Strafrecht overig

Conclusie AG. Veroordeling voor seksueel misbruik van een aan zijn zorg of waakzaamheid toevertrouwde…

Parket bij de Hoge Raad, 10 november 2026

Zaakgegevens

Op 10 november 2026 heeft het Parket bij de Hoge Raad een conclusie genomen in een zaak over strafrecht.

Instantie
Parket bij de Hoge Raad
Datum uitspraak
10 november 2026
Datum publicatie
9 november 2026
Zaaknummer
25/00750
ECLI
ECLI:NL:PHR:2026:1076
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Conclusie AG. Veroordeling voor seksueel misbruik van een aan zijn zorg of waakzaamheid toevertrouwde minderjarige (art. 244 jo. art. 248 Sr oud). Middel, dat is gericht tegen (de motivering) van het oordeel van het hof dat is voldaan aan het bewijsminimum van art. 342 lid 2 Sv, faalt. Conclusie strekt tot verwerping van het beroep (art. 81 RO).

Conclusie

PROCUREUR-GENERAAL

BIJ DE

HOGE RAAD DER NEDERLANDEN

Nummer 25/00750

Zitting 10 november 2026

CONCLUSIE

P.M. Frielink

In de zaak

[verdachte] ,

geboren in [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1956,

hierna: de verdachte

1 Het cassatieberoep

1.1

De verdachte is bij arrest van 14 februari 2025 door het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, zittingsplaats Leeuwarden (parketnr. 21-002161-23) voor het "met iemand beneden de leeftijd van twaalf jaren handelingen plegen die bestaan uit of mede bestaan uit het seksueel binnendringen van het lichaam, terwijl de schuldige het feit begaat tegen een aan zijn zorg of waakzaamheid toevertrouwde minderjarige, meermalen gepleegd", veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van 36 maanden. Daarnaast heeft het hof beslist op de vordering van de benadeelde partij en aan de verdachte een schadevergoedingsmaatregel opgelegd.

1.2

Het cassatieberoep is op 27 februari 2025 ingesteld namens de verdachte. D.N. de Jonge, advocaat in Rotterdam, heeft één middel van cassatie voorgesteld. Het middel is gericht tegen (de motivering van) het oordeel van het hof dat is voldaan aan het bewijsminimum van artikel 342 lid 2 Sv.

1.3

Deze conclusie strekt tot verwerping van het beroep.

2 De bewezenverklaring en bewijsvoering

2.1

Ten laste van de verdachte is bewezenverklaard dat:

“hij in de periode gelegen tussen 1 juni 2011 tot en met 7 juni 2016 te [plaats] en [plaats] en [plaats] meermalen met een kind, te weten [aangeefster] , geboren op [geboortedatum] 2004, die toen de leeftijd van twaalf jaren nog niet had bereikt, handelingen heeft gepleegd, die mede bestonden uit het seksueel binnendringen van het lichaam van die [aangeefster] , te weten uit het meermalen althans éénmaal

- brengen van zijn, verdachtes, vinger(s) in de vagina van die [aangeefster] en (daarbij) met zijn, verdachtes, vinger heen en weer gaande bewegingen maken in de vagina van die [aangeefster] en

- aanraken/betasten van en wrijven over de borsten en vagina en clitoris van die [aangeefster] en

- het knijpen in de billen van die [aangeefster] en

- likken van de vagina van die [aangeefster] en

- het duwen/drukken met zijn, verdachtes geslachtsdeel tegen/op de vagina van die [aangeefster] en

- het drukken van de hand van die [aangeefster] , tegen zijn, verdachtes geslachtsdeel en

- het laten vastpakken en/of vasthouden van zijn, verdachtes, geslachtsdeel door die [aangeefster] , terwijl hij het feit heeft begaan tegen een aan zijn zorg of waakzaamheid toevertrouwde minderjarige.”

2.2

De bewezenverklaring steunt op de volgende, in de aanvulling op het arrest opgenomen, bewijsmiddelen:

“1. Een in de wettelijke vorm door (een) daartoe bevoegde opsporingsambtena(a)r(en) opgemaakt proces-verbaal aangifte d.d. 27 september 2019 (…), voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven:

als verklaring van aangeefster [aangeefster] :

V: Vraag verbalisant(en)

A: Antwoord aangever

V: Waarvan doe je aangifte?

A: Voor seksueel misbruik. Mijn oom [verdachte] Middag heeft me vanaf mijn 8e tot en met mijn 12e misbruikt. Hij woont op de camping [A] te [plaats] . Hij paste vaak op mij. Hij zat aan mijn vagina en borsten. Hij pakte mijn hand en hij drukte mijn hand op zijn piemel. Hij likte mij op mijn vagina. Hij probeerde zijn piemel in mijn vagina te stoppen. Vanaf mijn 12e kreeg ik seksuele voorlichting op school en toen kwam ik erachter dat het niet normaal was. Op mijn veertiende kreeg ik een vriendin die hetzelfde had meegemaakt als ik. Zij was er heel open over. Zij vertelde mij dit te vertellen tegen mijn ouders. Ik deelde het met mijn ouders.

V: Welke situatie was het eerste wat je je kunt herinneren en wat is er toen gebeurd?

A: Dat was rond mijn 8e ongeveer. Mijn ouders waren weg en mijn broer en zus zaten op school. Ik was vroeg uit en [verdachte] paste op mij. We zaten samen op de bank. Hij begon aan mij te zitten op mijn binnenbeen en bij mijn kont. Hij zat ook aan mijn tepels. Hij zat aan mij op mijn kleding. Hij zat aan mijn tepels, kont en benen met zijn handen. Hij wreef over mijn lichaam.

Ik weet dat het op een woensdagmiddag was. Ik was 7 à 8 jaar oud. Dat ging ongeveer een half jaar zo door. Daarna begon hij snoep voor me te kopen. Dan zei hij tegen mij: ‘Dan mag jij dit en dan mag ik je aan je vagina likken en je onder je kleren aanraken’. Bij het oppassen nam hij de cadeaus mee.

V: Wat deed jij met de cadeaus?

A: Ik had ze en ik at ze op. Als het gebeurd was met mij aanraken of aan mijn vagina likken dan ging hij weer naar beneden en dan at ik het snoepje wel op.

V: Hoe kwamen jullie in de slaapkamer terecht?

A: Hij zei dan dat hij boven iets wilde laten zien. Dan ging [verdachte] mee Dit gebeurde ook wel eens op de bank. Als ik boven iets moest pakken dan liep hij ook wel achter me aan.

V: Hoe ging het dan?

A: Hij zei ook vaak dat we naar de McDonalds gingen. Dit riep hij ook waar anderen bij waren. We gingen dan naar de McDonalds en dan reden we door naar het bos. Hij zei

dan dat hij dingen bij mij mocht doen, omdat hij met mij naar de McDonalds was geweest. In het bos aangekomen bleef ik op de bijrijdersstoel zitten hij kleedde me uit. Hij begon aan mij te zitten. Hij zat dan aan mijn vagina, tepels en aan mijn kont. Hij zat aan mijn clitoris. Hij begon dan te wrijven. Hij ging ook in mijn vagina met zijn vingers. Dit was het meeste wat hij deed.

V: Wat deed hij precies bij je?

A: Hij kleedde me dan uit. Hij zat aan mijn tepels, benen. Hij deed daarna mijn broek en ondergoed uit. Hij begon dan aan mijn vagina te zitten. Hij zat aan mijn clitoris. Hij wreef daar overheen. Hij ging dan ook met een vinger in mijn vagina. Hij ging dan de hele tijd heen en weer bewegen. Hij haalde zijn vinger erin en eruit. Hij kneep ook in mijn billen.

V: Hoe oud was je?

A: Ik was toen 11 jaar oud.

V: In welk bos gebeurde dit?

A: Dat was in [plaats] .

V: Ging hij iedere keer naar hetzelfde bos?

A: Nee, maar wel naar stukken bos tussen [plaats] en [plaats] in.

V: Hoe vaak is dit gebeurd?

A: Een stuk of 3 keer.

V: Gebeurde het ook wel eens ergens [A-G: anders] dan thuis of in het bos?

A: Het gebeurde ook wel eens bij een brug of zo. We waren dan samen aan het fietsen. Ik fietste toen samen met [verdachte] achter de camping de [A] . Daar heb je een brug waar je onderdoor kan fietsen. Daar stopte hij met fietsen onder de brug. Hij zei dan dat hij een pauze wilde. We gingen zitten onder de brug. Daar heb je een schuine muur en daar zaten we op. Hij haalde zijn piemel te voorschijn. Hij deed zijn broek open en hij deed zijn onderbroek naar beneden en hij haalde zijn piemel te voorschijn. Ik zag dat zijn piemel slap was.

V: En toen?

A: Hij zei dat ik het moest aanraken. Ik zei dat ik het niet wilde. Hij pakte mijn hand en hij drukte hem op zijn piemel. Ik trok mijn hand weg en ik stond op. Ik deed twee stappen verder. Hij stond ook op en hij deed zijn broek omhoog en we fietsten door. De "pauze" was voorbij. Ik weet niet meer hoe oud ik was. Ik weet wel dat het in de zomervakantie was dat dit gebeurde. Ik had toen een shirt met een korte broek aan.

V: Wat heb jij van zijn piemel aangeraakt?

A: Ik heb zijn piemel aangeraakt in het midden. Hij deed mijn hand om zijn piemel waardoor ik zijn piemel in mijn hand vast had.

V: Hoe vaak is dit gebeurd?

A: Twee keer is dit gebeurd. Het is ook nog een ander keer gebeurd bij de camping. Daar heb je nog een bos naast. Hij pakte mijn hand waardoor mijn hand om zijn piemel kwam. Zijn piemel was ook nu slap. Dit gebeurde toen ik net 12 jaar oud was. Ik weet dit, omdat dit net gebeurde na mijn verjaardag. Dit gebeurde ongeveer 2 weken na mijn verjaardag. Ik weet dat omdat we mijn verjaardag toen vierden op de camping.

V: Wanneer heeft [verdachte] geprobeerd met zijn piemel in jouw vagina te komen?

A: Ik sliep in de caravan van [verdachte] . Hij probeerde met zijn piemel aan de achterkant in mijn vagina te komen. Ik lag op mijn zij en hij lag achter mij. Ik voelde zijn piemel bij het gat van mijn vagina. Ik voelde dat hij met zijn piemel probeerde te duwen in de richting van mijn vagina. Ik was toen 10 à 11 jaar oud.

V: Hoe vaak past hij op jou?

A: Vanaf mijn 7e tot mijn 11e paste [verdachte] ongeveer twee keer in de week op mij. Mijn broer en zus waren toen later uit dan ik. Ik was altijd om 15:15 uur uit en mijn broer en zus waren rond 16:00 uur thuis uit school. Zij gingen 9 van de 10 keer met vrienden afspreken en dan kwamen ze pas rond het eten thuis.

2. Een proces-verbaal van verhoor getuige bij de raadsheer-commissaris belast met de behandeling van strafzaken bij het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, zittingsplaats Leeuwarden, d.d. 5 januari 2024 (…), voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven:

als verklaring van aangeefster [aangeefster] :

Kunt u vertellen wat voor soort seksuele handelingen [verdachte] bij u verricht heeft?

Hij heeft me gevingerd, gebeft en hij heeft één keer geprobeerd zijn geslachtsdeel bij mij in te brengen. Hij vroeg me hem te pijpen, dat wilde ik niet, en af te trekken. Hij zat aan mijn borsten, die ik nog niet had. Hij heeft me gezoend op de mond met tong.

Welke seksuele handelingen heeft u hij [verdachte] verricht?

De handelingen die ik verricht heb waren niet veel. Hem aanraken, verder niet, ik was vooral verkrampt.

U heeft verklaard dat [verdachte] op uw zevende in uw leven is gekomen na de scheiding van uw ouders?

Het was gewoon al mijn oom. Wij kwamen daar wel en aten daar ook wel eens. Na de scheiding van mijn ouders werd dat anders. Voor de scheiding was er niets aan de hand.

Was het oppassen vooral hij hem thuis of hij u thuis?

Vooral bij ons thuis.

U gaf ook aan dat u vaak kadootjes kreeg?

Dat was altijd lekkernij, een Mc Flurry of iets anders. Ik heb ook een keer schoenen gekregen. Altijd als ik iets kreeg, dan moest ik er altijd iets voor terugdoen zeg maar. Een seksuele handeling. In die zin zat er wel een patroon in.

Hoe wisten zij dan dat u verwend werd?

Nou ik zei dan dat ik naar de Mc Donalds was geweest of een eitje bij het tankstation had gekregen. Ik vertelde dat zelf. [verdachte] vertelde ook wel zelf dat hij me mee nam of dat hij iets voor me had gekocht.

3. Een in de wettelijke vorm door daartoe bevoegde opsporingsambtenaren opgemaakt proces-verbaal van verhoor getuige d.d. 4 november 2021 (…), voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven:

als verklaring van [getuige 1] :

A: [aangeefster] ken ik van de camping in [plaats] . In de periode 2012-2013, misschien 2011.

[verdachte] deed veel met haar, ging met haar naar de winkel, dit doen, dat doen. Ze waren wel vrij close.

V: Hoe oud was [aangeefster] toen ongeveer?

A: Tussen een jaar of 8-9-10. Denk ik.

V: [betrokkene 1] [A-G: ik begrijp [betrokkene 1] , de toenmalige partner van de verdachte] vertelde […] het verhaal over de badkamer waar jij [verdachte] en [aangeefster] zou hebben gezien.

A: [verdachte] en [betrokkene 1] hadden hun stacaravan en ze hadden apart een blokhut waar de badkamer en de wasmachine in stond. Mijn zus liep achter me aan. Ik doe de deur open. Ik zie [aangeefster] op het toilet zitten. Ik zie [verdachte] voor haar staan, met haar gezicht ter hoogte van zijn kruis. [verdachte] deed snel zijn broek dicht toen. Ik liep gelijk naar buiten.

V: [verdachte] stond met zijn rug naar je toe, klopt het dan dat [aangeefster] met haar gezicht naar jou toe zat? A: Ja klopt.

V: Als [verdachte] met zijn rug naar je toe stond, hoe kon je dan zien dat hij zijn broek dicht deed?

A: Dat zag ik aan de beweging, ik heb wel eens eerder een man zien staan plassen. Het is niet zo moeilijk om te zien dat dat gebeurt, het was echt die beweging van een broek dicht doen. Ik was er van slag van. Het voelde niet goed. Het klopte gewoon niet. Ik had zoiets van als ik dat niet hard kan maken, moet ik mijn vingers er niet aan branden. Ik heb het er met [betrokkene 2] en mijn ex-man over gehad.

V: Weet je nog op welke dag dit is gebeurd?

A: Ik denk dat het in de zomervakantie van 2013 was. [aangeefster] haar ouders werkten allebei, terwijl zij vrij was, dus ze was toen veel bij [verdachte] en [betrokkene 1] .

V: Hoe ver stond [verdachte] bij [aangeefster] vandaan?

A: Heel dichtbij.

O: Getuige houdt haar handen op ongeveer 30 cm bij elkaar vandaan.

O: Verbalisant gaat bij de bank in de verhoorkamer staan

V: Maar als ik hier sta, en de bank is het toilet, hoe dichtbij is het dan ongeveer?

A: Ja echt wel bijna er tegenaan. Een logische afstand waarop je zou gaan staan als je moet plassen, hij had echt wel kunnen plassen, als [aangeefster] daar niet had gezeten.

4. Een proces-verbaal van verhoor getuige bij de raadsheer-commissaris belast met de behandeling van strafzaken bij het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, zittingsplaats Leeuwarden, d.d. 5 januari 2024 (…), voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven:

als verklaring van [getuige 1] :

Toen ik het schuurtje binnen kwam stond [verdachte] voor [aangeefster] . [aangeefster] zat op het toilet. Beiden hadden de gezichten richting elkaar. Op het moment dat ik binnen kwam deed [verdachte] zijn broek dicht. Bij binnenkomst keek ik tegen de rug van [verdachte] . [aangeefster] haar gezicht was in mijn richting, maar [verdachte] stond voor haar en ik kon het gezicht van [aangeefster] niet zien.

Nadat [verdachte] zijn broek dicht had gedaan, draaide [verdachte] zich om. [aangeefster] en [betrokkene 3] logeerden destijds vaak bij [betrokkene 1] en [verdachte] . Van gedrag van [verdachte] naar [aangeefster] toen heb ik niet veel gezien, behalve dat ze veel met elkaar op pad waren.

5. Een in de wettelijke vorm door daartoe bevoegde opsporingsambtenaren opgemaakt proces-verbaal van verhoor getuige d.d. 4 november 2021 (…), voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven:

als verklaring van [getuige 2] :

A: We hebben altijd gewoond op de [a-straat 1] te [plaats] .

V: Hoe oud was [aangeefster] , toen jullie gingen scheiden?

A: Een jaar of 7 of 8.

V: Hoe vaak was [aangeefster] bij een oppas?

A: Tussen de [verdachte] en na school, enkele dagen in de week. Tussen de [verdachte] ging ze veel naar [verdachte] en [betrokkene 1] . Daar ging [aangeefster] zelf heen, want zij woonden dicht bij de school. Ook na schooltijd, als ik haar niet kon ophalen, ging [aangeefster] naar hen toe.

V: Tussen de [verdachte] ging [aangeefster] regelmatig naar [verdachte] en [betrokkene 1] . Hoe vaak was het in de avond?

A: Af en toe wel en af en toe niet. Als ik er was, dan was zij niet daar. Na de scheiding ging [aangeefster] vaker naar de oppas.

V: Waren er nog andere mensen, naast [verdachte] en [betrokkene 1] , die oppasten?

A: Nee.

V: Waar woonden [verdachte] en [betrokkene 1] ?

A: In [plaats] . [verdachte] is familie van mij, een neef van mij.

V: Hoe vaak was [aangeefster] bij [verdachte] en [betrokkene 1] op de camping?

A: Veel. Als ik ging klussen, dan was zij daar. Zij was als een kind aan huis.

V: Hoe ging dat in de schoolvakanties?

A: Hetzelfde. Ik kon geen 6 weken achter elkaar vrij vragen. Dan bleef [aangeefster] bij hun.

V: Als er op [aangeefster] werd opgepast, was dat bij jullie thuis of bij de oppas thuis?

A: Ook wel bij ons thuis. [verdachte] had gewoon de sleutel en dan ging hij daar heen.

V: Hoe was de relatie van [aangeefster] en [verdachte] ?

A: Wel close. Als een tweede dochter.

V: Wat was het verschil tussen [aangeefster] en de andere kinderen?

A: Hij was wel closer met [aangeefster] , dan met mijn andere kinderen. Het was zijn oogappeltje.

V: Hoe vaak was [aangeefster] alleen met [verdachte] ?

A: Regelmatig. [betrokkene 1] was negen van de tien keer aan het slapen.

V: Als [verdachte] bij jou in huis kwam oppassen, was [betrokkene 1] daarbij?

A: Nee, met oppassen kwam ze niet mee.

V: Kreeg [aangeefster] wel eens cadeautjes van [verdachte] ?

A: Jawel.

V: Hoe vaak gebeurde dat ongeveer?

A: Als hij wat ging doen, dan ging [aangeefster] ook mee. Naar de McDonalds bijvoorbeeld.

V: [aangeefster] heeft verteld dat [verdachte] haar af en toe mee nam naar de McDonalds. Wat weet jij daarvan? A: Ja, dat ze daar heengingen om een broodje te eten. Verder geen bijzondere dingen. Als er naar de Gamma moest om dingen te kopen, dan duurde het lang. Dan zei ik er iets van en dan bleek dat ze naar de McDonalds waren geweest.

V: Hielp [verdachte] [aangeefster] naar jouw weten wel eens met haar haar?

A: Ja.

V: Op welke plaatsen gebeurde dat?

A: Of in de badkamer, of buiten, of de partytent. Kijk, [verdachte] was haar tweede papa.

6. Een in de wettelijke vorm door daartoe bevoegde opsporingsambtenaren opgemaakt proces-verbaal van verhoor getuige d.d. 12 november 2021 (…), voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven:

als verklaring van [getuige 3] :

V: Wanneer ben je gescheiden van [betrokkene 4] ?

A: [aangeefster] was 6, dus elf jaar geleden.

V: Hoe vaak zag jij [aangeefster] in de tijd na de scheiding?

A: Toen ik echt weg was, dat heeft nog een jaar geduurd, zag ik ze niet heel veel.

O: De volgende vragen hebben betrekking op de relatie tussen [aangeefster] en [verdachte] , en daarna ook de aangifte, de reden dat je hier zit.

V: Hoe was [aangeefster] met [verdachte] ? Hoe was hun relatie?

A: Ja op zich voor zover ik toen wist, best wel goed. [verdachte] heeft heel veel opgepast.

Wat er op de camping speelde, ben ik natuurlijk niet bij geweest. Op bepaald moment vertelde ze mij dat ze eigenlijk niet meer naar de camping wilde of naar mijn ex.

V: Wanneer vertelde ze dat? Dat ze niet meer naar de camping wilde?

A: Toen zat ik op de [b-straat] , dus dat moet een jaar of zes geleden zijn. Zes of zeven.

V: En gaf ze een reden? Waarom ze niet meer wilde?

A: Nee.

V: Hoe zei ze dat?

A: Heel timide. Dat ze niet meer die kant op wou. Dan was de week om, en moesten ze natuurlijk weer naar papa. En dan was het heel timide, niet boos. Meer timide, verdrietig eigenlijk. Het is geen prater.

V: Was dat bijzonder? Of had ze dat vaker?

A: In het begin had ze dat helemaal niet. Ze vond het bij mij leuk en ze vond het bij mijn ex leuk.

V: Je zegt dat [verdachte] vaak heeft opgepast op [aangeefster] . Waar bestond dat oppassen uit?

A: Dat was vooral na de scheiding, tussen de [verdachte] of na school. Zo tussen kwart over drie/half vier tot half vijf, als mijn ex thuis was. De werktijden van mijn ex waren toen veranderd. En eventueel vakanties natuurlijk, er moest toch gewerkt worden. En [verdachte] werkte niet.

O: Op een gegeven moment krijg je van [aangeefster] te horen dat [verdachte] haar misbruikt heeft.

V: Hoe ging dat gesprek?

A: Ze zat bij mij en mijn vriend op de bank. Op bepaald moment zegt ze "mama ik moet praten, ik moet iets zeggen". Ik zeg "brand los". Ze begint te huilen, te huilen, hysterisch. Ze zegt er is iets heel ergs gebeurd. Ze zei "ze hebben aan me gezeten". En het enige wat ik zeg is "Wie?". Ze begint nog harder te huilen. Dus ik zeg "Het is ome [verdachte] hè?". Toen knikte ze en zei ze ja.

V: Wat heeft [aangeefster] verteld over het gesprek met [betrokkene 5] ?

A: Dat ze [betrokkene 5] het als eerste verteld heeft, dat ze [betrokkene 5] vertrouwde en dat [betrokkene 5] ook zoiets had meegemaakt.

7. Een in de wettelijke vorm door een daartoe bevoegde opsporingsambtenaar opgemaakt proces-verbaal van bevindingen d.d. 1 november 2021 (…), voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven:

als relaas van verbalisant:

Op donderdag 28 oktober 2021 belde ik, verbalisant, [betrokkene 5] , geboren op [geboortedatum] 2003 te [plaats] , op om haar uit te nodigen als getuige. Hierbij vertelde ik dat wij haar graag zouden willen spreken over de aangifte van [aangeefster] , tegen een familielid van haar, inzake seksueel misbruik. Ik hoorde [betrokkene 5] zeggen dat zij eigenlijk niets weet over het vermeende misbruik. Toen ik haar vertelde dat [aangeefster] haar naam had genoemd als de eerste persoon die zij hierover had vertelde, hoorde ik [betrokkene 5] het volgende verklaren:

V: Wanneer vertelde [aangeefster] jou wat haar was overkomen?

A: Een maand voordat ze het aan haar ouders vertelde. In 2018 of 2019 was het. Welk deel van het jaar weet ik echt niet meer.

V: Wat was de aanleiding dat [aangeefster] het vertelde?

A: Ik vertelde haar mijn verhaal, over mijn ex-vriend, waarop zij begon te huilen. Ik vroeg waarom, toen vertelde ze dat haar oom haar misbruikt had.

V: Hoe was de gemoedtoestand van [aangeefster] toen ze het vertelde?

A: Ze moest huilen en was ook boos dat ze het niet eerder aan iemand had verteld.

V: Wat heb jij aan [aangeefster] verteld over "jouw verhaal"?

A: Ik ben jarenlang mishandeld door mijn ex-vriend, tot verkrachting aan toe. Toen begon [aangeefster] dus te huilen. Ik heb er ook echt bij haar op aangedrongen dat ze het iemand zou vertellen, aangifte zou doen.

8. Een proces-verbaal van verhoor getuige bij de raadsheer-commissaris belast met de behandeling van strafzaken bij het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, zittingsplaats Leeuwarden, d.d. 5 januari 2024 (…), voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven:

als verklaring van [getuige 4] :

Uw zusje was een stuk jonger. Moest er op haar gepast worden?

Zij moest nog naar school gebracht worden en kon niet alleen thuis blijven. Zij was daar of [verdachte] was bij ons thuis om op haar te passen. Ik weet dat [verdachte] dagelijks met [aangeefster] was, maar ik weet niet of dat bij ons thuis of bij hen thuis was.

U vertelde dat u bijna dagelijks bij [verdachte] en [betrokkene 1] was. Kreeg u weleens kadootjes van hen? Ja, maar niet zo vaak als mijn zusje kadootjes kreeg. Ik kreeg voornamelijk sigaretten van hen, omdat ik in die periode rookte. Van wat ik mij herinner is dat [aangeefster] vooral kleding kreeg van hen in die periode.”.

2.3

Het arrest van het hof bevat de volgende bewijsoverwegingen:

“Het standpunt van de verdediging

De raadsvrouw heeft volledige vrijspraak bepleit. Zij heeft daartoe aangevoerd dat steunbewijs voor de verklaring van de aangeefster ontbreekt.

Het oordeel van het hof

Betrouwbaarheid

Vooropgesteld wordt dat in alle strafzaken aangiftes kritisch en zorgvuldig moeten worden bezien. Behoedzaamheid geldt aanvullend in zedenzaken, waarin meestal naast de verklaringen van een slachtoffer en verdachte(n) geen verklaringen van direct betrokkenen voorhanden zijn. Verklaringen dienen onder meer te worden beoordeeld op consistentie, accuraatheid en volledigheid. Het enkele feit dat in verklaringen op punten tegenstrijdigheden voorkomen, maakt deze verklaringen op zichzelf nog niet onbetrouwbaar. Dit feit kan immers te wijten zijn aan de feilbaarheid van het menselijk geheugen of het gevolg zijn van emoties die zijn ontstaan door het delict of tijdsverloop. Het gaat om de totale indruk die de verklaringen maken en de wijze waarop zij zijn afgelegd.

[aangeefster] heeft zowel ten overstaan van de politie op 27 september 2019 (aangifte) als bij de raadsheer-commissaris op 5 januari 2024 verklaard dat verdachte in de tenlastegelegde periode (onder meer) meermalen haar borsten en vagina heeft betast, zijn vingers in haar vagina heeft gebracht en haar vagina heeft gelikt. Verder heeft hij één keer geprobeerd zijn geslachtsdeel in haar vagina te duwen, maar dat lukte niet. Ook heeft hij gevraagd of zij hem wilde pijpen. Dat wilde aangeefster niet. Verdachte stopte toen omdat er mensen aan kwamen lopen. De seksuele handelingen vonden plaats in het ouderlijk huis, op de camping, in het bos in [plaats] en in bossen tussen [plaats] en [plaats] .

Evenals de rechtbank is het hof van oordeel dat de verklaringen die aangeefster bij de politie en later ook bij de raadsheer-commissaris heeft afgelegd betrouwbaar zijn. De verklaringen die zij heeft afgelegd omtrent de tenlastegelegde ontuchtige handelingen zijn in de kern consistent, authentiek en voldoende gedetailleerd.

Aan de oprechtheid en betrouwbaarheid van de verklaringen van aangeefster draagt bij dat aangeefster zich niet enkel negatief heeft uitgelaten over verdachte. Zo heeft zij ten overstaan van de raadsheer-commissaris verklaard: ‘Het was een goeie vent, hij gaf me toen alles wat mijn hartje begeerde. Hij was er voor me en verder niemand. Misschien dat ik daarom niet durfde te weigeren. Hij heeft me opgevangen, maar misschien niet op de beste manier’.

Ook geeft aangeefster in haar verklaringen duidelijk aan wat er wel is gebeurd, maar ook wat er niet is gebeurd. Zij benoemt bij de raadsheer-commissaris nadrukkelijk dat zij verdachte niet heeft gepijpt en dat zij boos is dat de ex-vrouw van verdachte, getuige [betrokkene 1] [A-G: roepnaam [betrokkene 1] ], heeft verklaard dat dit wel is gebeurd. Ook heeft zij besloten dat zij geen contact meer wil met getuige [betrokkene 1] , omdat zij ‘slecht praat’ over verdachte en onjuiste dingen vertelt over wat er gebeurd zou zijn.

Daarnaast draagt aan de betrouwbaarheid van de verklaringen bij de wijze waarop aangeefster ertoe is gekomen om over de tenlastegelegde handelingen te verklaren. Aangeefster heeft verklaard dat zij er op haar twaalfde door de seksuele voorlichting op school achter was gekomen dat wat verdachte bij haar deed niet normaal was en dat zij toen ook bij verdachte heeft aangegeven dat zij het niet meer wilde. Eind 2018 heeft aangeefster als eerste haar vriendin [betrokkene 5] , getuige [betrokkene 5] , verteld dat zij is misbruikt door verdachte. Getuige [betrokkene 5] heeft hierover verklaard dat aangeefster begon te huilen toen getuige haar vertelde dat zij was mishandeld en verkracht door haar ex-vriend. Toen [betrokkene 5] vroeg waarom aangeefster huilde vertelde zij huilend dat haar oom haar misbruikt had. Aangeefster was bang om het aan haar moeder te vertellen, maar omdat haar vriendin haar zei dat ze dit moest delen met haar ouders heeft aangeefster het begin maart 2019 ook aan haar moeder verteld. Haar moeder, [getuige 3] , heeft hierover verklaard dat aangeefster op de vraag of iemand haar heeft aangeraakt ‘ja’ knikte, dat aangeefster ‘ja’ knikte op de vraag of het [verdachte] (het hof begrijpt: verdachte) was en dat aangeefster hard moest huilen.

Het hof acht de verklaringen van aangeefster en de wijze waarop zij uiteindelijk tot het afleggen van een getuigenverklaring bij de politie komt oprecht en navolgbaar. De verklaringen van aangeefster acht het hof dan ook bruikbaar voor het bewijs en het hof zal haar verklaringen als uitgangspunt nemen bij de beoordeling van de tenlastegelegde ontucht.

Steunbewijs

Voor een bewezenverklaring is verder vereist dat er sprake is van ander bewijs dat de verklaringen van aangeefster ondersteunt, en of aldus wettig en overtuigend bewezen kan worden dat verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan het plegen van ontucht met [aangeefster] . Het hof is van oordeel dat de verklaringen van aangeefster over feiten en omstandigheden die met de ontuchtige handelingen contextueel verband houden, in voldoende mate in andere bronnen in het dossier bevestiging vinden. Er is kortom voldoende steunbewijs voor de verklaringen van aangeefster. Het hof zal dit steunbewijs hierna bespreken.

Steunbewijs ziet het hof allereerst in de verklaring van [getuige 1] . Zij heeft verklaard over wat zij zelf heeft waargenomen in de zomervakantie van 2013 op de camping in [plaats] . Toen zij die bewuste dag de deur van de blokhut (met daarin het sanitair) van verdachte opende, zag zij daar verdachte samen met aangeefster. Zij zag dat aangeefster op de wc zat en dat verdachte op een afstand van ongeveer 30 centimeter voor haar stond met zijn kruis ter hoogte van haar gezicht. Hij stond op een logische afstand tot de wc voor als hij daar zou gaan plassen, maar dat kon in dit geval niet, omdat aangeefster daar zat. Zij zag dat verdachte snel zijn broek dicht maakte en zich omdraaide. [getuige 1] is vervolgens zelf gelijk naar buiten gelopen. Zij had meteen het idee dat het niet klopte en was er door van slag. [getuige 1] heeft verklaard dat zij wel met [betrokkene 6] en haar ex-man over het voorval heeft gesproken, maar uiteindelijk niets tegen anderen heeft gezegd, omdat zij ‘het niet hard kon maken’. Bij de raadsheer-commissaris heeft zij volhard in haar verklaring.

Deze verklaring biedt concrete steun voor de gedragingen die aan verdachte ten laste zijn gelegd, nu uit de verklaring van aangeefster volgt dat de seksuele handelingen ook in de blokhut plaatsvonden. Dat aangeefster wanneer zij in september 2019 aangifte doet, over een lange periode waarin verdachte haar heeft misbruikt toen zij nog een stuk jonger was, niet uit zichzelf over dit voorval heeft verklaard en zij daar tijdens het verhoor bij de raadsheer-commissaris op 5 januari 2024 desgevraagd geen herinnering aan heeft, doet onder die omstandigheden geen afbreuk aan de waarde van de verklaring van [getuige 1] als steunbewijs. Het hof heeft geen reden om aan de juistheid en betrouwbaarheid van de verklaring van [getuige 1] te twijfelen.

Verder ondersteunen de verklaringen van verschillende getuigen de verklaring van aangeefster over de plaatsen waar de ontuchtige handelingen plaatsvonden, de gang van zaken en de context.

Aangeefster heeft hierover onder meer verklaard dat:

- verdachte na de scheiding van haar ouders heel regelmatig op haar paste. Dit gebeurde (vooral) thuis bij aangeefster in [plaats] en op de camping [A] in [plaats] . Voor de scheiding was er niets aan de hand;

- verdachte haar cadeautjes gaf, zoals eten van de McDonalds of een (verrassings)ei bij het tankstation, maar dat zij altijd als zij iets kreeg daar een seksuele handeling voor terug moest doen.

De ouders van aangeefster, getuigen [getuige 2] en [getuige 3] , haar zus, [getuige 4] en [getuige 1] hebben bevestigd dat verdachte in de tenlastegelegde periode heel regelmatig op aangeefster heeft gepast. Dit ondersteunt de onderdelen van de verklaring van aangeefster dat in de periode dat het misbruik plaatsvond verdachte op haar paste. De vader van aangeefster heeft daarbij ook verklaard dat verdachte en aangeefster weleens samen weggingen en dan wel lang wegbleven. Dit past bij de verklaring van aangeefster dat verdachte haar (in zijn auto) meenam naar de McDonalds en daarna naar het bos waar dan seksuele handelingen plaatsvonden. De getuigen [getuige 2] , [getuige 1] en [getuige 4] bevestigen ook dat aangeefster in die periode cadeautjes, zoals McDonalds, van verdachte kreeg.

Illustratief in dit verband zijn verder nog de verklaring van de vader van aangeefster die heeft verklaard dat zijn dochter het oogappeltje van verdachte was en hij voor haar een tweede papa was, en daarnaast de verklaring van [getuige 1] die heeft verklaard dat verdachte en aangeefster toen zij 8-9-10 jaar was ‘vrij close’ waren.

De verklaring van verdachte dat hij absoluut niet op aangeefster heeft gepast, dat zij één keer samen naar de McDonalds zijn geweest en dat zij verder nooit iets samen deden, acht het hof dan ook ronduit ongeloofwaardig.

Ten slotte zijn de verklaringen van de vriendin van aangeefster, getuige [betrokkene 5] , en de moeder van aangeefster, getuige [getuige 3] , van belang. Zij bevestigen de gang van zaken rondom de door aangeefster geschetste ‘disclosure’ en hebben waargenomen dat aangeefster op dat moment geëmotioneerd was. Ook volgt uit de verklaring van de moeder van aangeefster dat aangeefster zo’n zes of zeven jaar geleden (het hof begrijpt: in 2014/2015 toen aangeefster tien of elf jaar oud was) heel timide, verdrietig eigenlijk, heeft verteld dat ze eigenlijk niet meer naar de camping wilde of naar haar ex-man.

Op grond van het voorgaande komt het hof tot de conclusie dat er voldoende bewijs is dat de geloofwaardige verklaring van [aangeefster] ondersteunt. Evenals de rechtbank oordeelt het hof dat aan het bewijsminimum is voldaan.”

3 Het middel

3.1

Het middel bevat in de kern bezien de klacht dat de bewezenverklaring uitsluitend is gebaseerd op de verklaring van de [aangeefster] (hierna: de aangeefster), zodat niet is voldaan aan het bewijsminimumvereiste als bedoeld in art. 342 lid 2 Sv, althans dat het oordeel van het hof dat aan dat vereiste is voldaan niet begrijpelijk is. In de toelichting op het middel wordt per afzonderlijk bewijsmiddel betoogd dat het hof daaraan niet de benodigde steun heeft kunnen ontlenen.

Het beoordelingskader

3.2

Volgens art. 342 lid 2 Sv kan het bewijs dat de verdachte het tenlastegelegde feit heeft begaan door de rechter niet uitsluitend worden aangenomen op basis van de verklaring van één getuige. Deze bepaling, die betrekking heeft op de tenlastelegging als geheel en niet op een onderdeel daarvan, strekt ter waarborging van de deugdelijkheid van de bewijsbeslissing, in die zin dat art. 342 lid 2 Sv de rechter verbiedt tot een bewezenverklaring te komen als de door één getuige naar voren gebrachte feiten en omstandigheden op zichzelf staan en onvoldoende steun vinden in ander bewijsmateriaal. De vraag of aan het bewijsminimum is voldaan, laat zich volgens de Hoge Raad niet in algemene zin beantwoorden, maar vereist een beoordeling van de concrete omstandigheden van het geval. De rechtspraak van de Hoge Raad over (de toepassing van) art. 342 lid 2 Sv heeft dan ook een sterk casuïstisch karakter.

3.3

Uit die rechtspraak kan echter wel worden afgeleid dat het steunbewijs geen betrekking hoeft te hebben op de tenlastegelegde gedraging of de betrokkenheid van de verdachte daarbij. Wel dient een niet te ver verwijderd verband te bestaan tussen de verklaring van, in dit geval, de aangeefster en het steunbewijs. Het moet gaan om feiten en omstandigheden die “op relevante wijze” in verband staan met de inhoud van de verklaring van de aangeefster. Verder geldt dat verklaringen die afkomstig zijn van dezelfde bron – dus tot de aangeefster herleidbare verklaringen van horen zeggen – onvoldoende steun bieden voor een bewezenverklaring. Wanneer een dergelijke verklaring óók een eigen waarneming bevat over de emotionele of fysieke toestand van de aangeefster op het moment dat het strafbare feit plaatsvindt of vlak daarna, kan wel sprake zijn van de vereiste voldoende steun. Een kort tijdsverloop na het strafbare feit lijkt echter geen hard vereiste voor het als steunbewijs kunnen dienen van een getuigenverklaring over waargenomen emoties.

3.4

Opmerking verdient tot slot nog dat het bij de in cassatie aan te leggen toets of aan het bewijsminimum is voldaan, van belang kan zijn of de feitenrechter zijn oordeel dat dat het geval is, nader heeft gemotiveerd.

De bespreking van het middel

3.5

In de onderhavige zaak heeft het hof gemotiveerd uiteengezet dat en waarom naar zijn oordeel de als betrouwbaar aangemerkte verklaringen van de aangeefster in voldoende mate steun vinden in andere bronnen, zodat is voldaan aan het bewijsminimum van art. 342 lid 2 Sv.

3.6

Het hof heeft onder meer geoordeeld dat de verklaring van de aangeefster, wat betreft de plaatsen waar de ontuchtige handelingen plaatsvonden, de gang van zaken en de context, worden ondersteund door de verklaringen van haar ouders, zus en de [getuige 1] . Volgens de steller van het middel zijn die verklaringen “te algemeen van aard om als steunbewijs te dienen (…), althans deze verklaring [A-G: de verklaring van de aangeefster] in voldoende mate te steunen”. Daartoe wordt aangevoerd dat de door het hof aangehaalde feiten en omstandigheden die uit deze verklaringen blijken “te weinig discrimineren tussen een ‘schuldig’- en ‘onschuldigscenario’”.

3.7

De tot het bewijs gebezigde verklaringen van de aangeefster houden onder meer in dat de verdachte haar heeft misbruikt in een periode dat hij vaak op haar paste en zij vaak cadeaus, zoals eten van de McDonalds, van de verdachte kreeg, maar dat daar altijd een tegenprestatie aan was verbonden, namelijk een seksuele handeling. Verder volgt uit haar verklaringen dat het misbruik plaatsvond op verschillende plekken, waaronder (in verdachtes auto) in het bos, nadat de verdachte haar had meegenomen naar de McDonalds.

3.8

Zowel de vader (bewijsmiddel 5), moeder (bewijsmiddel 6) en zus van de aangeefster (bewijsmiddel 8), als [getuige 1] (bewijsmiddelen 3 en 4) hebben verklaard dat de verdachte in de bewezen verklaarde periode heel regelmatig op de aangeefster paste. Haar vader en zus hebben daarnaast ook verklaard dat de aangeefster in die periode cadeaus van de verdachte kreeg, zoals, volgens haar vader, bijvoorbeeld McDonalds [A-G: ik begrijp: eten van de McDonalds]. De vader van de aangeefster heeft verder ook nog verklaard dat de aangeefster met de verdachte mee ging als hij iets ging doen, dat het soms lang duurde en dat, als hij daar iets van zei, bleek dat zij naar de McDonalds waren geweest.

3.9

Deze verklaringen bevestigen de verklaringen van de aangeefster, anders dan de steller van het middel betoogt, niet op algemene onderdelen, maar op verschillende specifieke punten die, in de context van de door aangeefster afgelegde verklaringen over de ten laste gelegde seksuele gedragingen, als wezenlijk zijn aan te merken. Hetgeen de aangeefster heeft verklaard over het oppassen, het ontvangen van cadeaus en de bezoeken aan McDonalds houdt immers nauw verband met het gepleegde misbruik. Dat misbruik, zo volgt uit haar verklaringen, vond namelijk plaats als de verdachte op haar paste, als tegenprestatie voor de cadeaus die de aangeefster van de verdachte ontving en ook nadat de aangeefster met de verdachte naar de McDonalds was geweest.

3.10

Met betrekking tot de tot het bewijs gebezigde verklaring van de vader van aangeefster merk ik tot slot nog op dat ik, anders dan de steller van het middel, meen dat het hof daaruit niet onbegrijpelijk heeft kunnen afleiden dat “de verdachte en aangeefster weleens samen weggingen en dan wel lang wegbleven”. Dat het hof die verklaring in verband brengt met hetgeen de aangeefster heeft verklaard over de McDonalds bezoeken acht ik evenmin onbegrijpelijk, aangezien haar vader het lange wegblijven van de aangeefster en de verdachte zelf ook relateert aan die bezoeken.

3.11

Gelet op het voorgaande, acht ik het oordeel van het hof dat de hiervoor genoemde (onderdelen van de) verklaringen van de ouders en zus van de aangeefster en [getuige 1] de belastende verklaringen van de aangeefster op verschillende (specifieke) onderdelen ondersteunen, niet onbegrijpelijk. De steller van het middel lijkt er, gelet op hetgeen zij aanvoert over het, in haar optiek, niet discriminerende karakter van deze (onderdelen van deze) bewijsmiddelen, aan voorbij te gaan dat de verdachte niet alleen heeft ontkend dat hij de aangeefster heeft misbruikt, maar ook dat hij op haar heeft gepast en dat hij haar meermalen heeft meegenomen naar de McDonalds. Door of namens de verdachte is met andere woorden geen scenario gepresenteerd dat slechts op onderdelen afwijkt van de lezing van de aangeefster, zodat ik reeds hierom hetgeen in de schriftuur naar voren wordt gebracht over het ontbrekende discriminerende karakter van deze bewijsmiddelen, niet kan volgen. Voor zover de steller van het middel in de schriftuur een dergelijk scenario presenteert, merk ik nog op dat zo’n scenario niet pas voor het eerst in cassatie naar voren kan worden gebracht.

3.12

Het komt mij voor dat het hiervoor besproken bewijsmateriaal, in onderlinge samenhang bezien, reeds de vereiste benodigde steun aan de verklaringen van de aangeefster geeft, zodat met het bezigen daarvan tot het bewijs al is voldaan aan het bewijsminimumvereiste als bedoeld in art. 342 lid 2 Sv.

3.13

Een en ander maakt dat het middel voor het overige geen bespreking meer behoeft. Desalniettemin merk ik, wat betreft de overige (onderdelen van de) door het hof gebezigde bewijsmiddelen, ten overvloede nog het volgende op.

3.14

De tot het bewijs gebezigde verklaringen van [getuige 1] hebben, naast het voorgaande, ook betrekking op een door haar waargenomen situatie in de blokhut van de verdachte. Zij trof de aangeefster en de verdachte samen, op een zeer korte afstand van elkaar, aan in die blokhut, waarbij de aangeefster op het toilet zat (A-G: uit de overige, niet tot het bewijs gebezigde, inhoud van deze getuigenverklaringen begrijp ik dat de aangeefster aangekleed was), terwijl de verdachte voor haar stond met zijn kruis voor haar gezicht. Op het moment dat de getuige binnenkwam deed de verdachte zijn broek, die daarvoor dus kennelijk geopend was, snel dicht.

3.15

Weliswaar blijkt uit dit gedeelte van de verklaringen van [getuige 1] , zoals door de steller van het middel wordt betoogd, niet daadwerkelijk van een seksuele handeling tussen de aangeefster en de verdachte of “van een gedraging die terugkomt in de bewezenverklaring”, maar een en ander maakt niet dat het hof geen enkele steun aan dit gedeelte van die verklaringen heeft kunnen ontlenen. Dat de aangeefster niet over dit specifieke incident heeft verklaard en zich een en ander ten tijde van haar verhoor bij de raadsheer-commissaris ook niet kan herinneren, zoals het hof ook erkent, staat daar evenmin aan in de weg. [getuige 1] verklaart immers over een zeer opmerkelijke situatie met een, naar het kennelijke, en mijn inziens niet onbegrijpelijke, oordeel van het hof, seksuele strekking, op een plek (de blokhut) waar, zoals het hof heeft overwogen, het seksuele misbruik volgens de aangeefster ook heeft plaatsgevonden. Van een te ver verwijderd verband tussen de verklaringen van de aangeefster en van [getuige 1] is dan ook geen sprake. Het oordeel van het hof dat ook dit gedeelte van de verklaringen van [getuige 1] steun biedt aan de verklaringen van de aangeefster, acht ik gelet op het voorgaande niet onbegrijpelijk.

3.16

Wat betreft de vaststelling van het hof dat het misbruik ook heeft plaatsgevonden in de blokhut van de verdachte, merk ik nog het volgende op. Dat het misbruik op die plek heeft plaatsgevonden blijkt, als gezegd, uit de bewijsoverweging van het hof, maar met de steller van het middel meen ik dat die vaststelling niet uit de gebezigde bewijsmiddelen volgt. Ook heeft het hof niet (met voldoende precisie) het wettige bewijsmiddel aangeduid waaraan die redengevende omstandigheid is ontleend. Op zichzelf wordt hierover terecht geklaagd.

3.17

Een blik achter de papieren muur leert echter dat uit de als eerste bewijsmiddel gebezigde verklaring van de aangeefster volgt dat de verdachte op de camping, in zijn blokhut, met de aangeefster in bad is geweest, zij beiden naakt waren en dat de verdachte haar toen ook aanraakte. Uit de door de aangeefster ten overstaan van de raadsheer-commissaris afgelegde en als tweede bewijsmiddel gebezigde verklaring blijkt verder nog dat het samen in bad gaan “een stuk of vier keer [is] gebeurd”. Er kan geen twijfel over bestaan dat het hof de vaststelling over de blokhut heeft ontleend aan deze beide, tot het bewijs gebezigde, verklaringen van de aangeefster. Kennelijk heeft het hof de hiervoor aangehaalde passages abusievelijk niet (ook) tot het bewijs gebezigd. Gelet hierop en in aanmerking genomen dat de stukken van het geding ter terechtzitting in hoger beroep van 31 januari 2025 (in verkorte vorm) zijn voorgehouden, heeft de verdachte niet een voldoende rechtens te respecteren belang bij cassatie op dit punt.

3.18

Tot slot nog een enkel woord over de tot het bewijs gebezigde verklaringen van de getuige [betrokkene 5] en de moeder van de aangeefster over de onthulling van het misbruik. Uit die verklaringen volgt dat de aangeefster eerst getuige [betrokkene 5] heeft verteld over het misbruik en vervolgens haar moeder en dat zij beide keren moest huilen. Ik begrijp hetgeen de steller van het middel ten aanzien van deze bewijsmiddelen aanvoert zo, dat het oordeel van het hof dat ook die (onderdelen van die) verklaringen steun bieden aan de belastende verklaringen van de aangeefster onbegrijpelijk is, omdat er tussen het einde van de pleegperiode en het moment waarop de emoties door de getuigen zijn waargenomen een periode van enkele jaren gelegen is.

3.19

Deze beide getuigen bevestigen, zoals het hof heeft overwogen, de gang van zaken rondom de door de aangeefster geschetste onthulling van het misbruik en hebben waargenomen dat de aangeefster geëmotioneerd was toen zij over het misbruik door de verdachte vertelde. Het moment waarop zij die emoties hebben waargenomen dateert, zo leid ik uit de overige inhoud van het dossier af, van ongeveer twee jaar na het eindigen van het misbruik. Anders dan de steller van het middel, meen ik dat enkel dat tijdsverloop niet met zich brengt dat iedere ondersteunde bewijskracht aan die verklaringen is komen te ontvallen. In dat verband merk ik op dat, zoals in randnr. 3.3 reeds naar voren is gebracht, een kort tijdsverloop na het strafbare feit geen harde eis is voor het als steunbewijs kunnen dienen van een getuigenverklaring over waargenomen emoties. Verder is van belang dat in dit geval een aannemelijk verband bestaat tussen de waargenomen emoties en het bewezen verklaarde feit: die emoties zijn waargenomen op het moment dat de aangeefster voor het eerst tegen personen in haar omgeving, eerst tegen [betrokkene 5] en vervolgens tegen haar moeder, over het misbruik vertelde. Al met al meen ik dat niet gezegd kan worden dat deze beide verklaringen in een te ver verwijderd verband staan tot de belastende verklaringen van de aangeefster. Het hof heeft de door beide getuigen waargenomen emoties dan ook mede in aanmerking kunnen nemen bij zijn oordeel dat voldoende steunbewijs voorhanden is.

3.20

Bij zijn oordeel dat de tot het bewijs gebezigde verklaringen van aangeefster voldoende steun vinden in het overige gebezigde bewijsmateriaal heeft het hof in aanmerking genomen dat de moeder van de aangeefster ook heeft verklaard dat de aangeefster, toen zij naar het hof begrijpt tien of elf jaar oud was, heel timide, verdrietig eigenlijk, heeft verteld dat ze eigenlijk niet meer naar de camping wilde. De steller van het middel stelt zich op het standpunt dat de door de moeder van de aangeefster gedane waarneming “te summier en algemeen [is] om een (voldoende) heftige emotie of fysieke toestand aan te ontlenen die redelijkerwijs aan het bewezenverklaarde te relateren is”.

3.21

Weliswaar is deze door de moeder ook gedane waarneming van de gemoedstoestand van de aangeefster van een andere orde dan de door haar ten tijde van de onthulling van het misbruik waargenomen emoties (hysterisch huilen), maar zulks maakt mijn inziens niet dat het hof geen enkele bewijsbetekenis aan dit onderdeel van die verklaring heeft kunnen toekennen. Het betreft een, in de bewezen verklaarde periode gedane, eigen waarneming van een bepaalde gemoedstoestand van de aangeefster, die te relateren is aan het bezoeken van de camping, zijnde één van de plekken waar het misbruik volgens de aangeefster heeft plaatsgevonden. Die waargenomen gemoedstoestand houdt, met andere woorden, direct verband met het bezoeken van een plek waar het misbruik plaatsvond. Zodoende kan, anders dan de steller van het middel betoogt, mijn inziens niet gezegd worden dat die waarneming niet te relateren is aan het bewezenverklaarde. Ik meen dan ook dat het hof ook aan dit gedeelte van de verklaring enige ondersteunde bewijskracht heeft kunnen ontlenen. Ook in dit opzicht is het oordeel van het hof over het aanwezige steunbewijs niet onbegrijpelijk. Dat oordeel is evenmin ontoereikend gemotiveerd. Ik zie, anders dan de steller van het middel, niet in waarom het hof, gelet op het hetgeen ter terechtzitting in hoger beroep is aangevoerd over dit onderdeel van deze getuigenverklaring, gehouden zou zijn tot een nadere motivering. Het in hoger beroep gevoerde verweer houdt, wat betreft dit gedeelte van de getuigenverklaring, immers niet meer in dan dat de aangeefster niet over het niet meer willen bezoeken van de camping heeft verklaard en door de vader van de aangeefster een andersluidende verklaring is afgelegd.

3.22

Kortom, in het onderhavige geval kan niet worden gezegd dat de tot het bewijs gebezigde verklaringen van de aangeefster onvoldoende steun vinden in het overige bewijsmateriaal. Het oordeel van het hof dat is voldaan aan het bewijsminimum van art. 342 lid 2 Sv geeft geen blijk van een onjuiste rechtsopvatting en is niet onbegrijpelijk.

3.23

Het middel faalt.

4 Slotsom

4.1

Het middel faalt en kan worden afgedaan met een op art. 81 lid 1 RO gebaseerde overweging.

4.2

Ambtshalve heb ik geen gronden aangetroffen die tot vernietiging van de bestreden uitspraak aanleiding behoren te geven.

4.3

Deze conclusie strekt tot verwerping van het beroep.

De procureur-generaal

bij de Hoge Raad der Nederlanden

A-G

HR 13 juli 2010, ECLI:NL:HR:2010:BM2452, NJ 2010/515, m.nt. M.J. Borgers, rov. 2.4. Dit betreft inmiddels een standaardoverweging, die in zaken over het bewijsminimumvoorschrift telkens wordt herhaald. Zie meest recentelijk HR 30 juni 2026, ECLI:NL:HR:2026:1002, rov. 2.3. Zie bijvoorbeeld HR 10 juni 2014, ECLI:NL:HR:2014:1354, NJ 2014/329, m.nt. N. Rozemond en HR 15 mei 2018, ECLI:NL:HR:2018:717, NJ 2018/298, m.nt. N. Rozemond. Zie ook G.J.M. Corstens, Het Nederlands strafprocesrecht, bewerkt door P.A.M. Verrest, Deventer: Wolters Kluwer 2026, p. 760. Vgl. HR 26 januari 2010, ECLI:NL:HR:BK2094, NJ 2010/512, m.nt. M.J. Borgers, rov. 3.4 en HR 5 september 2023, ECLI:NL:HR:2023:1152, rov. 2.4. Corstens/Verrest, p. 760-761. Vgl. HR 19 mei 2015, ECLI:NL:HR:2015:1247, NJ 2015/489, m.nt. M.J. Borgers, rov. 2.4. HR 12 november 2013, ECLI:NL:HR:2013:1158, NJ 2014/252, m.nt. J.M. Reijntjes (emoties vlak na ontucht), HR 2 juli 2013, ECLI:NL:HR:2013:150, NJ 2013/515, m.nt. J.M. Reijntjes (emoties tijdens gedwongen prostitutie), HR 22 april 2014, ECLI:NL:HR:2014:957, NJ 2014/328, m.nt. N. Rozemond (waarneming emoties en verkrampte houding kort na mishandeling), HR 9 december 2014, ECLI:NL:HR:2014:3549, NJ 2015/485, m.nt. M.J. Borgers (hevige emoties waargenomen tijdens telefonische bedreiging) en HR 10 juli 2018, ECLI:NL:HR:2018:1117, NJ 2019/23, m.nt. N. Rozemond, rov. 2.4 (hevige emoties kort na aanranding). Zie HR 20 september 2022, ECLI:NL:HR:2022:1262 (art. 81 RO) (emoties tijdens onthulling 6 weken na het bewezen verklaarde feit), HR 27 juni 2023, ECLI:NL:HR:2023:946, NJ 2023/299, m.nt. Jörg (emoties na benaderingspoging verdachte twee jaar na de bewezen verklaarde gedraging) en HR 18 juni 2024, ECLI:NL:HR:2024:1347 (emoties tijdens onthulling twee weken na bewezen verklaarde feit) (art. 81 RO). HR 13 juli 2010, ECLI:NL:HR:2010:BM2452, NJ 2010/515, m.nt. M.J. Borgers, rov. 2.4. HR 2 april 2013, ECLI:NL:HR:2013:BZ5960, NJ 2013/383, m.nt. J.M. Reijntjes, rov. 2.4, HR 7 juni 2016, ECLI:NL:HR:2016:1005, NJ 2016/430, m.nt. P.H.P.H.M.C. van Kempen, rov. 2.5.3 en HR 3 juli 2018, ECLI:NL:HR:2018:1053, NJ 2018/327, rov. 4.6.2.