Conclusie AG. Moord op ex-partner (art. 289 Sr). Middel verdachte is gericht tegen de bewezenverklaring van…

- De eerste deelklacht houdt in dat het hof ongemotiveerd en/of op onbegrijpelijke wijze voorbij is gegaan aan de door de verdediging aangevoerde contra-indicaties voor voorbedachte raad;

- De tweede deelklacht komt op tegen het oordeel van het hof dat het handelen van de verdachte tijdens het steken een bevestiging vormt van het oordeel dat hij niet heeft gehandeld in een gemoedsopwelling;

- De derde deelklacht houdt in dat het hof ten onrechte, althans niet zonder meer begrijpelijk, redengevende betekenis heeft toegekend aan eerdere bedreigingen door de verdachte;

- De vierde deelklacht houdt in dat het hof ten onrechte, althans niet zonder meer begrijpelijk, redengevende betekenis heeft toegekend aan de gedragingen van de verdachte na afloop van het tenlastegelegde feit.

“hij op 18 januari 2022 te Rotterdam, [slachtoffer] opzettelijk en met voorbedachten rade van het leven heeft beroofd, door die [slachtoffer] meermaals met een mes, in de nek/hals/keel, het hoofd en het bovenlichaam, te steken en/of te snijden.”

“1.

De verklaring van de verdachte.

De verdachte heeft ter terechtzitting in eerste aanleg op 21 september 2022 verklaard - zakelijk weergegeven -:

Op 18 januari 2022 kwam ik in de avond thuis. Er ontstond een woordenwisseling tussen mij en [slachtoffer] . Na de woordenwisseling kwam het duwen en trekken. Het klopt dat het mes waar ik haar mee heb gestoken, van mij was. Het lag op het aanrecht.

“Inleiding

De verdachte heeft zich op 18 januari rond 23:40 gemeld aan de balie van het politiebureau aan [b-straat] te Rotterdam. De verdachte vertelde dat hij iets ergs had gedaan; hij had zijn vrouw neergestoken en kwam zich aangeven. De politie is naar de woning van het slachtoffer [slachtoffer] , hierna te noemen [slachtoffer] , gegaan, en trof haar dood aan. Blijkens het forensisch pathologisch onderzoek wordt het overlijden van [slachtoffer] zonder meer verklaard door fors bloedverlies en aanzuigen van lucht in de bloedbaan ten gevolge van talrijke steekletsels. Aan het lichaam van het slachtoffer zijn 62 steek-/snijletsels aangetroffen en 23 krassen (scherppuntige of scherprandige oppervlakkig krassende of snijdende krachtsinwerkingen). Zowel tegenover de politie als ter terechtzitting in eerste aanleg en in hoger beroep heeft de verdachte erkend dat hij degene was die [slachtoffer] die avond meermalen met een mes heeft gestoken. Dat het de verdachte is geweest die [slachtoffer] door messteken om het leven heeft gebracht, staat dan ook niet ter discussie. Het gaat in deze zaak om de vraag of het handelen van de verdachte als moord dan wel als doodslag gekwalificeerd dient te worden.

Juridisch kader

Het hof stelt voorop dat volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad voor een bewezenverklaring van het bestanddeel ‘voorbedachte raad’ moet komen vast te staan, dat de verdachte zich gedurende enige tijd heeft kunnen beraden op het te nemen of het genomen besluit en hij niet heeft gehandeld in een ogenblikkelijke gemoedsopwelling, zodat hij de gelegenheid heeft gehad na te denken over de betekenis en de gevolgen van zijn voorgenomen daad en zich daarvan rekenschap te geven.

De vaststelling dat de verdachte voldoende tijd had om zich te beraden op het te nemen of het genomen besluit vormt weliswaar een belangrijke objectieve aanwijzing dat met voorbedachte raad is gehandeld, maar behoeft de rechter niet ervan te weerhouden aan contra-indicaties een zwaarder gewicht toe te kennen. Daarbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan de omstandigheid dat de besluitvorming en uitvoering in plotselinge hevige drift plaatsvinden, dat slechts sprake is van een korte tijdspanne tussen besluit en uitvoering of dat de gelegenheid tot beraad eerst tijdens de uitvoering van het besluit ontstaat. Zo kunnen bepaalde omstandigheden (of een samenstel daarvan) de rechter uiteindelijk tot het oordeel brengen dat de verdachte in het gegeven geval niet met voorbedachte raad heeft gehandeld.

Voorts heeft de Hoge Raad overwogen dat de vraag of de verdachte daadwerkelijk heeft nagedacht en zich rekenschap heeft gegeven zich moeilijk leent voor strafrechtelijk bewijs. Dat geldt zeker in het geval dat de verklaringen van de verdachte en/of eventuele getuigen geen of geen eenduidig inzicht geven in wat voor en ten tijde van het begaan van het feit in de verdachte is omgegaan. Of in een dergelijk geval voorbedachte raad bewezen kan worden, hangt dan sterk af van de hierboven bedoelde gelegenheid tot nadenken en van de overige feitelijke omstandigheden van het geval, zoals de aard van het feit, de omstandigheden waaronder het is begaan, alsmede de gedragingen van de verdachte voor en tijdens het begaan van het feit.

Het hof overweegt het volgende:

De relatie tussen verdachte en [slachtoffer] :

De verdachte heeft gedurende ongeveer 10 jaar een relatie gehad met [slachtoffer] . De verdachte heeft hierover verklaard dat het een relatie was met ups en downs, waarin veel sprake was van jaloezie. Volgens de verdachte was dit van beide kanten. Het hof maakt uit het dossier echter op dat het vooral de verdachte was die last had van gevoelens van jaloezie en [slachtoffer] ervan verdacht dat ze vreemd ging. De verdachte heeft meermalen verklaard dat hij "altijd scharreltjes heeft gehad", en dus zelf in de relatie vreemd ging. [slachtoffer] wist hiervan, maar dat was voor haar kennelijk geen reden de relatie te beëindigen. Het dossier bevat geen aanwijzingen - anders dan de verklaring van de verdachte - dat [slachtoffer] vreemd ging. De verdachte had het idee dat [slachtoffer] vreemd ging en [slachtoffer] ervaarde dat hij haar steeds meer ging controleren. In een appbericht van 29 oktober 2021 spreekt ze de verdachte daar ook op aan:

Stop er gwn mee want ik heb altijd t idee dat je me aan t controleren ben.

Het gedrag van de verdachte leidde er toe dat [slachtoffer] de relatie wilde beëindigen. Het dossier bevat verklaringen van getuigen en WhatsAppberichten van de periode kort voor 18 januari 2022 waaruit blijkt dat geen sprake was van een ‘knipperlicht relatie’ - zoals de verdachte heeft gesteld - maar dat [slachtoffer] de relatie had beëindigd. Zij wilde slechts omwille van de kinderen 'on speaking terms’ blijven en hem niet zomaar het huis uitzetten.

Het betreft de volgende bewijsmiddelen:

- Een WhatsApp-bericht van de verdachte aan [slachtoffer] op 8 december 2022 met de volgende inhoud:

“Sow als ik al zij blijf met die guy doe je dingen maar je wil mij scotten is goed dan gaat me kind maar zonder moeder leven over 12 jaar ben ik buiten. Je mag politie gaan familie gaan doe wat je niet laten kan op uhn dag knal of steek ik je dood zweer het je."

- Een WhatsAppbericht van de verdachte aan [slachtoffer] op 13 januari 2022 met de volgende inhoud:

"Nu me leven weer op orde is werk kleine vrouwtje niet elke dag op straat meer niet blowen geen domme dingen doen dat ik sow maar jilla ga ensow wil ik sow houden vraag je gewoon nog uhn kans.”

[slachtoffer] antwoordde hierop het volgende:

“Vorige maand dacht ik ook zo ja en als t aan mij ligt gaan we zeker niet uit elkaar maar nogmaals ge moeten eerlijk zijn naar ons zelf wat niet gaat gaat niet. Daarom dat ik zeg dan ga ik liever goed uitelkaar dan dat ik nu ga forceren om rog ( het hof begrijpt nog) door te gaan en wij dalijk met ruzie uit elkaar gaan.”

De verdachte appt dan nog:

“Als je van me houdt zou je dit niet doen" en “Kan niet zonder jou" en “Dit is gewoon niet eerlijk wat je nu met mij dout".

- Berichten via SMS tussen [slachtoffer] en [betrokkene 3] , verzonden op 17 januari 2022 tussen 22.34 en 23.00 waarin [slachtoffer] schreef:

"lijkt alsof hij alles in de gaten houden nsoow n hij praat omin gekke dingen en nee, ik zeg t niet snel maar begin nu wel een beetje angstig te worden man hij zegt gwn hoebedoel je verder gaan, er is geen verder gaan.”

[betrokkene 3] reageerde geschrokken en adviseerde haar dit aan haar vader te vertellen zodat mensen op de hoogte zijn. [slachtoffer] antwoordde dat hij al had gezegd dat het hem niet interesseerde wie hem wat komt zeggen.

- De op 25 januari 2022 afgelegde verklaring van getuige [getuige 2] (p.149 e.v. van het politiedossier), inhoudende:

Vorige week was ze bij mij en hebben we met elkaar gebeld. [slachtoffer] vertelde toen dat zij ruzie had met haar partner omdat zij het uit wilde maken. Hij was daar boos over. Hij ging niet akkoord met het feit dat [slachtoffer] het uit wilde maken. Hij accepteerde gewoon niet dat de relatie over was. De getuige verklaarde dat ze op 18 januari om 16.28 nog hadden gebeld nadat ze elkaar daarvoor nog hadden gezien. [slachtoffer] had verteld dat ze het had uitgemaakt.

- Het proces-verbaal van bevindingen, proces- verbaalnummer 13, documentcode 202201192222, opgemaakt op 19 januari 2022, inhoudende een gespreksverslag van hoofdagent [verbalisant 1] met getuige [getuige 1] , de stiefmoeder van [slachtoffer] .

[getuige 1] verklaarde het volgende:

Gisteren (het hof begrijpt 18 januari) kwam [slachtoffer] haar kind afzetten. Zij vertelde mij dat [verdachte] (het hof begrijpt de verdachte) weer vervelend deed. Zij had hem duidelijk gemaakt geen relatie meer te willen. Ze wilde als goede vrienden uit elkaar. Gisteren vertelde zij aan mij dat hij zondag (het hof begrijpt zondag 16 januari) bij haar in bed wilde gaan liggen, maar zij wilde dat niet. Toen zei hij tegen haar: "Je bent mijn vrouwtje, je bent van mij. Als je vind dat het over is, gaat jouw leven ook niet verder".

Het hof concludeert op basis van deze bewijsmiddelen dat [slachtoffer] al enige tijd de relatie met de verdachte wilde beëindigen, dat de verdachte dit niet kon accepteren en dat hij haar waarschuwde dat hij haar dood zou maken als zij de relatie daadwerkelijk zou beëindigen.

De confrontatie met [slachtoffer]

Op 18 januari 2022 is de verdachte ‘s-avonds in de woning van [slachtoffer] . Blijkens de verklaring van [benadeelde 1] , die de verdachte beschouwde als zijn stiefvader, is er ook toen gesproken over het beëindigen van de relatie. [benadeelde 1] is in de nacht van 18 op 19 januari - nadat de verdachte [slachtoffer] om het leven had gebracht - door de verdachte samen met zijn halfzusje [benadeelde 2] naar het politiebureau gebracht. [benadeelde 1] heeft na aankomst op het politiebureau tegen de politie gezegd dat zijn moeder en stiefvader vaak ruzie hadden, dat zijn moeder regelmatig over scheiden van zijn stiefvader sprak en dat zijn moeder die avond weer met zijn stiefvader over scheiden heeft gesproken. Zijn moeder wilde niet dat hij en zijn zusje het gesprek tussen haar en de stiefvader zouden afluisteren en daarom stuurde zij hen naar bed. Korte tijd later hoorde hij een grote knal, waarna hij ging kijken wat er gebeurde. Hij zag toen dat zijn stiefvader zijn moeder stak met een mes.

[benadeelde 1] is op 21 januari 2022 in de kindvriendelijke studio verhoord, en heeft in dat verhoor verklaard dat hij zijn moeder hoorde schreeuwen en dat ze pijn had. Hij is toen naar beneden gegaan. Beneden zag hij dat zijn stiefvader zijn moeder aan het steken was. Zijn moeder lag op haar zij op de grond en zijn vader zat bovenop haar en klemde haar vast met zijn benen.

[benadeelde 1] heeft verder verklaard dat hij de verdachte probeerde weg te trekken door hem bij zijn oksels en zijn buik vast te pakken. De verdachte zei tegen hem “rustig" en maakte met het mes een gebaar richting [benadeelde 1] waardoor [benadeelde 1] weg ging. Toen hij de balkondeur open wilde maken zei de verdachte: "Nee". Vervolgens is de verdachte doorgegaan met insteken op [slachtoffer] . [slachtoffer] heeft nog een paar keer de naam van [benadeelde 1] geschreeuwd. Uiteindelijk bewoog ze niet meer.

Beoordeling

Het hof komt op grond van hetgeen hiervoor is overwogen op basis van wettige bewijsmiddelen en de hiervoor vastgestelde feiten en omstandigheden tot het oordeel dat de verdachte op 18 januari 2022 [slachtoffer] met voorbedachte raad van het leven heeft beroofd.

Uitgaande van de fatale datum 18 januari 2022, is er sprake van een voorgeschiedenis.

Uit de hierboven genoemde verklaringen en WhatsAppberichten blijkt dat [slachtoffer] in ieder geval vanaf oktober 2021 de verdachte een aantal keren duidelijk heeft gemaakt dat zij de relatie met hem wilde beëindigen. Voor de verdachte was dit onacceptabel. Hij heeft niet alleen diverse malen geprobeerd haar tot andere gedachten te brengen - hij heeft haar ook duidelijk gemaakt wat de gevolgen voor haar zouden zijn wanneer zij de relatie daadwerkelijk zou beëindigen. Hij zou haar in dat geval om het leven brengen. Aldus heeft in zijn hoofd de gedachte postgevat dat hij haar zou doden op het moment dat de relatie definitief ten einde was. Hij heeft dit voornemen kernachtig verwoord in het eerder genoemde whatsappbericht van 8 december 2022. Daarna heeft hij haar twee dagen voor 18 januari opnieuw duidelijk gemaakt dat hij haar zou doden wanneer zij de relatie zou beëindigen. Op 18 januari 2022 heeft de verdachte weer met [slachtoffer] gesproken over het uit elkaar gaan. Kennelijk is hem toen duidelijk geworden dat zij niet van mening zou veranderen. Vervolgens heeft hij gedaan wat hij zich had voorgenomen en ook had aangekondigd; hij heeft haar van het leven beroofd. Hij heeft een mes gepakt, dit opengeklapt en vervolgens herhaaldelijk op haar ingestoken. De verdachte heeft hierbij uitvoering gegeven aan het eerder door hem genomen besluit om [slachtoffer] van het leven te beroven wanneer zij de relatie met hem zou beëindigen.

Ook het handelen van de verdachte tijdens en na het steken van [slachtoffer] , ziet het hof als een bevestiging van het oordeel dat hij niet heeft gehandeld in een ogenblikkelijke gemoedsopwelling, maar dat zijn handelen de uitvoering was van een vooraf genomen besluit. Zo was het feit dat zijn stiefzoon [benadeelde 1] de keuken in kwam en hem probeerde van [slachtoffer] af te trekken en het steken te beëindigen geen aanleiding voor de verdachte om tot inkeer te komen en te stoppen. Het leidde slechts tot een korte onderbreking om [benadeelde 1] duidelijk te maken dat hij rustig moest blijven en ook niet de balkondeur moest openen om om hulp te roepen. Vervolgens is de verdachte weer doorgegaan met het insteken op [slachtoffer] totdat zij geen teken van leven meer gaf. Hij heeft daarna op geen enkel moment gecontroleerd of zij nog leefde en evenmin hulpdiensten gebeld. Ook dit optreden past slechts bij iemand die zojuist gehandeld heeft volgens een vooraf genomen besluit; toen zij geen teken van leven meer gaf, was zijn doel bereikt.

De verdachte heeft vervolgens - uiterlijk kalm - andere kleren aangetrokken, even met de kinderen gesproken, hij heeft een glas Hennesy gedronken en is vervolgens in zijn auto met de kinderen naar het politiebureau gereden. Op het politiebureau aangekomen is hij volstrekt rustig en zegt hij kalm dat hij iets ernstigs heeft gedaan: “Ik heb net mijn vrouw neergestoken. Ik kom mezelf aangeven. Ze is thuis op de [a-straat 1] [plaats] ". Ook dit gedrag past bij iemand die volgens een eerder genomen besluit heeft gehandeld.

Dit besluit had hij blijkens het hierboven genoemde WhatsApp bericht in ieder geval al ruim een maand eerder genomen, op 8 december 2021. Zijn uitlating tegenover [slachtoffer] op 16 januari 2021 geeft weer dat hij hier op 16 januari nog steeds achter stond en op 18 januari heeft hij dan ook conform dat eerder genomen besluit [slachtoffer] van het leven beroofd.

Conclusie

Op grond van het vorenstaande is naar het oordeel van het hof buiten redelijke twijfel komen vast te staan dat de verdachte gedurende enige tijd gelegenheid heeft gehad om na te denken over de betekenis en de gevolgen van zijn voorgenomen besluit en zich daarvan rekenschap te geven, en dat hij niet heeft gehandeld in een ogenblikkelijke gemoedsopwelling. Het hof is dan ook van oordeel dat wettig en overtuigend bewezen is dat de verdachte met voorbedachte raad heeft gehandeld.”

“Voor een bewezenverklaring van het bestanddeel ‘voorbedachte raad’ moet komen vast te staan dat de verdachte zich gedurende enige tijd heeft kunnen beraden op het te nemen of het genomen besluit en dat hij niet heeft gehandeld in een ogenblikkelijke gemoedsopwelling, zodat hij de gelegenheid heeft gehad na te denken over de betekenis en de gevolgen van zijn voorgenomen daad en zich daarvan rekenschap te geven.

Bij de vraag of sprake is van voorbedachte raad gaat het bij uitstek om een weging en waardering van de omstandigheden van het concrete geval door de rechter, waarbij deze het gewicht moet bepalen van de aanwijzingen die voor of tegen het bewezenverklaren van voorbedachte raad pleiten. De vaststelling dat de verdachte voldoende tijd had om zich te beraden op het te nemen of het genomen besluit vormt weliswaar een belangrijke objectieve aanwijzing dat met voorbedachte raad is gehandeld, maar behoeft de rechter niet ervan te weerhouden aan contra-indicaties een zwaarder gewicht toe te kennen. Daarbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan de omstandigheid dat de besluitvorming en uitvoering in plotselinge hevige drift plaatsvinden, dat slechts sprake is van een korte tijdspanne tussen besluit en uitvoering of dat de gelegenheid tot beraad eerst tijdens de uitvoering van het besluit ontstaat. Zo kunnen bepaalde omstandigheden (of een samenstel daarvan) de rechter uiteindelijk tot het oordeel brengen dat de verdachte in het gegeven geval niet met voorbedachte raad heeft gehandeld.

Mede met het oog op het strafverzwarende gevolg dat dit bestanddeel heeft, moeten aan de vaststelling dat de voor voorbedachte raad vereiste gelegenheid heeft bestaan, bepaaldelijk eisen worden gesteld en dient de rechter, in het bijzonder als de voorbedachte raad niet rechtstreeks uit de bewijsmiddelen volgt, daaraan in zijn motivering van de bewezenverklaring nadere aandacht te geven.
De achtergrond van het vereiste dat de verdachte de gelegenheid heeft gehad na te denken over de betekenis en de gevolgen van zijn voorgenomen daad en zich daarvan rekenschap te geven, is dat ingeval vaststaat dat de verdachte die gelegenheid heeft gehad, het redelijk is aan te nemen dat de verdachte gebruik heeft gemaakt van die gelegenheid en dus daadwerkelijk heeft nagedacht over de betekenis en de gevolgen van zijn voorgenomen daad en zich daarvan rekenschap heeft gegeven (vgl. het overleg en nadenken dat in de wetsgeschiedenis is geplaatst tegenover de ogenblikkelijke gemoedsopwelling). Dat de verdachte daadwerkelijk heeft nagedacht en zich rekenschap heeft gegeven leent zich immers moeilijk voor strafrechtelijk bewijs, zeker in het geval dat de verklaringen van de verdachte en/of eventuele getuigen geen inzicht geven in wat voor en tijdens het begaan van het feit in de verdachte is omgegaan. Of in een dergelijk geval voorbedachte raad bewezen kan worden, hangt dan sterk af van de hierboven bedoelde gelegenheid en van de overige feitelijke omstandigheden van het geval zoals de aard van het feit, de omstandigheden waaronder het is begaan alsmede de gedragingen van de verdachte voor en tijdens het begaan van het feit. Daarbij verdient opmerking dat de enkele omstandigheid dat niet is komen vast te staan dat is gehandeld in een ogenblikkelijke gemoedsopwelling, niet toereikend is om daaraan de gevolgtrekking te verbinden dat sprake is van voorbedachte raad.”

In de onderhavige zaak heeft het hof geoordeeld dat de verdachte met voorbedachte raad heeft gehandeld. De verdachte heeft naar het oordeel van het hof gedurende enige tijd gelegenheid gehad om na te denken over de betekenis en de gevolgen van zijn voorgenomen besluit en zich daarvan rekenschap te geven en hij heeft niet gehandeld in een ogenblikkelijke gemoedsopwelling. Het hof heeft dit oordeel als volgt onderbouwd:

i) Het hof heeft vastgesteld dat de verdachte heeft gehandeld conform een eerder door hem genomen besluit. Het slachtoffer wilde al enige tijd de relatie met de verdachte beëindigen. De verdachte kon dit niet accepteren en waarschuwde haar dat hij haar dood zou maken als zij de relatie daadwerkelijk zou beëindigen. Het hof wijst in dit verband onder meer op het bericht dat de verdachte op 8 december 2021 aan het slachtoffer stuurde, inhoudende: “[…] je wil mij scotten is goed dan gaat me kind maar zonder moeder leven over 12 jaar ben ik buiten. Je mag politie gaan familie gaan doe wat je niet laten kan op uhn dag knal of steek ik je dood zweer het je.". Ook wijst het hof op de verklaring van getuige [getuige 1] (de stiefmoeder van het slachtoffer), onder meer inhoudende dat het slachtoffer haar had verteld dat de verdachte op 16 januari 2022 tegen haar zei: “Je bent mijn vrouwtje, je bent van mij. Als je vind dat het over is, gaat jouw leven ook niet verder”.

ii) Het hof heeft vastgesteld dat de verdachte op 18 januari 2022 uitvoering heeft gegeven aan het hierboven genoemde besluit. Die avond heeft de verdachte weer met het slachtoffer gesproken over het uit elkaar gaan en is hem kennelijk duidelijk geworden dat zij niet van mening zou veranderen. Hij heeft toen gedaan wat hij zich had voorgenomen en ook had aangekondigd; hij heeft haar van het leven beroofd.

iii) In het handelen van de verdachte tijdens het steken van het slachtoffer ziet het hof een bevestiging dat de verdachte niet in gemoedsopwelling heeft gehandeld, maar dat zijn handelen de uitvoering was van een vooraf genomen besluit. Tijdens het steken is de zoon van het slachtoffer de keuken ingekomen, heeft hij geprobeerd de verdachte van het slachtoffer af te trekken en het steken te beëindigen. Dit leidde slechts tot een korte onderbreking om de zoon duidelijk te maken dat hij rustig moest blijven en ook niet de balkondeur open moest maken om hulp te roepen. Vervolgens is de verdachte weer doorgegaan met het insteken op het slachtoffer.

iv) Ook het gedrag van de verdachte na het tenlastegelegde past volgens het hof bij iemand die volgens een eerder genomen besluit heeft gehandeld. Hij heeft kalm andere kleren aangetrokken, een glas Hennesy gedronken, en is met de kinderen naar het politiebureau gereden. Daar was hij volstrekt rustig en heeft hij kalm gezegd dat hij iets ernstigs heeft gedaan.

Het middel faalt.

3. Het namens de benadeelde partijen [benadeelde 1] en [benadeelde 2] voorgestelde middel

“Immateriële schade

Affectieschade

Het hof is van oordeel dat aannemelijk is geworden dat de benadeelde partij als zoon van het slachtoffer affectieschade heeft geleden, als bedoeld in artikel 6:108 lid 3 en lid 4 onder d van het Burgerlijk Wetboek en dat deze schade het rechtstreeks gevolg is van het bewezenverklaarde feit. Het bedrag dat voor vergoeding van deze affectieschade in aanmerking komt, is bij algemene maatregel van bestuur, in dit geval het Besluit Vergoeding Affectieschade, vastgesteld. Volgens artikel 1, eerste lid, van dit Besluit geldt in het geval van overlijden door een misdrijf een vergoeding van € 20.000,00 voor een thuiswonend minderjarig kind. De vordering zal derhalve worden toegewezen tot het gevorderde bedrag.

Shockschade

Het hof stelt vast dat de benadeelde partij als zoon van het slachtoffer getuige is geweest van het bewezenverklaarde feit en is geconfronteerd met de ernstige gevolgen daarvan bij het zien van het levenloze lichaam van zijn moeder, het slachtoffer. Bovendien heeft de benadeelde partij de verdachte tijdens het steken geprobeerd te stoppen en van zijn moeder af te trekken, terwijl zij zijn naam riep. Naar het oordeel van het hof kan dit niet anders dan zeer traumatisch zijn geweest, hetgeen bevestiging vindt in de slachtofferverklaringen van de benadeelde partijen en de verslagen van meerdere zorgverleners, waaruit blijkt dat hij een ernstig trauma heeft opgelopen.

De vordering van de benadeelde partij [benadeelde 1] komt derhalve in aanmerking voor toewijzing van shockschade. Het hof is echter van oordeel dat er sprake is van samenloop van affectieschade en shockschade en zal hierdoor hetgeen de Hoge Raad hierover heeft overwogen in zijn arrest van 28 juni 2022 (ECLI:NL:HR:2022:958) betrekken: ‘Naast een aanspraak op vergoeding van de immateriële schade die het gevolg is van door een hevige emotionele schok veroorzaakte geestelijk letsel, kan een secundair slachtoffer ook, als naaste van het primaire slachtoffer, een aanspraak hebben op een vaste vergoeding on grond van de artikelen 6:107 lid 1 aanhef en onder b BW en 6:108 lid 1 in verbinding met artikel 6:108 lid 3 BW (‘affectieschade’). In zo’n geval van samenloop van deze aanspraken zal de rechter aan de hand van de omstandigheden van het geval naar billijkheid en schattenderwijs moeten afwegen in hoeverre bij het bepalen van de hoogte van de vergoeding van de immateriële schade die het gevolg is van het hiervoor bedoelde, door de hevige emotionele schok veroorzaakte geestelijk letsel, rekening wordt gehouden met die aanspraak op affectieschade.’

Gelet op het hiervoor overwogene wordt de omvang van de shockschade van [benadeelde 1] , rekening houdend met de aanspraak op affectieschade, met inachtneming van alle omstandigheden van het geval - in het bijzonder de omstandigheid dat de benadeelde partij geprobeerd heeft om de verdachte tijdens het steken van het slachtoffer af te trekken en zijn zusje heeft beschermd - en gelet op vergelijkbare gevallen, naar maatstaven van billijkheid voor de benadeelden begroot op € 40.000,00. De vordering zal voor het overige niet-ontvankelijk worden verklaard.

Aantasting in de persoon

Het hof is - met de rechtbank - van oordeel dat de behandeling van de vordering van de benadeelde partij ten aanzien van de post ‘aantasting in de persoon’, naast de reeds gevorderde affectie- en shockschade, een onevenredige belasting van het strafgeding oplevert. Dit deel van de vordering is onvoldoende onderbouwd. De benadeelde partij zal ten aanzien van deze schadepost niet-ontvankelijk worden verklaard. Dit deel van de vordering kan slechts bij de civiele rechter worden aangebracht.

Het hof is van oordeel dat aannemelijk is geworden dat de benadeelde partij immateriële schade heeft geleden en dat deze schade het rechtstreeks gevolg is van het bewezenverklaarde. De vordering leent zich - naar maatstaven van billijkheid - voor gedeeltelijke toewijzing tot een bedrag van € 60.000,00, te vermeerderen met de gevorderde wettelijke rente over dit bedrag vanaf 18 januari 2022 tot aan de dag der algehele voldoening.

Voor het overige levert behandeling van de vordering van de benadeelde partij naar het oordeel van het hof een onevenredige belasting van het strafgeding op. Het hof zal dan ook bepalen dat de benadeelde partij voor het overige niet-ontvankelijk is in de vordering tot vergoeding van de geleden schade. Deze kan in zoverre bij de burgerlijke rechter worden aangebracht.”

“Immateriële schade

Affectieschade

Het hof is van oordeel dat aannemelijk is geworden dat de benadeelde partij als dochter van het slachtoffer een nauwe en affectieve relatie tot het slachtoffer had, dat zij affectieschade heeft geleden, als bedoeld in artikel 6:108 lid 3 en 4 onder d van het Burgerlijk Wetboek en dat deze schade het rechtstreek gevolg is van het bewezenverklaarde feit.

Het bedrag dat voor vergoeding van deze affectieschade in aanmerking komt, is volgens artikel 1, eerste lid, van het Besluit Vergoeding Affectieschade in het geval van overlijden door een misdrijf voor een thuiswonend minderjarig kind op € 20.000,00 vastgesteld.

De vordering zal derhalve worden toegewezen tot het gevorderde bedrag.

Shockschade

De benadeelde partij is ongewild getuige geweest van het om het leven brengen van haar moeder door haar vader en is geconfronteerd geweest met het levenloze lichaam van het slachtoffer. Namens de benadeelde partij is met stukken onderbouwd dat bij haar sprake is van geestelijk letsel, dat gelet op de aard en de gevolgen, ernstig is. Zij lijdt aan een posttraumatische stressstoornis en heeft last van herbelevingen, waarvoor zij destijds traumabehandelingen heeft ondergaan.

Het hof is, gelet op de onderbouwing, van oordeel dat de vordering van de benadeelde partij [benadeelde 2] in aanmerking komt voor toewijzing van de gevorderde shockschade.

Het hof is echter - overeenkomstig het hiervoor overwogene bij de vordering van de benadeelde partij [benadeelde 1] - van oordeel dat er sprake is van samenloop van affectieschade en shockschade, waardoor de omvang van de shockschade, rekening houdend met de aanspraak op affectieschade, met inachtneming van alle omstandigheden van het geval en gelet op vergelijkbare gevallen, naar maatstaven van billijkheid wordt begroot op € 30.000,00.

De vordering wordt voor het overige niet-ontvankelijk verklaard.

Aantasting in de persoon

Het hof is - met de rechtbank - van oordeel dat de behandeling van de vordering van de benadeelde partij ten aanzien van de post 'aantasting in de persoon', naast de reeds gevorderde affectie- en shockschade, een onevenredige belasting van het strafgeding oplevert. Dit deel van de vordering is onvoldoende onderbouwd. De benadeelde partij wordt ten aanzien van deze schadepost niet-ontvankelijk verklaard. Dit deel van de vordering kan slechts bij de civiele rechter worden aangebracht.

Het hof is derhalve van oordeel dat aannemelijk is geworden dat de benadeelde partij immateriële schade heeft geleden en dat deze schade het rechtstreeks gevolg is van het bewezenverklaarde. De vordering leent zich - naar maatstaven van billijkheid - voor gedeeltelijke toewijzing tot een bedrag van € 50.000,00, te vermeerderen met de gevorderde wettelijke rente over dit bedrag vanaf 18 januari 2022 tot aan de dag der algehele voldoening.

Voor het overige levert behandeling van de vordering van de benadeelde partij naar het oordeel van het hof een onevenredige belasting van het strafgeding op. Het hof zal dan ook bepalen dat de benadeelde partij voor het overige niet-ontvankelijk is in de vordering tot vergoeding van de geleden schade. Deze kan in zoverre bij de burgerlijke rechter worden aangebracht.”

Juridisch kader

Art. 6:106 lid 1 BW

“Voor nadeel dat niet in vermogensschade bestaat, heeft de benadeelde recht op een naar billijkheid vast te stellen schadevergoeding:

a. indien de aansprakelijke persoon het oogmerk had zodanig nadeel toe te brengen;

b. indien de benadeelde lichamelijk letsel heeft opgelopen, in zijn eer of goede naam is geschaad of op andere wijze in zijn persoon is aangetast;

c. indien het nadeel gelegen is in aantasting van de nagedachtenis van een overledene en toegebracht is aan de niet van tafel en bed gescheiden echtgenoot, de geregistreerde partner of een bloedverwant tot in de tweede graad van de overledene, mits de aantasting plaatsvond op een wijze die de overledene, ware hij nog in leven geweest, recht zou hebben gegeven op schadevergoeding wegens het schaden van zijn eer of goede naam.”

Art. 6:108 BW

“1. Indien iemand ten gevolge van een gebeurtenis waarvoor een ander jegens hem aansprakelijk is overlijdt, is die ander verplicht tot vergoeding van schade door het derven van levensonderhoud: […]

3. Voorts is de aansprakelijke verplicht tot vergoeding van een bij of krachtens algemene maatregel van bestuur vast te stellen bedrag of bedragen voor nadeel dat niet in vermogensschade bestaat, geleden door de in lid 4 genoemde naasten als gevolg van het overlijden.

4. De naasten, bedoeld in lid 3, zijn:

[…]

d. degene die ten tijde van de gebeurtenis het kind van de overledene is;

[…].”

Bespreking van het middel

De Procureur-Generaal

bij de Hoge Raad der Nederlanden

AG