van relaas opsporingsonderzoek d.d. 26 augustus 2015, dossierpagina’s 4875-4945, betreffende het relaas van verbalisant [verbalisant 5] , voor zover inhoudende:

11. De verklaring van [medeverdachte 1] d.d. 30 mei 2014, afgelegd op het politiebureau te München, dossierpagina’s 2191-2195, voor zover inhoudende:

12. De verklaring van [medeverdachte 1] d.d. op 4 juni 2014 op het politiebureau te München en vertaald uit de Duitse taal, dossierpagina’s 2212-2225, voor zover inhoudende:

13. De verklaring van [medeverdachte 1] d.d. 4 juni 2014 op het politiebureau te München (welk verhoor is vertaald uit de Duitse taal), dossierpagina’s 2046-2089, voor zover inhoudende:

14. De verklaring van [medeverdachte 1] d.d. 10 juni 2014, dossierpagina’s 2090-2108, welk verhoor plaatsvond in het politiebureau te München, voor zover inhoudende:

15. Een proces-verbaal van bevindingen d.d. 17 juni 2014 met bijlagen, dossierpagina’s 2109-2118, betreffende het relaas van verbalisanten [verbalisant 6] en [verbalisant 7] , voor zover inhoudende:

16. De verklaring van [medeverdachte 1] d.d. 11 juni 2014, met bijlagen, dossierpagina’s 2119-2167, welk verhoor plaatsvond in het politiebureau te München, voor zover inhoudende:

17. Een proces-verbaal van verhoor verdachte d.d. 13 mei 2015, dossierpagina’s 2433-2448, betreffende de verklaring van [medeverdachte 1] , voor zover inhoudende:

18. Een proces-verbaal van verhoor verdachte d.d. 14 mei 2015, dossierpagina’s 2449-2459, betreffende de verklaring van [medeverdachte 1] , voor zover inhoudende:

19. Een proces-verbaal van bevindingen uitlevering van bescheiden gegevens d.d. 24 juli 2014, met bijlage, dossierpagina’s 5673-5676, betreffende het relaas van verbalisant [verbalisant 17] , voor zover inhoudende:

20. Een proces-verbaal van bevindingen Western Union België d.d. 26 november 2014, dossierpagina’s 5684-5685, betreffende het relaas van verbalisant [verbalisant 17] , voor zover inhoudende:

21. Een proces-verbaal van bevindingen uitvoering rechtshulpverzoek d.d. 13 juni 2014, dossierpagina’s 799-800, betreffende het relaas van verbalisanten [verbalisant 7] , [verbalisant 8] en [verbalisant 6] , voor zover inhoudende:

22. Een proces-verbaal van bevindingen d.d. 2 oktober 2014, dossierpagina 2168, betreffende het relaas van verbalisant [verbalisant 8] , voor zover inhoudende:

23. Een proces-verbaal ‘uitvoering ambtelijke opdracht’ van de Federale gerechtelijke politie te Antwerpen d.d. 6 juni 2014 (proces-verbaalnummer 011598/2014), met bijlage, dossierpagina’s 5317-5321, betreffende een relaas van [verbalisant 15] (gerechtelijk commissaris, Officier van Gerechtelijke Politie) en [verbalisant 16] (rechercheur, Officier van Gerechtelijke Politie), voor zover inhoudende:

24. Een proces-verbaal van bevindingen d.d. 12 juni 2014, dossierpagina 5370, betreffende het relaas van verbalisant [verbalisant 13] , voor zover inhoudende:

25. Een proces-verbaal van bevindingen d.d. 15 juli 2014 met fotobijlagen, dossierpagina’s 5404-5425, betreffende het relaas van verbalisant [verbalisant 14] , voor zover inhoudende:

26. Een proces-verbaal sporenonderzoek d.d. 23 juni 2014, bijlage 5.1, pagina’s 50-64 van het afzonderlijk opgemaakte Unit Forensisch Technisch Onderzoek, betreffende het relaas van verbalisanten [verbalisant 9] , [verbalisant 10] en [verbalisant 11] , voor zover inhoudende:

27. Een proces-verbaal sporenonderzoek d.d. 25 juli 2014, bijlage 5.10, pagina’s 97-99, van het afzonderlijk opgemaakte Unit Forensisch Technisch Onderzoek, betreffende het relaas van verbalisant [verbalisant 12] , voor zover inhoudende:

28. Een rapport d.d. 30 juli 2014 van het NFI, betreffende ‘Onderzoek naar biologische sporen en DNA-onderzoek naar aanleiding van een schietincident met dodelijke afloop in [plaats 5] op 22 februari 2014’, opgemaakt door dr. B. Kokshoorn, NFI-deskundige forensische pathologie, bijlagen 10.4-10.8, pagina’s 157-160 van het afzonderlijk opgemaakte Unit Forensisch Technisch Onderzoek, voor zover inhoudende:

29. Een geschrift, te weten een brief van Bundeskriminalamt d.d. 25 september 2014, bijgevoegd onder bijlage 13.2, pagina’s 270-271 van het afzonderlijk opgemaakte Unit Forensisch Technisch Onderzoek, voor zover inhoudende:

30. Een rapport d.d. 10 oktober 2014 van het NFI, betreffende ‘DNA-onderzoek aan een referentiemonster van een veroordeelde’, opgemaakt door dr. B. Kokshoorn, NFI-deskundige forensische pathologie, bijlage 6.1, pagina’s 103-106 van het afzonderlijk opgemaakte Unit Forensisch Technisch Onderzoek, voor zover inhoudende:

31. Een rapport d.d. 10 oktober 2014 van het NFI, betreffende ‘Onderzoek naar biologische sporen en DNA-onderzoek naar aanleiding van een schietincident met dodelijke afloop in [plaats 5] op 22 februari 2014’, opgemaakt door dr. B. Kokshoorn, NFI-deskundige forensische pathologie, bijlage 10.12, pagina’s 173-175 van het afzonderlijk opgemaakte Unit Forensisch Technisch Onderzoek, voor zover inhoudende:

32. Een rapport d.d. 28 oktober 2014 van het NFI, betreffende ‘Schotrestenonderzoek naar aanleiding van een schietincident in [plaats 5] op 22 februari 2014’, opgemaakt door ing. R.C. Roepnarain, NFI-deskundige schotrestenonderzoek, bijlage 10.15, pagina’s 183-192 van het afzonderlijk opgemaakte Unit Forensisch Technisch Onderzoek, voor zover inhoudende:

33. Een rapport d.d. 26 maart 2015 van het NFI, betreffende ‘Beantwoording vragen en aanvullend schotrestenonderzoek naar aanleiding van een schietincident in [plaats 5] op 22 februari 2014’, opgemaakt door ing. R.C. Roepnarain, NFI-deskundige schotrestenonderzoek, bijlage 10.16, pagina’s 193-204 van het afzonderlijk opgemaakte Unit Forensisch Technisch Onderzoek, voor zover inhoudende:

Nokia 100

Nokia 220

Op basis van een analyse van de sms-berichten werd duidelijk dat de telefoon in ieder geval tot en met 28 januari 2014 door [medeverdachte 4] gebruikt werd. Door de Duitse politie werd de telefoon aan [medeverdachte 4] toegeschreven. Uit de berichten bleek dat de gebruiker van de telefoon (het hof begrijpt blijkens dossierpagina’s 5524-5525: met telefoonnummer + [telefoonnummer 2 medeverdachte 4] ) op 29 april door meerdere tegennummers gefeliciteerd werd. [medeverdachte 4] werd op 29 april geboren. In een van deze berichten werden de felicitaties gericht aan ‘ [bijnaam medeverdachte 4] ’ (dossierpagina 5525).

44. Een proces-verbaal stemherkenning [medeverdachte 3] d.d. 7 juli 2014, met bijlage, dossierpagina’s 9255-9257, betreffende het relaas van verbalisant [verbalisant 26] , voor zover inhoudende:

45. Een proces-verbaal gebruiker [telefoonnummer 2 medeverdachte 3] d.d. 19 augustus 2014, met bijlagen, dossierpagina’s 9262-9267, betreffende het relaas van verbalisant [verbalisant 8] , voor zover inhoudende:

Telefoonnummer [telefoonnummer 1 medeverdachte 3] en ARS-gegevens [medeverdachte 3]

Binnen het onderzoek zijn de historische verkeersgegevens van het telefoonnummer [telefoonnummer 1 medeverdachte 3] over de periode van 23 juni 2013 tot en met 23 juni 2014. Dit telefoonnummer staat bij het CIOT geregistreerd op naam van [medeverdachte 3] , [adres 6] te [plaats 2] .

Vergelijking verkeersgegevens [telefoonnummer 2 medeverdachte 3] met telefoonnummer van [medeverdachte 3]

Door mij zijn de historische verkeersgegevens van [telefoonnummer 2 medeverdachte 3] vergeleken met de historische verkeersgegevens van [telefoonnummer 1 medeverdachte 3] . Hierbij keek ik naar de zendmast locatiegegevens van geregistreerde contacten van het telefoonnummer [telefoonnummer 2 medeverdachte 3] en geregistreerde contacten van [telefoonnummer 1 medeverdachte 3] , waarbij er maximaal 10 minuten tijdsverschil zit tussen het moment van contact op [telefoonnummer 2 medeverdachte 3] en het contact op [telefoonnummer 1 medeverdachte 3] . Dit in de periode tussen 19 januari 2014 en 10 maart 2014.

Vergelijking telecomcontacten

Vergelijking verkeersgegevens [telefoonnummer 2 medeverdachte 3] en ARS-gegevens

46. Een proces-verbaal telecom, dossierpagina’s 5699-5709, betreffende het relaas van verbalisant [verbalisant 8] , voor zover inhoudende:

Vaststelling gebruiker telefoonnummer

Contacten tussen [medeverdachte 3] en [naam 2]
Uit historische verkeersgegevens blijkt dat [telefoonnummer 2 medeverdachte 3] ( [medeverdachte 3] ) op 20 januari 2014 twee sms-berichten stuurde naar en later belde met 31647909123 ( [naam 2] ). Bij het bellen kwam er geen verbinding tot stand. Ongeveer een half uur later belde [telefoonnummer 2] ( [naam 2] ) naar [telefoonnummer 2 medeverdachte 3] ( [medeverdachte 3] ).

47. Een proces-verbaal aanvraag vordering verstrekking historische gegevens d.d. 1 juli 2014, pagina’s 4387-4389 van het Methodieken proces-verbaal, los opgenomen in het dossier, betreffende het relaas van verbalisant [verbalisant 7] , voor zover inhoudende:

48. Een proces-verbaal van verhoor getuige bij de raadsheer-commissaris d.d. 24 oktober 2017, betreffende de verklaring van [medeverdachte 3] , voor zover inhoudende:

49. Een proces-verbaal van verhoor verdachte d.d. 8 oktober 2014, dossierpagina’s 2682-2702, betreffende de verklaring van [medeverdachte 2] , voor zover inhoudende:

50. Een proces-verbaal van verhoor verdachte d.d. 14 oktober 2014, dossierpagina’s 2733-2756, betreffende de verklaring van [medeverdachte 2] , voor zover inhoudende:

51. Een proces-verbaal van verhoor verdachte d.d. 2 april 2015, dossierpagina’s 2927-2951, betreffende de verklaring van [medeverdachte 2] , voor zover inhoudende:

52. Een proces-verbaal van verhoor verdachte d.d. 9 oktober 2014, dossierpagina’s 2505-2518, betreffende de verklaring van [verdachte] , voor zover inhoudende:

53. De verklaring van [verdachte] , afgelegd ter terechtzitting van het gerechtshof ’s-Hertogenbosch d.d. 3 december 2018, opgenomen in het proces-verbaal ter terechtzitting d.d. 3 december 2018, voor zover inhoudende:

54. De verklaring van [medeverdachte 4] d.d. 21 april 2015, dossierpagina’s 3276-3338, afgelegd bij de politie te Augsburg, voor zover inhoudende:

55. De verklaring van [medeverdachte 4] d.d. 24 november 2015, afgelegd ten overstaan van de rechter aan het kantongerecht te Straubing, los opgenomen in het dossier, voor zover inhoudende:

56. De verklaring van getuige [medeverdachte 4] d.d. 15 januari 2018, opgemaakt tijdens de besloten zitting van het Amtsgericht Straubing, los opgenomen in het dossier, voor zover inhoudende:

57. Een proces-verbaal van verhoor verdachte d.d. 16 maart 2015, dossierpagina’s 3349-3364, betreffende de verklaring van [medeverdachte 5] , voor zover inhoudende:

58. Een proces-verbaal van verhoor getuige d.d. 3 maart 2014, dossierpagina’s 5100-5103, betreffende de verklaring van R. [getuige 3] , voor zover inhoudende:

59. Een proces-verbaal van verhoor getuige d.d. 4 maart 2014, dossierpagina’s 5109-5124, betreffende de verklaring van [getuige 4] , voor zover inhoudende:

60. Een proces-verbaal van relaas opsporingsonderzoek d.d. 26 augustus 2015, dossierpagina’s 4875-4945, betreffende het relaas van verbalisant [verbalisant 5] , voor zover inhoudende:

61. Een proces-verbaal van verhoor getuige d.d. 10 november 2014, dossierpagina’s 6089-6092, betreffende de verklaring van [getuige 6] , voor zover inhoudende:

62. Een proces-verbaal van bevindingen gebruiker [kenteken 2] d.d. 15 juni 2015, dossierpagina’s 6443-6446, betreffende het relaas van verbalisant [verbalisant 5] , voor zover inhoudende:

63. Een proces-verbaal van feiten, bevindingen en omstandigheden betreffende de vermoedelijke toedracht van de moord op [slachtoffer] , opgenomen in het proces-verbaal aanvulling dossier 20TGO14005, betreffende het relaas van verbalisant [verbalisant 23] , voor zover inhoudende: