Belastingrecht
Overdrachtsbelasting; art. 15, lid 1, aanhef en letter h WBR; artikel 5b, leden 1 en 2, van het…
Hoge Raad, 6 november 2026
ECLI:NL:HR:2026:1814 · Hoge Raad · 6 november 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/hoge-raad/bestuursrecht/belastingrecht/cassatie/ecli-nl-hr-2026-1814
Zaakgegevens
Op 6 november 2026 heeft de Hoge Raad in cassatie uitspraak gedaan in een zaak over belastingrecht.
- Instantie
- Hoge RaadHoge RaadDe hoogste rechter van Nederland in civiele zaken, strafzaken en belastingzaken. Hij beoordeelt zaken in cassatie.Meer uitleg
- Datum uitspraak
- 6 november 2026
- Datum publicatie
- 6 november 2026
- Zaaknummer
- 25/01249
- Rechtsgebied
- Bestuursrecht » Belastingrecht
- Procedure
- CassatieCassatieHet laatste rechtsmiddel: de Hoge Raad beoordeelt alleen of het recht goed is toegepast en of de uitspraak voldoende is gemotiveerd. De feiten staan dan vast.Meer uitleg
- ECLI
- ECLI:NL:HR:2026:1814
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Overdrachtsbelasting; art. 15, lid 1, aanhef en letter h WBR; artikel 5b, leden 1 en 2, van het Uitvoeringsbesluit belastingen van rechtsverkeer; begrip ‘concern’; juridische en economische gerechtigdheid bij één soort aandelen.
Procesgang
Rechtbank Den Haag · 22 december 2023
ECLI:NL:RBDHA:2023:21828Gerechtshof Den Haag · 25 februari 2025
ECLI:NL:GHDHA:2025:369Bekrachtiging/bevestigingBekrachtigingDe hogere rechter laat de eerdere uitspraak in stand: de uitkomst blijft hetzelfde.Meer uitleg
Conclusie A-GConclusie A-GEen onafhankelijk advies aan de Hoge Raad over hoe de zaak beslist moet worden. De Hoge Raad hoeft dat advies niet te volgen.Meer uitleg · 14 november 2025
ECLI:NL:PHR:2025:1253Hoge Raad · 6 november 2026deze uitspraak
ECLI:NL:HR:2026:1814
Uitspraak
HOGE RAAD DER NEDERLANDEN
BELASTINGKAMER
Nummer 25/01249
Datum 6 november 2026
ARREST
in de zaak van
de STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
tegen
[X] B.V. (hierna: belanghebbende)
op het beroep in cassatie tegen de uitspraak van het Gerechtshof Den Haag van 25 februari 2025, nr. BK-24/69, op het hoger beroep van de Inspecteur tegen een uitspraak van de Rechtbank Den Haag (nr. SGR 23/1123) betreffende een door belanghebbende op aangifte voldaan bedrag aan overdrachtsbelasting.
1 Geding in cassatie
De Staatssecretaris, vertegenwoordigd door [P] , heeft tegen de uitspraak van het Hof beroep in cassatie ingesteld. Het beroepschrift in cassatie is aan dit arrest gehecht en maakt daarvan deel uit.
Belanghebbende, vertegenwoordigd door J.A.M. Leijten, heeft een verweerschrift ingediend.
Op 14 november 2025 heeft Advocaat-Generaal P.J. Wattel geconcludeerd tot gegrondverklaring van het beroep in cassatie.
Belanghebbende heeft schriftelijk op de conclusie gereageerd.
2 Uitgangspunten in cassatie
Belanghebbende is een besloten vennootschap en maakt onderdeel uit van een internationaal concern dat zich bezighoudt met financiële dienstverlening, waaronder het aanbieden van vastgoedbeleggingen aan beleggers door middel van vastgoedfondsen.
Twee van deze vastgoedfondsen, [B] (hierna: het [B] -fonds) en [C] (hierna: het [C] -fonds), worden beheerd door [E] Funds AG (hierna: Funds AG). Beide fondsen bezitten geen rechtspersoonlijkheid. Funds AG is de juridische eigenaar van alle aandelen in [G] Holding AG (hierna: [G] AG) en in [H] Holding AG (hierna: [H] AG). Laatstgenoemde vennootschap houdt de aandelen in belanghebbende. Tot de bezittingen van [G] AG behoorden tot 15 april 2021 alle aandelen in [J] B.V. (hierna: [J] ), een rechtspersoon in de zin van artikel 4, lid 1, letter a, van de Wet op belastingen van rechtsverkeer (hierna: de Wet BRV).
Beleggers kunnen deelnemen in de hiervoor in 2.2 vermelde vastgoedfondsen door – verhandelbare – units te kopen. Bij aanschaf van een unit verkrijgt een belegger een vordering op Funds AG ter waarde van het unit-evenredige deel in de activa en de inkomsten van het desbetreffende fonds. Het rendement van het [B] -fonds komt voort uit (indirect) door [G] AG gehouden bezittingen. Het rendement van het [C] -fonds komt voort uit (indirect) door [H] AG gehouden bezittingen. Geen van de beleggers (hierna: de fondsparticipanten) houdt 90 procent of meer van de units.
In het kader van de liquidatie van het [B] -fonds heeft belanghebbende op 15 april 2021 alle aandelen in [J] verkregen. Belanghebbende heeft ter zake van de verkrijging van die aandelen aangifte gedaan voor de overdrachtsbelasting. Tegen de op aangifte voldane belasting heeft belanghebbende bezwaar gemaakt. Zij heeft zich daarbij op het standpunt gesteld dat ter zake van deze verkrijging geen overdrachtsbelasting is verschuldigd. Daartoe heeft zij een beroep gedaan op de vrijstelling als bedoeld in artikel 15, lid 1, aanhef en letter h, van de Wet BRV, in samenhang gelezen met artikel 5b van het Uitvoeringsbesluit belastingen van rechtsverkeer (hierna: het Uitvoeringsbesluit).
3 De oordelen van het Hof
Voor het Hof was in geschil of op de verkrijging van de aandelen in [J] door belanghebbende de hiervoor in 2.4 bedoelde vrijstelling (hierna: de concernvrijstelling) van toepassing is. Meer in het bijzonder was in geschil of belanghebbende en [G] AG tot een concern behoren in de zin van artikel 5b, lid 2, van het Uitvoeringsbesluit.
Uit de toelichting bij de wijziging van artikel 4, lid 3, van de Wet BRV blijkt volgens het Hof dat indien sprake is van slechts één soort aandelen, die aandelen het gehele belang in die rechtspersoon vertegenwoordigen. Volgens het Hof heeft deze uitleg ook te gelden voor artikel 5b, lid 2, van het Uitvoeringsbesluit. Onder ‘belang’ in artikel 5b, lid 2, van het Uitvoeringsbesluit dient te worden verstaan ‘aandelenbelang’. Dit omvat bij één soort aandelen het gehele daadwerkelijke belang, dus zowel het juridische als het economische belang, aldus het Hof. Aangezien de aandelen in belanghebbende, in [G] AG en in [H] AG steeds bestaan uit één soort, vertegenwoordigen die aandelen het gehele belang in elk van deze vennootschappen in de hiervoor bedoelde zin. De hiervoor genoemde vennootschappen en Funds AG behoren daarom tot hetzelfde concern in de zin van artikel 5b, lid 2, van het Uitvoeringsbesluit. Dat de waardeontwikkelingen van het indirect door Funds AG gehouden vastgoed op basis van een contractuele relatie met deze vennootschap in de vorm van fondsrendement in economische zin de fondsparticipanten aangaan, maakt dit niet anders, aldus nog steeds het Hof.
De concernvrijstelling is daarmee volgens het Hof van toepassing op de verkrijging van de aandelen in [J] door belanghebbende.
4 Beoordeling van het middel
Het middel is gericht tegen de hiervoor in 3.2 en 3.3 weergegeven oordelen van het Hof. Het betoogt dat het Hof ten onrechte heeft geoordeeld dat belanghebbende, als verkrijgende vennootschap, en [G] AG, als vervreemdende vennootschap, tot hetzelfde concern behoren in de zin van artikel 5b, lid 2, van het Uitvoeringsbesluit, en dat als gevolg daarvan op de verkrijging door belanghebbende van de aandelen in [J] de concernvrijstelling van toepassing is. Het voert daartoe onder meer aan dat het Hof met zijn hiervoor in 3.2 weergegeven oordeel heeft miskend dat indien maar één soort aandelen aanwezig is, die aandelen niet per definitie zowel het juridische als het economische belang vertegenwoordigen, terwijl voor een concernrelatie het economische belang wezenlijk is.
Bij de beoordeling van het middel stelt de Hoge Raad het volgende voorop. Onder een concern in de zin van artikel 5b, lid 2, van het Uitvoeringsbesluit wordt verstaan een vennootschap (hierna: de concernmoedervennootschap) waarin niet een andere vennootschap het gehele of nagenoeg gehele belang heeft, samen met alle andere vennootschappen (hierna: de concerndochtervennootschappen) waarin zij het gehele of nagenoeg gehele belang heeft. Van een concern in de zin van deze bepaling is alleen sprake voor zover de concernmoedervennootschap het gehele of nagenoeg gehele economische belang heeft bij de aandelen in de desbetreffende concerndochtervennootschappen; niet van belang is wie de juridische eigendom van die aandelen heeft. Voor het hebben van het gehele of nagenoeg gehele economische belang is vereist dat de concernmoedervennootschap het gehele of nagenoeg gehele risico van waardeverandering en tenietgaan van de aandelen in de concerndochtervennootschappen draagt, en dat zij de opbrengsten ervan geheel of nagenoeg geheel geniet.
Gelet op wat hiervoor in 4.2 door de Hoge Raad is vooropgesteld, is het Hof bij zijn hiervoor in 3.2 weergegeven oordeel uitgegaan van een onjuiste rechtsopvatting. Het middel slaagt in zoverre en behoeft voor het overige geen behandeling.
De uitspraak van het Hof kan niet in stand blijven. De Hoge Raad kan de zaak afdoen.
Blijkens de door het Hof vastgestelde – in cassatie onbestreden – feiten dragen de hiervoor in 2.3 bedoelde fondsparticipanten in betekenende mate het risico van waardeverandering van de aandelen in [G] AG en [H] AG en hun dochtervennootschappen (zoals belanghebbende) en genieten zij eveneens in betekenende mate de opbrengsten van die aandelen. Gelet op wat hiervoor in 4.2 is vooropgesteld, kan daarom niet – in navolging van het Hof – worden aangenomen dat het belang bij de door Funds AG gehouden aandelen in [G] AG, [H] AG en belanghebbende geheel of nagenoeg geheel bij Funds AG berust, en dat als gevolg daarvan belanghebbende, Funds AG, [G] AG en [H] AG behoren tot een concern in de zin van artikel 5b, lid 2, van het Uitvoeringsbesluit. Omdat geen van de fondsparticipanten 90 procent of meer van de units houdt (zie hiervoor in 2.3) behoren belanghebbende en [G] AG evenmin tot een concern met een van de fondsparticipanten.
Dit brengt mee dat de concernvrijstelling niet van toepassing is op de verkrijging van de aandelen in [J] door belanghebbende.
Opmerking verdient nog dat het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie van 4 juni 2026, Nova Iberomoldes, C-837/24, ECLI:EU:C:2026:445, hier niet van toepassing is, omdat uit de stukken van het geding niet kan worden afgeleid dat in dit geval verrichtingen hebben plaatsgevonden ter zake waarvan op grond van artikel 5 van Richtlijn 2008/7/EG van de Raad door de lidstaten geen enkele indirecte belasting mag worden geheven.
De Hoge Raad zal daarom de uitspraak van de Rechtbank, waarbij het beroep gegrond is verklaard, vernietigen en het beroep alsnog ongegrond verklaren.
5 Proceskosten
De Hoge Raad ziet geen aanleiding voor een veroordeling in de proceskosten.
6 Beslissing
De Hoge Raad:
- verklaart het beroep in cassatie gegrond,
- vernietigt de uitspraak van het Hof,
- vernietigt de uitspraak van de Rechtbank, en
- verklaart het tegen de uitspraak van de Inspecteur ingestelde beroep ongegrond.
Dit arrest is gewezen door de vice-president J.A.R. van Eijsden als voorzitter, en de raadsheren M.T. Boerlage en W.A.P. van Roij, in tegenwoordigheid van de waarnemend griffier J.P.J. van Kampen, en in het openbaar uitgesproken op 6 november 2026.