Strafrecht overig

Conclusie AG. Veroordeling voor het medeplegen van poging tot doodslag. Oplegging van vrijheidsbeperkende…

Parket bij de Hoge Raad, 8 september 2026

Zaakgegevens

Op 8 september 2026 heeft het Parket bij de Hoge Raad een conclusie genomen in een zaak over strafrecht.

Instantie
Parket bij de Hoge Raad
Datum uitspraak
8 september 2026
Datum publicatie
9 november 2026
Zaaknummer
25/01167
ECLI
ECLI:NL:PHR:2026:1074
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Conclusie AG. Veroordeling voor het medeplegen van poging tot doodslag. Oplegging van vrijheidsbeperkende maatregel (art. 38v Sr) die dadelijk uitvoerbaar is verklaard. Enige beschouwingen over de vraag wanneer er sprake is van het ernstig rekening houden met, als bedoeld in art. 38 lid 4 Sr. Falende klachten (M1) over de motivering van i) de oplegging van de maatregel en ii) het bevel tot dadelijke uitvoerbaarheid daarvan. M2 bevat een slagende klacht over de schending van de redelijke termijn. Conclusie strekt tot vernietiging van het bestreden arrest, maar uitsluitend wat betreft de duur van de opgelegde gevangenisstraf, tot vermindering daarvan aan de hand van de gebruikelijke maatstaf en tot verwerping van het cassatieberoep voor het overige. Samenhang met 25/01168.

Procesgang

  1. Rechtbank Noord-Holland · 21 oktober 2024

    ECLI:NL:RBNHO:2024:10763
  2. Gerechtshof Amsterdam · 20 maart 2025

    ECLI:NL:GHAMS:2025:707

    Overig

  3. Conclusie A-G · 8 september 2026deze uitspraak

    ECLI:NL:PHR:2026:1074

  4. Hoge Raad · 17 november 2026

    ECLI:NL:HR:2026:1866

Conclusie

PROCUREUR-GENERAAL

BIJ DE

HOGE RAAD DER NEDERLANDEN

Nummer 25/01167

Zitting 8 september 2026

CONCLUSIE

P.M. Frielink

In de zaak

[verdachte] ,

geboren in [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1964,

hierna: de verdachte

1 Het cassatieberoep

1.1

De verdachte is bij arrest van 20 maart 2025 door het gerechtshof Amsterdam (parketnr. 23-002492-24) voor het medeplegen van poging tot doodslag veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van 30 maanden, met aftrek van voorarrest. Daarnaast heeft het hof aan de verdachte een vrijheidsbeperkende maatregel als bedoeld in art. 38v Sr opgelegd, bestaande uit een contact- en gebiedsverbod voor de duur van vier jaren. De opgelegde maatregel is dadelijk uitvoerbaar verklaard. Tot slot heeft het hof beslist op de vorderingen van de benadeelde partijen en met die beslissingen overeenkomende schadevergoedingsmaatregelen opgelegd.

1.2

Er bestaat samenhang met de zaak 25/01168. In die zaak concludeer ik vandaag ook.

1.3

Het cassatieberoep is op 1 april 2025 ingesteld namens de verdachte. R.I. Takens, advocaat in Amsterdam, heeft twee middelen van cassatie voorgesteld. Het eerste middel is gericht tegen de motivering van de opgelegde vrijheidsbeperkende maatregel en het bevel tot dadelijke uitvoerbaarheid daarvan. In het tweede middel wordt geklaagd over schending van de inzendtermijn.

1.4

Deze conclusie strekt tot vernietiging van de bestreden uitspraak, maar uitsluitend wat betreft de duur van de opgelegde gevangenisstraf, tot vermindering daarvan aan de hand van de gebruikelijke maatstaf en tot verwerping van het beroep voor het overige.

2 Het eerste middel

2.1

Het eerste middel bevat klachten over de motivering van de oplegging van de vrijheidsbeperkende maatregel en over het bevel tot dadelijke uitvoerbaarheid daarvan.

2.2

Uit het bestreden arrest blijkt dat het hof de oplegging van (onder meer) de maatregel en het bevel tot dadelijke uitvoerbaarheid als volgt heeft gemotiveerd:

“Oplegging van straf en maatregel

(…)

Het hof heeft in hoger beroep de op te leggen straf en maatregel bepaald op grond van de ernst van het feit en de omstandigheden waaronder dit is begaan en gelet op de persoon van de verdachte. Het hof heeft daarbij in het bijzonder het volgende in beschouwing genomen.

De verdachte heeft zich samen met zijn mededader schuldig gemaakt aan poging tot doodslag door het slachtoffer met kracht tegen het hoofd te schoppen en te slaan en tegen het lichaam te trappen, terwijl het slachtoffer (uitgeschakeld) op de grond lag. De gevolgen hadden dodelijk kunnen zijn. Door zijn handelen heeft de verdachte op zeer grove wijze een ernstige inbreuk gemaakt op de lichamelijke integriteit van het slachtoffer. De explosie van geweld is angstaanjagend geweest voor het slachtoffer, maar ook voor zijn echtgenote [benadeelde 1] . Zij trof het slachtoffer, na het toegepaste geweld, meer dood dan levend en onherkenbaar verminkt op de grond van het restaurant aan. Uit de slachtofferverklaringen van het slachtoffer en [benadeelde 1] blijkt hoe groot de impact van het gebeurde op hen is geweest en nog steeds is. Het slachtoffer heeft aan het geweldsincident blijvend letsel aan beide ogen (traumatische mydriasis) overgehouden waardoor hij levenslang last zal hebben van overgevoeligheid voor licht, heeft een posttraumatische stressstoornis (verder: PTSS) ontwikkeld en ervaart nog steeds pijn, angst, verdriet en stress. [benadeelde 1] heeft als gevolg van het geweldsincident psychisch letsel ontwikkeld bestaande uit PTSS, zij slikt nog steeds slaapmedicatie om ’s nachts te kunnen slapen, is erg angstig geworden en voelt zich gevangen en geïsoleerd in haar eigen woning en zaak. Zij ondergaan beiden therapie.

Voorts geldt dat een poging tot doodslag een ernstig geweldsdelict is met een voor de rechtsorde schokkend karakter en leidt tot gevoelens van onrust en onveiligheid in de samenleving.

Het hof weegt de volgende omstandigheden in strafverzwarende zin mee.

De poging tot doodslag vond plaats nadat al eerder op de avond een geweldsincident tussen de aangever en de medeverdachte had plaatsgevonden, waarbij de medeverdachte het slachtoffer meermalen heeft geslagen en het slachtoffer uiteindelijk in de keuken van het restaurant een mes heeft gepakt om de medeverdachte het restaurant uit te jagen. Na dit incident heeft de medeverdachte de verdachte gebeld. De verdachte is vervolgens naar de medeverdachte toe gereden om hem – naar zijn eigen verklaring – op te halen. Van ophalen is echter geen sprake geweest. Nadat de medeverdachte bij hem was ingestapt, zijn zij niet vertrokken maar heeft de verdachte zijn auto in de directe nabijheid van restaurant ‘ [A] ’ geparkeerd en is de medeverdachte vervolgens na ruim dertig minuten na het eerste incident – op het moment dat het slachtoffer en [benadeelde 1] omstreeks 21:23 uur het restaurant verlieten – direct op het slachtoffer afgelopen en overgegaan tot het plegen van geweld tegen het slachtoffer. De verdachte heeft zich daarbij vrijwel meteen aangesloten. Het hof kan zich, gelet op deze gang van zaken, niet aan de indruk onttrekken dat de medeverdachte, samen met de verdachte, met een vooropgezet plan naar het restaurant is teruggekeerd om het slachtoffer – naar aanleiding van het geweldsincident eerder op de avond waarbij de medeverdachte moest vluchten – te grazen te nemen.

Daarbij komt dat uit het uittreksel uit de Justitiële Documentatie van 17 februari 2025 blijkt dat de verdachte eerder onherroepelijk voor geweldsfeiten is veroordeeld.

Het hof acht, alles afwegende, alleen een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van geruime duur – zoals is gevorderd door de advocaat-generaal – passend en geboden.

Tenuitvoerlegging van de opgelegde gevangenisstraf zal volledig plaatsvinden binnen de penitentiaire inrichting, tot het moment dat de veroordeelde in aanmerking komt voor deelname aan een penitentiair programma, als bedoeld in artikel 4 Penitentiaire beginselenwet, dan wel de regeling van voorwaardelijke invrijheidsstelling, als bedoeld in artikel 6:2:10 Wetboek van Strafvordering, aan de orde is.

Vrijheidsbeperkende maatregel

Ter beveiliging van de maatschappij en ter voorkoming van strafbare feiten is het hof van oordeel dat de verdachte de vrijheidsbeperkende maatregel, inhoudende dat de verdachte

- voor de duur van vier jaren geen – direct of indirect – contact zal opnemen, zoeken of hebben met [benadeelde 2] en [benadeelde 1] , dient te worden opgelegd, en;

- voor de duur van vier jaren zich niet zal ophouden in het navolgende gebied: [a-straat 1] in [plaats]

Het hof zal, gelet op artikel 38v, vierde lid, Sr de dadelijke uitvoerbaarheid van de vrijheidsbeperkende maatregel bevelen. Het hof heeft daarbij in het bijzonder in beschouwing genomen dat op basis van de stukken in het dossier en het verhandelde ter terechtzitting in hoger beroep is gebleken dat de verdachte eerder voor geweldsmisdrijven is veroordeeld en het recidiverisico als laag-gemiddeld is ingeschat. De bipolaire stoornis van de verdachte in combinatie met zijn neiging om zijn zoon bij problemen uit de brand te helpen, lijkt de kans op recidive enigszins te verhogen.

Het hof zal daarbij bepalen dat de verdachte voor iedere keer dat niet aan de maatregel wordt voldaan, de verdachte ten hoogste twee weken vervangende hechtenis ondergaat, waarbij de totale duur van de vervangende hechtenis ten hoogste zes maanden bedraagt.”

2.3

De tekst van art. 38v lid 1 en lid 4 Sr luidt, voor zover voor de bespreking van het middel van belang, als volgt:

“1.

Ter beveiliging van de maatschappij of ter voorkoming van strafbare feiten kan een maatregel strekkende tot beperking van de vrijheid worden opgelegd bij de rechterlijke uitspraak:

1° waarbij iemand wegens een strafbaar feit wordt veroordeeld;

(…)

4.

De rechter kan bij zijn uitspraak, ambtshalve of op vordering van de officier van justitie, bevelen dat de maatregel dadelijk uitvoerbaar is indien er ernstig rekening mee moet worden gehouden dat de verdachte opnieuw een strafbaar feit pleegt of zich belastend gedraagt jegens een bepaalde persoon of bepaalde personen.”

De vrijheidsbeperkende maatregel

2.4

Op grond van artikel 38v lid 1 onder 1° Sr kan de rechter, wanneer iemand wegens een strafbaar feit wordt veroordeeld, een vrijheidsbeperkende maatregel opleggen. Uit de wettekst blijkt dat de maatregel slechts kan worden opgelegd ter beveiliging van de maatschappij of ter voorkoming van strafbare feiten. In de memorie van toelichting staat dat “(d)it betekent dat de rechter de maatregel alleen kan opleggen indien hij oordeelt dat er rekening mee moet worden gehouden dat de verdachte opnieuw een strafbaar feit zal plegen dan wel zich belastend naar personen toe zal gedragen”. Met deze woordkeuze kruipt de wetgever opvallend dicht aan tegen de formulering die hij in art. 38v lid 4 Sr bezigt als voorwaarden voor de dadelijke uitvoerbaarheid van de vrijheidsbeperkende maatregel, zij het dat hij in het laatste geval ook van de rechter verlangt dat deze oordeelt dat er ernstig rekening moet worden gehouden met vervulling van die voorwaarden.

2.5

De rechter dient de oplegging van de maatregel, mede gelet op het wettelijk omschreven doel daarvan, te motiveren, maar uit de rechtspraak van de Hoge Raad is af te leiden dat aan die motivering geen hoge eisen worden gesteld. Zo is het al voldoende wanneer, in het kader van de oplegging van de maatregel ter voorkoming van strafbare feiten, wordt gewezen op een eerdere veroordeling voor hetzelfde delict. Meer recent liet de Hoge Raad (met een op art. 81 RO gebaseerde motivering) zelfs een arrest in stand waarin door het hof in het kader van de oplegging van de maatregel niet méér was overwogen dan dat de maatregel werd opgelegd “ten behoeve van het voorkomen van nieuwe strafbare feiten”. Uit dit laatste arrest van de Hoge Raad mag niet worden afgeleid dat de rechter als motivering voor het opleggen van de maatregel enkel zou kunnen volstaan met het citeren van (een passage uit) de wettekst. Ter zitting van het hof hadden de raadsvrouw en de verdachte namelijk expliciet verklaard “geen moeite” te hebben met de door de A-G gevorderde vrijheidsbeperkende maatregel. Dan sta je in cassatie met een klacht over de summiere motivering van de opgelegde vrijheidsbeperkende maatregel al met één-nul achter. Aldus beschouwd geldt nog onverkort dat het ontbreken van iedere motivering voor de oplegging van een vrijheidsbeperkende maatregel de toets in cassatie in beginsel niet kan doorstaan.

2.6

Een voorbeeld van een geval waarin de Hoge Raad de motivering voor de oplegging van de vrijheidsbeperkende maatregel onvoldoende achtte is HR 27 oktober 2020, ECLI:NL:HR:2020:1680, NJ 2020/414. In deze (verkrachtings)zaak had het hof overwogen “Voorts zal het hof overgaan tot oplegging van een maatregel ex artikel 38v van het Wetboek van Strafrecht, inhoudende een contactverbod ten aanzien van het slachtoffer […] voor de duur van twee jaren. Het hof heeft hierbij [A-G: in zijn arrest van 25 juni 2019] overwogen dat weliswaar niet is gebleken dat verdachte na 31 januari 2016 [A-G: de datum van het bewezenverklaarde feit] nog contact heeft gehad met het slachtoffer, maar dat het voor het gevoel van veiligheid van het slachtoffer toch wenselijk is een dergelijk verbod op te leggen.” De Hoge Raad achtte deze motivering voor de oplegging van het contactverbod voor de duur van twee jaar omwille van het gevoel van veiligheid van het slachtoffer niet zonder meer begrijpelijk. Het hof heeft immers ook vastgesteld dat niet is gebleken dat de verdachte in de voorafgaande drieënhalf jaar nog contact heeft gehad met het slachtoffer.

De dadelijke uitvoerbaarheid

2.7

Op grond van artikel 38v lid 4 Sr kan de rechter bevelen dat een door hem opgelegde vrijheidsbeperkende maatregel dadelijk uitvoerbaar is. Een dergelijk bevel kan alleen worden gegeven indien er ernstig rekening mee moet worden gehouden dat de verdachte opnieuw een strafbaar feit pleegt of zich belastend gedraagt jegens een bepaalde persoon of personen.

2.8

Het bevel tot dadelijke uitvoerbaarheid van vrijheidsbeperkende maatregelen is een afwijking van het uitgangspunt dat een rechterlijke uitspraak pas ten uitvoer mag worden gelegd nadat zij onherroepelijk is geworden (art. 6:1:16 lid 1 Sv). Van de strafrechter wordt verlangd dat hij, mede gelet op de consequenties die de directe tenuitvoerlegging heeft voor het gedrag van de veroordeelde, in zijn bevel motiveert waarom afwijking van het uitgangspunt is geboden. Hij moet ervan blijk geven dat aan de in artikel 38v lid 4 Sr gestelde voorwaarden – kort gezegd: een ernstige kans op herhaling of op belastend gedrag – is voldaan. Aangezien voor het opleggen van een vrijheidsbeperkende maatregel op zichzelf al de te motiveren voorwaarde geldt dat de maatregel strekt tot “beveiliging van de maatschappij of ter voorkoming van strafbare feiten” zal in de motivering van het bevel tot dadelijke uitvoerbaarheid het accent moeten worden gelegd op de ernst van de kans dat de verdachte opnieuw in de fout gaat.

2.9

Wat onder de ernst (of de grootte) van die kans moet worden verstaan en wanneer die kans voldoende is om de dadelijke uitvoerbaarheid te gelasten, blijkt niet met zoveel woorden uit de wetsgeschiedenis, de literatuur en de rechtspraak. Als ik het goed zie, is dat bij de bepaling die betrekking heeft op de dadelijke uitvoerbaarheid van een voorwaardelijke veroordeling (art. 14e Sr) niet anders. Datzelfde geldt voor de laatste loot aan de stam van de dadelijke uitvoerbaarheid: de sinds 1 januari 2024 in art. 8.11a Wet Dieren opgenomen vrijheidsbeperkende maatregel met betrekking tot onder meer het aantal te houden dieren. Ook in deze bepalingen bezigt de wetgever de formulering “indien er ernstig rekening mee moet worden gehouden dat”, maar laat hij in het midden wat daaronder moet worden verstaan. Overigens komt ditzelfde samenstel van woorden ook voor in het Wetboek van Strafvordering en wel in het bijzonder in de regeling van de voorlopige hechtenis, onder meer bij de grond voor herhaling van art. 67a lid 2, aanhef en onder 2, Sv en bij het zogenoemde anticipatiegebod van art. 67a lid 3 Sv.

2.10

Wat betreft de betekenis van het bijvoeglijk naamwoord ‘ernstige’ in de voor voorlopige hechtenis vereiste “ernstige bezwaren” bestaat wat meer duidelijkheid. In het algemeen wordt aangenomen dat onder deze mate van verdenking moet worden verstaan ‘een meer dan redelijk vermoeden van schuld’; de bezwaren tegen de verdachte moeten dusdanig zwaar zijn dat de verdachte niet slechts de vermoedelijke dader is, maar de waarschijnlijke dader. Op een volstrekt ander vlak, namelijk bij het materieelrechtelijke leerstuk van het opzet, is de term ‘waarschijnlijk’ ook bruikbaar gebleken om wat meer duidelijkheid te verschaffen over de ‘aanmerkelijke kans’ die bij het voorwaardelijk opzet bewust moet worden aanvaard. De Hoge Raad had hierover bepaald dat het moet gaan om een kans die naar algemene ervaringsregels aanmerkelijk is te achten. Op uitnodiging van A-G Keulen heeft de Raad in 2018 overwogen dat hieronder moet worden verstaan “de in de gegeven omstandigheden reële, niet onwaarschijnlijke mogelijkheid [cursivering door mij, A-G].”

2.11

Terug naar de formulering van art. 38v lid 4 Sr en de betekenis daarvan voor de motiveringsverplichting van de rechter. Het lijkt mij nuttig dat de Hoge Raad de feitenrechter enige duidelijkheid verschaft over de vraag wanneer sprake is van een situatie waarin “er ernstig rekening mee moet worden gehouden dat de verdachte opnieuw een strafbaar feit pleegt of zich belastend gedraagt jegens een bepaalde persoon of bepaalde personen”. Denkbaar is dat daaronder moet worden verstaan een reëel, niet onwaarschijnlijk risico.Daaronder valt – in reclasseringstermen – in beginsel niet een laag risico, maar wel een gemiddeld tot een hoog risico. De vraag of sprake is van het hiervoor genoemde reële, niet onwaarschijnlijke risico, laat zich echter niet beantwoorden met de enkele verwijzing naar de kwalificatie van het risico door de reclassering. Het komt aan op door de feitenrechter vast te stellen en vervolgens te waarderen omstandigheden van het geval. Daarvan uitgaande mag van de feitenrechter worden verlangd dat hij concreet de risicovolle omstandigheden en gedragingen benoemt en aangeeft in hoeverre dat risico actueel is. Bij die duiding mag de rechter het (recente) justitiële verleden van de verdachte betrekken, inclusief nog niet onherroepelijke veroordelingen.

Resumerend

2.12

De wet stelt voorwaarden voor zowel het opleggen als het dadelijk uitvoerbaar verklaren van een vrijheidsbeperkende maatregel. Op de feitenrechter rust de verplichting om te motiveren dat en waarom aan die gestelde voorwaarden is voldaan. Daarbij moet scherp voor ogen worden gehouden dat het voor oplegging geldende wettelijke criterium verschilt van het criterium dat geldt voor het bevelen van de dadelijke uitvoerbaarheid. Voor de dadelijke uitvoerbaarheid ligt de lat hoger. Er moet voor worden gewaakt dat in het geval waarin een vrijheidsbeperkende maatregel wordt opgelegd, ook ‘automatisch’ wordt overgegaan tot het bevelen van de dadelijke uitvoerbaarheid daarvan. Het zijn twee van elkaar te onderscheiden beslissingen die elk een eigen motivering behoeven.

Eerste deelklacht

2.13

De eerste deelklacht houdt in dat het hof de oplegging van de vrijheidsbeperkende maatregel “in strijd met de jurisprudentie van uw Hoge Raad (in het bijzonder ECLI:NL:HR:2017:4) niet, althans onbegrijpelijk en/of ontoereikend heeft gemotiveerd”, omdat door het hof is “volstaan met aanhaling van de door artikel 38v lid 1 Sr gestelde voorwaarden”.

2.14

In de onderhavige zaak is door het hof onder het (sub)kopje “vrijheidsbeperkende maatregel” inderdaad slechts overwogen dat het van oordeel is dat de maatregel dient te worden opgelegd “ter beveiliging van de maatschappij en ter voorkoming van strafbare feiten”. Door de steller van het middel wordt echter miskend dat de aan dat (sub)kopje voorafgaande overwegingen óók betrekking hebben op de oplegging van de maatregel. Uit die overwegingen [hiervoor geciteerd onder randnr. 2.2] blijkt dat het hof in verband met de oplegging van de straf én de maatregel heeft vastgesteld dat:

i) de verdachte zich, samen met de mededader (zijn zoon), heeft schuldig gemaakt aan poging tot doodslag, en

ii) hij al eerder onherroepelijk is veroordeeld voor het plegen van geweldsfeiten.

2.15

Hiermee heeft het hof zijn kennelijke oordeel dat het opleggen van de maatregel strekt tot beveiliging van de maatschappij en ter voorkoming van strafbare feitenanders dan de steller van het middel doet voorkomen, wel degelijk gemotiveerd. Het middel mist dan ook feitelijke grondslag, voor zover het de klacht behelst dat het hof heeft volstaan met de enkele herhaling van een tekstblok uit art. 38v lid 1 Sr. De door het hof gegeven motivering voor de oplegging van de maatregel acht ik niet onbegrijpelijk en in het licht van de jurisprudentie van de Hoge Raad toereikend, zodat de eerste deelklacht faalt.

Tweede deelklacht

2.16

In het middel wordt verder nog geklaagd dat het hof in zijn motivering van het bevel tot dadelijke uitvoerbaarheid van de maatregel niet heeft laten blijken dat aan de in art. 38v lid 4 Sr gestelde voorwaarden is voldaan, althans dat het hof die beslissing onbegrijpelijk en/of ontoereikend heeft gemotiveerd, aangezien door het hof in dat verband (slechts) is gewezen op het laag-gemiddelde risico op recidive. Een dergelijk risico kan volgens de steller van het middel “bezwaarlijk gelijk worden gesteld met het ‘ernstig’ rekening houden met de door artikel 38v lid 4 Sr geformuleerde mogelijkheden”.

2.17

Het hof heeft geoordeeld dat de opgelegde vrijheidsbeperkende maatregel dadelijk uitvoerbaar moet worden verklaard. De steller van het middel wekt de indruk dat het hof aan dit oordeel enkel ten grondslag heeft gelegd dat sprake is van een als laag-gemiddeld ingeschat risico op recidive. Dat is echter niet het geval. Het hof heeft bij zijn oordeel over de dadelijke uitvoerbaarheid ook betrokken dat de verdachte eerder voor geweldsmisdrijven is veroordeeld, dat hij lijdt aan een bipolaire stoornis en dat hij de neiging heeft om zijn zoon bij problemen te helpen. Het hof overweegt, ik begrijp met een blik over de papieren muur: op grond van de zich in het dossier bevindende reclasseringsrapportage van 25 februari 2024, dat de combinatie van die stoornis en die neiging “de kans op recidive enigszins (lijkt) te verhogen”. Het moet gezegd: alles bij elkaar leidt de woordkeuze van het hof niet zonneklaar tot een optelsom die onder de streep resulteert in de uitkomst dat “er ernstig [cursivering A-G] rekening mee moet worden gehouden [A-G: oftewel: dat er een reëel niet onwaarschijnlijk risico is] dat de verdachte opnieuw een strafbaar feit pleegt of zich belastend gedraagt jegens een bepaalde persoon of bepaalde personen”, zoals bedoeld in art. 38 lid 4 Sr. Een blik over de papieren muur leert echter dat uit de justitiële documentatie van de verdachte blijkt dat hij meermalen is veroordeeld voor openlijk geweld en een vergelijking met de justitiële documentatie van de zoon van de verdachte wijst uit dat de verdachte (in 2011 en 2016) twee van die feiten samen met (onder meer) zijn zoon heeft gepleegd. Daarbij komt dat het hof, zij het in het kader van de oplegging van de maatregel, ook heeft overwogen dat i) de verdachte de bewezen verklaarde poging tot doodslag samen met zijn zoon heeft begaan en ii) de verdachte bij dat strafbare feit betrokken is geraakt omdat zijn zoon, die al eerder op de avond een conflict met het slachtoffer had, hem heeft gebeld, de verdachte daarop naar zijn zoon is toegegaan en hij zich, toen zijn zoon begon met het plegen van geweld, bij zijn zoon heeft aangesloten. Gelet op al het voorgaande, meen ik dat het hof zijn kennelijke oordeel dat er ernstig rekening mee moet worden gehouden dat de verdachte opnieuw een strafbaar feit pleegt dan wel zich belastend gedraagt tegenover het slachtoffer, niet onbegrijpelijk en niet ontoereikend heeft gemotiveerd. Er is – in mijn woorden – sprake van een reëel en niet onwaarschijnlijk risico.

2.18

In de toelichting op het middel wordt ten slotte nog de stelling betrokken dat wanneer de verdachte zich ten tijde van de veroordeling in voorlopige hechtenis bevindt, de rechter nader dient te motiveren “waarom desalniettemin aan de door artikel 38 lid 4 Sr gestelde voorwaarden [A-G: het ernstige risico op recidive of belastend gedrag] werd voldaan”. Hierover kan ik kort zijn. Deze opvatting vindt geen steun in het recht. Niet kan worden betwist dat de voorlopige hechtenis van een verdachte gevolgen heeft voor het al dan niet kunnen overtreden van een op te leggen contact- en/of gebiedsverbod, maar het een (het leggen van contact) is ook vanuit voorlopige hechtenis niet onmogelijk en het ander (het betreden van een bepaald gebied) is slechts niet mogelijk zolang de voorlopige hechtenis, die per definitie tijdelijk is, nog voortduurt. Daarna liggen de kaarten anders. In de onderhavige zaak was dat ongeveer zeven maanden nadat het hof arrest heeft gewezen het geval. Toen is de verdachte op vrije voeten gekomen. Ook in zoverre faalt het middel.

2.19

Het eerste middel faalt in al zijn onderdelen.

3 Het tweede middel

3.1

Het tweede middel behelst de klacht dat de redelijke termijn als bedoeld in artikel 6 lid 1 EVRM in de cassatiefase is overschreden, omdat het hof de stukken van het geding niet binnen zes maanden heeft ingezonden.

3.2

Namens de verdachte is op 1 april 2025 beroep in cassatie ingesteld. De stukken van het geding zijn op 4 november 2025 bij de griffie van de Hoge Raad binnengekomen. Daarmee is de inzendtermijn van zes maanden met meer dan één maand overschreden. Het middel klaagt daarover terecht. Een voortvarende behandeling van de zaak in cassatie behoort niet meer tot de mogelijkheden, zodat dit verzuim dient te leiden tot vermindering van de opgelegde gevangenisstraf naar de gebruikelijke maatstaf.

4 Slotsom

4.1

Het eerste middel faalt. Het tweede middel slaagt.

4.2

Ambtshalve heb ik geen gronden aangetroffen die tot vernietiging van de bestreden uitspraak aanleiding behoren te geven.

4.3

Deze conclusie strekt tot vernietiging van de bestreden uitspraak, maar uitsluitend wat betreft de duur van de opgelegde gevangenisstraf, tot vermindering daarvan naar de gebruikelijke maatstaf en tot verwerping van het beroep voor het overige.

De procureur-generaal

bij de Hoge Raad der Nederlanden

A-G

Kamerstukken II 2010/11, 32551, nr. 3, p. 6 en 7. HR 3 januari 2017, ECLI:NL:HR:2017:4, NJ 2017/143, m.nt. van F. Vellinga-Schootstra, rov. 2.6, eerste volzin. Zo ook A-G Sinnige in haar conclusie vóór HR 14 oktober 2025, ECLI:NL:HR:2025:1510 (art. 81 RO) onder randnr. 2.10. HR 6 oktober 2015, ECLI:NL:HR:2015:2916, NJ 2015/432, rov. 2.4.2. HR 14 oktober 2025, ECLI:NL:HR:2025:1510 (art. 81 RO). Zie de hiervoor genoemde conclusie van A-G Sinnige onder randnr. 2.12. HR 3 januari 2017, ECLI:NL:HR:2017:4, NJ 2017/143, m.nt. van F. Vellinga-Schootstra, rov. 2.6, laatste volzin. HR 12 juli 2022, ECLI:NL:HR:2022:1028, rov 2.4. Zie over dit gebrek aan duidelijkheid onder meer G.M. de Vries, Gevaarlijk vaag: de onduidelijkheid van de gevaarscriteria in het Nederlandse preventieve strafrecht als rechtsstatelijk probleem, RM Themis, 2025/5, p. 288-303. Zie over de dadelijke uitvoerbaarheid: J. van der Ham & M.A.P. Timmerman, De dadelijke uitvoerbaarheid van strafrechtelijke sancties, DD 2023/53. Zie bijvoorbeeld G.P.M.F. Mols, Praktijkboek voorlopige hechtenis, Den Haag: Boom 2024, onder andere p. 51 en 54. Enigszins anders: J.M. Reijntjes, Voorarrest, (Praktijkwijzer strafrechtnr. 16), Deventer: Wolters Kluwer 2021, p. 60. HR 29 mei 2018, ECLI:NL:HR:2018:718, NJ 2019/103, m.nt. H.D. Wolswijk, rov. 5.3.2. HR 18 juni 2024, ECLI:NL:HR:2024:901, rov. 2.3.3 en 2.4. Zie ook: J. de Lange, Over het bevel tot dadelijke uitvoerbaarheid in de strafrechtelijke rechtspraktijk en de motivering daarvan, Sancties 2017/20. De samenhangende strafzaak 25/01168, waarin ik vandaag ook concludeer, is de strafzaak tegen de zoon van de verdachte. Ten overvloede merk ik op dat de door het hof opgelegde vrijheidsbeperkende maatregel al in eerste aanleg – zij het in enigszins andere vorm – aan de verdachte was opgelegd en dat toen ook de dadelijke uitvoerbaarheid daarvan was bevolen. Het hof heeft de maatregel voor de duur van vier jaren opgelegd, terwijl de periode dat de maatregel sinds het wijzen van het vonnis van kracht is geweest ongeveer vijf maanden bedraagt. Daarmee blijft de totale duur van de maatregel binnen de in art. 38v Sr bepaalde maximale termijn van vijf jaren.