Art. 81 lid 1 RO. WSNP. Tussentijdse beëindiging. Goede trouw. Schending informatieplicht met betrekking tot…

1.1

De rechtbank Rotterdam heeft bij vonnis van 6 mei 2013 ten aanzien van verzoeker tot cassatie (“[verzoeker]”) de schuldsaneringsregeling van toepassing verklaard.

1.2

De schuldsaneringsregeling is op voordracht van de rechter-commissaris tussentijds beëindigd bij vonnis van de rechtbank Rotterdam van 14 maart 2014.

1.3

De schuldsaneringsregeling is tussentijds beëindigd ex art. 350 lid 3, sub f Fw op de grond dat na de toelating tot de schuldsaneringsregeling feiten en omstandigheden bekend zijn geworden, die op het tijdstip van indiening van het verzoekschrift tot toelating tot de schuldsaneringsregeling al bestonden en die, indien zij op dat tijdstip bekend zouden zijn geweest, reden zouden zijn geweest om het verzoek af te wijzen overeenkomstig art. 288 lid 1 en 2 Fw. Deze feiten en omstandigheden komen erop neer dat [verzoeker] bij zijn toelating heeft nagelaten te melden dat hij bij vonnis van de politierechter van 9 juli 2012 is veroordeeld tot betaling aan de Staat van een bedrag van EUR 3.387,36 ter ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel. Bij arrest van het hof Den Haag van 9 september 2013, dus na toelating tot de schuldsaneringsregeling, is aan [verzoeker] de verplichting opgelegd tot betaling van een bedrag van EUR 3.843,04 ter ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel.

1.4

[verzoeker] is van het vonnis van de rechtbank bij het hof Den Haag in hoger beroep gekomen.

1.5

In hoger beroep heeft [verzoeker] betoogd dat de wet niet als voorwaarde stelt dat iemand die een verzoek doet tot toelating tot de schuldsaneringsregeling, melding moet maken van een lopende strafzaak tegen hem of haar. Art. 358 lid 4 Fw bepaalt dat een schuld die voortvloeit uit een strafrechtelijke veroordeling (anders dan uit een onrechtmatige daad) niet onder de schone lei valt. De wetgever heeft (aldus [verzoeker]) met art. 285 lid 1 sub i Fw (verplichting tot opgave van gegevens voor een zo getrouw mogelijk beeld van de vermogens- en inkomenspositie van de schuldenaar) beoogd zeker te stellen dat de rechtbank alle op het moment van toelating bekende financiële informatie van de schuldenaar in haar overwegingen kan betrekken en toekomstige nadelige of voordelige financiële gebeurtenissen behoren daar niet toe. De insolventierechter dient afstand te nemen van prognoses met betrekking tot de uitkomst van een strafprocedure.

1.6

Bij arrest van 22 mei 2014 heeft het hof voornoemd vonnis van de rechtbank bekrachtigd (rov. 5).

1.7

1.8

[verzoeker] is van voornoemd arrest bij verzoekschrift, op 30 mei 2014 bij de griffie van de Hoge Raad binnengekomen en dus tijdig, in cassatie gekomen.

1.9

Bij fax van 20 juni 2014 heeft de advocaat van [verzoeker] de Hoge Raad bericht dat zij het proces-verbaal van de mondelinge behandeling bij het hof op 15 mei 2014 herhaaldelijk bij het hof heeft opgevraagd, maar nog steeds in afwachting hiervan is. In het verzoekschrift tot cassatie is echter geen voorbehoud gemaakt met betrekking tot dit nog te ontvangen proces-verbaal, zodat (te zijner tijd) de inhoud hiervan niet in aanmerking behoeft te worden genomen.

2.1

Het verzoekschrift in cassatie bevat vier middelen, aangeduid als onderdelen 1.1-1.4. Deze zien alle op één rechtsvraag, namelijk de vraag of een schuldenaar bij zijn verzoek tot toelating tot de schuldsaneringsregeling verplicht is om (ex art. 285 lid 1 sub c Fw) opgave te doen van een nog niet onherroepelijk geworden strafrechtelijke veroordeling en van de daaruit voortvloeiende schuld. Het hof heeft, zoals hierboven al aangegeven, deze vraag bevestigend beantwoord (in rov. 4) en het middel betoogt dat deze vraag ontkennend beantwoord moet worden.

2.2

In onderdeel 1.1 klaagt het middel dat het hof blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door voornoemde vraag bevestigend te beantwoorden. Het middel betoogt, onder verwijzing naar art. 288 lid 2 sub c Fw, dat dit oordeel van het hof geen steun vindt in het recht en in strijd is met de bedoeling van de wetgever.

2.3

Het feit dat art. 288 lid 2 sub c Fw een onherroepelijke veroordeling als afwijzingsgrond noemt, betekent niet noodzakelijk dat een (nog) niet onherroepelijke veroordeling niet ook grond voor afwijzing kan zijn. Zoals het hof heeft overwogen, laat deze bepaling namelijk onverlet dat bij de toelating tot de schuldsaneringsregeling ook getoetst moet worden aan art. 285 lid 1 sub c en i Fw en aan art. 288 lid 1 sub b en c Fw met betrekking tot (kort gezegd) de algemene verplichtingen van de schuldenaar en diens goede trouw. Het oordeel van het hof komt erop neer dat omdat een (nog) niet onherroepelijke veroordeling op grond van deze algemene ‘toelatingsbepalingen’ en afhankelijk van de omstandigheden van het geval tot afwijzing kan leiden, een dergelijke veroordeling relevant is voor het oordeel omtrent de toelating en daarom op de verzoekende schuldenaar de plicht rust deze veroordeling te melden. Het hof heeft hiermee geen blijk gegeven van een onjuiste rechtsopvatting, zodat het middel faalt.

2.4

Onderdeel 1.2 is gericht tegen de overweging van het hof in de één na laatste zin van rov. 4, dat met een afwijzing de weg naar de schuldsaneringsregeling voor [verzoeker] niet definitief zou zijn afgesneden, omdat hij in het geval de veroordeling was vernietigd, een nieuw verzoek had kunnen indienen. Het middel stelt dat het hof hiermee kennelijk van oordeel is dat afwijzing moet plaatsvinden op de enkele grond dat een strafrechtelijke procedure aanhangig is, ondanks de vertraging als gevolg hiervan voor de schone lei, en klaagt dat dit oordeel geen steun vindt in het recht.

2.5

Het middel mist feitelijke grondslag, omdat het hof niet het enkel aanhangig zijn van een strafrechtelijke procedure als grond voor afwijzing aanmerkt, maar in aanmerking neemt dat een strafrechtelijke procedure relevant is in het kader van voornoemde algemene ‘toelatingsbepalingen’ en vervolgens niet uitsluit dat bij een voor de schuldenaar positieve uitkomst van de strafrechtelijke procedure alsnog toelating tot de schuldsaneringsregeling mogelijk is.

2.6

In onderdeel 1.3 verwijst het middel allereerst naar rov. 3 van het hof, waarin het hof weergeeft de melding van de bewindvoerder dat [verzoeker] een voltijds baan heeft en aan zijn inspanningsplicht voldoet en dat sprake is van een boedelvoorstand van EUR 1.972,31. Vervolgens verwijst het middel naar het slot van rov. 4 van het hof, waarin het hof tot de conclusie komt dat de schuldsaneringsregeling van [verzoeker] tussentijds moet worden beëindigd ex art. 350 lid 3 sub f jo. 288 lid 1 Fw. Het middel klaagt dat dit oordeel van het hof onbegrijpelijk is, omdat (aldus het middel) uit de door het hof bij zijn oordeel betrokken feiten blijkt dat [verzoeker] aan de in art. 288 lid 1 Fw opgenomen criteria voldeed en voldoet.

2.7

Het middel mist feitelijke grondslag. Door (volgens de bewindvoerder) aan zijn inspanningsplicht te voldoen, voldoet [verzoeker] weliswaar aan art. 288 lid 1 sub c Fw (het nakomen van de uit de schuldsaneringsregeling voortvloeiende verplichtingen), maar het middel gaat eraan voorbij dat het hof in rov. 4 tevens toetst aan art. 288 lid 1 sub b Fw met betrekking tot de goede trouw.

2.8

In onderdeel 1.4 klaagt het middel dat onbegrijpelijk is dat het hof in zijn oordeel niet heeft betrokken de omstandigheid dat [verzoeker] een voltijds baan heeft en dat er sprake is van een boedelvoorstand. Mede gelet op de beperkte hoogte van de (nu nog herroepelijke) strafrechtelijke veroordeling ad EUR 3.843,- zou (aldus het middel) [verzoeker] in geval van het onherroepelijk worden hiervan in aanmerking komen voor toepassing van de hardheidsclausule ex art. 288 lid 3 Fw (op grond waarvan ook in geval van een onherroepelijke strafrechtelijke veroordeling toelating tot de schuldsaneringsregeling toch mogelijk is indien de schuldenaar de omstandigheden die bepalend zijn geweest voor het ontstaan of onbetaald laten van zijn schulden, onder controle heeft gekregen).

2.9

Ook op dit punt mist het middel feitelijke grondslag. Het hof heeft genoemde omstandigheden wel in aanmerking genomen (in rov. 3), maar heeft voor de beoordeling van deze zaak doorslaggevend geacht de omstandigheid dat [verzoeker] geen melding heeft gemaakt van de strafrechtelijke procedure. Dit is niet onbegrijpelijk. Bovendien is het nog maar de vraag of er aanleiding is voor toepassing van de hardheidsclausule, omdat het hebben van een baan en een boedelvoorstand niet noodzakelijk impliceren dat de schuldenaar de omstandigheden die bepalend zijn geweest voor het ontstaan of onbetaald laten van zijn schulden, onder controle heeft gekregen.