Strafrecht overig
Conclusie AG. Klacht over afwijzing aanhoudingsverzoek slaagt. De verwijzing door het hof naar ‘de ouderdom…
Parket bij de Hoge Raad, 3 november 2026
ECLI:NL:PHR:2026:1042 · Parket bij de Hoge Raad · 3 november 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/parket-bij-de-hoge-raad/strafrecht/strafrecht-overig/ecli-nl-phr-2026-1042
Zaakgegevens
Op 3 november 2026 heeft het Parket bij de Hoge Raad een conclusie genomen in een zaak over strafrecht.
- Instantie
- Parket bij de Hoge RaadParket bij de Hoge RaadHet onafhankelijke parket van de procureur-generaal en de advocaten-generaal, die de Hoge Raad adviseren in conclusies.Meer uitleg
- Datum uitspraak
- 3 november 2026
- Datum publicatie
- 26 oktober 2026
- Zaaknummer
- 25/01099
- Rechtsgebied
- Strafrecht » Strafrecht overig
- ECLI
- ECLI:NL:PHR:2026:1042
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Conclusie AG. Klacht over afwijzing aanhoudingsverzoek slaagt. De verwijzing door het hof naar ‘de ouderdom van de zaak’ is niet zonder meer begrijpelijk, nu sinds het moment van het aanhoudingsverzoek en het plegen van het feit niet meer dan vijftien maanden zijn verstreken. De overige door het hof genoemde omstandigheden kunnen oordeel hof niet dragen. Hof heeft in onvoldoende mate blijk gegeven van een afweging van alle bij aanhouding betrokken belangen. Conclusie strekt tot vernietiging en terugwijzing.
Conclusie
PROCUREUR-GENERAAL
BIJ DE
HOGE RAAD DER NEDERLANDEN
Nummer 25/01099
Zitting 3 november 2026
CONCLUSIE
M.E. van Wees
In de zaak
[verdachte] ,
geboren in [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1980,
hierna: de verdachte.
1 Inleiding
De verdachte is bij arrest van 14 maart 2025 door het gerechtshof Amsterdam (parketnr. 23-001246-24) wegens "diefstal, waarbij de schuldige zich de toegang tot de plaats van het misdrijf heeft verschaft door middel van braak", veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van zes weken. Daarnaast heeft het hof de vordering van de [benadeelde] toegewezen tot een bedrag van € 100,00 en daarbij een schadevergoedingsmaatregel opgelegd.
Het cassatieberoep is ingesteld namens de verdachte en R.J. Baumgardt en M.J. van Berlo, beiden advocaat in Rotterdam, hebben één middel van cassatie voorgesteld.
2 Het eerste middel
Het middel klaagt over de afwijzing door het hof van het verzoek tot aanhouding van de behandeling van de zaak.
Het proces-verbaal van de terechtzitting in hoger beroep van 14 maart 2025 houdt in dat de verdachte daar niet is verschenen. Het houdt verder onder meer in:
“Als raadsvrouw van de verdachte is ter terechtzitting aanwezig mr, E.J. Teeuwen, advocaat te Amsterdam , die mededeelt:
Ik ben niet gemachtigd. Ik verzoek het hof de behandeling van de zaak aan te houden. Ik weet niet of mijn cliënt op de hoogte is van de zitting. Ik heb deze zaak eerder met hem besproken en daarbij zei hij tegen mij dat hij gebruik wil maken van zijn aanwezigheidsrecht.
De advocaat-generaal reageert:
Ik stel mij op het standpunt dat het verzoek tot aanhouding moet worden afgewezen. De verdachte heeft kennelijk geen moeite gedaan om zijn post op te halen of contact te zoeken met zijn advocaat. Ook blijkt uit nieuwe stukken van de Reclassering dat de verdachte zich onttrekt.
De raadsheer deelt als beslissing van het hof mede:
Het verzoek tot aanhouding wordt afgewezen. De verdachte is op rechtsgeldige wijze opgeroepen. Naast het belang van de verdachte, om aanwezig te zijn bij de behandeling van de zaak, is er ook het belang dat de samenleving en de benadeelde partij hebben bij een doeltreffende en spoedige berechting. In deze zaak prevaleert het belang van de samenleving en de benadeelde partij boven het belang van de verdachte gelet op de ouderdom van de zaak en het tijdstip van het verzoek. Tenslotte weegt het hof mee dat de verdachte kennelijk al maanden niet reageert op oproepen van de reclassering en nu blijkbaar, zo maakt het hof op uit haar opmerking, ook niet bereikbaar is voor de raadsvrouw, zodat onduidelijk is wanneer de verdachte in de toekomst ter zitting zal verschijnen. Tenslotte acht het hof nog van belang dat de verdachte zijn zienswijze via zijn raadsvrouw kenbaar heeft kunnen maken bij de behandeling in eerste aanleg.”
Voor gevallen als het onderhavige, waarin de raadsvrouw van de verdachte voorafgaand aan de terechtzitting aangeeft dat zij het mogelijk acht dat de verdachte geen weet heeft van de zitting, en om die reden een aanhoudingsverzoek doet met het oog op het effectueren van het aanwezigheidsrecht van de verdachte, is voor de beoordeling van zo’n verzoek – naast wat daarover is overwogen in onder meer HR 12 november 2019, ECLI:NL:HR:2019:1737 – volgens de Hoge Raad het volgende van belang:
“2.3.2 De aan het aanhoudingsverzoek ten grondslag gelegde omstandigheid dat de verdachte (mogelijk) geen weet heeft van de zitting, kan zonder meer als “niet aannemelijk” worden beoordeeld als de dagvaarding of oproeping voor de terechtzitting in persoon is betekend. Dan kan de rechter het verzoek al op deze grond afwijzen.
Als de dagvaarding of de oproeping niet in persoon is uitgereikt, maar wel op rechtsgeldige wijze – dat wil zeggen: in overeenstemming met de ter zake geldende wettelijke voorschriften (artikel 36a-36n Sv) alsmede de in de rechtspraak van de Hoge Raad tot uitdrukking gebrachte regels (vgl. in het bijzonder HR 12 maart 2002, ECLI:NL:HR:2002:AD5163) – is betekend, kan de rechter dat verzoek niet op die enkele grond afwijzen. Uit zo’n betekening volgt immers niet zonder meer dat de verdachte op de hoogte is van de zitting. In dat geval is een afwijzing van het aanhoudingsverzoek op de grond dat de aan dat verzoek ten grondslag gelegde omstandigheid niet aannemelijk is, alleen mogelijk als op basis van andere omstandigheden kan worden vastgesteld dat de verdachte daadwerkelijk weet heeft van de zitting.
Als niet kan worden vastgesteld dat de verdachte daadwerkelijk weet heeft van de zitting, moet de rechter een afweging maken tussen alle bij aanhouding van het onderzoek op de terechtzitting betrokken belangen. Het gaat daarbij om het belang van de verdachte bij het kunnen uitoefenen van zijn in artikel 6 lid 3 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden gewaarborgde aanwezigheidsrecht – waaronder het recht om zich in zijn afwezigheid op de terechtzitting door een daartoe uitdrukkelijk gemachtigde raadsman te doen verdedigen – en, kort gezegd, het belang dat niet alleen de verdachte maar ook de samenleving heeft bij een doeltreffende en spoedige berechting. Van deze afweging, waarbij de aan het aanhoudingsverzoek ten grondslag gelegde gronden moeten worden betrokken, moet de rechter in geval van afwijzing van het verzoek blijk geven in de motivering van zijn beslissing. (Vgl. HR 7 juli 2020, ECLI:NL:HR:2020:1158.)
Bij die belangenafweging kan betekenis toekomen aan de omstandigheid dat de dagvaarding of de oproeping voor de terechtzitting in hoger beroep op rechtsgeldige wijze, zij het niet in persoon, is betekend. Zoals tot uitdrukking is gebracht in HR 12 maart 2002, ECLI:NL:HR:2002:AD5163, rechtsoverweging 3.36-3.37, mag dan immers van de verdachte die hoger beroep instelt en prijs stelt op berechting op tegenspraak, worden verwacht dat hij de in het maatschappelijk verkeer gebruikelijke maatregelen neemt om te voorkomen dat de appeldagvaarding hem niet bereikt of de inhoud daarvan hem niet bekend wordt. Tot die maatregelen kan in elk geval worden gerekend dat de verdachte zich bereikbaar houdt voor zijn raadsman – die uit eigen hoofde een afschrift van de appeldagvaarding ontvangt als hij zich in hoger beroep heeft gesteld – opdat de verdachte in voorkomende gevallen (ook) langs die weg van het tijdstip van behandeling van zijn zaak op de hoogte komt. Het kennelijk niet treffen door de verdachte van dergelijke in het maatschappelijk verkeer gebruikelijke maatregelen kan de rechter in hoger beroep – naast andere factoren die daarvoor van belang kunnen zijn, zoals het procesverloop en het gewicht van de zaak – in de vereiste belangenafweging betrekken. (Vgl. HR 9 juli 2019, ECLI:NL:HR:2019:1142.)”
Dit kader in aanmerking nemende, stel ik voorop dat het hof niet heeft geoordeeld dat het aannemelijk is dat de verdachte op de hoogte was van de zitting. Hetgeen aan het aanhoudingsverzoek ten grondslag is gelegd, namelijk dat niet bekend is of de verdachte weet heeft van de zitting, maar dat hij wel heeft uitgesproken gebruik te maken van zijn aanwezigheidsrecht, staat bij de beoordeling van het verzoek dan voorop.
Het hof heeft het verzoek tot aanhouding van het onderzoek ter terechtzitting desalniettemin afgewezen en daartoe geoordeeld dat het belang dat de samenleving en de benadeelde partij hebben bij een doeltreffende en spoedige berechting prevaleert boven het belang van de verdachte om aanwezig te zijn bij de behandeling van zijn zaak “gelet op de ouderdom van de zaak en het tijdstip van het verzoek”. Dat oordeel is niet zonder meer begrijpelijk. Daarbij neem ik in aanmerking dat ten tijde van het aanhoudingsverzoek niet meer dan vijftien maanden waren verstreken sinds het plegen van het feit op 14 december 2023. Dat is voor strafzaken een relatief korte periode. Van een (dreigende) overschrijding van de redelijke termijn was ook geen sprake. Voor wat betreft “het tijdstip van het verzoek” geldt daarnaast dat een verzoek als het onderhavige – dat erop neerkomt dat de raadsvrouw niet weet waarom de verdachte niet ter zitting is verschenen en dat hij mogelijk geen weet heeft van de zitting – niet eerder kan worden gedaan dan op de zitting waarop de betreffende afwezigheid wordt geconstateerd.
Voor de overige door het hof genoemde omstandigheden, te weten dat onduidelijk is wanneer de verdachte in de toekomst ter zitting zal verschijnen (omdat hij “kennelijk al maanden niet reageert op oproepen van de reclassering en nu blijkbaar (…) ook niet bereikbaar is voor de raadsvrouw”) en dat de verdachte zijn zienswijze via zijn raadsvrouw kenbaar heeft kunnen maken bij de behandeling in eerste aanleg, geldt dat het hof onvoldoende concreet heeft gemotiveerd waarom deze maken dat het aanwezigheidsrecht van de verdachte in deze zaak dient te wijken. De steller van het middel wijst er terecht op dat de raadsman in eerste aanleg de rechtbank tweemaal vergeefs heeft verzocht de zaak aan te houden om de verdachte de kans te geven aanwezig te zijn. Verder kan uit de motivering van het hof niet worden opgemaakt of het bij zijn afweging ook andere factoren heeft betrokken die daarvoor van belang kunnen zijn, zoals het gewicht van de zaak (ook de rechtbank had zes weken onvoorwaardelijke gevangenisstraf opgelegd) en het procesverloop (de zaak was nog niet eerder bij het hof voor een inhoudelijke behandeling gepland geweest en de aanwezige raadsvrouw was niet gemachtigd de verdachte ter zitting te vertegenwoordigen).
Het hof heeft, kort gezegd, in onvoldoende mate blijk gegeven van een afweging van alle bij aanhouding van het onderzoek op de terechtzitting betrokken belangen.
Het middel slaagt.
3 Afronding
Ambtshalve heb ik geen gronden aangetroffen die tot vernietiging van de bestreden uitspraak aanleiding behoren te geven.
Deze conclusie strekt tot vernietiging van het bestreden arrest en tot terugwijzing van de zaak naar het gerechtshof Amsterdam , opdat de zaak opnieuw wordt berecht en afgedaan.
De Procureur-Generaal
bij de Hoge Raad der Nederlanden
AG