BOPZ. Kan voorlopige machtiging tot opneming in zwakzinnigeninrichting onder voorwaarden verleend worden?…

Bij tussenbeschikking heeft de rechtbank geoordeeld dat op dat moment geen sprake was van manifest gevaar, maar dat latent gevaar, gelet op de gebeurtenissen in het recente verleden, niet kon worden uitgesloten. Om die reden heeft de rechtbank de behandeling van het verzoek voor de duur van een maand aangehouden om te bezien of het gevaar, met intensieve ondersteuning en begeleiding van het ACT-team, kon worden afgewend.
Bij eindbeschikking heeft de rechtbank een voorlopige machtiging verleend om betrokkene in een zwakzinnigeninrichting te doen opnemen en te doen verblijven voor de duur van maximaal zes maanden, ingaande op 27 maart 2015 en eindigende op 27 september 2015. Daartoe heeft zij met name het volgende overwogen:

“1.6. Op grond van de voormelde stukken en verhoren is de rechtbank tot de overtuiging gekomen dat

- betrokkene gestoord is in zijn geestvermogens;

- de stoornis van de geestvermogens de betrokkene gevaar doet veroorzaken;

- betrokkene blijk geeft van verzet tegen opneming of verblijf in een zwakzinnigeninrichting.

De rechtbank is van oordeel dat de stoornis van de geestvermogens betrokkene momenteel geen gevaar doet veroorzaken. Nog zeer recent (februari 2015) is dit echter wel het geval geweest. Om het gevaar af te wenden is het van belang dat betrokkene zich aan de door zijn behandelaren gestelde voorwaarden houdt. Een voorwaardelijke machtiging zou in deze situatie op zijn plaats zijn. Een voorwaardelijke machtiging is echter niet mogelijk voor een zwakzinnigeninrichting. De rechtbank zal daarom een voorlopige machtiging voor betrokkene verlenen waarbij zij er van uitgaat dat betrokkene, zoals ter zitting met de aanwezigen besproken, onder de hem bekende voorwaarden thuis kan verblijven.”

Het hiertegen gerichte middel bevat onder (a) de klacht, kort samengevat, dat de rechtbank een voorlopige machtiging heeft verleend hoewel zij heeft vastgesteld dat de bij betrokkene aanwezige stoornis hem geen gevaar deed veroorzaken op de datum waarop de rechtbank uitspraak deed.

Deze klacht kan niet tot cassatie leiden. Dit behoeft, gezien art. 81 lid 1 RO, geen nadere motivering nu de klacht niet noopt tot beantwoording van rechtsvragen in het belang van de rechtseenheid of de rechtsontwikkeling.

Nu de rechtbank blijkens de slotzin van rov. 1.6 de voorlopige machtiging heeft verleend, ervan uitgaande dat betrokkene onder de hem bekende voorwaarden thuis kan verblijven, heeft zij in wezen een voorlopige machtiging verleend met elementen van een voorwaardelijke machtiging. Deze vermenging van twee te onderscheiden rechtsfiguren is in strijd met art. 14a lid 2, aanhef en onder b, in verbinding met art. 14d lid 1 Wet Bopz. Op grond van die bepalingen kan bij niet-naleving van de voorwaarden die zijn verbonden aan een voorwaardelijke machtiging, slechts opneming plaatsvinden in “een psychiatrisch ziekenhuis, niet zijnde een zwakzinnigeninrichting of een verpleeginrichting”. Daaraan ligt ten grondslag dat verstandelijk gehandicapten en psychogeriatrische patiënten, anders dan patiënten met een psychiatrische stoornis, zonder de zorg die de zwakzinnigen- of verpleeginrichting biedt, zich niet buiten die inrichting kunnen handhaven (vgl. Kamerstukken II 1999-2000, 27 289, nr. 3, p. 5; Kamerstukken II 2000-2001, 27 289, nr. 7, p. 9). In het systeem van de wet ligt dus besloten dat in het geval van verstandelijk gehandicapten en psychogeriatrische patiënten, geen plaats is voor verlening van een voorwaardelijke machtiging.