Conclusie AG. Doodslag (art. 287 Sr) en voorhanden hebben vuurwapen en munitie (art. 26 WWM). 1. Beroep op…

1.1

De verdachte is bij arrest van 20 december 2024 door het gerechtshof Den Haag (rolnr. 22-000658-22) wegens onder 1 “doodslag” en onder 3 – kort gezegd – het voorhanden hebben van een vuurwapen met bijbehorende munitie veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van zeven jaren, met aftrek van voorarrest. Daarnaast heeft het hof beslissingen genomen op de vorderingen van de benadeelde partijen, een en ander als in het arrest omschreven. Het hof heeft verder de schorsing van het bevel tot voorlopige hechtenis van de verdachte opgeheven.

1.2

Deze zaak hangt samen met de zaak tegen [medeverdachte] (24/04718), waarin ik vandaag ook zal concluderen.

1.3

Het cassatieberoep is ingesteld namens de verdachte. De advocaat J. Kuijper heeft vijf middelen van cassatie voorgesteld. In het eerste middel wordt geklaagd over de verwerping van het beroep op putatief en/of extensief noodweer(exces). Het tweede middel richt zich tegen de afwijzing van een verzoek tot nader onderzoek door het NFI naar de camerabeelden, meer in het bijzonder ten aanzien van de vraag of daarop is waar te nemen dat het latere slachtoffer tijdens en/of na de achtervolging van de hiervoor genoemde [medeverdachte] een mes in zijn hand had. Het derde middel bevat een aantal klachten over de strafoplegging. Het vierde middel richt zich tegen de beslissing van het hof tot opheffing van de schorsing van de voorlopige hechtenis van de verdachte. Het vijfde middel klaagt over de schending van de inzendtermijn in cassatie.

1.4

Ten laste van de verdachte is bewezenverklaard dat

1.5

Het hof heeft op grond van art. 359 lid 3 Sv volstaan met een opgave van de bewijsmiddelen. De bekennende verklaring van de verdachte ter terechtzitting in hoger beroep houdt het volgende in:

2.1

Het eerste middel bevat twee deelklachten over de verwerping door het hof van het beroep op putatief noodweer(exces) en/of extensief noodweerexces.

2.2

De raadsman van de verdachte heeft blijkens de ter terechtzitting in hoger beroep van 6 december 2024 overgelegde pleitnota onder meer het volgende aangevoerd (accentueringen in het origineel):

2.3

Het hof heeft het verweer als volgt verworpen:

2.4

Art. 41 Sr luidt:

2.5

Voor een geslaagd beroep op noodweer is vereist dat de verdachte zich heeft verdedigd tegen een “ogenblikkelijke, wederrechtelijke aanranding” of een onmiddellijk dreigend gevaar voor zo’n aanranding. Uit de tekst van art. 41 Sr volgt dat die aanranding tegen de verdachte zelf, maar ook tegen een ander kan zijn gericht. Noodweer gaat dus verder dan alleen zelfverdediging.

2.6

Van een beroep op putatieve noodweer is sprake indien de verdachte zich erop beroept dat hij heeft kunnen menen dat sprake was van een ogenblikkelijke, wederrechtelijke aanranding van lijf, eerbaarheid of goed (of een onmiddellijke dreiging van een dergelijke aanranding) waartegen hij zich mocht verdedigen. Als zijnde onderdeel van de (buitenwettelijke) schulduitsluitingsgrond afwezigheid van alle schuld kan een dergelijk beroep alleen slagen indien sprake is “van verontschuldigbare dwaling aan de kant van de verdachte, bijvoorbeeld omdat hij niet alleen kon, maar redelijkerwijs ook mocht menen dat hij zich moest verdedigen op de wijze als hij heeft gedaan omdat hij verontschuldigbaar zich het dreigende gevaar heeft ingebeeld dan wel de aard van de dreiging verkeerd heeft beoordeeld.”

2.7

Gedragingen van de verdachte die aan de wederrechtelijke aanranding door het latere slachtoffer zijn voorafgegaan, kunnen onder bijzondere omstandigheden in de weg kunnen staan aan een geslaagd beroep op noodweer of noodweerexces. Dit wordt ‘culpa in causa’ genoemd. Van zulke omstandigheden kan bijvoorbeeld sprake zijn indien de verdachte (i) de aanval door het latere slachtoffer heeft uitgelokt door provocatie of (ii) willens en wetens de confrontatie met het slachtoffer heeft gezocht en een gewelddadige reactie van het slachtoffer heeft uitgelokt. Volgens AG Hofstee fungeert de culpa in causa als beoordelingsfactor als een nuancerend en corrigerend sluitstuk: eerst wordt vastgesteld of aan de voorwaarden voor de aanvaarding van een beroep op noodweer(exces) is voldaan en pas daarna wordt bezien of de culpa in causa toch een geslaagd beroep op noodweer(exces) in de weg staat. De enkele omstandigheid dat de verdachte zich willens en wetens in een situatie heeft begeven waarin een agressieve reactie van het latere slachtoffer te verwachten viel, of de enkele omstandigheid dat de verdachte zich in verband met een mogelijke aanval van het slachtoffer als voorzorgsmaatregel van een illegaal vuurwapen heeft voorzien is op zichzelf evenwel onvoldoende om culpa in causa aan te nemen.

2.8

Voorts geldt dat een beroep op noodweer in ieder geval niet kan worden aanvaard als de gedraging van de verdachte niet kan worden aangemerkt als “verdedigend”, maar – naar de kern bezien – als aanvallend moet worden gezien. In dat verband kan worden gekeken naar de bedoeling van de verdachte, alsook naar de uiterlijke verschijningsvorm van de gedraging. Zo’n geval doet zich bijvoorbeeld voor als de gedraging van de verdachte is gericht op een confrontatie of deelneming aan een gevecht.

2.9

Het gaat hier – anders dan bij de culpa in causa – niet slechts om een corrigerende factor die in de beoordeling van het beroep op noodweer moet worden betrokken, maar om een zelfstandige verwerpingsgrond. Als wordt geoordeeld dat een gedraging als ‘aanvallend’ moet worden gezien, kunnen alle verweren met betrekking tot art. 41 Sr (dus ook een beroep op noodweerexces of putatief noodweer) zonder nadere overwegingen worden verworpen. Die sterke werking van dit oordeel zou volgens Rozemond een reden kunnen zijn om strenge eisen te stellen aan de verwerping van een beroep op noodweer(exces) op deze grond. Ook de Hoge Raad benadrukt in verschillende arresten het uitzonderlijke karakter van deze grond. In arresten van 15 december 2020 en 18 februari 2025 rept de Hoge Raad over de “uitzondering dat bij aanvallende gedragingen een beroep op (putatief) noodweer en noodweerexces niet kan worden aanvaard”. Het gaat hier volgens annotator Wolswijk om een vingerwijzing die is bedoeld voor de feitenrechter om niet te gemakkelijk tot het oordeel te komen dat een gedraging aanvallend was.

2.10

2.11

Het middel klaagt – als opgemerkt – over de verwerping door het hof van het beroep op putatief noodweer(exces) en/of extensief noodweerexces. Het valt in twee deelklachten uiteen.

2.12

De eerste deelklacht klaagt over de begrijpelijkheid van een aantal vaststellingen van het hof. Uit de door het hof geschetste feitelijke context zou volgens de steller van het middel niet blijken dat de verdachte (i) het slachtoffer na de eerdere confrontatie bij de supermarkt (bewust) heeft opgewacht en (ii) (daarna) de confrontatie met het slachtoffer heeft gezocht.

2.13

Het hof heeft ten aanzien van de feitelijke context vastgesteld dat er in eerste instantie sprake was van een conflict tussen het slachtoffer en een vriend van de verdachte (en in mindere mate ook de verdachte zelf) bij een supermarkt, waarbij werd gescholden, geduwd en getrokken. Nadat dit conflict was geëindigd, zijn de verdachte en zijn twee vrienden eerst weggereden maar later – iets meer dan vijf minuten later – toch teruggekeerd richting de supermarkt. Zij hebben een aantal minuten in de auto gezeten. Het latere slachtoffer was ondertussen naar een coffeeshop geweest en begaf zich inmiddels weer op straat. De verdachte heeft verklaard dat hij het slachtoffer als eerste zag. Hij stapt vervolgens als eerste uit de auto, neemt een vuurwapen mee in zijn rechterzak en loopt in de richting van het slachtoffer, waarna zijn vrienden hem volgen. De verdachte heeft hierover later verklaard dat hij aan één van zijn vrienden – [medeverdachte] – wilde bewijzen “dat er met ons niet te spotten viel” en dat hij dat aan het slachtoffer duidelijk wilde maken.

2.14

Daarna vindt er – zo blijkt uit camerabeelden – een korte achtervolging plaats. Over de vraag wat daar precies aan vooraf is gegaan en wat hiervoor de directe aanleiding is, heeft het hof niets vastgesteld. Over de achtervolging heeft het hof vastgesteld dat [medeverdachte] voorop rent, dat het slachtoffer daarachter rent en dat de verdachte op zijn beurt weer achter het slachtoffer aanrent met het vuurwapen in zijn hand. [medeverdachte] steekt op enig moment de straat over, waarna het slachtoffer stil blijft staan op de stoep. De verdachte rent door, richt het vuurwapen op hem en vuurt van zeer korte afstand een schot af op het slachtoffer.

2.15

Dat het hof op grond hiervan heeft vastgesteld dat het slachtoffer na de eerdere confrontatie (bewust) is opgewacht, is – gelet op de omstandigheid dat de verdachte en zijn vrienden na de eerdere confrontatie met de auto zijn teruggekeerd en pas zijn uitgestapt toen de verdachte het slachtoffer zag – niet onbegrijpelijk. Datzelfde geldt voor de overweging van het hof dat de verdachte “de confrontatie met het slachtoffer heeft gezocht”. Het hof heeft hier – naar het mij voorkomt – niet vastgesteld dat de verdachte die confrontatie ook daadwerkelijk toen is aangegaan met het slachtoffer, maar vooral bedoeld dat de verdachte uit de auto is gestapt met de bedoeling om die confrontatie met het slachtoffer aan te gaan. Zo bezien is dat oordeel – gelet op het voorgaande – niet onbegrijpelijk.

2.16

In zoverre faalt de eerste deelklacht.

2.17

Zie ik het goed, dan klaagt de eerste deelklacht voorts over de begrijpelijkheid van het oordeel van het hof dat geen sprake kan zijn van een ogenblikkelijke, wederrechtelijke aanranding, omdat de gedraging van de verdachte niet als verdedigend maar als aanvallend moet worden aangemerkt. In dat verband wordt onder meer aangevoerd dat het hof ten onrechte in het midden heeft gelaten of – zoals de verdediging heeft aangevoerd – sprake was van een ogenblikkelijke en wederrechtelijke aanranding van [medeverdachte] door het slachtoffer, omdat het slachtoffer luid schreeuwde en een mes in zijn hand had toen hij achter [medeverdachte] aanrende. De tweede deelklacht klaagt in het verlengde hiervan over de afwezigheid van een (expliciete) beslissing van het hof met betrekking tot een beroep op putatieve noodweer, te weten dat de verdachte verontschuldigbaar heeft gedwaald omtrent de (voortduring van de) aanranding, dan wel de noodzaak tot verdediging.

2.18

Het hof heeft de hiervoor onder 2.13 en 2.14 weergegeven feitelijke context tot uitgangspunt genomen. Het hof heeft op grond daarvan vastgesteld dat (i) het slachtoffer na de eerdere confrontatie (bewust) is opgewacht, waarna de verdachte – met medeneming van een vuurwapen – de confrontatie met het slachtoffer heeft gezocht en (ii) de verdachte het slachtoffer vervolgens – na een korte achtervolging – van korte afstand in de rug heeft geschoten. Het hof heeft over deze gedragingen geoordeeld dat zij niet kunnen worden aangemerkt als verdedigend, maar daarentegen gericht waren op een (nieuwe) confrontatie met het slachtoffer. Als gevolg daarvan is het hof ook niet toegekomen aan de vraag of sprake was van verontschuldigbare dwaling.

2.19

In dit verband is van belang dat het hof niets heeft vastgesteld over wat er is gebeurd tussen het moment waarop de verdachte met een vuurwapen uit de auto stapte en richting het slachtoffer liep en het moment waarop de hiervoor beschreven korte achtervolging plaatsvond. De verdediging heeft hierover in hoger beroep aangevoerd dat het slachtoffer op dat moment een mes heeft getrokken en meteen op [medeverdachte] afging en – al schreeuwend – achter hem is aangerend. In dat kader heeft de verdediging verzocht om nader onderzoek te laten verrichten door het NFI naar de camerabeelden, om te bezien of het slachtoffer inderdaad een mes in handen had toen hij werd neergeschoten, nu de meningen over wat op de camerabeelden ter zake precies te zien is (in de handen van het slachtoffer), blijkens het proces-verbaal van de terechtzitting in hoger beroep van 6 december 2024, verdeeld zijn.

2.20

Vertrekkend vanuit het oordeel dat de verdachte de confrontatie met het slachtoffer heeft gezocht door hem op te wachten (hetgeen het hof ook als een aanvallende gedraging heeft aangemerkt), heeft het hof de juistheid van hetgeen door de verdediging is aangevoerd over de aanleiding voor de daarop volgende korte achtervolging in het midden gelaten en dus ook niet in de beoordeling van het verweer betrokken, terwijl het hof in het kader van de afwijzing van het verzoek tot nader onderzoek naar de camerabeelden heeft overwogen dat de vraag of het slachtoffer op enig moment een mes in zijn handen had, niet relevant is voor de beoordeling van het beroep op (putatief) noodweer(exces). Daarmee heeft het hof – naar het mij voorkomt – tot uitdrukking gebracht dat die aanleiding voor de korte achtervolging in geen enkel geval van enig belang kan zijn voor de beoordeling van het beroep op (putatief) noodweer(exces). Zelfs als het slachtoffer – zoals de verdachte heeft verklaard en de verdediging heeft gesteld – inderdaad een mes zou hebben getrokken en al schreeuwend achter [medeverdachte] is aangerend, dan nog zou – zo interpreteer ik het oordeel van het hof – het beroep op (putatief) noodweer(exces) afstuiten op de conclusie van het hof dat het schieten door de verdachte niet als verdedigend, maar juist als aanvallend moet worden aangemerkt.

2.21

Het hof heeft bij zijn oordeel kennelijk veel waarde gehecht aan de omstandigheid dat het slachtoffer na de eerdere confrontatie (bewust) is opgewacht, waarna de verdachte de confrontatie met het slachtoffer heeft gezocht. Het hof heeft de feitelijke context – dus vanaf de eerste confrontatie bij de supermarkt tot het moment waarop de verdachte op het slachtoffer heeft geschoten – kennelijk in zijn geheel bezien en geoordeeld dat de verdachte met zijn vrienden bewust is teruggekeerd om opnieuw de confrontatie met het slachtoffer aan te gaan en dat daarom ook het latere schieten van korte afstand in de rug als een aanvallende gedraging moet worden aangemerkt. Het gevolg van deze redenering is dat het hof hiermee volledig heeft uitgesloten dat een en ander weliswaar is begonnen als confrontatie, maar vervolgens is overgegaan in een situatie waarin sprake was van een ogenblikkelijke en wederrechtelijke aanranding van [medeverdachte] .

2.22

Dat laatste maakt het oordeel van het hof mijns inziens niet zonder meer begrijpelijk. Onder de aanname dat het slachtoffer inderdaad op enig moment een mes heeft getrokken en al schreeuwend achter [medeverdachte] is aangerend, zou er wat mij betreft wel degelijk sprake kunnen zijn van een (nieuwe) situatie, waarin de verdachte zich kon en mocht verdedigen tegen de ogenblikkelijke en wederrechtelijke aanranding van [medeverdachte] (waarmee overigens nog niet is gezegd dat de verdachte ook een geslaagd beroep op (putatief) noodweer(exces) toekomt). De enkele omstandigheid dat de verdachte daaraan voorafgaand uit was op een confrontatie met het slachtoffer maakt dat niet anders. Daarbij neem ik in aanmerking dat het hof verder niets heeft vastgesteld over wat deze confrontatie precies had moeten inhouden, terwijl de verdachte hierover slechts heeft verklaard dat hij aan [medeverdachte] wilde “bewijzen dat er met ons niet te spotten viel” en dat hij “die jongen [wou] laten afschrikken”.

2.23

In dat geval (van de hiervoor genoemde aanname) is het schieten van de verdachte op het slachtoffer in ieder geval in tijd gevolgd op de ogenblikkelijke en wederrechtelijke aanranding van [medeverdachte] , zodat – gelet op hetgeen ik hiervoor onder 2.9 heb vooropgesteld – in beginsel zou moeten worden vermoed dat het hier om een reactie op die aanranding gaat. Ik meen dat er noch aan de bedoeling van de verdachte, noch aan de uiterlijke verschijningsvorm van de gedraging feiten of omstandigheden kunnen worden ontleend om van dat vermoeden af te wijken. Over die bedoeling van de verdachte heb ik zonet al uitgelegd waarom de enkele omstandigheid dat de verdachte in eerste instantie uit was op een confrontatie met het slachtoffer daarvoor naar mijn oordeel onvoldoende gewicht in de schaal legt. Ook de uiterlijke verschijningsvorm van de gedraging – het van korte afstand in de rug schieten van het slachtoffer – is in het licht van de verklaring van de verdachte dat hij op het slachtoffer heeft geschoten toen hij meende dat het slachtoffer een steekbeweging richting [medeverdachte] maakte, onvoldoende om die gedraging toch als aanvallend aan te merken.

2.24

Het in de overwegingen van het hof besloten liggende oordeel dat de aanleiding voor de korte achtervolging en hetgeen de verdediging in dat verband heeft aangevoerd in geen geval van enig belang kan zijn voor de beoordeling van het beroep op (putatief) noodweer(exces), is dan ook naar mijn oordeel niet zonder meer begrijpelijk. Het hiermee samenhangende oordeel van het hof dat de gedraging van de verdachte kan worden aangemerkt als aanvallend, is dat evenmin. De verwerping van het beroep op (putatief) noodweer(exces) is ontoereikend gemotiveerd.

2.25

Het middel is terecht voorgesteld.

3.1

Het tweede middel klaagt over de afwijzing van het verzoek tot het laten verrichten van onderzoek door het NFI naar de camerabeelden, meer in het bijzonder ten aanzien van de vraag of daarop is waar te nemen dat het slachtoffer tijdens de achtervolging van [medeverdachte] een mes in zijn handen had.

3.2

Het hof heeft het verzoek in zijn arrest als volgt afgewezen:

3.3

Het hof heeft het verzoek tot nader onderzoek afgewezen omdat de vraag of het slachtoffer op enig moment een mes in zijn handen had, voor de beoordeling van het beroep op (putatief) noodweer(exces) naar het oordeel van het hof niet relevant is. Ik heb hiervoor bij de bespreking van het eerste middel reeds toegelicht waarom dat naar mijn oordeel wel degelijk relevant is. De afwijzing van het verzoek tot nader onderzoek is daarom mijns inziens niet toereikend gemotiveerd.

3.4

Ook het tweede middel is terecht voorgesteld.

4.1

Het derde middel bevat een aantal klachten over de strafoplegging. In de eerste plaats wordt geklaagd over de vaststelling van het hof dat in soortgelijke zaken “in de regel gevangenisstraffen van 8 tot 12 jaren” worden opgelegd. In de tweede plaats wordt aangevoerd dat het oordeel van het hof dat het, alles afwegende en in het bijzonder gelet op de destijds jeugdige leeftijd van de verdachte en zijn verminderde toerekeningsvatbaarheid, een geheel onvoorwaardelijke gevangenisstraf voor de duur van 8 jaren in beginsel een passende en geboden reactie vormt, onbegrijpelijk en/of ontoereikend gemotiveerd is in het licht van hetgeen door de verdediging is aangevoerd en gelet op hetgeen het hof zelf heeft overwogen.

4.2

Nu ik op grond van de bespreking van het eerste en tweede middel reeds tot de conclusie dat de zaak moet worden teruggewezen naar het hof, zal ik over dit middel kort zijn.

4.3

De motivering van de strafoplegging houdt onder meer het volgende in:

4.4

De vaststelling van het hof dat in soortgelijke zaken “in de regel gevangenisstraffen worden opgelegd van 8 tot 12 jaren” worden opgelegd, komt mij niet onbegrijpelijk voor. Tot een motivering van dat oordeel was het hof niet gehouden. Gelet op de grote vrijheid die de feitenrechter in het kader van de strafoplegging toekomt en ook in aanmerking genomen hetgeen door de verdediging in dit verband heeft aangevoerd, is het oordeel van het hof dat een geheel onvoorwaardelijke gevangenisstraf voor de duur van 8 jaren in beginsel een passende en geboden reactie vormt, niet onbegrijpelijk en toereikend gemotiveerd.

4.5

Het middel faalt.

5.1

Het vierde middel klaagt over de beslissing van het hof tot opheffing van de schorsing van de voorlopige hechtenis.

5.2

Het arrest van het hof bevat de volgende overweging:

5.3

Aan de steller van het middel kan worden toegegeven dat deze overweging in het licht van het – nadien gewezen – arrest van de Hoge Raad van 24 juni 2025 (te) mager voorkomt, terwijl evenmin blijkt dat de verdachte voorafgaand aan het opheffen van de schorsing van de voorlopige hechtenis is gehoord.

5.4

Bij een bespreking van dit middel heeft de verdachte evenwel geen belang. Beslissingen over de voorlopige hechtenis door het hof worden – net als beslissingen over de benadeelde partij en de afwikkeling van het beslag – door Van Dorst en Borgers aangeduid als ‘nevenuitspraken’. Omdat dit soort nevenuitspraken zijn vervat in de einduitspraak van het hof en ook nauw samenhangen met de daarin opgenomen (hoofd)beslissingen als bedoeld in art. 348 en 350 Sv, geldt dat het beroep tegen een einduitspraak automatisch ook het beroep omvat tegen al deze nevenuitspraken. Bijgevolg brengt de vernietiging van die einduitspraak mee dat ook alle daarin opgenomen nevenuitspraken worden getroffen.

5.5

Aangezien ik op grond van de bespreking van het eerste en het tweede middel reeds tot de conclusie kom dat de uitspraak van het hof moet worden vernietigd, behoeft het middel bij gebrek aan een rechtens te respecteren belang dan ook geen (verdere) bespreking.

5.6

Ten overvloede merk ik naar aanleiding van de schriftuur nog het volgende op. De steller van het middel meent dat het belang bij de onderhavige klacht in cassatie is gelegen in het belang van de verdachte “bij (het voortduren van de) schorsing van de voorlopige hechtenis gedurende de strafprocedure, zodat hij aan de behandeling gedurende de schorsing van de voorlopige hechtenis conform de daarmee verbonden voorwaarde kan blijven deelnemen”. Daarin ligt de veronderstelling besloten dat de vernietiging van de beslissing van het hof bij arrest tot opheffing van de schorsing van de voorlopige hechtenis met zich brengt, dat de eerder door het hof bevolen schorsing van de voorlopige hechtenis weer herleeft. De vraag is of die veronderstelling juist is.

5.7

Art. 75 Sv luidt onder meer:

5.8

Deze bepaling – in het bijzonder lid 8 – regelt de voorlopige hechtenis na terugwijzing of verwijzing van de zaak door de Hoge Raad. Indien het door het hof gegeven bevel tot voorlopige hechtenis op grond van art. 75 lid 5 Sv tijdens de cassatieprocedure heeft voortgeduurd, blijft dat bevel gedurende dertig dagen na de vernietiging en terug- of verwijzing van de zaak van kracht. Binnen die dertig dagen kan het hof waarnaar de zaak is terug- of verwezen vervolgens een nieuwe beslissing nemen over de voorlopige hechtenis, in welk kader de verdediging kan verzoeken om schorsing (of opheffing) daarvan.

5.9

De ratio van deze bepaling lijkt me erin te liggen dat de rechter in de procedure na terug- of verwijzing binnen dertig dagen een nieuw oordeel kan geven over de voorlopige hechtenis en de vernietiging van het arrest van het hof door de Hoge Raad niet direct verandering brengt in de situatie rondom de voorlopige hechtenis die bestond na de door de Hoge Raad vernietigde uitspraak. Indien het hof bijvoorbeeld in zijn arrest de gevangenneming van de verdachte beveelt, dan betekent een vernietiging van dat arrest in cassatie niet dat de verdachte direct op vrije voeten komt. Art. 75 lid 8 Sv bepaalt immers dat het door het hof gegeven bevel gedurende dertig dagen van kracht blijft.

5.10

Hoewel de wet geen specifieke bepaling bevat met betrekking tot de situatie dat het hof bij eindarrest besluit tot opheffing van de schorsing van het bevel tot voorlopige hechtenis en de Hoge Raad deze einduitspraak vervolgens vernietigt, ligt het niet in de rede te veronderstellen dat in een dergelijk geval de schorsing herleeft. Dat houdt in de eerste plaats verband met de beslissing omtrent de opheffing van de schorsing van de voorlopige hechtenis zelf. Naar het mij voorkomt ligt in die beslissing – naast de opheffing van de schorsing zelf – altijd ook een bevel tot verdere tenuitvoerlegging van het eerder gegeven bevel tot voorlopige hechtenis besloten. In de onderhavige zaak heeft het hof dat ook expliciet beslist: “Heft op de schorsing van het bevel tot voorlopige hechtenis van de verdachte en beveelt de verdere tenuitvoerlegging van dat bevel” (AG: mijn cursivering). In een dergelijk geval brengt art. 75 lid 8 Sv mijns inziens mee dat (ook) het bevel tot verdere tenuitvoerlegging van de voorlopige hechtenis gedurende dertig dagen van kracht blijft.

5.11

De veronderstelling van de steller van het middel dat de eerdere schorsing van de voorlopige hechtenis na vernietiging en terugwijzing door de Hoge Raad herleeft, klopt mijns inziens daarom niet. Ook tegen de achtergrond van de ratio van die bepaling is er geen reden om daar anders over te denken. Ook in de situatie dat het hof bij arrest de schorsing van het bevel tot voorlopige hechtenis heeft opgeheven, ligt het voor de hand dat het hof in de gelegenheid wordt gesteld om na terugwijzing binnen dertig dagen een nieuwe beslissing te nemen over de voorlopige hechtenis. Daarbij kan het hof dan rekening houden met de beslissing van de Hoge Raad en de redenen waarom de Hoge Raad het arrest van het hof heeft vernietigd, in welk kader de verdediging in de gelegenheid is om (opnieuw) opheffing of schorsing van de voorlopige hechtenis te bepleiten (en het hof zich van het ter zake door de verdediging bepleite rekenschap zal moeten geven).

6.1

Het middel klaagt dat de inzendtermijn in cassatie is overschreden.

6.2

Namens de verdachte is op 30 december 2024 cassatie ingesteld. De stukken van het geding zijn op 2 september 2025 door de Hoge Raad ontvangen. Dat betekent dat de inzendtermijn van acht maanden met een aantal dagen is overschreden. Het middel klaagt daarover terecht.

6.3

Voorts merk ik ambtshalve op dat de Hoge Raad uitspraak zal doen meer dan 16 maanden nadat cassatie is ingesteld. Dat betekent dat ook in dit opzicht inbreuk is gemaakt op het in art. 6 lid 1 EVRM neergelegde recht om binnen een redelijke termijn te worden berecht.

6.4

Nu deze conclusie inhoudt dat het arrest van het hof moet worden vernietigd en de zaak moet worden teruggewezen, kan de Hoge Raad deze klacht onbesproken laten. Het tijdsverloop in cassatie kan immers bij de nieuwe behandeling van de zaak door het hof aan de orde worden gesteld.

7.1

Het eerste en het tweede middel slagen. Het derde en het vierde middel falen en kunnen worden afgedaan met de aan art. 81 lid 1 RO ontleende motivering. Het vijfde middel kan onbesproken blijven.

7.2

Ambtshalve heb ik geen gronden aangetroffen die tot vernietiging van de bestreden uitspraak aanleiding behoren te geven.

7.3

Deze conclusie strekt tot vernietiging van de uitspraak van het hof – voor zover aan het oordeel van de Hoge Raad onderworpen – en tot terugwijzing van de zaak naar het gerechtshof Den Haag, opdat de zaak opnieuw wordt berecht en afgedaan.