Procesrecht. Onbegrijpelijke uitleg gedingstukken? Met art. 24 lid 1 Rv strijdige aanvulling van feitelijke…

In cassatie kan worden uitgegaan van de volgende feiten als vastgesteld in rov. 3.1 onder a) t/m pp) van het bestreden arrest van het gerechtshof Den Haag (hierna: het arrest respectievelijk het hof).

(i) [verweerder 2] en [verweerder 3] zijn ieder houder van de helft van de aandelen in Charleston. [verweerder 2] is ook zelfstandig bevoegd bestuurder van Charleston.

(ii) [betrokkene 1] (hierna: [betrokkene 1]) is aandeelhouder en bestuurder van [eiseres] .

(iii) Charleston en [eiseres] houden zich beide bezig met de exploitatie/verhuur van onroerend goed. Zij waren zakenpartners.

(iv) Charleston, [eiseres] en een derde vennootschap, Yellow Sprint B.V. (hierna: Yellow Sprint), hielden tot 2010 ieder een derde van de aandelen in Centraal Traject B.V. (hierna: Centraal Traject) en Waalstede Vastgoed B.V. (hierna: Waalstede). Centraal Traject heeft in 2010 van NS Vastgoed een portefeuille verworven met een groot aantal losse stukken grond om en langs het spoor. De portefeuille had vanwege onderhoudsverplichtingen een negatieve waarde, zodat NS Vastgoed naast de portefeuille ook een vergoeding van enkele miljoenen betaalde.

(v) Daags voor de levering van de portefeuille van NS Vastgoed heeft [eiseres] haar aandelen in Centraal Traject en Waalstede verkocht aan Charleston en Yellow Sprint. [betrokkene 1] bleef wel - vanwege zijn bijzondere contacten met de NS-organisatie - door middel van een overeenkomst van opdracht/managementovereenkomst werkzaamheden verrichten voor Waalstede. De koopovereenkomst voorzag in een verplichting van [eiseres] en [betrokkene 1] om gedurende een zekere tijd bij alle voorgenomen transacties met onder meer NS Vastgoed, eerst Charleston en Yellow Sprint in de gelegenheid te stellen om die transactie te doen.

(vi) [eiseres] en Charleston hebben een overeenkomst van geldlening (hierna: de leningsovereenkomst) gesloten, die in een notariële akte van 13 oktober 2011 is vastgelegd. In de leningsovereenkomst is onder meer bepaald dat [eiseres] een bedrag van € 350.000,- te leen heeft gegeven aan Charleston, tegen een rente te berekenen naar één-maands-Euribor vermeerderd met een opslag van 3,15% per jaar. Verder is bepaald dat bij niet tijdige (rente)betaling een boeterente verschuldigd is. De lening dient te worden terugbetaald op uiterlijk 13 oktober 2012, tenzij [eiseres] instemt met een verzoek tot verlenging van maximaal 3 maanden. De akte is mede ondertekend door [verweerder 2] en [verweerder 3] in het kader van een persoonlijke borgstelling.

(vii) Charleston is tekortgeschoten in de nakoming van overeengekomen rentebetalingen en ook bij de terugbetaling van de hoofdsom. In dat kader hebben partijen veelvuldig met elkaar gecorrespondeerd.

(viii) Bij e-mail van 5 juni 2012 berichtte [verweerder 2] aan [betrokkene 1] :

“(...), ik weet het echt niet meer, alles duurt te lang veeel te lang. had eerder inkomsten verwacht van Pro Rail, overeenkomst met hen bijna 1 jaar geleden getekend en daar is tot nu toe niet veel uit voort gekomen., (...) heb zelf al drie jaar geen inkomsten.

ik ben niet in staat om af te lossen, dit is geen keuze maar harde werkelijkheid..

Ik had niet verwacht dat het zover zou komen dat er ook tot nu toe niets zou lopen en er geen duidelijkheid is wanneer wel. Ben er elke dag mee bezig om nieuwe dingen te ondernemen en oude dingen vlot te trekken.”

(ix) In een brief van 20 september 2012 schreef [eiseres] aan Charleston:

“Bij deze wil ik je attent maken op het feit dat conform de akte van geldlening d.d. 13 oktober 2011 het geleende of niet-afgeloste deel daarvan met de eventueel daarover nog verschuldigde rente uiterlijk 13 oktober 2012 dient te worden terugbetaald.

Op dit moment bedraagt bovenvermelde schuld € 350.000,- exclusief eventueel vervallen rentetermijnen.

Hierbij verzoek ik je vriendelijk openstaand bedrag ad € 350.000,- uiterlijk 13 oktober 2012 te storten op rekeningnummer (...). Indien aflossing niet uiterlijk 13 oktober 2012 geschiedt zal ik gebruik maken van de aan mij verstrekte zekerheidstelling en volmacht voortvloeiend uit de akte van geldlening d.d. 13 oktober 2011.”

(x) Bij e-mail van 28 september 2012 berichtte [verweerder 3] aan [betrokkene 1] :

“Bij deze willen wij je uitnodigen voor een gesprek bij ons op kantoor inzake de geldlening. Er waren destijds bepaalde vooruitzichten die tot op heden nog niet verwezenlijkt zijn. (...).”

(xi) Nadat [betrokkene 1] liet weten niet op de uitnodiging in te gaan omdat de voorwaarden voor de lening klip en klaar waren, en dat voor hem daarom een onwerkbare situatie was ontstaan, zodat hij zijn werkzaamheden voor Waalstede per direct zou beëindigen, berichtte [verweerder 3] dezelfde dag:

“(…), ik schrik heel erg van je reactie (...) en begrijp het niet het is geen onwil maar niet kunnen. Dit omdat alles wat trager loopt dit is bij jou bekend. Het kan toch niet jou[w] bedoeling zijn om ons kapot te maken. (...).”

(xii) [betrokkene 1] reageerde nog dezelfde dag:

“Dit heeft niets met mij te maken of jullie kapot maken ! Als het er om gaat heb je de laatste lening al onder valse voorwenselen gekregen want zowel [betrokkene 2] als ook de accountant bevestigen dat jullie het geïnvesteerde geld in waalstede vastgoed bv allang terug hebben. Ik ben voor jullie verplichtingen aangegaan en die ga ik nakomen, nogmaals ik heb de notaris destijds expl[i]ciet laten opnoemen dat het na een jaar terug moest komen ik heb vandaag nog geverifieerd of dat ook zo is doorgegeven en deze heeft dat bevestigd. Ondanks deze strikte voorwaarde ben je hiermee akkoord gegaan en nu moet het dus terug. (…).”

(xiii) In een e-mail van 3 oktober 2012 berichtte [betrokkene 1] aan [verweerder 2] en [verweerder 3] , voor zover van belang:

“Inmiddels heb je een aangetekende brief ontvangen over wat er met het openstaande saldo zal gaan gebeuren, indien jullie de schuld niet op de afgesproken datum aflossen en de bank niet bereid is om de lening termijn te herzien, dan wel een nieuwe lening voor het gelijke bedrag wil aangaan.

Wat ik nodig heb voor vrijdag is het volgende, welke zekerheden kun je verstrekken t.b.v. het nog openstaande saldo van K400.

(...)

Ook heb ik [ [verweerder 2] ] gevraagd om met een bedrag te komen wat wel kan worden afgelost zodat ik dan i.i.g. iets heb, K50 is dan het minimale bedrag.

Als de bank al akkoord gaat zal ik voor het openstaande saldo dus harde zekerheden moeten hebben (…).”

(xiv) [verweerder 2] reageerde per e-mail van 4 oktober 2012 naar [betrokkene 1] :

“Wij zijn de lening aangegaan om de periode, tot de verwachte zaken ( Pro-rail , MS, Veenendaal etc. ) doorgang vinden, te overbruggen.

Deze zaken duren langer, zoals je weet, dan verwacht en gehoopt maar we zijn er bijna !

De lopende zaken gener[er]en nog geen genoeg opbrengsten, de opbouw hiervan kost veel tijd en geld, e.e.a. anders dan door mijn verwacht.

Al mijn tijd en geld heb ik in deze ondernem(…)ing gestopt.

Om toch aan onze verplichtingen te kunnen voldoen hebben we al onze woningen in verkoop staan en de boel gesaneerd, ook dit kost op dit moment veel tijd om e.e.a. te realiseren. De bank “roomt” op dit moment de opbrengsten af, zodat de overwaarde in de laatste woningen zit, waardoor e.e.a. nog langer duurt.

Ik verzoek je, om met de bank, de leningtermijn te willen herzien daar ik op dit moment geen mogelijkheid heb om de lening af te lossen.

Dit is geen onwil maar onmacht, je kan mij goed genoeg dat dit ook echt zo is. (…).”

(xv) Nog dezelfde dag reageerde [betrokkene 1] naar [verweerder 2] :

“Ik heb je mail gelezen maar kan er heel weinig mee, wat me steekt is dat je opnieuw zegt dat al je geld in deze onderneming zit, maar dat is pertinent onwaar.

Dit wordt zowel door [betrokkene 2] als ook door de boekhouder bevestigd aan wie ik het op jou verzoek heb nagevraagd. Jouw geld zit niet in Waalstede vastgoed b.v. of aan Waalstede vastgoed b.v. gelieerde bv’s, maar in Maus b.v., Vbm, landgoed Carnewil, [A] , etc ik hoef ze verder niet allemaal op te noemen.

Ik kan er niet mee leven dat je behoudens de toon zoals je die in onze gesprekken en mails gebruikt altijd maar gericht zijn op het feit dat je geld in Waalstede zit wat dus niet zo is. Inmiddels vind (...) ik het veel weg hebben van emotionele chantage en daar ga ik niet in mee.

Ik wil gewoon van jullie harde zekerheden pas dan kan ik iets beteken[en]. Dus hypothecaire inschrijvingen op panden, verpanding van aandelen of enig ander onderpand.

Het spijt mij heel erg dat ik slachtoffer [word] gemaakt van jullie problemen. Problemen die dus totaal niet voortkomen uit Waalstede vastgoed b.v. maar uit beslissingen die je privé hebt gemaakt en binnen andere bij jullie in bezit zijnde vennootschappen. (...).”

(xvi) Op 5 oktober 2012 mailde [verweerder 2] aan [betrokkene 1] :

“Uiteraard wil ik mee werken aan het stellen van zekerheden;

De aandelen in Waalstede c.s. die ik en [ [verweerder 3] ] hebben kunnen we aan je verpanden.

Voor hypothecaire zekerheden heb je tegenwoordig de toestemming van de bank nodig.

Voor enig ander onderpand graag overleg, daar dit van alles kan zijn, waarvan we samen wat en de mogelijkheden kunnen bespreken.”

(xvii) Op 10 oktober 2012 schreef [verweerder 2] aan [betrokkene 1] :

“Jij weet ook dat dat de middelen uit de lopende zaken met de NS (portefeuille II) of Veenendaal moeten komen.

Ik heb niets meer om te verkopen wat geld oplevert om de lening terug te betalen anders dan de zaken van Waalstede welke nu nog onvoldoende middelen genereren en dit langer duurt dan verwacht.”

(xviii) [betrokkene 1] reageerde in zijn e-mailbericht van 10 oktober 2012:

“(...) Jouw verhaal blijkt ook op geen enkele manier uit de cijfers. (...)

De bank werkt nergens aan mee. Ik moet eur 161.000 terug storten aan de bank. Maandag heb ik een afspraak bij de notaris en vrijdag bij de deurwaarder. Ik heb geen zin meer in overleg met je. Je kunt voor maandag zekerheden aanleveren die voor mij acceptabel zijn en voor vrijdag of uiterlijk vrijdag iig het bedrag wat ik moet terug storten aan de bank. Ik ben er klaar mee.”

(xix) Op 12 oktober 2012 schreef [verweerder 2] aan [betrokkene 1] , voor zover van belang:

“Als ik de mogelijkheid had om de lening te betalen dan was dat allang gebeur[d], dat weet je.”

(xx) Bij e-mail van 1 november 2012 berichtte [betrokkene 1] aan [verweerder 2] :

“ik heb [betrokkene 3] opdracht gegeven om de lening te verlengen tot en met 31 maart 2013 met daarin opgenomen de door hem voorgestelde zekerheden. Ik kan je nu al zeggen dat ik de lening na deze datum met geen dag meer zal verlengen. (...)

Verder zitten we met de kosten en de rente. Overeengekomen is dat er maandelijks 1 % boete rente zal worden berekend waarbij een halve maand als hele zal worden berekend. Dit beteken[t] dat ik je een nota ga sturen voor de maand oktober en volgend tot de maand maart 2013 voor de afgesproken financieringskosten van Eur 1313,96 en daar bij dus de reeds overeengekomen 1 % boete rente ad Eur 4000,- p/m.

De nota voor de maand oktober en november is reeds naar je verstuur[d]. Ik hoop dat je hiermee geholpen bent en het mag duidelijk zijn dat ik mijn geld liever vandaag als morgen terug heb.”

(xxi) [verweerder 2] reageerde op 4 november 2012 als volgt:

“lk kan je NU niet betalen. dat kan ik als portefeuille II komt, wanneer dit is weten we allebei niet, maar volgens ons beide verwachtingen op korte termijn.

De gevraagde “boete” rente kan ik niet per maand betalen, dit geld heb ik gewoonweg niet. lk heb op het moment geen inkomsten.

De voorgestelde akte kan ik niet tekenen, dat is euthanasie.

Ik kan niet iets aangaan waarvan ik van tevoren weet dat ik het niet na kan komen, en we direct tegenover elkaar komen te staan. iets wat we beide niet moeten willen.

(...)

Gaarne een aangepaste akte waaraan ik redelijke[r]wijs kan voldoen en kan nakomen.”

(xxii) Bij notariële akte van 21 december 2012 (hierna: de pandakte) heeft Charleston als zekerheid voor de voldoening van “de schuld (...) uit hoofde van de notariële akte van geldlening groot vier honderd duizend euro (...) met zekerheidstelling (...) verleden (...) op dertien oktober tweeduizend elf” ten behoeve van [eiseres] een eerste pandrecht op haar aandelen in Centraal Traject gevestigd. De pandakte vermeldt verder, voor zover van belang:

“Voldoening Verzekerde Verplichtingen

Artikel 5.

1. De Pandgever verplicht zich voor één en dertig januari tweeduizend veertien de Verzekerde Verplichtingen te voldoen. Indien hij vóór of op die datum alles geheel of gedeeltelijk aflost is hij over het afgeloste bedrag alleen de nog lopende of uitgestelde rente naast de hoofdsom verschuldigd doch nimmer boeterente over de voortijdige aflossing.

2. De Pandgever zal zich inspannen om voor één april tweeduizend dertien een gedeelte (...) (EUR 160.000,00) van de Verzekerde Verplichting te voldoen.”

(xxiii) Charleston heeft ook na deze zekerheidsstelling niet afgelost op de lening van [eiseres] .

(xxiv) Op 10 juni 2013 heeft de voorzieningenrechter van de rechtbank Rotterdam aan [eiseres] verlof verleend voor het leggen van conservatoir beslag op de aandelen van [verweerder 2] en [verweerder 3] in aan hen gelieerde vennootschappen.

(xxv) Bij brief van 10 maart 2014 sommeerde [eiseres] Charleston tot betaling, uiterlijk op 24 maart 2014, van de openstaande vordering van € 415.661,15 per 31 januari 2014, vermeerderd met (boete)rente. [eiseres] heeft daarbij aangezegd bij gebreke van tijdige betaling over te gaan tot executieverkoop van de aan haar verpande aandelen.

(xxvi) In een e-mail van 10 oktober 2014 berichtte [verweerder 2] aan [betrokkene 1] :

“Morge, het ziet er naar uit dat ze toch nog binnen 3 - 4 weken gaan afnemen. (...).”

(xxvii) [betrokkene 1] reageerde dezelfde dag als volgt:

“Oke afwachten maar, heb er over nagedacht en wil je een eenmalig voorstel doen omdat ik er vanaf wil!

Maar als je me voor eind van de maand ƒ 210.000 betaal[t] zal ik je voor het restant finale kwijting geven.”

(xxviii) Op 20 oktober 2014 reageerde [verweerder 2] :

“(...) Ik heb geen € 210.000,-, hoe graag ik het ook wil voor finale kwijting. ik ben zoals je weet afhankelijk van NS en Prorail, Prorail geeft aan dat alle lichten op groen staan ! verwachting binnen 10 tot 14 dagen.

Zoals eerder met je besproken kan ik je dan min. € 50.000,- betalen. dit daags na levering Prorail.”

(xxix) Op 31 december 2014 hebben [eiseres] en Charleston bij notariële akte een vaststellingsovereenkomst (hierna: de vaststellingsovereenkomst) gesloten, waarin, voor zover van belang, het volgende is bepaald:

“Artikel 1

Volledige terugbetaling geldlening; kwijting en decharge

[eiseres] verklaart op zes november tweeduizend veertien het bedrag van (...) € 180.000,00 (...) te hebben ontvangen op gemeld rekeningnummer.

In verband hiermee constateren [eiseres] en Charleston dat Charleston heeft voldaan aan de nader overeengekomen verplichtingen en dat Charleston daarmee de geldlening volledig heeft afgelost.

In verband hiermee komen [eiseres] en Charleston overeen:

- [eiseres] verleent bij dezen finale kwijting aan Charleston voor de betaling van al hetgeen Charleston schuldig is uit hoofde van de geldleningsovereenkomst;

- dat zij geen rechten meer aan de geldleningsovereenkomst kunnen ontlenen en mitsdien tot geen enkele verplichting uit hoofde van de geldleningsovereenkomst gehouden zijn of kunnen worden;

- dat zij ter zake van de geldleningsovereenkomst niets meer van elkaar te vorderen hebben en ook geen vorderingen over en weer zullen instellen;

- elkaar bij dezen over en weer volledig en finaal kwijting en decharge ter zake van de geldleningsovereenkomst te verlenen.”

(xxx) In 2014 heeft NS Vastgoed een tweede groenportefeuille in de markt gezet onder de naam GreeNS en via een zogenoemde tenderprocedure te koop aangeboden. In december 2014 werd de grond geleverd aan [B] . [B] is een loonwerkersbedrijf dat werkzaam was voor Waalstede. Enige tijd later is gebleken dat [betrokkene 1] daags na de vastgoedtransactie een bedrag van € 3.600.000,- van [B] heeft ontvangen.

(xxxi) Charleston, Waalstede en Yellow Sprint hebben [betrokkene 1] en [eiseres] (tezamen hierna: [eiseres en betrokkene 1]) gedagvaard voor de rechtbank Rotterdam, omdat zij van mening waren dat [betrokkene 1] de koopovereenkomst had geschonden, onder meer door [B] te helpen bij de verwerving van de GreeNS. Dit heeft geleid tot een vonnis van 15 juni 2016 van de rechtbank Rotterdam, waarbij [eiseres en betrokkene 1] werden veroordeeld tot schadevergoeding. [eiseres en betrokkene 1] zijn hiervan in hoger beroep gekomen.

(xxxii) Bij arrest van 13 november 2018 heeft het hof - na getuigenverhoren - het vonnis van de rechtbank vernietigd en de inleidende vorderingen afgewezen. Het hof overwoog daartoe onder meer dat op grond van de getuigenverhoren was komen vast te staan dat [B] de GreeNS zelfstandig had verworven en dat [betrokkene 1] eerst in het najaar 2014 met [B] in gesprek is gekomen over de vastgoedtransactie.

(xxxiii) Waalstede heeft in het kader van voornoemde aanbesteding en betaling van het bedrag van [B] aan [betrokkene 1] strafrechtelijke aangifte gedaan tegen [betrokkene 1] wegens niet-ambtelijke omkoping als bedoeld in art. 328ter Sr.

(xxxiv) Het Openbaar Ministerie heeft vervolgens strafrechtelijk onderzoek gedaan naar de gang van zaken bij de aanbesteding van de GreeNS portefeuille, waarin [eiseres en betrokkene 1] als verdachten zijn aangemerkt. In het kader van het strafrechtelijk onderzoek zijn ook [verweerder 2] en [betrokkene 2] , eigenaar van Yellow Sprint, intensief verhoord als getuigen. [eiseres en betrokkene 1] zijn uiteindelijk vrijgesproken.

(xxxv) In het proces-verbaal van verhoor getuige van 16 februari 2021 in voornoemde stafzaak bij de rechtbank Overijssel is, voor zover van belang, de volgende verklaring van [verweerder 2] opgenomen:

“U vraagt mij of ik in 2012/2013/2014 financiële problemen had. Ik niet, maar er was een vastgoedcrisis aan de gang. U vraagt mij of mijn vennootschappen in deze periode financiële problemen hadden. Dat weet ik niet, dan moet ik de cijfers nakijken. Het zou wel kunnen dat er liquiditeitsbehoefte was. U, officier van justitie, vraagt mij wat ik daarmee bedoel. Dat je meer financiële ruimte hebt. U vraagt mij waarom ik dan aan [betrokkene 1] meerdere malen heb gemaild dat ik de lening aan [eiseres] niet kon terug betalen. Je wil de liquiditeitspositie binnen de vennootschap in stand houden.

De lening was aangegaan wegens versterking van de liquiditeitspositie. (...).

U vraagt mij waarom het volledige bedrag niet is terugbetaald als de liquiditeitspositie van de vennootschap voldoende was. Dat was omdat [betrokkene 1] kwam met een afbetalingsvoorstel.”

(xxxvi) In het proces-verbaal van de voortzetting van het hiervoor bedoelde getuigenverhoor op 12 april 2021 is, voor zover van belang, vermeld:

“5. Vraag a t/m d:

a. Waarom heeft u de hoofdsom van de lening van [eiseres] / [eiseres] niet (tijdig) conform de overeenkomst terugbetaald?

In overleg met [eiseres] zijn we op finale kwijting gekomen. U houdt mij voor dat de lening een bepaalde looptijd heeft en vraagt mij waarom niet de volledige hoofdsom is terugbetaald. Het is gegaan zoals het is gegaan. U rc vraagt mij waarom er een lager bedrag is terugbetaald, terwijl [betrokkene 1] recht had op € 350.00[0]. Het was zijn voorstel. In 2014 heb ik de lening afbetaald. De afspraken van de lening zijn een paar keer verlengd. U vraagt mij of dat op mijn verzoek was. Daar is met elkaar over gesproken en over onderhandeld. U vraagt mij waarom erover onderhandeld moest worden en waarom het verlengd moest worden. Dat kwam de betreffende vennootschap beter uit; om de liquiditeitspositie van de vennootschap op voldoende niveau te houden.

b. Beschikte u op dat moment over voldoende liquide middelen?

De vennootschap was in staat geweest om te kunnen betalen maar het geld stond niet op de betaalrekening op dat moment. U, officier van justitie vraagt mij wat het eigen vermogen was van de vennootschap op dat moment. Dat weet ik niet, dat zou ik moeten opzoeken. Er was wel voldoende vermogen binnen de vennootschap om de lening terug te betalen.

c. Wilde u de lening niet terugbetalen of kwam het u beter uit om het niet binnen de looptijd terug te betalen?

Het kwam beter uit, anders wordt het niet verlengd.

(…)

6. Had u of hadden uw bedrijven in de jaren 2012/2013/2014 voldoende liquiditeiten om de volledige hoofdsom van [eiseres] / [eiseres] terug te betalen?

Ja.

U houdt mij voor dat dit de lening van € 350.000 (DOC-280) betreft, die door rentes is opgelopen tot € 420.000.

(...) Ja, de hoofdsom van de lening en de rente konden ze terug betalen. Dat was de berekening van [betrokkene 1] , maar die discussie is nooit gevoerd. Met die discussie bedoel ik dan de discussie over de boeterente. Ik ken de exacte bedragen niet. U rc vraagt mij of ze ook in staat waren de rent[e] te betalen. Ja.

(...)

12. (...)

a. Kon u in 2012/2013/2014 aan de terugbetalingsverplichtingen van de lening voldoen zonder dat u gelden kreeg van de NS en/of Prorail?

Ja, dat is gebeurd. De lening is terugbetaald.

b. Let wel, de vraag is niet of de lening uiteindelijk is terugbetaald, maar of u in deze jaren in staat was de volledige hoofdsom van de lening terug te betalen aan [eiseres] / [eiseres] zonder gelden van NS en Pro[r]ail?

Ja, dat heb ik gedaan. Ik denk wel dat de lening volledig terugbetaald had kunnen worden zonder NS of Prorail. U vraagt mij met welke gelden ik uiteindelijk de finale kwijting heb betaald. Dat weet ik niet. Het is in ieder geval niet betaald met een nieuwe lening.

c. Waarom zegt u dan geen financiële problemen te hebben, terwijl u niet aan de leningsverplichtingen hebt voldaan en de hoofdsom van de lening niet volledig heeft terugbetaald?

Omdat [betrokkene 1] kwam met een voorstel voor finale kwijting. Er zijn afspraken gemaakt om de lening te verlengen. De lening is steeds verlengd om de liquiditeit binnen de vennootschap vast te houden. Ik heb diverse keren met [betrokkene 1] hierover gesproken en hier afspraken over gemaakt. U vraagt mij of ik de twee jaren voorafgaand aan de finale betaling de lening niet wilde terugbetalen. Wij hebben opnieuw afspraken gemaakt over de terugbetaling van de lening. Het was op dat moment beter voor de zaak om de lening te verlengen. Het verzoek tot verlenging kwam van mij, de vennootschap vandaan.

(...).”

(xxxvii) Van het onder (xxxii) hiervoor genoemde arrest van 13 november 2018 is herroeping gevraagd.

(xxxviii) [eiseres en betrokkene 1] hebben op 4 juni 2021 met verlof van de voorzieningenrechter, conservatoir beslag gelegd voor ruim € 10.000.000,- ten laste van (onder meer) Waalstede, [verweerder 2] , Charleston en Yellow Sprint. De grondslag hiervan is door [eiseres en betrokkene 1] gesteld onrechtmatig handelen door beslagenen, bestaande uit het doen van valse aangifte tegen [eiseres en betrokkene 1] en het onjuist informeren van de belastingdienst en de NS over [eiseres en betrokkene 1]

(xxxix) Per brief van 27 augustus 2021 van haar advocaat heeft [eiseres] - onder verwijzing naar de tijdens de getuigenverhoren afgelegde verklaringen - de op 31 december 2014 gesloten vaststellingovereenkomst vernietigd op grond van primair bedrog en subsidiair dwaling en Charleston gesommeerd tot betaling van een bedrag van € 537.923,24 (+ pm). Aan [verweerder 2] en [verweerder 3] is aangekondigd dat zij bij het uitblijven van betaling als borg zouden worden aangesproken. Iedere betaling is daarna uitgebleven.

(xl) Bij arrest van 3 mei 2022 in de onder (xxxvii) hiervoor genoemde herroepingsprocedure heeft het hof het geding in de hoofdzaak heropend ten aanzien van de eerste grondslag van de vordering van (onder meer) Waalstede.

(xli) Bij arrest na heropening van 30 juli 2024 heeft het hof zijn arrest van 13 november 2018 herroepen en opnieuw rechtdoende het tussen partijen gewezen vonnis van de rechtbank Rotterdam van 15 juni 2016 bekrachtigd, met veroordeling van [eiseres en betrokkene 1] in de kosten.

Op 26 april 2023 heeft de rechtbank vonnis (hierna: het eindvonnis) gewezen, waarin zij, samengevat, in conventie Charleston c.s. hoofdelijk veroordeelt tot betaling van € 220.686,04 aan schadevergoeding, de beslagkosten, de buitengerechtelijke incassokosten en de proceskosten. In reconventie veroordeelt de rechtbank [eiseres] tot opheffing van het ten laste van [betrokkene 4] gelegde conservatoire beslag, met dwangsom, en tot betaling van de proceskosten. De veroordelingen verklaart de rechtbank uitvoerbaar bij voorraad.

In hoger beroep

Op 8 juli 2025 heeft een mondelinge behandeling plaatsgevonden bij het hof. Hiervan is proces-verbaal opgemaakt (hierna: het p-v hoger beroep). Daarin staat op p. 1 (zie ook het slot op p. 7) als instructie betreffende het verdere verloop van het geding:

“De zaak wordt verwezen naar de rol van 2 september 2025 voor uitspraak.”

Hiertoe overweegt het hof, voor zover relevant en samengevat, als volgt.

- Het hof vat de grieven van Charleston c.s. samen. (rov. 5.2)

- Het hof gaat niet mee in het betoog van [eiseres] dat [verweerder 2] en [verweerder 3] geen belang zouden hebben bij het hoger beroep. (rov. 6.1-6.2)

- Het hof ziet aanleiding om grieven 9 en 10 als eerste te behandelen. Deze grieven richten zich tegen het oordeel van de rechtbank in het tussenvonnis dat er causaal verband is tussen het door Charleston c.s. in 2012-2014 geschetste (en naar het oordeel van de rechtbank onjuiste) beeld dat zij niet in staat waren de vorderingen uit hoofde van de lening te voldoen en het sluiten van de vaststellingsovereenkomst door [eiseres] . (rov. 6.3)

- Op [eiseres] rusten de stelplicht en, nu het causaal verband gemotiveerd is betwist door Charleston c.s., de bewijslast van het causaal verband. [eiseres] heeft, samengevat, gesteld dat zij op basis van de mededelingen van Charleston c.s. in 2012-2014 is bewogen tot het aangaan van de vaststellingsovereenkomst. De verklaringen van [verweerder 2] in de strafzaak (zie onder 1.1.(xxxv)-(xxxvi) hiervoor) hebben [eiseres] tot het inzicht gebracht dat die mededelingen onjuist waren. Als [eiseres] dat indertijd geweten had, was zij de vaststellingsovereenkomst niet aangegaan. (rov. 6.4)

- Het hof overweegt daarover het volgende. Uit de correspondentie tussen partijen uit 2012-2014 blijkt dat [verweerder 2] en in mindere mate [verweerder 3] herhaaldelijk en in verschillende bewoordingen hebben aangegeven dat Charleston c.s. niet in staat waren tijdig aan hun verplichtingen te voldoen. Uit die correspondentie blijkt ook dat [betrokkene 1] geen geloof hechtte aan die uitlatingen en meende dat Charleston, of in ieder geval [verweerder 2] en [verweerder 3] als borgen, over voldoende vermogen beschikten. Het hof verwijst daartoe naar de e-mail van [betrokkene 1] aan [verweerder 2] van 4 oktober 2012 (zie onder 1.1.(xv) hiervoor). (rov. 6.5)

- [betrokkene 1] heeft ook ter zitting desgevraagd bevestigd dat hij de mededelingen van [verweerder 2] en [verweerder 3] over de betalingsonmacht van Charleston en henzelf niet heeft geloofd en ervan uitging dat zij vermogen hadden “weggemoffeld”. (rov. 6.6)

- Onder deze omstandigheden valt niet in te zien hoe [eiseres] door die mededelingen kan zijn bewogen de vaststellingsovereenkomst aan te gaan, ook niet als het hof, met [eiseres] en de rechtbank, er veronderstellenderwijs van uitgaat dat de mededelingen van [verweerder 2] en [verweerder 3] in 2012 onjuist waren. [betrokkene 1] geloofde die mededelingen immers niet en liet zich er dus ook niet door leiden. Hij is de vaststellingsovereenkomst aangegaan, zo verklaarde hij verder ter zitting, omdat Charleston c.s. weigerden te betalen en hij een vaststellingsovereenkomst als enige optie zag om geld binnen te krijgen. Dan moet je soms je verlies nemen en met minder genoegen nemen, zo verklaarde hij. Het hof begrijpt hieruit dat [eiseres] de vaststellingsovereenkomst is aangegaan om op relatief korte termijn iets van haar geld terug te zien en een mogelijk langdurige en gecompliceerde invorderingsprocedure te voorkomen. (rov. 6.7)

- [eiseres] heeft niet toegelicht waarom dit door de getuigenverklaringen anders zou zijn, terwijl dat, gelet op haar stelplicht, op haar weg had gelegen. [eiseres] heeft weliswaar in nr. 43 van de MvA gesteld dat zij ervan is uitgegaan dat Charleston geen middelen had, maar deze stelling is niet te rijmen met de in rov. 6.5 aangehaalde e-mail en de in rov. 6.6-6.7 aangehaalde bevestiging van [betrokkene 1] ter zitting. Het hof gaat daarom aan dat in de MvA gestelde voorbij. (rov. 6.8)

- Dat [eiseres] , ondanks haar ongeloof, niettemin de vaststellingsovereenkomst is aangegaan, doet juist vermoeden dat de mededelingen van Charleston c.s. voor [eiseres] niet de reden daarvoor waren. Het lijkt veeleer erop - gelet op de verklaringen van [betrokkene 1] ter zitting - dat [eiseres] de vaststellingsovereenkomst aanging, omdat invordering op basis van een executoriale titel gecompliceerd en/of langdurig zou kunnen zijn. (rov. 6.9)

- Nu over het causaal verband door [eiseres] onvoldoende is gesteld, komt het hof aan bewijslevering niet toe, nog daargelaten dat [eiseres] geen specifiek en ter zake dienend bewijs heeft aangeboden. Een causaal verband tussen de gestelde onrechtmatige gedragingen van Charleston c.s. en het aangaan van de vaststellingsovereenkomst door [eiseres] is dan ook niet komen vast te staan. (rov. 6.10)

- Uit het voorgaande blijkt dat grieven 9 en 10 gegrond zijn. Nu causaal verband tussen het gestelde onrechtmatig handelen en het sluiten van de vaststellingsovereenkomst ontbreekt, zal het hof de vorderingen van [eiseres] afwijzen. De andere grieven behoeven daarom geen behandeling. (rov. 6.11)

- Het hof vernietigt het tussenvonnis en het eindvonnis en wijst de vorderingen van [eiseres] alsnog af. De vordering tot terugbetaling van hetgeen is betaald aan [eiseres] uit hoofde van het eindvonnis wijst het hof toe. [eiseres] wordt veroordeeld tot de proceskosten in beide instanties. (rov. 6.12-6.13 en dictum)

In cassatie

Het cassatiemiddel van [eiseres] bevat twee onderdelen. Onderdeel 1 kent subonderdelen. Onderdeel 2 behelst een voortbouwklacht.

Onderdeel 1 (“De beoordeling van het causaal verband”)

3.3.1

Subonderdeel 1.2 stelt dat het hof in het bestreden oordeel buiten de grenzen van de rechtsstrijd is getreden, door buiten de grieven om een (feitelijke) grondslag voor vernietiging van het tussenvonnis en het eindvonnis bij te brengen, waarmee het hof het (proces)recht heeft geschonden (ik begrijp: waaronder art. 24 Rv). Want het hof heeft daarin uiteengezet waarom [betrokkene 1] ( [eiseres] ) volgens het hof geen geloof hechtte aan de (door de rechtbank als onjuist gekwalificeerde) uitlatingen van Charleston c.s. dat zij niet in staat waren de lening terug te betalen, terwijl Charleston c.s. noch in grieven 9 en 10 noch elders in de MvG hebben betoogd dat causaal verband ontbreekt omdat [betrokkene 1] ( [eiseres] ) aan deze uitlatingen geen geloof hechtte. Charleston c.s. hebben het oordeel van de rechtbank omtrent het causaal verband aangevallen door het schetsen van een alternatieve aanleiding voor [eiseres] om de vaststellingsovereenkomst aan te gaan.

3.3.2

3.6.1

3.6.2

3.7.1

3.7.2

3.7.3

3.8.1

3.8.2

3.8.3

3.8.4

3.8.5

Alles overziend, komt dit erop neer dat volgens het hof [eiseres] niet heeft voldaan aan haar stelplicht inzake het causaal verband tussen de gestelde onrechtmatige gedragingen van Charleston c.s. en het aangaan van de vaststellingsovereenkomst door [eiseres] . Dat zit zo.

- Het hof ziet aanleiding om grieven 9 en 10 als eerste te behandelen. (rov. 6.3)

- Het hof stelt voorop dat op [eiseres] de stelplicht en, nu het causaal verband door Charleston c.s. gemotiveerd is betwist, de bewijslast rust van dit causaal verband. (rov. 6.4)

- Dan vat het hof samen wat [eiseres] daartoe heeft gesteld. Dit komt erop neer dat zij de vaststellingsovereenkomst is aangegaan onder invloed van onjuist gebleken uitlatingen van Charleston c.s. over hun betalingsonmacht. (rov. 6.4)

- Volgens het hof heeft [eiseres] voor dit laatste te weinig aangevoerd. (rov. 6.10)

- Daartoe wijst het hof eerst op de e-mail van [betrokkene 1] aan [verweerder 2] van 4 oktober 2012 (zie onder 1.1.(xv) hiervoor), waaruit zou blijken dat [betrokkene 1] “geen geloof hechtte” aan die uitlatingen “en meende” dat Charleston, of in ieder geval [verweerder 2] en [verweerder 3] als borgen, over voldoende vermogen beschikte(n). (rov. 6.5)

- Daaraan voegt het hof toe dat [betrokkene 1] “ook ter zitting desgevraagd [heeft] bevestigd” dat hij de mededelingen van [verweerder 2] en [verweerder 3] over de betalingsonmacht van Charleston en henzelf “niet heeft geloofd en ervan uitging dat zij vermogen hadden ‘weggemoffeld’”. (rov. 6.6)

- Dáárvan uitgaande (“[o]nder deze omstandigheden”) valt volgens het hof niet in te zien hoe [eiseres] door die uitlatingen/mededelingen kan zijn bewogen de vaststellingsovereenkomst aan te gaan. Ook niet als het hof, met [eiseres] en de rechtbank, veronderstellenderwijs ervan uitgaat dat die uitlatingen “in 2012” onjuist waren. “ [betrokkene 1] geloofde die mededelingen immers niet en liet zich er dus ook niet door leiden”. (rov. 6.7)

- Van daaruit, en onder verwijzing naar nog weer een andere verklaring van [betrokkene 1] ter zitting bij het hof, komt het hof tot de gevolgtrekking (“Het hof begrijpt hieruit”, etc.) dat [eiseres] de vaststellingsovereenkomst is aangegaan om op relatief korte termijn iets van haar geld terug te zien en een mogelijk langdurige en gecompliceerde invorderingsprocedure te voorkomen. (rov. 6.7)

- Volgens het hof had het, gelet op [eiseres] stelplicht, op haar weg gelegen toe te lichten waarom “dit” (dus de in rov. 6.7 geschetste stand van zaken) door de getuigenverklaringen van [verweerder 2] anders zou zijn, maar heeft [eiseres] dat niet gedaan. (rov. 6.8)

- Het hof merkt daarbij op voorbij te gaan aan de stelling in de MvA, nr. 43 dat [eiseres] ervan is uitgegaan dat Charleston geen middelen had, nu deze stelling “niet te rijmen [is] met de in r.ov. 6.5 aangehaalde e-mail en de in r.ov. 6.6 en 6.7 aangehaalde bevestiging van [betrokkene 1] ter zitting”. (rov. 6.8)

- Het hof rondt af met een overweging die aansluit op voornoemde gevolgtrekking. Te weten: dat [eiseres] , “ondanks haar ongeloof”, niettemin de vaststellingsovereenkomst is aangegaan, doet juist vermoeden dat de mededelingen van Charleston c.s. voor haar niet de reden waren om de vaststellingsovereenkomst aan te gaan. Het lijkt er - gelet op de verklaring van [betrokkene 1] ter zitting - veeleer op dat [eiseres] deze overeenkomst is aangegaan, omdat de invordering van de (onbestreden) geldvordering op basis van een executoriale titel gecompliceerd en/of langdurig zou kunnen zijn. (rov. 6.9)

- Dan bereikt het hof voornoemde punt in rov. 6.10 (“Nu over het causaal verband door [eiseres] onvoldoende is gesteld”, etc.).

3.15.1

3.15.2

Het hof maakt evenwel bepaald meer van die passage dan daarin te lezen valt. Want daarin, en trouwens ook breder in die e-mail, staat eenvoudigweg niet dat [betrokkene 1] ( [eiseres] ) geen geloof hechtte aan voornoemde uitlatingen van Charleston c.s. en meende dat Charleston, of in ieder geval [verweerder 2] en [verweerder 3] als borgen, over voldoende vermogen beschikte(n). [betrokkene 1] zegt in die passage hooguit iets over de ondernemingen waarin, volgens hem, het geld van [verweerder 2] zit. Charleston en [verweerder 3] komen daarin niet voor. Daarbij verdient nog opmerking dat die e-mail dateert van 4 oktober 2012, terwijl de vaststellingsovereenkomst pas is gesloten op 31 december 2014, dus ruim twee jaren later (zie onder 1.1.(xxix) hiervoor).

3.15.3

Ik wijs ook nog op het volgende. Die e-mail is door [eiseres] bij dagvaarding overgelegd (als productie 9) als onderdeel van de uiteenzettingen onder “Vermeende financiële problemen Gedaagden”, dit ter ondersteuning van de stelling dat [betrokkene 1] begin oktober 2012: niet gelooft dat [verweerder 2] de geldlening tijdig zal aflossen; zich emotioneel gechanteerd voelt door Charleston c.s.; en Charleston c.s. verzoekt zekerheden te verstrekken. Charleston c.s. verwijzen naar die e-mail in de MvG, en wel ter ondersteuning van grief 4. Die grief bestrijdt het oordeel in rov. 5.4 van het tussenvonnis, waarin de rechtbank oordeelt dat de getuigenverklaringen van [verweerder 2] haaks staan op de uitlatingen van Charleston c.s. in 2012-2014, terwijl Charleston c.s. geen (financiële) stukken in het geding hebben gebracht waaruit blijkt dat Charleston niet kon betalen. Meer in het bijzonder betogen Charleston c.s. in die grief dat [eiseres] in die e-mail zou bevestigen dat zij in 2012 inzage had in de financiën van Waalstede. Voor het overige ben ik die e-mail, die door partijen dus niet is betrokken in de context van het causaal verband, en die door de rechtbank niet is betrokken in het tussenvonnis en het eindvonnis (dus ook niet in de context van het causaal verband), niet tegengekomen in het partijdebat.

3.15.4

Gelet op dit een en ander is het - zacht gezegd - opmerkelijk dat het hof juist die e-mail (mede) ten grondslag legt aan diens oordeel over het causaal verband, in verband met grieven 9 en 10.

3.16.1

3.16.2

Ook van die verklaring maakt het hof evenwel bepaald meer dan daarin te lezen valt. Want daarin staat eenvoudigweg niet dat [betrokkene 1] ( [eiseres] ) de mededelingen van [verweerder 2] en [verweerder 3] over de betalingsonmacht van Charleston en henzelf (dus [verweerder 2] en [verweerder 3] ) niet geloofde en ervan uitging dat zij (dus Charleston c.s.) vermogen hadden ‘weggemoffeld’. [betrokkene 1] zegt ook daarin hooguit iets over [verweerder 2] , en waar het gaat om het “wegmoffelen” hooguit iets over (wetenschap bij [betrokkene 1] ) dat hij, [verweerder 2] , geld ‘wegmoffelde’ (“Hij”, dus [verweerder 2] , “kon gewoon nog op vakantie naar Las Vegas”; die “hij”, dus [verweerder 2] , komt nog tweemaal terug in het citaat). Charleston en [verweerder 3] komen daarin niet voor. Daarbij verdient nog opmerking dat blijkens het p-v hoger beroep [betrokkene 1] meteen daarna heeft opgemerkt dat “[d]e vaststellingsovereenkomst een jaar later was”, want ultimo 2014. Overigens: het hof rept in rov. 6.6 van “desgevraagd”, maar uit het p-v hoger beroep blijkt niet dat [betrokkene 1] hier een vraag beantwoordt, laat staan welke vraag, van wie en in welke context. Het arrest biedt die duidelijkheid evenmin.

3.16.3

Ik wijs ook nog op het volgende. Blijkens het p-v hoger beroep heeft, nadat [betrokkene 1] aldus had verklaard, de advocaat van [eiseres] (mr. Oerlemans) iets gezegd over die “email van [betrokkene 2]”. Vervolgens is de zitting bij het hof kort geschorst, en is na heropening ervan zonder vrucht gesproken over een regeling. Daarna kregen partijen gelegenheid voor een tweede termijn. Voor zover hier van belang is door de advocaat van Charleston c.s. (mr. Blaauw) een korte opmerking gemaakt over die “vakantie naar Las Vegas” en die “email van [betrokkene 2]”. Daarop is door die advocaat van [eiseres] nog opgemerkt, kort gezegd, dat [verweerder 2] meermaals heeft verklaard dat de lening kon worden terugbetaald, welke verklaring wordt bevestigd door die “email van [betrokkene 2]”. Uit het p-v hoger beroep blijkt derhalve niet dat Charleston c.s. een of meer van de verklaringen van [betrokkene 1] als vervat in het p-v hoger beroep, p. 6, eerste t/m derde gedachtestreepje, waaronder de onder 3.16.1 hiervoor bedoelde verklaring van [betrokkene 1] , vervolgens (mede) ten grondslag hebben gelegd aan hun verweer tegen de vorderingen van [eiseres] (ook niet op het punt van het causaal verband). Evenmin blijkt daaruit dat [eiseres] die verklaring van [betrokkene 1] (mede) ten grondslag heeft gelegd aan haar vorderingen, integendeel: het is evident dat [eiseres] tot het einde van de zitting bij het hof vasthield aan de van meet af aan ingezette lijn.

3.16.4

Gelet op dit een en ander is het - zacht gezegd - opmerkelijk dat het hof juist die verklaring van [betrokkene 1] , eerst gedaan aan het slot van de zitting bij het hof, (mede) ten grondslag legt aan diens oordeel over het causaal verband, in verband met grieven 9 en 10.

3.19.1

In het procesdossier in feitelijke instanties ben ik niet tegengekomen dat door [eiseres] of Charleston c.s. (mede) ten grondslag is gelegd aan haar vorderingen respectievelijk hun verweer daartegen, ook niet in het kader van het causaal verband, dat [betrokkene 1] ( [eiseres] ) in 2012-2014 geen geloof hechtte aan voornoemde uitlatingen van Charleston c.s. en meende dat Charleston, of in ieder geval [verweerder 2] en [verweerder 3] als borgen, over voldoende vermogen beschikte(n). Zie onder 3.6-3.6.2 (eerste aanleg) en 3.8-3.8.5 (hoger beroep) hiervoor. Zoiets heeft de rechtbank daaruit ook niet opgemaakt blijkens het tussenvonnis en het eindvonnis (zie onder 3.7-3.7.3 hiervoor). Op de e-mail van [betrokkene 1] aan [verweerder 2] van 4 oktober 2012 (zie onder 1.1.(xv) hiervoor) ben ik al ingegaan onder 3.15-3.15.4 hiervoor. Op de in rov. 6.6 bedoelde (en in rov. 6.7 herhaalde) verklaring (“bevestiging”) van [betrokkene 1] ter zitting bij het hof ben ik al ingegaan onder 3.16-3.16.4 hiervoor.

3.19.2

3.19.3

Blijft over de vraag wat het hof voor ogen heeft met de algemene verwijzing naar grieven 9 en 10 van Charleston c.s. (kort samengevat in rov. 5.2 en 6.3), en diens overweging dat “het causaal verband door Charleston c.s. gemotiveerd is betwist” (rov. 6.4). Meer precies: of het hof daaronder ook verstaat dat Charleston c.s. een stelling als bedoeld onder 3.19.1 hiervoor (mede) ten grondslag hebben gelegd aan hun verweer tegen het causaal verband en in verband met grieven 9 en 10, al dan niet met een beroep op die e-mail van 4 oktober 2012 en/of die verklaring van [betrokkene 1] ter zitting bij het hof. Het is duidelijk dat het hof nergens, ook niet in rov. 6.3-6.11, met zoveel woorden oordeelt dát, en in hoeverre, dit laatste zo is. Charleston c.s. wijzen daarop ook niet in cassatie. Daarin bevestigen zij juist bij herhaling, in lijn met mijn bevindingen onder 3.6-3.8.5, 3.15-3.16.4 en 3.19.1 hiervoor, dat zij zo’n stelling niet (mede) ten grondslag hebben gelegd aan dat verweer tegen het causaal verband. Zij brengen daarin immers naar voren dat “het Hof op andere gronden dan Charleston c.s. aangevoerd hebben, aangenomen heeft dat geen causaal verband aanwezig is”, dat “het Hof op andere gronden aangenomen heeft dat causaal verband ontbreekt dan Charleston c.s. betoogd hebben”, dat het “het Hof vrij [stond] op andere gronden dan Charleston c.s. in het kader van hun grieven gesteld hebben, te oordelen dat causaal verband ontbreekt”. Daarmee is het antwoord op voornoemde vraag evenwel nog niet gegeven.

3.19.4

3.19.5

De opzet van rov. 6.3-6.11 wijst in de richting van (i). Uitgangspunt in hoger beroep is immers het door de rechtbank in het tussenvonnis en het eindvonnis aangenomen causaal verband, waarop het hof wijst in rov. 6.3, onder het opschrift “Causaal verband”. Daarin merkt het hof ook op dat grieven 9 en 10 van Charleston c.s. zich richten tegen dit oordeel van de rechtbank. Direct daarop volgt de verwijzing naar de stelplicht van [eiseres] wat betreft dit causaal verband, alsook haar bewijslast, “nu het causaal verband door Charleston c.s. gemotiveerd is betwist”, kennelijk eveneens met grieven 9 en 10. Uit het vervolg in rov. 6.4-6.11 - met als scharnier het ‘ongeloof bij [betrokkene 1] ( [eiseres] )’-punt - valt op te maken dat volgens het hof die grieven doel treffen, omdat deze ertoe leiden dat [eiseres] niet heeft voldaan aan haar stelplicht, zodat reeds daarom niet wordt toegekomen aan bewijslevering door [eiseres] ter zake en het causaal verband dan ook niet is komen vast te staan. Daarmee valt dan het doek voor [eiseres] : de andere 18 grieven van Charleston c.s. behoeven geen behandeling, het hof wijst de vorderingen van [eiseres] af.

3.19.6

Is deze lezing van het arrest - dus (i) - inderdaad de juiste, dan geeft het hof daarmee m.i. een onbegrijpelijke uitleg aan de gedingstukken in feitelijke instanties (inclusief het verhandelde ter zitting bij het hof), in het bijzonder aan hetgeen Charleston c.s. ten grondslag hebben gelegd aan hun verweer tegen het causaal verband en in verband met grieven 9 en 10. Want Charleston c.s. hebben zoiets dus niet betoogd in feitelijke instanties. Ik moge kortweg verwijzen naar 3.19.1 en 3.19.3 hiervoor. Zou toch (ii) de juiste lezing van het arrest zijn, dan speelt een ander probleem. In dat geval berust het bestreden oordeel immers op een met art. 24 lid 1 Rv strijdige aanvulling door het hof van de feitelijke grondslag van het verweer van Charleston c.s. tegen het causaal verband en in verband met grieven 9 en 10. Ook dan: Charleston c.s. hebben zoiets immers niet betoogd in feitelijke instanties. Overigens: het behoeft geen betoog dat het hier niet gaat om feiten of omstandigheden van algemene bekendheid dan wel een algemene ervaringsregel. Of het nu (i) of (ii) is: in elk scenario geldt, zo kan men met het onderdeel zeggen, dat het hof in het bestreden oordeel met het causaal verband ‘aan de haal is gegaan’.

Bij deze stand van zaken behoeven de overige subonderdelen van onderdeel 1 geen verdere bespreking.

Onderdeel 2 (“Voortbouwende beslissingen”)

Het onderdeel stelt dat indien een of meer van de klachten van onderdeel 1 gegrond bevonden worden, ook de voortbouwende beslissingen in rov. 6.12-6.13 en in het dictum van het arrest niet in stand kunnen blijven.

Behandeling

Gelet op het slagen van de subonderdelen 1.2-1.3, kunnen de door het onderdeel bestreden voortbouwende beslissingen van het hof evenmin in stand blijven. Het onderdeel treft dus doel. Dit behoeft geen verdere toelichting.

Slotsom