Strafrecht overig
Conclusie · Parket bij de Hoge Raad · Strafrecht overig
Parket bij de Hoge Raad, 21 november 2000
ECLI:NL:PHR:2000:ZD2062 · Parket bij de Hoge Raad · 21 november 2000
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/parket-bij-de-hoge-raad/strafrecht/strafrecht-overig/ecli-nl-phr-2000-zd2062
Zaakgegevens
Op 21 november 2000 heeft het Parket bij de Hoge Raad een conclusie genomen in een zaak over strafrecht.
- Instantie
- Parket bij de Hoge RaadParket bij de Hoge RaadHet onafhankelijke parket van de procureur-generaal en de advocaten-generaal, die de Hoge Raad adviseren in conclusies.Meer uitleg
- Datum uitspraak
- 21 november 2000
- Datum publicatie
- 8 april 2013
- Zaaknummer
- 00815/99
- Rechtsgebied
- Strafrecht » Strafrecht overig
- ECLI
- ECLI:NL:PHR:2000:ZD2062
Samenvatting
Voor deze uitspraak is nog geen samenvatting beschikbaar.
Conclusie
Nr. 815/99
Zitting: 5 september 2000
Mr Keijzer
Conclusie inzake:
[verdachte]
Edelhoogachtbaar College,
1. Bij arrest van 15 oktober 1998 heeft het Gerechtshof te Arnhem de verdachte vrijgesproken van het onder 1. primair en 1. subsidiair telastegelegde en hem veroordeeld ter zake van 1. meer subsidiair "Poging tot: Zware mishandeling". Aan de verdachte is daarbij een geldboete opgelegd van f 500,-, subsidiair 10 dagen hechtenis. Voorts is daarbij de vordering van de benadeelde partij toegewezen tot een bedrag van f 325, - en is aan de verdachte de verplichting opgelegd tot betaling van genoemd bedrag aan de Staat, subsidiair 6 dagen hechtenis, waarbij is bepaald dat voldoening van de ene betalingsverplichting de andere doet vervallen.
2. Uit de inhoud van het politie-proces-verbaal kan worden afgeleid dat de gedraging waarop de veroordeling betrekking heeft zich heeft afgespeeld in een bar/dancing om ca. 01.30 uur.
3. Tegen het genoemde arrest heeft de verdachte cassatieberoep ingesteld. Namens de verdachte heeft mr A. Visser, advocaat te Almelo, vier middelen van cassatie voorgesteld.
4. Het eerste middel behelst drie klachten, die berusten op de stelling dat sprake is van overschrijding van een redelijke termijn van berechting.
5. Namens de verdachte is cassatie ingesteld op 21 oktober 1998. De stukken zijn blijkens het stempel op de inventaris daarvan op 27 juli 1999 ter griffie bij de Hoge Raad ingekomen. De eerste behandeling van de zaak door de Hoge Raad heeft plaatsgevonden op 20 juni 2000. De stukken in deze strafzaak zijn dus eerst ruim 9 maanden na het instellen van cassatieberoep ingekomen bij de Hoge Raad.
6. De eerste klacht van het middel heeft betrekking op het tijdsverloop tussen het ·instellen van het cassatieberoep en de ontvangst van de stukken ter griffie van de Hoge Raad.
7. Uw Raad pleegt ervan uit te gaan dat inzending van de stukken uiterlijk dient te geschieden binnen acht maanden. In het algemeen wordt aan overschrijding van die termijn het oordeel verbonden dat de berechting niet heeft plaatsgehad binnen een redelijke termijn als bedoeld in art. 6 EVRM. Slechts (zeer) bijzondere omstandigheden kunnen meebrengen dat een latere inzending van de stukken geen schending van de redelijke termijn oplevert, maar in de onderhavige zaak blijkt daarvan niet. Evenmin blijkt van omstandigheden die de evenbedoelde termijnoverschrijding kunnen rechtvaardigen.
8. De eerste klacht van het middel is dus terecht voorgesteld.
9. De steller van het middel merkt voorts met juistheid op dat tussen het instellen van het cassatieberoep en de betekening van de aanzegging van de rechtsdag aan de verdachte ruim zeventien maanden zijn verstreken.
10. Deze omstandigheid heeft ertoe geleid dat tussen het instellen van het cassatieberoep en de datum van de eerste behandeling door de Hoge Raad bijna twintig maanden zijn verlopen. In aanmerking genomen dat de verdachte niet is gedetineerden evenmin is veroordeeld tot een gevangenisstraf acht ik door dat tijdsverloop, op zichzelf genomen, het recht op berechting binnen redelijke termijn niet geschonden.
11. De derde klacht betreft de totale duur van de berechting tot dusverre.
12. Indien als moment waarop de op zijn redelijkheid te beoordelen tijdsduur zou zijn aangevangen overeenkomstig het gestelde in het middel wordt aangemerkt "in oktober 1996", kan niet worden geoordeeld dat die tijdsduur onredelijk lang is.
13. De tweede en de derde klacht falen derhalve.
14.Indien Uw Raad geen der overige middelen gegrond mocht achten - zie echter mijn bespreking van het tweede middel - dient de vraag te worden beantwoord wat het gevolg moet zijn van de overschrijding van een redelijke termijn van berechting met iets meer dan een maand in deze betrekkelijk eenvoudige zaak. Daarbij dient in aanmerking te worden genomen dat de verdachte tijdens de behandeling van het cassatieberoep niet gedetineerd is en dat hij niet is veroordeeld tot een vrijheidsstraf. Gelet op die omstandigheden is de bedoelde overschrijding niet zo ernstig dat, na afweging van het belang dat de samenleving heeft bij normhandhaving en het belang van de verdachte bij het verval van het recht tot strafvervolging, laatstgenoemd belang moet prevaleren. Uw Raad kan daarom volstaan met een vermindering van het bedrag van de opgelegde geldboete.
15. Het tweede middel betreft de motivering van de bewezenverklaring. Het bevat twee onderdelen, genoemd A en B. Onderdeel A houdt de klacht in dat het Hof, door van de verklaring van de verdachte slechts een gedeelte tot bewijs te bezigen en uit zijn oorspronkelijke context te lichten, dat onderdeel van de verklaring heeft gedenatureerd. Onderdeel B houdt de klacht in dat het Hof niet heeft beslist op het verweer dat de verdachte zijn tijdens het bewezenverklaarde handelen zich er niet van bewust is geweest dat zich in zijn rechterhand een bierglas bevond.
16.Ten laste van de verdachte is bewezenverklaard dat:
"hij op 29 september 1996 te [plaats] ter uitvoering van het door verdachte voorgenomen misdrijf om aan een persoon genaamd [benadeelde], opzettelijk zwaar lichamelijk letsel toe te brengen, met dat opzet die [benadeelde] met een (bier)glas in de hals(streek) heeft getroffen, terwijl de uitvoering van dat voorgenomen misdrijf niet is voltooid".
17. Tot bewijs heeft het Hof onder meer gebezigd een door brigadier van politie [verbalisant] opgemaakt proces-verbaal PL0530/96-013380, voorzover als verklaring van de verdachte inhoudende:
"Een jongen duwde mij. Hierop duwde ik hem weer. Plotseling pakte die jongen met een arm mij om de nek. Hij sloeg mij niet. Ik sloeg hem toen met mijn rechterhand omhoog, dit om de jongen die mij vasthield te raken. Ik wist wel dat ik een glas bier in mijn rechterhand had. Ik hoorde glas rinkelen. Het slaan met dat bierglas is gebeurd in een opwelling."
18. Volgens het genoemde politie-proces-verbaal heeft de verdachte onmiddellijk na de zin "Ik wist wel dat ik een glas bier in mijn rechterhand had." onder meer nog verklaard:
"Ik heb echter niet de bedoeling of opzet gehad om hem met dat glas te slaan of te snijden. Het ging allemaal zeer snel. Toen ik sloeg besefte ik pas dat ik sloeg met een glas bier tegen mijn belager. Het kwaad was toen echter al geschied. Ik hoorde glas rinkelen. Kennelijk kwam dat van mijn glas bier. Op dat moment besefte ik pas goed dat ik met het glas bier had geslagen. Tengevolge hiervan raakte ik gewond aan mijn rechterduim."
19. Het Hof heeft de verklaring van de verdachte zoals die tegenover verbalisant [verbalisant] is afgelegd kennelijk en niet onbegrijpelijk opgevat als kort gezegd inhoudende dat de verdachte toen hij door [benadeelde] werd vastgepakt wel wist dat hij een glas bier in zijn rechterhand had, maar dat hij daaraan toen hij met zijn rechterhand omhoog sloeg om [benadeelde] te raken daaraan even niet heeft gedacht. Bij die opvatting heeft het Hof, door de zin "Ik wist wel dat ik een glas bier in mijn rechterhand had." tot bewijs te bezigen met weglating van wat daarop volgens het politie-proces-verbaal onmiddellijk volgt, aan die zin geen andere betekenis gegeven dan daaraan in de oorspronkelijke context toekomt.
20. De eerste klacht faalt derhalve.
21. Blijkens het proces-verbaal van de terechtzitting in hoger beroep heeft de verdachte aldaar onder meer verklaard:
"Het was [benadeelde] die mij wegduwde. Toen ik hem wilde kalmeren pakte hij mij vast. Ik kreeg het daardoor benauwd en probeerde hem van mij af te slaan. Ik realiseerde mij op dat moment niet dat ik een bierglas in mijn hand had."
22. Blijkens de aan het verkorte proces-verbaal van die terechtzitting gehechte pleitnota heeft de raadsman aldaar onder meer aangevoerd dat de verdachte in paniek heeft gehandeld: "Pas na in paniek met die arm van zich af geslagen te hebben realiseerde de heer [verdachte] zich weer dat zich aan het uiteinde van die arm niet alleen zijn rechterhand bevond maar ook nog het bierglas."
23. In onderdeel B van het middel wordt betoogd dat het aangevoerde, namelijk dat de verdachte zich in zijn benauwdheid en paniek de aanwezigheid van het bierglas niet meer realiseerde, in de weg staat aan bewezenverklaring de van telastegelegde opzet. Kennelijk doelt de steller van het middel daarbij op het telastegelegde voornemen om [benadeelde] opzettelijk zwaar lichamelijk letsel toe te brengen.
24. Deze klacht is gegrond. Weliswaar is handelen in benauwdheid en paniek niet met het voornemen om iemand opzettelijk zwaar lichamelijk letsel toe te brengen absoluut onverenigbaar, maar in het licht van het gevoerde verweer kan dat voornemen niet zonder meer uit de bewijsmiddelen worden afgeleid.
25. Het tweede middel is dus in zoverre terecht voorgesteld.
26. Het derde middel klaagt over de verwerping door het Hof van het namens de verdachte gedane beroep op noodweer subsidiair noodweer-exces.
27. Blijkens de processen-verbaal van de terechtzittingen in eerste aanleg en in hoger beroep (pleitnota's) heeft de raadsman aldaar een beroep gedaan op noodweer, subsidiair noodweer-exces. In hoger beroep is daarbij onder meer aangevoerd dat het voor de verdachte onmogelijk was zich terug te trekken, (a) omdat er sprake was van een overvolle discotheek en (b) omdat [benadeelde] de verdachte in een wurggreep had genomen.
28. Het Hof heeft het verweer verworpen, met de volgende overweging:
"Het is niet aannemelijk. geworden dat verdachte voordat het bewezenverklaarde zich heeft voorgedaan, niet in de gelegenheid is geweest, nadat [benadeelde] verdachte begon te duwen, zich onmiddellijk uit de voeten te maken. Evenmin is van enige grond gebleken die een overschrijding van de grenzen van noodzakelijke verdediging als bedoeld in artikel 41, lid 2, van het van Wetboek Strafrecht [zou kunnen ] rechtvaardigen."
29. Het middel richt zich tegen het in de eerste van deze twee volzinnen vervatte oordeel. Dat oordeel is echter niet onbegrijpelijk en kan in cassatie wegens zijn feitelijke aard niet verder worden getoetst. Op HR 29 april 1997, NJ 197, 627 m.nt. JdH beroept de steller van het middel zich tevergeefs, omdat in dat geval het hebben bestaan van de aangevoerde omstandigheid dat het latere slachtoffer de verdachte zo stevig had vastgegrepen dat deze niet meer kon ontsnappen door de feitenrechter in het midden was gelaten, terwijl in het onderhavige geval de feitenrechter ten aanzien van een beroep op overeenkomstige omstandigheden heeft geoordeeld dat het hebben bestaan daarvan niet aannemelijk is geworden.
30. Het middel faalt derhalve.
31. Het vierde middel betreft de tweede volzin van 's Hofs evenweergegeven motivering. Aangevoerd wordt dat het Hof daarmee in het ongewisse laat of het de ter ondersteuning van het beroep op noodweer-exces aangevoerde omstandigheden niet gebleken acht, dan wel van oordeel is dat die omstandigheden de handeling van de verdachte niet kunnen rechtvaardigen.
32.Allereerst merk ik op dat het Hof, door te overwegen dat niet is gebleken van enige grond die een overschrijding van de grenzen van noodzakelijke verdediging zou kunnen rechtvaardigen (bedoeld zal zijn dat het bestaan van een zodanige grond niet aannemelijk is geworden), teveel eist. Art. 41, tweede lid, Sr voorziet immers onder bepaalde voorwaarden in strafuitsluiting hoewel het desbetreffende optreden de grenzen van een gerechtvaardigde verdediging heeft overschreden.
33. Voorts is ook de klacht van het middel gegrond. Zie behalve de in de schriftuur genoemde rechtspraak bijvoorbeeld: HR 2 november 1993, DD 1994, 095.
34. De gesignaleerde gebreken kunnen echter niet tot cassatie leiden, aangezien de in de eerste volzin vervatte motivering de verwerping van het beroep op noodweer-exces zelfstandig draagt. Vgl. HR 18 mei 1993, NJ 1993, 691 m.nt. 'tH.
35. Het middel is derhalve vruchteloos voorgesteld.
36. Het eerste en het tweede middel gegrond achtende concludeer ik tot vernietiging van de bestreden uitspraak en verwijzing van de zaak naar het Gerechtshof te Leeuwarden teneinde op het bestaande hoger beroep opnieuw te worden berecht en afgedaan.
Voor de Procureur-Generaal bij de Hoge Raad der Nederlanden
Waarnemend Advocaat-Generaal ,