Strafrecht overig
Conclusie AG. Poging tot afpersing van Ahold Delhaize door te dreigen met vergiftiging van producten in…
Parket bij de Hoge Raad, 17 november 2026
ECLI:NL:PHR:2026:1123 · Parket bij de Hoge Raad · 17 november 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/parket-bij-de-hoge-raad/strafrecht/strafrecht-overig/ecli-nl-phr-2026-1123
Zaakgegevens
Op 17 november 2026 heeft het Parket bij de Hoge Raad een conclusie genomen in een zaak over strafrecht.
- Instantie
- Parket bij de Hoge RaadParket bij de Hoge RaadHet onafhankelijke parket van de procureur-generaal en de advocaten-generaal, die de Hoge Raad adviseren in conclusies.Meer uitleg
- Datum uitspraak
- 17 november 2026
- Datum publicatie
- 17 november 2026
- Zaaknummer
- 25/00118
- Rechtsgebied
- Strafrecht » Strafrecht overig
- ECLI
- ECLI:NL:PHR:2026:1123
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Conclusie AG. Poging tot afpersing van Ahold Delhaize door te dreigen met vergiftiging van producten in supermarkt met dodelijk middel (art. 317 Sr). 1 en 3. Klachten over afwijzing verzoek tot horen van deskundige gedaan op regiezitting (M1) en (voorwaardelijk) bij pleidooi (M3). Bijstelling voor deskundigen die voortvloeit uit Post-Keskin-arrest is volgens AG niet van toepassing, nu deskundigenrapport niet ten grondslag ligt aan bewezenverklaring en door verdediging betwiste onderdelen evenmin zijn gebruikt bij verwerping alternatief scenario van verdachte. Afwijzing verzoek is voorts niet onbegrijpelijk en toereikend gemotiveerd. Voor zover sprake is van ‘ontlastende’ getuige, levert afwijzende beslissing hof geen schending van art. 6 EVRM op. 2. Ook gebruik van één (niet betwiste) passage uit deskundigenverklaring i.h.k.v. motivering verwerping alternatief scenario levert geen schending van art. 6 EVRM op. Conclusie strekt tot verwerping van het beroep.
Conclusie
PROCUREUR-GENERAAL
BIJ DE
HOGE RAAD DER NEDERLANDEN
Nummer 25/00118
Zitting 17 november 2026
CONCLUSIE
P.T.C. van Kampen
In de zaak
[verdachte] ,
geboren in [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1996,
hierna: de verdachte
1 Het cassatieberoep
Bij arrest van 15 januari 2025 (parketnr. 23-000674-20) heeft het gerechtshof Amsterdam het vonnis van de rechtbank Noord-Holland van 21 februari 2020 – voor zover aan het oordeel van het hof onderworpen – bevestigd, behalve voor wat betreft de opgelegde gevangenisstraf en de kwalificatie van feit 1. Daarnaast heef het hof de gronden aangevuld door een deel van de bewijsoverweging en een bewijsmiddel te schrappen en te reageren op een in hoger beroep gevoerd bewijsverweer en een voorwaardelijk verzoek. Aldus is de verdachte wegens (feit 1) “poging tot afpersing” en (feit 2) “het vervaardigen en voorhanden hebben van gegevens, wetende dat zij bestemd zijn tot het namaken van bankbiljetten, meermalen gepleegd” veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van dertig maanden, met aftrek van voorarrest.
Het cassatieberoep is ingesteld namens de verdachte. De advocaat M. Berndsen heeft drie middelen van cassatie voorgesteld.
2 De zaak in het kort
In november 2016 is namens het bedrijf Ahold Delhaize aangifte gedaan van afpersing. Op 3, 11 en 24 november 2016 heeft zij e-mails ontvangen waarin – kort samengevat – stond dat drie filialen van de supermarkt Albert Heijn en het hoofdkantoor een pakket zouden ontvangen met daarin de zeer giftige stof “2,4-Dinitrophenol” en dat Ahold Delhaize binnen tien dagen na ontvangst van de pakketten een bedrag van € 377.777 moest overmaken naar een bitcoinadres. Als dat niet zou gebeuren, zouden er producten in de filialen met deze stof worden “vergiftigd”. De vier pakketten zijn onderschept en bevatten – zo bleek uit onderzoek – een stof die bij inname vanaf een bepaalde dosis dodelijk kan zijn. De verzending van deze pakketten kon worden gelinkt aan twee accounts op de darkwebsite [website] , waarvan de verdachte – na een eerdere ontkenning – uiteindelijk heeft bekend dat hij deze twee accounts heeft aangemaakt.
De verdachte heeft vervolgens in een politieverhoor en ter terechtzitting in eerste aanleg verklaard dat hij deze accounts heeft aangemaakt onder bedreiging van een persoon genaamd [betrokkene 1] en dat hij beide accounts direct na het aanmaken aan deze [betrokkene 1] heeft overgedragen. De verdachte heeft ook verklaard dat hij niets te maken heeft met de daaropvolgende poging tot afpersing. Ter onderbouwing van dit alternatief scenario van de verdachte heeft de verdediging kort voor de inhoudelijke behandeling van de zaak in eerste aanleg een usb-stick overgelegd met daarop afbeeldingen van een computerscherm die de overdracht van de accounts zouden ondersteunen.
In hoger beroep heeft – op verzoek van de verdediging – nader deskundigenonderzoek plaatsgevonden naar de authenticiteit van de schermafbeeldingen op de usb-stick. Het hof heeft – in navolging van de rechtbank – geoordeeld dat de verklaringen van de verdachte dat hij niets te maken heeft met de poging tot afpersing en slechts heeft gehandeld onder bedreiging van [betrokkene 1] als ongeloofwaardig moeten worden aangemerkt en geoordeeld dat het alternatief scenario van de verdediging niet aannemelijk is geworden.
De cassatiemiddelen richten zich – kort gezegd – op de nasleep van het in hoger beroep op verzoek van de verdediging uitgevoerde deskundigenonderzoek. Het eerste cassatiemiddel bevat de klacht dat het hof het bij pleidooi (op 17 december 2024) gedane (voorwaardelijke) verzoek om ten aanzien van de deskundige het ondervragingsrecht te mogen uitoefenen, ten onrechte, althans ontoereikend gemotiveerd heeft afgewezen. Het tweede cassatiemiddel meent dat het hof, door de (volgens de steller van het middel “doorslaggevende”) verklaringen van deze deskundige voor het bewijs te gebruiken dan wel te betrekken bij de niet-aanvaarding van het alternatief scenario, het ondervragingsrecht van de verdachte, althans diens recht op een eerlijk proces heeft geschonden. Het derde cassatiemiddel klaagt eveneens over schending van het ondervragingsrecht, maar dan in relatie tot de afwijzing van het verzoek tot het horen van de deskundige zoals dat ter (regie)zitting van 16 februari 2024 is gedaan (en door het hof is afgewezen) Voordat ik aan de bespreking van de middelen toekom, zal ik eerst in meer detail stilstaan bij het procesverloop en daarna bij de bewezenverklaring en de bewijsvoering.
3 Het procesverloop
Tegen het vonnis in eerste aanleg is namens de verdachte op 2 maart 2020 hoger beroep ingesteld. Op 16 maart 2020 heeft de raadsman van de verdachte een appelschriftuur als bedoeld in art. 410 Sv ingediend. Die houdt onder meer het volgende in:
“Onderzoekswensen
De rechtbank heeft geen geloof gehecht aan de authenticiteit van de beeldschermfoto’s. De rechtbank formuleert het niet letterlijk zo, maar mede gelet op de omstandigheid dat de rechtbank de gang van zaken rond het aantreffen van de usb-stick niet aannemelijk geworden acht, is de rechtbank impliciet kennelijk van oordeel dat de afbeeldingen niet authentiek zijn.
Naar het oordeel van de verdediging heeft de rechtbank haar oordeel dat de foto’s niet ontlastend zijn, ontoereikend gemotiveerd. Bovendien heeft de rechtbank op onbegrijpelijke wijze overwogen dat uit de afbeeldingen niet zou volgen “wanneer de vermeende overdracht zou hebben plaatsgevonden”. Juist om die reden heeft de verdediging de afbeeldingen digitaal beschikbaar gesteld aan alle procepartijen. Immers volgen datum en tijd uit de bestandeigenschappen (EXIF/metadata), terwijl in de chats bovendien timestamps zichtbaar zijn.
De verdediging wil aannemelijk maken dat de foto’s daadwerkelijk beeldschermfoto’s zijn, genomen op de datum die telkens blijkt uit de bestandseigenschappen, en dat die foto’s niet bewerkt zijn. Indien voldoende aannemelijk wordt dat de beeldschermfoto’s authentiek zijn, kan de conclusie niet anders zijn dan dat het scenario van appellant wordt ondersteund door objectief bewijsmateriaal. Daarbij wordt in herinnering geroepen dat de rechtbank heeft geoordeeld dat appellant alle delictsbestanddelen zelfstandig heeft vervuld. Dat valt niet te rijmen met de situatie waar in hij de accounts daadwerkelijk voor anderen heeft aangemaakt en heeft overgedragen.
Duidelijkheid omtrent de authenticiteit van de beeldschermfoto’s en de inhoud daarvan is dus cruciaal voor de verdediging en bovendien noodzakelijk voor de waarheidsvinding. Daarom heeft de verdediging de volgende onderzoekswensen:
1 Deskundigenrapportage
Deskundigenrapportage van de gerechtelijk deskundige [deskundige 1]. Deze deskundige staat ingeschreven in het NRGD voor de volgende deskundigheidsgebieden:
008.1 Digital Forensics - Computer forensics
008.4 Digital Forensics - Multimedia forensics
008.2 Digital Forensics - Software forensics
[deskundige 1] en zijn team (o.a. [deskundige 2] , van de firma [A] GmbH) zijn gespecialiseerd in het onderzoeken van de authenticiteit van digitaal beeldmateriaal. De deskundige kan nagaan of aan digitale foto’s na het nemen van de foto nog wijzigingen zijn aangebracht, en of de foto’s daadwerkelijk zijn genomen op het in de bestandseigenschappen genoemde moment. Daartoe worden verschillende algoritmes gebruikt om de echtheid te verifiëren. Zo wordt de metadata gecontroleerd en wordt gecheckt of de compressie van het beeldbestand overeenkomst met het apparaat (iPhone) waarmee de foto’s genomen zouden zijn, en of er sprake is geweest van wijzigingen in een bestand. Aan de hand van de bevindingen kan men met zeer grote mate van zekerheid vaststellen of foto’s authentiek zijn.
De verdediging heeft ten aanzien van de hierna te noemen beeldschermfoto’s de volgende onderzoeksvragen:
Bestanden
[9 bestandsnamen]
- [accountnaam 2] account info.JPG
[9 bestandsnamen]
Onderzoeksvragen
- Kan een waarschijnlijkheidsoordeel worden gegeven over de vraag of de zeven foto’s telkens daadwerkelijk genomen zijn op de datum en tijd zoals weergegeven in de bestandseigenschappen?
- Zijn er aanwijzingen of de foto’s al dan niet op enigerlei wijze zijn bewerkt, dat wil zeggen: inhoudelijk gemanipuleerd of manipulatie van de metadata/EXIF-data?
2 Getuigenverzoek
Voorts wenst de verdediging de deskundige c.q. deskundigen die het onderzoek zal/zullen uitvoeren – [deskundige 1] en [deskundige 2] – te horen over hun bevindingen ten aanzien van het onderzoek naar de negen beeldschermfoto’s. Door rechtstreekse bevraging kan meer helderheid worden verkregen over de (bewijs)waarde van zijn/hun bevindingen.
[…]
Het horen van deze persoon/personen naar aanleiding van de alsdan opgestelde rapportage is onmiskenbaar in het belang van de verdediging. Echter, indien de deskundigenrapportage hiertoe aanleiding geeft en het belang aan het horen is komen te ontvallen, zal de verdediging dit verzoek intrekken c.q. niet handhaven.”
Op de regiezitting van 12 januari 2021 heeft het hof als volgt beslist over deze verzoeken:
“Als beslissingen van het hof deelt de voorzitter het volgende mede:
• het verzoek tot het doen van nader onderzoek wordt toegewezen, in zoverre dat het hof de raadsheer-commissaris verzoekt dr. ing. [deskundige 1] als deskundige te benoemen, teneinde hem onderzoek te laten verrichten en daarvan rapport op te maken naar de integriteit en authenticiteit van de genoemde gegevensdrager ‘USB-stick’, evenals van de bestanden, afbeeldingen en de bestandseigenschappen op die gegevensdrager. De te formuleren onderzoeksvragen dienen, vertaald in het Engels of het Duits, zoveel als mogelijk aan te sluiten op de wensen van de raadsman, zoals geformuleerd in de appelschriftuur en toegelicht in ‘s raadmans pleitnota en uitlatingen als hierboven opgenomen. Over de formulering van de onderzoeksvragen kan de raadsheer-commissaris zo nodig overleggen met de verdediging en de advocaat-generaal;
• het hof houdt de beslissing op de overige verzoeken aan totdat de rapportage van de deskundige gereed is. Indien de verdediging of de advocaat-generaal alsdan nog (nieuwe) wensen hebben, worden zij verzocht dat aan het hof kenbaar te maken opdat zo nodig een nieuwe regiezitting wordt gepland.”
Het rapport van dr. ing. [deskundige 1] is op 17 februari 2022 verschenen. De raadsman heeft naar aanleiding van dit rapport per e-mail van 18 december 2023 nieuwe onderzoekswensen geformuleerd. Deze e-mail houdt ter zake het volgende in:
“2 Reeds verricht onderzoek door [deskundige 1]
De verdediging waardeert dat de onderzoeker uitvoerig en grondig onderzoek heeft gedaan en duidelijk heeft gerapporteerd. De rapportage van [deskundige 1] d.d. 17 februari 2022 is grotendeels ontlastend, in die zin dat de meeste gecontroleerde feiten en omstandigheden aannemelijk zijn en overeenkomen met wat men zou verwachten. Er zijn echter twee punten waar de rapportage discrepanties beschrijft:
1) de omstandigheid dat de foto’s genomen zijn tot op 29 oktober 2016 met (volgens de bestandseigenschappen) iOS 10.2 als besturingssysteem, terwijl die versie pas op 12 december 2016 beschikbaar kwam;
2) enkele listings op [website] lijken niet overeen te komen met de gegevens die de onderzoeker uit een [website] crawl heeft verkregen.
De verdediging heeft inmiddels zelf onderzoek gedaan om deze discrepanties te kunnen verklaren. Het standpunt van de verdediging is dat de onderzoeker ten aanzien van deze punten niet over volledige informatie heeft beschikt, en onder 2 bovendien abusievelijk een foute waarneming heeft gedaan. De verdediging licht dit eerst toe.
3 Bevindingen verdediging
Afwijkende iOS-versie
[deskundige 1] constateert in zijn rapportage dat enkele foto’s blijkens de bestandseigenschappen (meta-data) genomen zijn tot op 29 oktober 2016 met iOS 10.2 als besturingssysteem. Dat is onverwacht, aldus de onderzoeker, omdat die versie van iOS pas op 12 december 2016 beschikbaar kwam.
Wat de onderzoeker niet kon weten, is dat cliënt zich in die periode al jaren bezighield met het jailbreaken van iPhones en het spoofen van de iOS-versie. Anders gezegd: cliënt had methoden ontwikkeld waardoor het leek alsof hij een nog niet uitgebrachte iOS-versie gebruikte. Daardoor wekt het geen verbazing dat een toekomstige versie van iOS in de bestandseigenschappen stond: dat vond cliënt in die tijd leuk.
De verdediging wijst op objectieve steun voor deze stellingen. Zo heeft cliënt op Twitter (inmiddels hernoemd tot X) meermalen berichten verstuurd over het ‘faken’ van de iOS-versie. Op 7 mei 2011
spreekt hij al over ‘OSFaker’ (bijlage 1a). Zo legt cliënt op 12 juli 2013 uit dat je versieproblemen kunt oplossen door een andere versie na te bootsen (bijlage 1b). Op 23 juni 2015 spreekt cliënt over het faken (in dit geval downgraden) van de iOS-versie (bijlage 1c). Op 20 december 2017 tenslotte zien we een discussie tussen cliënt en een ander, waaruit ook blijkt dat cliënt kennis heeft van het faken van iOS-versies (bijlage 1d).
Daarnaast heeft cliënt in antwoord op het onderzoek van [deskundige 1] zijn eigen bevindingen op papier gezet (bijlage 2, Response to Forensic analysts performed by Dr [deskundige 1]). Hij legt daarin uit dat hij zich sinds 2010 intensief bezig hield met het jailbreaken van iPhones. Vanuit die kennis en vaardigheden hield cliënt zich ook bezig met de ontwikkeling van ForceBricker (ook wel ForgeBricker genoemd). Deze security tool voor iPhone kon o.a. de iOS-versie wijzigen. Ook deze betrokkenheid blijkt uit openbare bronnen: op een capture van the Internet Archive van de site van cliënt is te zien dat daar op 16 januari 2016 te lezen was dat hij vanwege juridische redenen ForgeBricker offline heeft moeten halen.
Voorts bevat dit document een tijdlijn aangaande de betrokkenheid van cliënt bij deze materie, waarin onder meer naar diverse tweets uit die tijd wordt verwezen.
Ten slotte heeft cliënt ten behoeve van de onderzoeker vijf methoden beschreven om de iOS-versie te spoofen en een daarvan uitgewerkt in een proof-of-concept inclusief programmeercode (bijlage 2, p. 6 e.v.) Deze methode wijzigt de metadata van een foto, inclusief iOS-versie. Daarbij benadrukt cliënt dat dit niet noodzakelijkerwijs exact dezelfde methode is geweest, maar dat de proof-of-concept vooral bewijst dat het met jailbreak tools mogelijk is om metadata aan te passen zonder dat dit sporen nalaat. Met bepaalde tools was het in die tijd zelfs zonder technische kennis mogelijk om alle functies van iOS aan te passen.
Kortom: uit openbare bronnen kan blijken dat cliënt zich al ruim voor de ten laste gelegde periode bezighield met het wijzigen van iOS-versies en anderszins manipuleren van Apple devices. De verdediging veronderstelt dat de onderzoeker tot een andere conclusie zal komen ten aanzien van de authenticiteit van de beeldschermfoto’s indien hij over deze informatie zou beschikken.
Afwijkende listing: image 3
Ten aanzien van image 3 beschrijft de onderzoeker dat de inhoud van de deels zichtbare listing niet overeenkomt met een crawl van [website] . Als een niet-bestaande advertentie zichtbaar is, zou dat vragen oproepen over de authenticiteit van de beeldschermfoto. De onderzoeker beschrijft dat listing-id “ [001] ” zichtbaar is, maar dat het gelet op de inhoud van de advertentie moet gaan om listing-id “ [002] ”. Dit zou een inconsistentie zijn.
De verdediging constateert dat de onderzoeker hier abusievelijk een listing-id en een image-id door elkaar haalt. Het in de beeldschermfoto zichtbare getal betreft namelijk niet de listing-id, maar de image-id behorend bij de advertentie.
Dit blijkt zonneklaar uit een andere crawl van [website] dan die van [B] . Daar is advertentie [002] diverse malen gecrawld, waarbij het adres overeenkomt met wat we zien op afbeelding 3:
[…]
Voor screenshots hiervan verwijs ik naar bijlage 3.
Ook in listing [002] in de crawl van [B] is dit overigens terug te vinden, maar dan in de broncode. Ook daar trof ik het pad naar een in de advertentie opgenomen afbeelding aan, met vermelding van zowel de correcte listing-id ( [002] ) als de zichtbare img-id (* [001] ) (bijlage 4):
“ […] ”
Kortom, hier moet sprake zijn van een vergissing van de onderzoeker. Nu deze vergissing sterk doorwerkt in de conclusies, is correctie van wezenlijk belang.
Afwijkende listing: image 5
Advertentie gewijzigd
De onderzoeker beschrijft in het rapport dat op image 5 in de adresbalk een adres met listing nummer [003] zichtbaar is. In de crawl van [B] ziet die advertentie op “AntiDetect 7.0 R1” van een vendor genaamd netfree, terwijl op het beeldscherm in image 5 als titel “Final Amazon Guide Refund” te zien is.
De verdediging heeft de listing met id [003] ook opgezocht in de [website] crawl van [C] . In die crawl is het ook een listing van vendor ‘netfree’, maar ziet de advertentie op “Well fargo + Paypal” (bijlage 5).
Kortom, aangenomen dat beide crawls een accurate weergave geven van [website] op diverse momenten, volgt daaruit dat in listing [003] successievelijk meerdere producten zijn aangeboden. De verdediging ziet niet in waarom er niet op een ander moment een derde product in dezelfde listing kan zijn aangeboden, namelijk “Final Amazon Guide Refund” zoals te zien in image 5.
Geplakte url?
Ten derde wijst de verdediging op een tweede potentiële verklaring die de onderzoeker wel in andere context aanhaalt, maar niet in het kader van de door hem waargenomen discrepantie in image 5 / listing [003] .
Het kan immers zo zijn dat het in de adresbalk zichtbare adres daar weliswaar is geplakt (door middel van copy-paste), maar dat nog niet op enter is gedrukt. In die situatie is nog de inhoud van pagina A zichtbaar, terwijl de adresbalk adres B bevat.
Elders in het rapport benoemt de onderzoeker dat deze situatie herkenbaar is aan het wereldbolletje voor het adres, dat dan een net andere tint grijs is (p. 15). Juist ten aanzien van image 5 twijfelt de onderzoeker aan de kleur van het wereldbolletje, al is het onvoldoende duidelijk om conclusies aan te verbinden (p. 16). De onderzoeker noemt dat in deze context een ‘fake Tor URL’.
In dat kader merkt de verdediging op dat het zichtbare adres in de adresbalk in image 5 daar geplakt kan zijn, zonder dat al op enter is gedrukt. Dat zou dan zowel de mogelijke discrepantie qua listing als het mogelijk lichte wereldbolletje verklaren. Deze mogelijkheid zou dus twee potentiële inconsistenties kunnen verklaren.
4 Verzoeken
Aanvullende rapportage [deskundige 1]
Gelet op het voorgaande meent de verdediging dat het noodzakelijk is dat de deskundige [deskundige 1] met inachtneming van de thans bekende informatie opnieuw zijn deskundig oordeel in antwoord op enkele van de gestelde vragen.
Het verzoek ziet enkel op een heroverweging van de antwoorden waar de thans beschikbare informatie relevant moet worden geacht. Het betreft de vragen, in de nummering zoals gehanteerd in de rapportage:
- J-1
- J-3
- A-2.
Horen [deskundige 1]
Voorts wenst de verdediging de deskundige [deskundige 1] te horen over zijn bevindingen ten aanzien van het onderzoek naar de negen beeldschermfoto’s. Door rechtstreekse bevraging kan meer helderheid worden verkregen over de (bewijs)waarde van zijn/hun bevindingen. Bij de beoordeling van dit verzoek merk ik op dat [deskundige 1] gelet op de bevindingen in de eerste rapportage als een Keskindeskundige moet worden aangemerkt.
[…]
Het horen van deze persoon naar aanleiding van het verrichte onderzoek en de alsdan opgestelde rapportages is onmiskenbaar in het belang van de verdediging. Echter, indien de aanvullende deskundigenrapportage hiertoe aanleiding geeft en het belang aan het horen is komen te ontvallen, zal de verdediging dit verzoek intrekken.”
De advocaat-generaal heeft met een e-mail van 7 februari 2024 laten weten dat de verzoeken van de verdediging wat hem betreft moeten worden afgewezen. De advocaat-generaal acht het – kort gezegd – niet noodzakelijk om de deskundige opnieuw te laten rapporteren of te horen onder de aanname dat de verdachte destijds een succesvolle jailbreak op de IPhone heeft uitgevoerd en is overgegaan tot spoofing, waarmee verklaard zou kunnen worden dat de metadata van de afbeeldingen verwijzen naar een iOS-versie die toen nog niet uit was. Volgens advocaat-generaal zou daarvoor eerst aannemelijk moeten worden dat de afbeeldingen daadwerkelijk zijn gemaakt met een IPhone waarop de verdachte een geslaagde jailbreak had toegepast en vervolgens de iOS-versie had gespooft.
De nadere reactie van de raadsman van de verdachte voorafgaand aan de regiezitting van 16 februari 2024 houdt onder meer het volgende in:
“Ad 1 – Nadere rapportage deskundige
De advocaat-generaal stelt voor dat eerst de iPhone waarmee de foto’s zijn gemaakt zou moeten worden onderzocht op eventuele sporen van een jailbreak. Helaas is het zo – als ik het goed zie – dat onbekend is met welk toestel de foto’s zijn genomen. Cliënt beschikte destijds over zeer veel nieuwere en oudere Apple devices. Of de desbetreffende iPhone zich bij het beslag bevindt is dus niet zeker. Onderzoek aan het oorspronkelijke device lijkt daarmee dus niet haalbaar te zijn.
Dat laat onverlet dat een deskundige altijd bepaalde aannames moet doen bij het wegen van hypothesen. De deskundige was er niet mee bekend dat cliënt destijds aantoonbaar iOS-versies wijzigde en daarover op internet publiceerde. Het lijkt evident dat de deskundige tot een andere weging komt ten aanzien van de afwijkende iOS-versie indien hij weet dat cliënt hier actief mee bezig was. In elk geval zal de deskundige zich hierover moeten uitlaten onder de aanname dat cliënt zich hiermee bezighield, zodat uw hof uiteindelijk kan oordelen of dat voldoende aannemelijk is geworden.
Ad 2 – Horen deskundige
De verdediging heeft [deskundige 1] als ‘Keskindeskundige’ aangeduid en handhaaft dat standpunt. Ik licht dat nog kort toe. Wel herhaal ik eerst dat het verzoek wordt gedaan als vangnet in het belang van de verdediging – een nadere rapportage verdient om evidente redenen de voorkeur, maar als de nadere rapportage nog vraagpunten open zou laten of het alsdan anderszins nog in het belang van de verdediging zal zijn om de deskundige rechtstreeks te bevragen, dan is ondervraging wenselijk.
Verdediging en OM zijn het erover eens dat een deskundige in beginsel een ‘witness’ als bedoeld in art. 6 lid 3 sub d EVRM is. In mijn brief d.d. 18 december 2023 heb ik onder meer gewezen op vergissingen van de deskundige. Die vergissingen werken door in de belastende conclusies van de deskundige. Het is niet aan ons om te gissen in welke mate deze vergissingen bijdragen aan de conclusies. Dit is aan de deskundige zelf. Primair via een nadere rapportage, subsidiair via het ondervragingsrecht. Bovendien zou de verdediging de deskundige willen voorhouden dat cliënt zich destijds aantoonbaar bezighield met het jailbreaken van iPhones en het wijzigen van de iOS-versie, zoals eerder uiteengezet. Daarmee lijkt mij ruimschoots gemotiveerd waarover de verdediging de deskundige zou willen bevragen, terwijl dat ook rechtstreeks van belang is voor de bewijsvraag.
Tot slot merk ik op dat ook als [deskundige 1] niet zou kunnen gelden als ‘Keskindeskundige’, het in ieder geval in het belang van de verdediging is om hem te kunnen bevragen. De deskundige is opgegeven bij appelschriftuur en de beslissing op het initiële verzoek is vooralsnog aangehouden, zodat als maatstaf het verdedigingsbelang geldt (en niet, zoals het standpunt van het OM bovenaan de derde pagina vermeldt, het noodzakelijkheidscriterium). Gelet hierop zou afwijzing slechts aan de orde kunnen zijn als de punten waarover de deskundige kan verklaren in redelijkheid niet van belang kunnen zijn voor enige in de strafzaak te nemen beslissing, of als redelijkerwijze moet worden uitgesloten dat de deskundige iets over de punten zou kunnen verklaren.
De verdediging persisteert dan ook bij dit verzoek.”
Op de regiezitting van 16 februari 2024 zijn in relatie tot het verzochte (aanvullende) deskundigenonderzoek door [deskundige 1] voorts nog de volgende standpunten gewisseld:
“De raadsman wordt in de gelegenheid gesteld de verzoeken om onderzoek te doen naar voren te brengen en toe te lichten. Hij voert het volgende aan:
Ik persisteer bij het primaire verzoek een aanvullende rapportage door de deskundige [deskundige 1] te laten opmaken. Het verzoek tot het horen van deze deskundige is vooral subsidiair bedoeld. Het op laten stellen van een nadere rapportage door deze deskundige is praktischer en heeft mijn voorkeur. In eerste aanleg is door de officier van justitie de stelling ingenomen dat mijn cliënt bewijsmateriaal gefabriceerd heeft. Daarom vind ik het belangrijk dat de verdediging de kans krijgt tot het uiterste te gaan om aannemelijk te maken dat de stelling niet klopt. […]
Op pagina 2 van de laatste brief van de advocaat-generaal staat dat het bevreemding wekt dat de verdediging nu het standpunt inneemt dat de foto’s misschien niet met de iPhone 5 zouden zijn genomen. De verdediging had in de brief waarin de nadere onderzoekswensen zijn toegelicht beter kunnen formuleren als: ‘het type apparaat waarmee de foto’s genomen zijn’ in plaats van ‘het apparaat’. Als wij namelijk hadden geweten of de foto’s met de in beslag genomen iPhone 5 waren genomen, had ik ander onderzoek voorgesteld en wel Noise Pattern Analysis. Dan kun je met de specifieke afwijkingen van dat apparaat checken of een foto met dat toestel genomen is.
Dan de discussie over alternatieve scenario’s. Daar wil ik niet al te diep op ingaan. Ik heb in ieder geval geprobeerd aan te geven dat cliënt bezig was met spoofen. Hij zat in de jailbreak scene. Als je dat weet is het a priori niet gek dat er een andere iOS-versie is aangetroffen. Daarom vind ik het belangrijk dat de deskundige dat weet. Zeker als we in de Bayesiaanse hypothesen-afweging belanden.
Als ik goed kijk naar het rapport dan is het meeste wat is geconstateerd door [deskundige 1] positief voor de verdediging, behalve twee punten. Hiervan betreft één punt een verkeerde waarneming en ten aanzien van het andere punt beschikte de deskundige niet over volledige informatie.
Op vragen van de jongste raadsheer waarom niet eerder naar voren is gebracht dat de verdachte zich bezighield met spoofen en jailbreaking antwoordt de raadsman als volgt:
De verdediging wist pas na het uitbrengen van het deskundigenrapport dat het relevant was. In zijn eerste verklaring heeft cliënt het wel gehad over jailbreaken.
De advocaat-generaal voert het woord als volgt:
Ik denk er anders over dan de raadsman, het rapport is niet grotendeels ontlastend. Hij heeft verder niet verklaard dat hij zich met jailbreaken bezig hield. Dat staat niet in het dossier.
Ik meen een patroon te herkennen. De verdachte past steeds zijn verklaringen aan, aan de hand van de nieuwe bevindingen. Hij is steeds aan het draaien met zijn verklaringen, maar hij wordt daarin niet bevestigd. Nu verklaart hij weer dat hij aan jailbreaken deed en aan spoofen. Het is tijd dat de verdachte hard maakt wat hij dan precies met welke telefoon heeft gedaan. Dat hij over de kennis en middelen beschikte om te jailbreaken en te spoofen is onvoldoende. Dal maakt niet aannemelijk dat het ook daadwerkelijk is gebeurd. De verdachte weet niet met welke telefoons de foto’s zijn gemaakt en hij heeft ook niet verklaard dat de telefoons waren gespoofd of gejailbreakt. Het enige wat ik lees is dat de verdachte zich in die tijd bezig hield met jailbreaken; dat het toen en in deze situatie ook is gebeurd, is niet meer dan een theoretische mogelijkheid.”
Blijkens het proces-verbaal van de zitting van 16 februari 2024 heeft het hof het verzoek van de verdediging om [deskundige 1] nader te laten rapporteren dan wel hem te horen als volgt afgewezen:
“- de verzoeken om [deskundige 1] nader te laten rapporteren dan wel hem te horen worden afgewezen. Hel hof overweegt hiertoe het volgende. Het verzoek om [deskundige 1] te laten rapporteren is destijds uitgebreid gemotiveerd in de schriftuur van de verdediging. Daaraan zijn de thans geponeerde stellingen over het spoofen en jailbreaken toen niet mede ten grondslag gelegd. Ook nu – ten tijde van de regiebehandeling – is niet voldoende concreet gemaakt of onderbouwd hoe en welke iOS-versie precies is gebruikt door de verdachte. Bij die stand van zaken acht het hof het laten uitbrengen van een nadere rapportage door [deskundige 1] niet noodzakelijk en is door het niet horen van die deskundige het verdedigingsbelang niet geschaad. Het is verder aan de meervoudige kamer die de zaak inhoudelijk zal behandelen om de verweren van de verdachte op dit punt te wegen.”
Ter terechtzitting van 17 december 2024 heeft de raadsman van de verdachte het woord gevoerd overeenkomstig de door hem overlegde pleitnotities. Die houden onder meer het volgende in:
“9. Herhaling voorwaardelijk verzoeken
De verdediging herhaalt de verzoeken zoals eerder tijdens de tweede regiezitting d.d. 16 februari 2024 gedaan. Dit betreft de voorwaardelijke verzoeken tot het laten opstellen van een nadere rapportage door deskundige [deskundige 1] , en [deskundige 1] te mogen horen over het door hem verrichte onderzoek en zijn rapportage. Zowel à charge als à décharge.
De verdediging wil [deskundige 1] confronteren met de conclusies die volgens de verdediging op fouten/misslagen zijn gebaseerd en daardoor ten onrechte belastend zijn (à charge).
Daarnaast wil de verdediging [deskundige 1] (onder meer) bevragen over zijn conclusies in het licht van de onderbouwde stelling dat cliënt zich destijds bezighield met spoofing van iOS-versies, om te bezien of dat de conclusies van de deskundige zou veranderen. De deskundige heeft met die mogelijkheid immers geen rekening gehouden, terwijl aannemelijk is dat het tot andere (gunstiger) conclusies zou leiden als de deskundige van deze omstandigheden op de hoogte was.
Dit zijn voorwaardelijke verzoeken, omwille van snelheid, kosten en efficiëntie; waarop mag worden beslist bij tussen- of eindarrest. Ik wijs erop dat [deskundige 1] geldt als een Keskindeskundige nu hij deels belastend heeft gerapporteerd, en wijs daarbij op het ondervragingsrecht ex art. 6 lid 3 sub d EHRM. De verdediging wil [deskundige 1] echter ook nadrukkelijk a décharge horen, nu zijn oordeel dan mogelijk zal luiden dat de beeldschermfoto’s authentiek zijn. Ook indien de rapportage van [deskundige 1] niet voor het bewijs gebezigd zou worden, bestaat dus groot belang bij de nadere rapportage en het verhoor.
Voorwaarde bij voorwaardelijke verzoeken: de verdediging doet de verzoeken slechts voor zover uw hof niet tot vrijspraak komt ter zake van feit 1.”
Het hof heeft bij arrest van 15 januari 2025 het voorwaardelijk verzoek van de verdediging als volgt afgewezen:
“Voorwaardelijk verzoek
De raadsman heeft bij pleidooi en in het kader van het hiervoor uiteengezette verweer het voorwaardelijke verzoek gedaan tot het laten opstellen van een nadere rapportage door deskundige [deskundige 1] en tot het hierover horen van deze deskundige.
Gelet op de onderbouwing van het verzoek en mede in het licht van bovenvermelde overwegingen, is de noodzaak tot het laten opstellen van een nader rapport door en het horen van [deskundige 1] niet gebleken. Het hof overweegt daartoe in het bijzonder als volgt.
Het hof slaat slechts acht op het rapport van [deskundige 1] voor zover hij concludeert dat het mogelijk is dat de omgeving zoals te zien is op de foto’s van de schermafbeeldingen, in het bijzonder de zichtbare inhoud op het computerscherm, fictief gegenereerd is, welke mogelijkheid door de verdediging niet is betwist. Daarbij komt dat de verdachte ter terechtzitting in hoger beroep heeft verklaard dat hij niet weet wat er met de iPhone 5 is gebeurd, waarmee hij de betreffende schermafbeeldingen zou hebben gefotografeerd, zodat niet kan worden onderzocht of de verdachte die iPhone 5 daadwerkelijk heeft gejailbreakt en het besturingssysteem heeft gespooft.
Het voorwaardelijk verzoek wordt dan ook afgewezen.”
4 De bewezenverklaring en de bewijsvoering
Ten laste van de verdachte is in het door het hof bevestigde vonnis van de rechtbank als feit 1 bewezenverklaard dat
“hij in de periode van 1 oktober 2016 tot en met 9 januari 2017 te [plaats] en/of [plaats] , althans in Nederland, ter uitvoering van het door verdachte voorgenomen misdrijf om met het oogmerk om zich wederrechtelijk te bevoordelen door bedreiging met geweld tegen klanten van Albert Heijn/Delhaize/Ahold, Albert Heijn/Delhaize/Ahold te dwingen tot de afgifte van een geldbedrag van 377.777 euro,
- via de accounts “ [accountnaam 1] ” en “ [accountnaam 2] ”, op het darkweb marktplatform “ [website] ” bij een persoon vier pakketjes met daarin de stof 2,4- Dinitrophenol/DNP heeft besteld en deze persoon de opdracht heeft gegeven deze pakketjes te versturen naar het hoofdkantoor van Ahold Delhaize en drie filialen van Ahold Delhaize en
- op 3 november 2016 een (voor Albert Heijn/Delhaize/Ahold dreigende) e-mail heeft verstuurd vanuit het e-mailadres ‘ [e-mailadres 1] ' aan het e-mailadres ’ [e-mailadres 2] ’ met de volgende tekst:
Onderwerp: Dreiging aan de Albert Heijn & Delhaize filialen
Geachte medewerkers van Albert Heijn,
In de komende dagen zullen het hoofdkantoor van Ahold Delhaize en de volgende 3 Albert Heijn Filialen een pakketje ontvangen met de stof 2,4-Dinitrophenol.
Address 1:
[adres 1]
Address 2:
[adres 2]
Address 3:
[adres 3]
Address 4:
[adres 4]
2,4-Dinitrophenol is een zeer giftige stof. Men sterft over het algemeen na inname van een dosis hoger dan 0.8 gram. Er is geen gevaar om de stof aan te raken.
Er bestaat geen anti-middel tegen de effecten van 2,4-Dinitrophenol.
De stof zit verborgen in het pakketje. De pakketjes zijn verzonden vanuit de UK, door een persoon die niet verbonden is aan deze situatie.
Een trackings code voor 1 van de pakketjes is: [trackings code 1] (Royal Mail UK)
Na ontvangst van de pakketjes heeft u 10 dagen de tijd om deze stof met spoed te laten analyseren door een laboratorium, om te verifiëren dat de inhoud 2,4-Dinitrophenol is, dan wordt er €377.777 verwacht op het volgende bitcoin address:
[bitcoinadres]
Indien dit bedrag niet naar het bovengenoemde bitcoin address wordt verstuurd binnen 10 dagen na ontvangst van de pakketjes, zullen in Albert Heijn en/of Delhaize filialen producten worden vergiftigd met 2,4-Dinitrophenol. 2,4-Dinitrophenol kan worden gemengd in bijvoorbeeld zoete toetjes, medicijnen met capsules (waarvan de inhoud van de capsules wordt vervangen door 2,4-Dinitrophenol), vruchtensappen, kant en klare soep producten, enzovoort. Het eerste filiaal dat waar vergiftigde producten worden geplaatst is al uitgekozen.
Als Albert Heijn Delhaize geen betaling laat zien zal er opnieuw contact worden opgenomen nadat haar eerste klanten in het ziekenhuis zijn belandt. Vervolgens wordt de gevraagde prijs verhoogd, waarna wij verschillende media in zullen lichten over de vergiftigde producten.
Indien het volledige bedrag van € 377.777 niet kan worden voldaan binnen 10 dagen, is het mogelijk om € 50.000 naar het bitcoin address over te maken om een uitstel van uiterlijke betaal datum uit te stellen met 3 dagen. Dit kan meerdere keren worden herhaald, totdat het volledige bedrag betaald is.
Er wordt u aangeraden om dit serieus te nemen. Meerdere levens van uw klanten staan op het spel.
Deze text is meerdere keren aangepast om profileren te voorkomen. Het email account waarvan dit bericht gestuurd is, wordt nooit meer gebruikt na dit bericht. Reageren heeft geen doel. […]
en
- op 11 november 2016 een (voor Albert Heijn/Delhaize/Ahold dreigende) mail heeft verstuurd vanaf het e-mailadres ‘ [e-mailadres 1] ' aan het e-mailadres ‘ [e-mailadres 2] ’ met de volgende tekst:
Onderwerp:Re: Dreiging aan alle Albert Heijn & Delhaize Filialen
Pakketjes zijn door de duane onderschept waarschijnlijk doordat ik aan jullie allen het address en een tracking code heb gestuurd waarna juffie de zwaantjes hebben ingelicht, afijn. Neem gerust contact op met de duane om te vragen welke substantie er in de pakketjes zat.
Binnen 4 dagen zijn de bitcoins (of een deel, 50.000 euro) aangekomen anders worden er binnen een week 4 producten met een dodelijke dosis 2,4-Dinitrophenol in jullie winkels geplaats.
Locaties zijn al uitgekozen. Als dat eenmaal gebeurt is zal de prijs een stuk hoger liggen.
[trackings code 2]
[trackings code 1]
[trackings code 3]
[trackings code 4]
Dat zijn de 4 pakketen die vanuit groot britannie zijn verzonden.
tot over 4 dagen.
[…]
en
- op 24 november 2016 drie (voor Albert Heijn/Delhaize/Ahold) dreigende e-mailberichten heeft verstuurd vanaf het e-mailadres ‘ [e-mailadres 1] ’ aan het e-mailadres ‘ [e-mailadres 3] ’ met de volgende tekst:
e-mail 1: Onderwerp: Uw bericht Vervolg op vorig bericht: U kunt gerust de Politie en alle overheidsinstaties inschakelen voor dit onderzoek. Ik heb een email ontvangen met een .docx bestand van een ander persoon van Ahold, wat ik niet ga openen. Alles dat jullie willen dat ik iets lees, kan dat in plain text worden verzonden via email. Dit email account kan worden gebruikt voor communicatie. Het is mogelijk dat ik u in het vervolg met een nieuw email account aanschrijf. 10 dagen vanaf vandaag, dus in totaal 20 dagen nadat jullie hel onderzoek gestart zijn, hoop ik dat jullie de stof in de pakketjes hebben kunnen vaststellen en bereid zijn om de voorwaarden te accepteren.
[…]
en
e-mail 2:Geachte [betrokkene 2] ,
Ik begrijp dat jullie tijd nodig hebben voor dit onderzoek. 10 dagen vanaf vandaag lijkt mij een redelijke periode om de duane en de Politie in te schakelen wat jullie waarschijnlijk al lang gedaan hebben, begrijpelijkerwijs.
en
e-mail 3: Excuus voor deze 3e mail.
PostNL zou moeten weten waar de paketten zich op dit moment bevinden.
De pakketten zijn vanuit Engeland naar hun soorteer centrum verstuurd waar ze waarschijnlijk zijn onderschept door de Duane. Ik kan de pakketten nogmaals laten verzenden via een andere manier om vervolgens door u te laten analyseren. Totdat wij samen een besluit hebben genomen zal er geen producten met DNP worden geplaatst in de Ahold winkels. […] ,
althans voor medewerkers van Albert Heijn/Delhaize/Ahold telkens dreigende mails heeft verstuurd dat -zakelijk weergegeven- als er niet betaald zou worden hij producten van Albert Heijn/Delhaize/Ahold zich bevindende in winkels van Albert Heijn/Delhaize/Ahold zou vergiftigen met 2,4-Dinitrofenol/DNP en waardoor klanten van Albert Heijn/Delhaize/Ahold vergiftigd zouden worden,
terwijl de uitvoering van dat voorgenomen misdrijf niet is voltooid;”
Deze bewezenverklaring steunt op 29 (ongenummerde) bewijsmiddelen, met dien verstande dat het hof het 27e bewijsmiddel heeft geschrapt.
De door het hof overgenomen bewijsoverweging van de rechtbank ten aanzien van het als feit 1 ten laste gelegde (met inachtneming van de in het arrest van het hof opgenomen wijziging) luidt als volgt:
“4.3.3. Bewijsmotivering feit 1
Uit de bewijsmiddelen volgt dat op 3, 11 en 24 november 2016 e-mails zijn verstuurd naar Ahold Delhaize en Ahold (hierna gezamenlijk: Ahold), allen afkomstig van het e-mailadres [e-mailadres 1] . In de e-mails staat - in de kern - dat drie filialen van Albert Heijn en het hoofdkantoor van Ahold Delhaize, welke locaties met adresgegevens zijn vermeld, de komende dagen een pakket zullen ontvangen met daarin de zeer giftige stof “2,4-Dinitrophenol”. Ahold wordt opgedragen binnen tien dagen na ontvangst van de pakketten een bedrag van € 377.777,- over te maken naar het in de e-mail van 3 november 2016 genoemde bitcoinadres. Als dat niet gebeurt, zo strekken de e-mails, zullen in de filialen producten worden “vergiftigd” met voornoemde stof. De vier pakketten zijn met behulp van de in de e-mails vermelde ‘track and trace’ codes onderschept en blijken na onderzoek een zout van Dinitrofenol, waarschijnlijk het natriumzout van 2,4 - Dinitrofenol (hierna: DNP) te bevatten, een stof die bij inname vanaf een bepaalde dosis dodelijk kan zijn. Hiermee is naar het oordeel van de rechtbank, nu ook vast staat dat Ahold niets heeft betaald aan de afzender van de e-mails, sprake van een poging tot afpersing.
Uit de bewijsmiddelen volgt dat de getraceerde afzender van de pakketten de DNP via de darkweb site [website] heeft verkocht aan een persoon die op 29 oktober 2016 met de afzender communiceerde via het [website] account ‘ [accountnaam 1] ’ (nader te noemen: [accountnaam 1] ) en per 30 oktober 2016 middels het [website] account ‘ [accountnaam 2] ’ (nader te noemen: [accountnaam 2] ). De afzender heeft de vier pakketten met DNP verzonden naar de door de koper opgegeven adressen.
Waar verdachte aanvankelijk verklaarde de [website] accountnamen [accountnaam 1] en [accountnaam 2] niet te kennen, heeft hij in een later verhoor en ter terechtzitting verklaard dat hij de accounts – onder bedreiging door een persoon genaamd [betrokkene 1] – op 25 oktober 2016 respectievelijk 29 oktober 2016 heeft aangemaakt. Volgens verdachte heeft hij beide accounts echter direct na het aanmaken daarvan, of in ieder geval na 1 of 2 dagen, overgedragen aan [betrokkene 1] . Met de daaropvolgende poging tot afpersing van Ahold heeft hij niets te maken, aldus verdachte. De rechtbank volgt verdachte niet in dit verweer en overweegt hiertoe het volgende.
Naar het oordeel van de rechtbank is, anders dan de raadsman van verdachte heeft betoogd, niet aannemelijk geworden dat verdachte beide voornoemde accounts heeft overgedragen. De door de verdediging overgelegde usb-stick met afbeeldingen waaruit de overdacht zou moeten blijken, ziet blijkens de inhoud daarvan immers enkel op [accountnaam 2] en niet tevens op [accountnaam 1] . De afbeelding waaruit de overdacht van [accountnaam 2] zou volgen, betreft evenwel (door een typefout) een andere accountnaam en uit de afbeeldingen volgt evenmin wanneer de vermeende overdracht zou hebben plaatsgevonden.
Daarnaast geldt dat de rechtbank de stellingen van verdachte, voor wat betreft het aantreffen van de usb-stick, ongeloofwaardig acht. De usb-stick is immers eerst op 24 januari 2020 – enkele dagen voor de terechtzitting – overgelegd, terwijl verdachte gedurende het onderzoek herhaaldelijk naar voor hem ontlastend materiaal is gevraagd en hij toen telkenmale heeft verklaard daar niet over te beschikken.
Maar bovenal valt de stelling van verdachte dat hij deze usb-stick was vergeten niet te rijmen met de resultaten van het onderzoek aan de usb-stick waaruit blijkt dat deze usb-stick nog op 22 juli 2017 is gebruikt, hetgeen enkele maanden na de verhoren van verdachte is geweest. De rechtbank acht de verklaring van verdachte, dat hij de in een spouwmuur van zijn kamer verstopte usb-stick tijdens de politieverhoren was vergeten en deze daags voor de terechtzitting bij het herinrichten van zijn kamer heeft teruggevonden, dan ook ongeloofwaardig.
Daarbij komt dat ook de overige bewijsmiddelen duiden op de betrokkenheid van verdachte bij de poging tot afpersing. Zo is in de slaapkamer van verdachte een usb-stick aangetroffen met daarop twee tekstbestanden die nagenoeg gelijkluidend zijn aan de op 3 november 2016 aan Ahold verstuurde e-mail en waarvan één bestand laatstelijk op 3 november 2016, de dag van de eerste e-mail aan Ahold, is bewerkt. Ook is in de slaapkamer van verdachte een Apple Ipad Air aangetroffen met daarop een foto van een laptopscherm, welke foto blijkens de gps-gegevens op het adres van verdachte is gemaakt. Op de foto is een tekstbestand zichtbaar waarin de vier in de dreigmails genoemde adressen van Albert Heijn locaties zichtbaar zijn. In de woning van de vader van verdachte is bovendien een Asus laptop in beslaggenomen die lijkt op voornoemde gefotografeerde laptop en waarop in een openstaand tekstverwerkingsprogramma dezelfde vier adressen van Albert Heijn zijn aangetroffen. De inbeslaggenomen Ipad van verdachte blijkt daarnaast een foto te bevatten van een briefje waarop handgeschreven exact hetzelfde bitcoin(ontvangst)adres staat als in de dreigmails naar Ahold, met daarbij vermeld de ‘seed phrase’ die toegang geeft tot de bijbehorende ‘wallet’. Het originele briefje is eveneens bij verdachte aangetroffen, tussen de cover en de achterzijde van de Ipad. Voor al deze in beslag genomen goederen, met uitzondering van de Asus laptop, geldt dat verdachte heeft verklaard dat deze van hem zijn.
De verklaring van verdachte dat hij niets te maken heeft met de poging tot afpersing van Ahold is in het licht van al het voorgaande ongeloofwaardig. Daarbij neemt de rechtbank mede in aanmerking dat verdachte wisselend over zijn betrokkenheid heeft verklaard en zijn verklaring gaandeweg het onderzoek (telkens) op essentiële onderdelen heeft aangepast. Zo verklaarde verdachte - zoals hiervoor reeds overwogen - in eerste instantie de [website] accounts waarmee de DNP is besteld niet te kennen en heeft hij later erkend beide accounts te hebben aangemaakt. Over de op de afpersingse-mails gelijkende brieven die bij hem zijn aangetroffen, verklaarde verdachte aanvankelijk deze op het darkweb te hebben gevonden en uit interesse te hebben opgeslagen. Nadien heeft verdachte verklaard de brieven van een bekende van [betrokkene 1] te hebben ontvangen, omdat hij naar de juistheid van de vertaling moest kijken. Verdachte zou zich op dat moment echter, zo stelt de verdediging, niet hebben gerealiseerd dat het om een toekomstige afpersing zou gaan. De rechtbank stelt echter vast dat in de brief tot twee keer toe 2 november 2016 als dagtekening is vermeld en dat het aldus moeilijk voorstelbaar is dat verdachte, bij het nakijken van de brieven, daadwerkelijk dacht dat het om een oude zaak zou gaan. Bovendien wordt in de brieven gesproken over “bitcoin adres”, terwijl verdachte blijkens zijn verklaring ter terechtzitting in diezelfde periode ook het in de dreigmails genoemde bitcoinadres heeft aangemaakt. Daarbij komt dat de lezing van verdachte op zichzelf niet verklaart waarom in de Asus laptop ook nog een afzonderlijk tekstbestand is aangetroffen met daarin dezelfde adressen van de Albert Heijn locaties als die zijn genoemd in de dreigmails. Dat - zoals de verdediging in de kern heeft aangevoerd - verdachte enkel hand-en-spandiensten zou hebben verricht in opdracht van [betrokkene 1] , dat hij van de poging tot afpersing geen weet had en dat [betrokkene 1] bewust heeft bewerkstelligd dat alle sporen naar verdachte leiden, is in het licht van al het voorgaande niet aannemelijk.
De rechtbank heeft in het dossier geen concrete aanwijzingen aangetroffen op grond waarvan is vast te stellen dat verdachte de gebruiker is geweest van [e-mailadres 1] , het e-mailadres waarmee de dreigmails aan Ahold zijn verzonden. De rechtbank stelt evenwel vast dat verdachte veelvuldig gebruik heeft gemaakt van het TOR-netwerk, VPN-verbindingen en in ieder geval één zogenoemde TAILS-distributie. Hierdoor is elektronische communicatie in hoge mate onzichtbaar te maken.
Dat de gebruiker van [e-mailadres 1] in het onderzoek niet is vastgesteld, neemt niet weg dat op basis van de inhoud van de dreigmails en het daaropvolgende onderzoek, gelet op hetgeen hiervoor is overwogen en op de in de bijlage genoemde bewijsmiddelen, tezamen en in onderlinge samenhang bezien, het naar het oordeel van de rechtbank niet anders kan zijn dan dat verdachte de e-mails heeft verzonden en degene is die zich schuldig heeft gemaakt aan de hem verweten poging tot afpersing van Ahold en haar Albert Heijn filialen.”
Het hof heeft het bevestigde vonnis van de rechtbank voorts aangevuld met een bespreking van het in hoger beroep gevoerde bewijsverweer en een (reeds hiervoor geciteerd) oordeel over een voorwaardelijk verzoek. Het hof heeft het bewijsverweer van de verdediging als volgt samengevat en verworpen:
“Bespreking van het ter terechtzitting gevoerde verweer
Standpunt van de verdediging
De raadsman heeft zich ter terechtzitting in hoger beroep overeenkomstig zijn pleitnotities op het standpunt gesteld dat de verdachte van feit 1 moet worden vrijgesproken, omdat de verdachte de met de poging tot afpersing in verband te brengen [website] accounts slechts onder bedreiging van een persoon genaamd [betrokkene 1] (hierna verder: [betrokkene 1] ) op 25 oktober 2016 respectievelijk 29 oktober 2016 heeft aangemaakt, deze accounts vervolgens aan [betrokkene 1] heeft overgedragen en hij met de daarop volgende poging tot afpersing niets te maken heeft gehad, terwijl dit steun vindt in schermafbeeldingen die door de verdachte voorafgaand aan de terechtzitting in eerste aanleg zijn overgelegd. Deze schermafbeeldingen zijn authentiek, hetgeen wordt bevestigd door de rapportage van de deskundige [deskundige 1] . De omstandigheid dat de schermafbeeldingen zijn gemaakt op 29 oktober 2016 met een besturingssysteem dat pas na die datum beschikbaar kwam, te weten iOS 10.2, maakt dit niet anders, omdat de verdachte zich in die periode al jaren lang bezighield met het jailbreaken van iPhones en het spoofen van de iOS-versies. De verdachte had methoden ontwikkeld waardoor het leek alsof hij een nog niet uitgebrachte iOS-versie gebruikte. Voorts is er geen reden om aan te nemen dat de omgeving die te zien is op de schermafbeeldingen is nagemaakt.
[…]
Oordeel van het hof
Evenals de rechtbank is het hof van oordeel dat de verklaringen van de verdachte, dat hij met de poging tot afpersing van Ahold niets te maken heeft gehad en slechts handelde onder invloed van bedreigingen door [betrokkene 1] , ongeloofwaardig zijn en overweegt daartoe als volgt.
Uit het vonnis volgt reeds dat de verdachte in een eerdere fase wisselend heeft verklaard over de [website] accounts en pas vlak voor de zitting in eerste aanleg een usb-stick heeft overgelegd met foto’s waarop computerschermafbeeldingen te zien zijn waaruit de overdracht van de accounts aan [betrokkene 1] zou moeten blijken. Geconfronteerd met de omstandigheid dat uit onderzoek van de politie is gebleken dat de usb-stick na de aanhouding van de verdachte (in januari 2017) op 22 juli 2017 nog in gebruik is geweest, heeft de verdachte in hoger beroep voor het eerst verklaard dat hij de usb-stick begin 2017 al tijdens de schorsing van zijn voorlopige hechtenis heeft gevonden en bekeken, maar dat hij daarop destijds niet heeft aangetroffen dat met onderhavige zaak te maken had, waarna hij de usb-stick voor iets anders heeft gebruikt en weer terug in de spouw muur heeft gestopt. Toen de terechtzitting in eerste aanleg eraan kwam heeft de verdachte de usb-stick naar eigen zeggen weer tevoorschijn gehaald om te controleren of er wellicht toch relevante bestanden op stonden, hetgeen het geval was. Daarom heeft hij de usb-stick daags voor de zitting in eerste aanleg overgelegd, aldus de verdachte in hoger beroep.
Op basis van al het bovenstaande merkt het hof op dat de verdachte zijn verklaring steeds aanpast of aanvult aan de hand van de (nieuwe) onderzoeksbevindingen die hem worden voorgehouden. Waar hij bij de politie altijd heeft ontkend over ontlastend bewijs te beschikken (zie onder meer de verklaring van de verdachte bij de politie van 11 januari 2017 waarin de verdachte – ruim twee maanden na oktober 2016 waarvan de verdachte zegt dat hij de screenshots toen heeft gemaakt – op de vraag of hij screenshots heeft gemaakt, zegt dat hij die niet heeft en dat ‘misschien via [website] ’ iets kan worden aangetoond), heeft hij in eerste aanleg een usb-stick overgelegd waarvan hij het bestaan (tot kort daarvoor) niet meer zegt te hebben geweten. In hoger beroep wist hij zich echter te herinneren dat hij de usb-stick zeven en een half jaar geleden toch al had bekeken. Dit komt het hof niet geloofwaardig voor. Aan die ongeloofwaardigheid draagt bovendien bij dat de verdachte ter terechtzitting in hoger beroep ook niet heeft kunnen uitleggen dat een bedreiging die hij eerder richting [betrokkene 1] deed, in scene zou zijn gezet omdat aan de administrator van [website] moest worden getoond dat [betrokkene 1] onschuldig zou zijn aan oplichting (zie de verklaring van de verdachte ter terechtzitting bij de rechtbank). Ter zitting in hoger beroep geconfronteerd met de vraag waarom de inhoud van de tekst van die bedreiging (zoals door de politie aan de verdachte voorgehouden in het verhoor van 29 maart 2017) [betrokkene 1] zou vrijpleiten, is de verdachte liet antwoord schuldig gebleven. Het hof gaat er daarom mede op basis van de tekst van die bedreiging vanuit dat het juist de verdachte was die [betrokkene 1] bedreigde en niet andersom.
Ten aanzien van de authenticiteit van de afbeeldingen overweegt het hof dat uit de bestandseigenschappen van de foto’s met de schermafbeeldingen volgt dat deze gemaakt zijn in juli 2015 en oktober 2016 met (steeds dezelfde) iPhone 5 met het besturingssysteem iOS 10.2, terwijl dat besturingssysteem pas na die data beschikbaar is gekomen. Dat doet naar het oordeel van het hof afbreuk aan de authenticiteit van de op de foto’s weergegeven schermafbeeldingen. De enkele stelling van de verdachte dat hij zich in de periode van het maken van de foto’s van de schermafbeeldingen bezighield met het jailbreaken van iPhones en het spoofen van iOS-versies, waardoor het mogelijk is dat hij het heeft doen lijken dat er een nieuwere iOS versie op de iPhone stond dan de iOS die beschikbaar was, maakt dit niet anders. De iPhone 5 waarmee de foto’s van de schermafbeeldingen zijn gemaakt, is immers niet onder de verdachte in beslaggenomen en de verdachte weet niet wat daarmee is gebeurd. Daarbij komt dat er in hoger beroep nader onderzoek is verricht naar de integriteit en authenticiteit van de usb-stick evenals de bestanden, afbeeldingen en de bestandseigenschappen op die usb-stick. Dat onderzoek heeft geresulteerd in het rapport ‘ [rapportnaam] ’ van [deskundige 1] van 17 februari 2022. Uit dit rapport volgt dat het mogelijk is om een omgeving zoals te zien is op de foto’s van de schermafbeeldingen fictief te genereren, in het bijzonder voor wat betreft de inhoud die telkens zichtbaar is op het afgebeelde computerscherm (zie p. 29 van voornoemd rapport).
Concluderend is het hof van oordeel dat het door de verdediging geschetste alternatieve scenario niet aannemelijk is geworden.”
5 De bespreking van het derde en eerste middel
Het derde (bij aanvullende schriftuur voorgestelde) middel klaagt, zoals hiervoor reeds weergegeven, over de afwijzing van het verzoek van de verdediging tot het horen van [deskundige 1] zoals gedaan op de regiezitting van 16 februari 2024. Het eerste middel bevat eenzelfde klacht over het verzoek tot het horen van [deskundige 1] zoals dat in voorwaardelijke zin bij pleidooi op de terechtzitting van 17 december 2024 is gedaan. Volgens de steller van het middel heeft het hof de verzoeken van de verdediging tot het horen van [deskundige 1] à charge en à décharge ten onrechte, althans ontoereikend gemotiveerd afgewezen. Vanwege de samenhang zal ik deze middelen deels gezamenlijk bespreken.
Daaraan voorafgaand merk ik voor de volledigheid op dat in cassatie – ondanks het opnieuw aanvangen van het onderzoek ter terechtzitting op 17 december 2024 – ook kan worden geklaagd over de afwijzing door het hof van het verzoek om [deskundige 1] te horen op de regiezitting van 16 februari 2024 (zie randnr. 3.7). Beslissingen over het oproepen en horen van getuigen of deskundigen als bedoeld in art. 287 en 288 Sv blijven op grond van art. 322 lid 4 jº 415 lid 1 Sv immers ook na het opnieuw aanvangen van het onderzoek ter terechtzitting in stand.
Daarnaast merk ik op dat zowel op die regiezitting als bij pleidooi primair is verzocht om een nadere rapportage van deze deskundige en (slechts) subsidiair om de deskundige te horen, waarbij dit laatste verzoek door de raadsman van de verdachte in zijn nadere reactie van 18 december 2023 is gemotiveerd door op te merken dat door “rechtstreekse bevraging [...] meer helderheid [kan] worden verkregen over de (bewijs)waarde van zijn/hun bevindingen” (zie randnr. 3.3), waaraan ter regiezitting van 16 februari 2024 is toegevoegd dat de verdediging verzoekt om het horen van de deskundige “als vangnet”, namelijk “voor het geval de nadere rapportage nog vraagpunten open zou laten of het alsdan anderszins nog in het belang van de verdediging zal zijn om de deskundige rechtstreeks te bevragen” (zie randnr. 3.5). In cassatie wordt alleen geklaagd over de afwijzing van het verzoek tot het horen van de deskundige.
Ik breng volledigheidshalve voorts in herinnering dat uit het hiervoor weergegeven procesverloop blijkt dat het rapport van de desbetreffende deskundige van 17 december 2022 in hoger beroep tot stand is gekomen op verzoek van de verdediging (zoals gedaan bij appelschriftuur) en door de verdediging in het teken is gezet van de vraag naar de aannemelijkheid van het alternatief scenario dat door de verdediging naar voren is gebracht. Dat alternatief scenario hield in dat de verdachte de twee accounts waarover het in deze zaak handelt, (slechts) voor anderen heeft aangemaakt en overgedragen en met de poging tot afpersing als zodanig niets van doen heeft gehad. In de context van dat scenario was de authenticiteit van door de verdediging aangeleverde schermafbeeldingen van (cruciaal) belang. Bij de toewijzing van het verzoek tot het laten verrichten van het onderzoek door [deskundige 1] – door de verdediging in de appelschriftuur aangeduid als zijnde “gespecialiseerd in het onderzoeken van de authenticiteit van digitaal beeldmateriaal” – heeft het hof uitdrukkelijk bepaald dat het onderzoek zoveel als mogelijk diende aan te sluiten bij de wensen van de verdediging. Centrale vraag aan de deskundige was – blijkens de appelschriftuur – of een waarschijnlijkheidsoordeel kon worden gegeven “over de vraag of de zeven foto’s telkens daadwerkelijk zijn genomen op de datum en tijd zoals weergegeven in de bestandseigenschappen” (van de bewuste schermafbeeldingen).
Na het verschijnen van het desbetreffende rapport, dat naar het oordeel van de verdediging “grotendeels ontlastend” was, verzocht de verdediging om een nadere rapportage door [deskundige 1] vanwege twee specifieke punten. De eerste daarvan was dat de deskundige – blijkens de weergave van de raadsman van de verdachte in het verzoek van 18 december 2023 (zie randnr. 3.3) – heeft gerapporteerd dat de desbetreffende foto’s “genomen zijn tot op 29 oktober 2016 met (volgens de bestandseigenschappen) iOS 10.2 als besturingssysteem, terwijl die versie pas op 12 november 2016 beschikbaar kwam”. De verdediging heeft op dit punt – na het verschijnen van de door de verdediging verzochte rapportage – aangevoerd dat de verdachte zich in die periode al jaren bezighield met het ‘jailbreaken’ van iPhones en het ‘spoofen’ van de iOS-versie, “waardoor het leek alsof hij een nog niet uitgebrachte iOS-versie gebruikte”. De verdediging “veronderstelt” blijkens de mail van 18 december 2023 “dat de onderzoeker met die wetenschap tot een andere conclusie zal komen ten aanzien van de authenticiteit van de beeldschermfoto’s”, om welke reden om een nadere rapportage van de deskundige is gevraagd. Daartoe gaven ook enkele andere discrepanties de verdediging aanleiding.
Bij de verdere bespreking van het derde en eerste middel zal ik ervan uitgaan dat diezelfde redenen ook ten grondslag liggen aan het verzoek om het horen van [deskundige 1] – hoewel men daarover (zeker) ook anders zou kunnen denken.
Het bij appelschriftuur van 16 maart 2020 gedane verzoek om [deskundige 1] te horen is door het hof op de regiezitting van 16 februari 2024 afgewezen, omdat door het niet horen van de deskundige het verdedigingsbelang naar het oordeel van het hof niet is geschaad. Het voorwaardelijke verzoek tot het horen van [deskundige 1] is bij eindarrest afgewezen door het hof omdat de noodzaak daarvan niet is gebleken. Over de toepassing van deze maatstaven wordt in cassatie niet geklaagd.
Aan de eerste afwijzing heeft het hof ten grondslag gelegd dat het verzoek om [deskundige 1] te laten rapporteren door de verdediging destijds uitgebreid gemotiveerd is in de appelschriftuur van de verdediging: daaraan zijn de vervolgens geponeerde stellingen over het door de verdachte ‘jailbreaken’ en ‘spoofen’ niet mede ten grondslag gelegd. Daarnaast is naar het oordeel van het hof niet voldoende concreet gemaakt of onderbouwd hoe en welke iOS-versie door de verdachte is gebruikt. Aan de afwijzing van het nadien bij pleidooi gedane voorwaardelijke verzoek heeft het hof blijkens het arrest ten grondslag gelegd dat het hof slechts acht slaat op het rapport van [deskundige 1] voor zover hij concludeert dat het mogelijk is dat de omgeving zoals te zien op de foto’s, fictief gegenereerd is, welke mogelijkheid de verdediging niet heeft betwist. Daar komt bij dat de verdachte ter terechtzitting in hoger beroep heeft verklaard dat hij niet weet wat er met de iPhone 5 is gebeurd waarmee hij de betreffende schermafbeeldingen zou hebben gefotografeerd, zodat niet kan worden onderzocht of de verdachte die iPhone 5 daadwerkelijk heeft gejailbreakt en het besturingssysteem heeft gespooft.
Het derde middel
Vanuit het oogpunt van chronologie begin ik met het derde middel. Dat middel klaagt erover dat het hof het verzoek tot het horen van [deskundige 1] ter zitting van 16 februari 2024 ten onrechte, althans ontoereikend gemotiveerd heeft afgewezen.
Zoals opgemerkt, is het verzoek van de verdediging tot het laten opstellen van een rapportage door [deskundige 1] aldus gemotiveerd, dat met het oog op het alternatief scenario onderzocht moest worden (en is onderzocht) “of de zeven foto’s telkens daadwerkelijk zijn genomen op de datum en tijd zoals weergegeven in de bestandseigenschappen” (van de bewuste schermafbeeldingen). Die vraag is – ook volgens de weergave door de verdediging – door [deskundige 1] onderzocht en beantwoord. Het daarop volgende verzoek van de verdediging is gebaseerd op een standpunt dat – zoals het hof heeft overwogen – door de verdediging niet eerder ter sprake is gebracht, terwijl niet voldoende concreet is gemaakt of onderbouwd hoe en welke iOS-versie precies is gebruikt door de verdachte.
Die afwijzing acht ik geenszins onbegrijpelijk en voldoende gemotiveerd. Anders dan de steller van het middel betoogt, zie ik niet in op welke wijze een (hypothetische) reactie van de deskundige op de stelling dat sprake zou zijn geweest van ‘jailbreaken’ en ‘spoofing’ redelijkerwijs van belang kan zijn voor enige in de onderhavige strafzaak te nemen beslissing. Daar komt nog bij dat bovendien geen enkele concrete informatie bestaat over de vraag hoe en welke iOS-versie dan zou zijn gebruikt door de verdachte.
Het derde middel faalt.
Het eerste middel
Het eerste middel klaagt over de afwijzing van het bij pleidooi gedane voorwaardelijke verzoek tot het horen van [deskundige 1] . Volgens de steller van het middel is daarbij, voor zover het gaat om het horen van de deskundige ten aanzien van fouten/misslagen in het rapport (die daardoor ten onrechte belastend zouden zijn) de ‘Keskin-jurisprudentie’ van toepassing, zodat van de verdediging geen nadere motivering mocht worden verlangd en (zo begrijp ik) het voorwaardelijke verzoek derhalve evenmin door het hof had mogen worden afgewezen met verwijzing naar die motivering. Daarnaast zou volgens de steller van het middel sprake zijn van het willen horen van de deskundige in ontlastende zin, hetgeen blijkens de onderbouwing van het verzoek verband houdt met de ‘aanname’ van de verdediging dat de deskundige gunstiger zou hebben geconcludeerd als de deskundige bekend was geweest met de omstandigheid (althans en in mijn woorden: de hypothese) dat de verdachte zich destijds bezig hield met spoofing.
Laat ik beginnen met de klacht voor zover gebaseerd op de Keskin-jurisprudentie. Het post-Keskin-arrest van de Hoge Raad bevat een bijstelling van de eisen met betrekking tot de onderbouwing van verzoeken van de verdediging tot het oproepen en horen van getuigen die een verklaring met een belastende strekking hebben afgelegd. Die bijstelling houdt – kort gezegd – in dat het belang bij het oproepen en horen van een getuige moet worden verondersteld als de verklaring van die getuige door de rechter voor het bewijs van het tenlastegelegde feit zou kunnen worden gebruikt of al is gebruikt en als de verdediging het ondervragingsrecht ten aanzien van die getuige nog niet heeft kunnen uitoefenen.Deze jurisprudentie is ook van belang voor deskundigen die een voor de verdachte belastende verklaring hebben afgelegd of van wie een belastend schriftelijk verslag in het dossier is gevoegd. Ook ten aanzien van die deskundigen geldt dat – indien de verdediging kenbaar maakt dat zij de betrouwbaarheid van de deskundigenverklaring wil (doen) onderzoeken – van hen geen nadere onderbouwing van het belang bij zo’n onderzoek mag worden verlangd en de verdediging derhalve – in beginsel – in de gelegenheid moet worden gesteld om een dergelijke deskundige te ondervragen. Het recht van de verdachte om de betrouwbaarheid van een belastende deskundigenverklaring te (doen) onderzoeken brengt evenwel niet met zich dat de rechter elk verzoek tot het oproepen en horen van een deskundige zonder meer moet toewijzen. Art. 6 EVRM verzet zich er niet tegen dat de rechter het verzoek afwijst als het oproepen en horen van een deskundige onmiskenbaar irrelevant of overbodig (“manifestly irrelevant or redundant”) is, omdat het (opnieuw) horen van de deskundige voor de bewijsvoering van geen enkel belang zal zijn of geen toegevoegde waarde zal hebben. Voorts mag een nadere onderbouwing naar het oordeel van de Hoge Raad worden verlangd indien de verdediging al in de gelegenheid is gesteld om aan de hand van een tegenonderzoek de betrouwbaarheid te (doen) onderzoeken van een deskundigenverklaring en de verdediging vervolgens het verzoek doet om door middel van een nieuw deskundigenonderzoek de betrouwbaarheid te (doen) onderzoeken van de eerste deskundigenverklaring en van de resultaten van het tegenonderzoek.
Ik meen dat het hiervoor genoemde ’Keskin-kader’ niet van toepassing op het bij pleidooi gedane, voorwaardelijke verzoek van de verdediging om [deskundige 1] te horen. Naar mijn oordeel betreft het op verzoek van de verdediging opgestelde deskundigenrapport van [deskundige 1] niet een schriftelijk verslag dat door de rechter voor het bewijs van de tenlastegelegde feiten zou kunnen worden gebruikt of is gebruikt. Daarbij neem ik in aanmerking dat het deskundigenrapport niet als bewijsmiddel ten grondslag ligt aan de bewezenverklaring. Dat geldt meer specifiek voor die onderdelen van het rapport waarover de verdediging de deskundige nader wenste te bevragen, zoals hiervoor onder 5.4 genoemd: deze aspecten zijn door het hof niet voor het bewijs gebruikt en liggen ook niet ten grondslag aan de verwerping van het alternatief scenario van de verdachte.
Wel heeft het hof bij de verwerping van het alternatief scenario verwezen naar het eerder opgemaakte rapport van [deskundige 1] , voor zover inhoudende
“dat het mogelijk is om een omgeving zoals te zien is op de foto’s van de schermafbeeldingen fictief te genereren, in het bijzonder voor wat betreft de inhoud die telkens zichtbaar is op het afgebeelde computerscherm.”
Het hof heeft met deze verwijzing naar het deskundigenrapport mijns inziens slechts tot uitdrukking gebracht dat volgens de op verzoek van de verdediging ingeschakelde deskundige – zo begrijp ik – in beginsel de mogelijkheid bestaat om de omgeving zoals zichtbaar op de schermafbeeldingen fictief te genereren. Anders dan de steller van het middel meent, is die mogelijkheid niet betwist door de verdediging, terwijl bovendien uit de onderbouwing van het verzoek tot het horen van [deskundige 1] niet blijkt dat de verdediging hem over die conclusie heeft willen bevragen.
Derhalve doet zich hier wat mij betreft niet het geval voor waarin de verdachte zijn ondervragingsrecht heeft willen uitoefenen ten aanzien van een voor hem belastende verklaring, hetgeen met zich brengt dat de bijstelling uit het post-Keskin-arrest niet van toepassing is op het voorwaardelijke verzoek van de verdediging tot het horen van de deskundige. Voor zover aan het middel een andere opvatting ten grondslag ligt, faalt het.
Het voorgaande brengt mee dat ten aanzien van het (voorwaardelijk) verzoek tot het horen van de deskundige een motivering van de zijde van de verdediging mocht worden verlangd. Die motiveringsplicht houdt in dat de verdediging zal moeten toelichten waarom het horen van de getuige of deskundige van belang is voor enige op grond van art. 348 en 350 Sv te nemen beslissing. De rechter mag deze onderbouwing van het verzoek van de verdediging wegen en – mede tegen de achtergrond van die weging – het verzoek van de verdediging afwijzen als hij meent dat het voornoemde belang onvoldoende is gebleken. Mijns inziens heeft het hof dat ook gedaan en geconcludeerd dat de door de verdediging gestelde noodzaak tot het horen van de deskundige niet is gebleken, waarbij het hof in aanmerking heeft genomen dat de verdachte ter terechtzitting in hoger beroep heeft verklaard dat hij niet weet wat er met de iPhone 5 (waarmee hij de betreffende schermafbeeldingen zou hebben gefotografeerd) is gebeurd, zodat niet kan worden onderzocht of de verdachte die iPhone 5 daadwerkelijk heeft gejailbreakt en het besturingssysteem heeft gespooft. Dat oordeel is niet onbegrijpelijk en voldoende gemotiveerd.
Voor zover de steller van het middel voorts nog meent dat deze afwijzende beslissing van het hof niet in lijn is met de eisen die voortvloeien uit art. 6 EVRM ter zake van ontlastende getuigen, geldt het volgende. Uit de jurisprudentie van het EHRM volgt dat de beoordeling van dergelijke verzoeken moeten voldoen aan een drieledige test, namelijk
i. “Whether the request to examine a witness was sufficiently reasoned and relevant to the subject matter of the accusation”;
ii. “Whether the domestic courts considered the relevance of that testimony and provided sufficient reasons for their decision not to examine a witness at trial”; en
iii. “Whether the domestic courts’ decision not to examine a witness undermined the overall fairness of the proceedings”.
Bij de eerste vraag speelt een belangrijke rol of de verklaring van de getuige “can arguably strengthen the position of the defence or lead to his or her acquittal”. Dat laatste is bijvoorbeeld niet het geval indien de getuige kan verklaren dat de verdachte bij zijn verhoor onder druk is gezet, maar de als gevolg daarvan afgelegde bekentenis in de bewijsvoering geen cruciale rol speelt. Indien de beoogde verklaring wel de potentie heeft om de positie van de verdediging te versterken, kan een verzoek tot het horen van een (‘ontlastende’) getuige nog steeds worden afgewezen, maar dienen bij die afwijzing de redenen te worden vermeld waarop de afwijzing is gestoeld. Afhankelijk van de omstandigheden van het geval kan het daarbij volstaan om te verwijzen naar andere feiten en omstandigheden, die maken dat hetgeen de getuige kan verklaren, niet nieuw of voor de beoordeling van de zaak van belang is, aldus de – ook door de steller van het middel aangehaalde – uitspraak van het EHRM in Murtazaliyeva. Uit diezelfde uitspraak volgt dat “[I]t is only in exceptional circumstances that the Court will be led to conclude that the failure to hear a witness was incompatible with Article 6 of the Convention (…). The dismissal of a request without giving reasons or the “silence” of the domestic courts in respect of a sufficiently reasoned and relevant request to call a defence witness does not necessarily lead to a finding of a violation of Article 6 (…). Since the overall fairness of the proceedings is an overriding criterion under Article 6 an applicant has to demonstrate not only that a particular defence witness was not examined, but also that the examination of that witness was necessary and that the refusal to call the witness prejudiced the rights of the defence (…).”
In dit verband is van belang dat het verzoek door de verdediging tot het horen van de deskundige, zoals opgemerkt, in het teken is gezet van de aannemelijkheid van het alternatief scenario. Als door de deskundige zou kunnen worden bevestigd dat de schermafbeeldingen authentiek waren, zou dat een belangrijke onderbouwing (kunnen) betekenen van dit alternatief scenario.
Het hof heeft in zijn arrest uitgebreid aandacht besteed aan het door de verdediging geschetste alternatief scenario en heeft geoordeeld dat het alternatief scenario niet aannemelijk is geworden. Dat oordeel is in belangrijke mate gebaseerd op andere feiten en omstandigheden dan het deskundigenrapport van [deskundige 1] . Zo heeft de rechtbank in het door het hof bevestigde vonnis uitvoerig gemotiveerd – en met bewijsmiddelen onderbouwd – waarom wettig en overtuigend bewezen kan worden dat de verdachte zich aan het als feit 1 tenlastegelegde schuldig heeft gemaakt. Daarin komt onder meer aan de orde dat in de slaapkamer van de verdachte een usb-stick is aangetroffen met daarop twee tekstbestanden die nagenoeg gelijkluidend zijn aan de op 3 november 2016 aan Ahold verstuurde e-mail en waarvan één bestand laatstelijk op 3 november 2016 – de dag van de eerste e-mail aan Ahold – is bewerkt. Voorts wordt daarbij gewezen op een foto die is aangetroffen op een Apple IPad Air (waarvan de verdachte heeft verklaard dat die van hem was), waarop een tekstbestand zichtbaar is waarin de vier in de dreigmails genoemde adressen van Albert Heijn locaties zichtbaar zijn, alsmede op een foto aangetroffen op die iPad Air van een briefje, waarop handgeschreven exact hetzelfde bitcoinadres staat als in de dreigmails naar Ahold, met daarbij vermeld de ‘seed phrase’ die toegang geeft tot de bijbehorende wallet. Het originele briefje is blijkens de bewijsmiddelen eveneens bij de verdachte aangetroffen, tussen de cover en de achterzijde van diezelfde iPad.
Voorts heeft het hof in het licht van de verwerping van het alternatief scenario nog overwogen dat de verdachte zijn verklaring steeds heeft aangepast of heeft aangevuld aan de hand van (nieuwe) onderzoeksbevindingen. Zo verklaarde de verdachte bij de politie dat hij niet over ontlastend materiaal zou beschikken, waarna hij in eerste aanleg een usb-stick heeft overgelegd met de hiervoor besproken – volgens de verdachte ontlastende – schermafbeeldingen waarvan hij het bestaan niet meer zou hebben geweten. Toen hij werd geconfronteerd met de onderzoeksbevinding dat de usb-stick nog in juli 2017 was gebruikt, wist de verdachte zich in hoger beroep toch te herinneren dat hij de usb-stick had bekeken. Ook uit de bewijsoverweging in het door het hof bevestigde vonnis van de rechtbank blijkt dat de verdachte zijn verklaring steeds op essentiële onderdelen heeft aangepast.
Op grond van het voorgaande kon het hof wat mij betreft oordelen dat het alternatief scenario van de verdachte, inhoudende dat hij niets te maken heeft met de poging tot afpersing, niet aannemelijk is geworden.
Uit deze (niet onbegrijpelijke en toereikend gemotiveerde) verwerping van het alternatief scenario vloeit mijns inziens voort dat nader onderzoek naar de authenticiteit van de ter onderbouwing van dat scenario ingebrachte schermafbeeldingen niet noodzakelijk is, waarbij ik (nogmaals) opmerk dat het hof bij de afwijzing van het voorwaardelijk verzoek ook de onderbouwing van het verzoek in aanmerking heeft genomen en heeft overwogen dat de verdachte heeft verklaard niet te weten wat er met de iPhone 5 is gebeurd, zodat niet kan worden onderzocht of de verdachte die iPhone 5 daadwerkelijk heeft ‘gejailbreakt’ en het besturingssysteem heeft gespooft.
Wat mij betreft is de afwijzing van het door de verdediging gedane, voorwaardelijke verzoek tot het horen van [deskundige 1] tegen deze achtergrond niet onbegrijpelijk en toereikend gemotiveerd. Van een schending van art. 6 EVRM door de afwijzende beslissing van het hof is eveneens geen sprake.
Ook het eerste middel faalt derhalve.
6 Het tweede middel
Het tweede middel bevat vervolgens nog de klacht dat het hof ook het op grond van art. 6 EVRM gegarandeerde ondervragingsrecht en het recht op een eerlijk proces heeft geschonden, omdat het hof de “doorslaggevende” verklaringen van de niet-ondervraagde deskundige [deskundige 1] voor het bewijs heeft gebruikt, althans heeft betrokken bij de verwerping van het alternatief scenario van de verdediging.
Het hof heeft kennelijk geoordeeld dat de procedure, ook zonder dat de gelegenheid is geboden [deskundige 1] te horen, in haar geheel voldoet aan het door artikel 6 EVRM gewaarborgde recht op een eerlijk proces. Gelet op hetgeen ik hiervoor bij de bespreking van het eerste en het derde middel heb overwogen, getuigt dat oordeel mijns inziens geenszins van een onjuiste rechtsopvatting en is het niet onbegrijpelijk. In het bijzonder is daarbij van belang dat het gewicht van het deskundigenrapport van [deskundige 1] in de verwerping van het alternatief scenario zeer beperkt is, terwijl het rapport in de bewijsvoering van het hof geen rol speelt. Dat deskundigenrapport ligt immers niet als bewijsmiddel ten grondslag aan de bewezenverklaring – laat staan dat het daarin een “doorslaggevende” rol vervult – terwijl de verwerping van het alternatief scenario van de verdediging bovendien is gebaseerd op andere feiten en omstandigheden dan de hiervoor onder 5.16 genoemde conclusie uit het deskundigenrapport.
Het tweede middel faalt eveneens.
7 Slotsom
De middelen falen. Het tweede middel kan worden afgedaan met de aan art. 81 lid 1 RO ontleende motivering.
Ambtshalve heb ik geen gronden aangetroffen die tot vernietiging van de bestreden uitspraak aanleiding behoren te geven.
Deze conclusie strekt tot verwerping van het beroep.
De Procureur-Generaal
bij de Hoge Raad der Nederlanden
AG