Conclusie PG. Parlementaire ondervragingscommissie ongewenste beïnvloeding uit onvrije landen (POCOB)…

PROCUREUR-GENERAAL

BIJ DE

HOGE RAAD DER NEDERLANDEN

Nummer 25/00230

Zitting 29 september 2026

CONCLUSIE

F.W. Bleichrodt

In de zaak

[verdachte] ,

geboren in [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1980,

hierna: de verdachte

Het cassatieberoep

“Feit 1 subsidiair:

Stichting [A] op één of meerdere tijdstippen in de periode van 27 november 2019 tot en met 30 maart 2020 in Nederland, (telkens) opzettelijk aan meerdere vorderingen van de parlementaire ondervragingscommissie ongewenst beïnvloeding uit onvrije landen, zijnde een parlementaire enquêtecommissie,

tot het nemen van afschrift van documenten,

te weten: de vorderingen met kenmerk 019-POCOB-CB-015 d.d. 27 november 2019 gericht aan de Stichting [A] (AF-01, AF-02, AF-03, AF-04, AF-06, AF-07, AF-08, AF-09, AF-11 en AF-12) (telkens) niet heeft voldaan, door:

- geen afschrift van de onderliggende documenten aan te leveren van alle donaties naar Stichting [A] vanuit onvrije en deels onvrije landen (vordering AF-07), en

- geen afschrift van de onderliggende documenten aan te leveren van alle donaties van ten minste 15.000 euro naar Stichting [A] vanuit onvrije en deels onvrije landen (vordering AF-08), en

- geen afschrift van de onderliggende documenten aan te leveren van de aanvragen voor donaties vanuit onvrije en deels onvrije landen (vordering AF-09), en

- geen afschrift te geven van de balans en de staat van baten en lasten inclusief toelichting (jaarrekening) van Stichting [A] over de boekjaren 2010 en 2014 (vordering AF-11),

niet heeft voldaan aan die vorderingen aan welke verboden gedragingen hij, verdachte, feitelijk leiding heeft gegeven;

Feit 2 primair:

hij op 25 maart 2020 in Nederland een geschrift dat bestemd was om tot bewijs van enig feit te dienen, te weten:

- de brief d.d. 25 maart 2020 van Stichting [A] aan de Tweede Kamer (gevoegd als bijlage bij de brief van 30 maart 2020 aan de Tweede Kamer (pagina 235 e.v. van het dossier)) valselijk heeft opgemaakt, immer heeft hij, verdachte valselijk, immers opzettelijk in strijd met de waarheid in die brief vermeld - zakelijk weergegeven - :

- AL-09. En als die er toch zijn, hebben wij daar geen documentatie van, en dan zou zich dat bij de FIOD dienen te bevinden. Als gezegd het documenteren van de aanvragen is onmogelijk, daar deze documenten zich bij de FIOD bevinden, en

- AL-11. Wij hebben helaas niet de beschikking over de jaarrekeningen van de jaren voorafgaand de inval. Deze bevinden zich wel tussen de stukken van de FIOD.

terwijl bovenstaande antwoorden op de vorderingen onjuist zijn, zulks (telkens) met het oogmerk om dat geschrift als echt en onvervalst te gebruiken of door anderen te doen gebruiken;

Feit 3 primair:

hij op 30 maart 2020 in Nederland opzettelijk gebruik heeft gemaakt van

- de brief d.d. 25 maart 2020 van Stichting [A] aan de Tweede Kamer (gevoegd als bijlage bij de brief van 30 maart 2020 aan de Tweede Kamer (pagina 235 e.v. van het dossier)) zijnde een geschrift dat bestemd was om tot bewijs van enig feit te dienen - als ware dat geschrift echt en onvervalst, bestaande die valsheid - zakelijk weergegeven - hierin dat ter uitvoering van de beschikking d.d. 24 maart 2020 van het Gerechtshof Den Haag uit de brief de gevraagde inlichtingen en documenten zouden moeten blijken zoals opgenomen in de brief met kenmerk 019-POCOB-CB-015 d.d. 27 november 2019 van de parlementaire ondervragingscommissie ongewenste beïnvloeding uit onvrije landen gericht aan de Stichting [A] , zulks terwijl de inlichtingen en documenten onjuist waren, en bestaande dat gebruikmaken er - zakelijk weergegeven - hierin dat hij, verdachte de brief heeft laten verzenden aan de parlementaire ondervragingscommissie ongewenste beïnvloeding uit onvrije landen;

Feit 4:

hij op 19 februari 2020 te Den Haag tijdens een openbaar verhoor als getuige onder ede voor een commissie als bedoeld in artikel 1 onder b jo artikel 2 lid 2 van de Wet op de Parlementaire Enquête 2008, zijnde een geval waarin een wettelijk voorschrift een verklaring onder ede vordert en daaraan rechtsgevolgen verbindt, mondeling, persoonlijk, opzettelijk de navolgende, geheel of ten dele, valse verklaringen onder ede heeft afgelegd, te weten tijdens het verhoor van de parlementaire enquêtecommissie Ongewenste beïnvloeding uit onvrije landen:

- op een vraag van voorzitter Rog : “Hier stelt u vandaag, onder ede, nog steeds dat [A] niet in het bezit is van de in beslag genomen documenten?” heeft geantwoord: “Ja, zeker”.”

“Met betrekking tot de in beslag genomen goederen

1) Het proces-verbaal, in wettelijke vorm opgemaakt door [verbalisant 1] , gesloten en ondertekend op 23 maart 2021, voor zover van belang inhoudende (pagina 284 e.v.):

Samenvatting proces-verbaal

In dit proces-verbaal wordt uiteengezet wanneer de onder [verdachte] inbeslaggenomen zaken werden teruggegeven en nader gespecificeerd, wanneer, aan wie en hoe het beslag dat ingevolge de vordering van de ondervragingscommissie verstrekt had moeten worden, was teruggegeven. Uit de bevindingen en bijgevoegde documenten volgt dat, nadat op 8 september 2016 de inbeslagnames hadden plaatsgevonden, verreweg het meeste beslag op 12 januari 2017 door medewerkers van de FIOD in [plaats] is teruggegeven [aan] [verdachte] en mede bestuurslid [betrokkene 1] , gelijktijdig en in elkaars aanwezigheid.

Teruggave

Door de FIOD/Belastingdienst werden aan de rijksrecherche processen-verbaal betreffende de doorzoekingen, inbeslagnames en teruggave verstrekt alsmede de daarop betrekking hebbende ontvangstbewijzen. Het beslag is door de FIOD gedigitaliseerd en nadien op DVD teruggegeven.

Hierna wordt in een tabel, op basis van alle door de FIOD verstrekte processen-verbaal en ontvangstbewijzen beschreven, wanneer en aan wie inbeslaggenomen zaken werden teruggegeven. Dat is (voor zover van belang) in onderstaande tabel A weergegeven.

(Opmerking hof:

Op pagina 317 van het dossier is het ontvangstbewijs van 27 juni 2017 weergegeven, waaruit blijkt dat met 2 MPC’s bedoeld wordt: 2 Fujitsu-MPC’s)

2. Het proces-verbaal van ambtshandeling, opgemaakt door [verbalisant 2] , opsporingsambtenaar bij de Belastingdienst/FIOD, gesloten en getekend op 27 oktober 2020, voor zover van belang inhoudende (pag. 288 e.v.):

Op 8 september 2016 werden binnen het kader van het onderzoek Steenbrasem op diverse plaatsen in Nederland doorzoekingen ter inbeslagname uitgevoerd. Twee locaties waar de doorzoekingen werden uitgevoerd betreffen:

Locatie C: [a-straat 1] , [postcode] [plaats] Dit is het woonadres van [betrokkene 2] , de vrouw van de verdachte [verdachte] , en hun kinderen. Daarnaast is dit vermoedelijk ook het feitelijke verblijfadres van de verdachte [verdachte] .

Locatie E: [b-straat 1] , [postcode] [plaats] . Dit is het vestigingsadres van de Stichting [A] .

Bij de doorzoekingen zijn goederen in beslag genomen die grofweg kunnen worden onderverdeeld in fysieke administratie, data op gegevensdragers en gegevensdragers zoals telefoons, computers, dvd's, USB-sticks, etc.

Na de doorzoekingen zijn de fysieke bescheiden gescand en op Dvd's gebrand.

Kopieën van de Dvd's met daarop de gescande fysieke bescheiden zijn later overhandigd aan de verdachten.

3. Het proces-verbaal van Teruggaaf inbeslaggenomen voorwerpen, opgemaakt door [verbalisant 3] , opsporingsambtenaar, gesloten en ondertekend op 16 januari 2017, voor zover van belang inhoudende (pagina 348 e.v.):

De in beslag genomen voorwerpen heb ik op 12 Januari 2017 teruggegeven in het bijzijn van opsporingsambtenaar van de FIOD [verbalisant 4] . De teruggave heeft plaats gevonden op het adres:

[b-straat 1] , [postcode] [plaats]

Hoewel op de bijgevoegde ontvangstbevestiging [verdachte] staat vermeld als de persoon waaraan de voorwerpen zijn terug gegeven heeft [betrokkene 1] , in het bijzijn van [verdachte] , de voorwerpen in ontvangst genomen en daarvoor de ontvangstbevestiging ondertekend.

4. Het proces-verbaal van de rechter-commissaris belast met de behandeling van strafzaken in de rechtbank Midden-Nederland van het verhoor van [verbalisant 4] van 25 oktober 2023, voor zover van belang als verklaring van de getuige inhoudende:

(Herinnert u zich nog naar welk adres of welke adressen u de inbeslaggenomen voorwerpen terugbracht?)

Dat was op de vestiging van Stichting [A] en dat was met [verbalisant 3] .

(Kunt u bij benadering zeggen hoeveel personen er in de ruimte waren waar de goederen werden gestationeerd?)

Het was een ruimte die vrij dicht bij de ingang was, want we hoefden niet het hele pand door. Dat weet ik nog wel. [verdachte] was daar en naast [verdachte] waren er bij benadering, denk ik, minimaal vijf mensen in totaal.

5. Het proces-verbaal van de rechter-commissaris belast met de behandeling van strafzaken in de rechtbank Midden-Nederland van het verhoor van [betrokkene 1] van 11 oktober 2023, voor zover van belang als verklaring van de getuige inhoudende:

(Op 12 januari 2017 zijn er heel veel goederen teruggegeven, bij het pand op de [b-straat 1] in [plaats] . Voor één van die ontvangstbewijzen heeft u ook getekend (op pagina 353 van het dossier). Is dit uw handtekening?)

Mijn naam is [betrokkene 1] en ik zie staan [betrokkene 1] . Ik zou zeggen dat het mijn handtekening is.

(Wat is er vervolgens met de goederen gedaan waarvoor u wel heeft getekend?)

Ik heb ze sowieso een plek gegeven en verder kan ik het mij niet meer herinneren. Volgens mij heb ik ze in een kamertje, in de directiekamer, gezet. Een soort opberghok van 1 bij 2 meter, dat toegankelijk is vanuit de directiekamer.

(Heeft u tegen iemand gezegd dat u die spullen daar neer heeft gezet? En zo ja, wie?)

Ik ga ervan uit dat ik het besproken heb met de stichting, de heer [verdachte] .

( [betrokkene 3] heeft u gevraagd of u aan iemand heeft verteld waar u de spullen heeft gezet. U antwoordde dat u dacht dat u het tegen [verdachte] heeft gezegd. Waarom denkt u dat?)

Omdat ik ervan uit ga dat als iets [A] aangaat, [verdachte] dat sowieso moet weten.

6. De beschikking van de Rechtbank Rotterdam van 20 juni 2017, inhoudende de beslissing op het ter terechtzitting van 23 mei 2017 behandelde klaagschrift van [verdachte] en de Stichting [A] , voor zover van belang inhoudende (pag. 156 en 157):

In raadkamer heeft de officier van justitie aangegeven dat er nog beslag ligt op de op de lijst van inbeslaggenomen goederen vermelde Fujitsu computers en de geldbedragen en dat de overige voorwerpen inmiddels aan klagers zijn geretourneerd. De raadsman heeft bevestigd dat de voorwerpen, met uitzondering van de Fujitsu computers en de geldbedragen aan klagers zijn geretourneerd.

Feit 1, 2 en 3

7. Het schriftelijk bescheid, te weten de brief van de Parlementaire Ondervragingscommissie ongewenste beïnvloeding uit onvrije landen (hierna: POCOB) van 27 november 2019, gericht aan de Stichting [A] (hierna: de Stichting), voor zover van belang inhoudende (pagina 190 e.v.):

Met deze brief doet de commissie u onder verwijzing naar de artikelen 5 en 6 van de Wet op de parlementaire enquête 2008 (hierna: Wpe 2008) een vordering tot het verstrekken van schriftelijke inlichtingen en afschriften van documenten toekomen.

Vordering schriftelijke inlichtingen met bijbehorende afschriften van documenten

Op grond van artikel 5 en 6 van de Wpe 2008 vordert de commissie de volgende inlichtingen met bijbehorende afschriften van documenten over de afgelopen tien jaar (periode 2010 tot en met 2019):

Vordering afschriften van documenten

De commissie vordert voorts op grond van artikel 6 van de Wpe 2008 afschriften van de volgende documenten over de afgelopen tien jaar (periode van 2010 tot en met 2019), tenzij anders aangegeven:

Opmerking hof: de AF-nummering correspondeert met de AL-nummering in de tenlastelegging.

8. Het schriftelijk bescheid, te weten de brief van de Stichting gericht aan de POCOB van 25 maart 2020, voor zover van belang inhoudende (pagina 237 e.v.):

Hierbij doen wij u conform de uitspraak van het Gerechtshof Den Haag van 24 maart 2020 de volgende schriftelijke inlichtingen/informatie toekomen:

AL-07:

Wij hebben nooit contante donaties ontvangen vanuit (deels) onvrije landen, De donaties uit Koeweit hebben wij voor het laatst ontvangen voor de FIOD inval om de huur en de koop van het pand (gedeeltelijk) te bekostigen, via [B] en het [C]. Dit is hetgeen wij ons kunnen herinneren. Verder zijn er ook een aantal particulieren uit deels onvrije landen geweest waarvan wij ons de namen niet meer kunnen herinneren, maar waarvan de papieren zich wel bij de FIOD bevinden.

AL-08:

IDEM als 6 en 7.

AL-09:

Als gezegd het documenteren van de aanvragen is onmogelijk, daar deze documenten zich hij de FIOD bevinden.

AL-11: Wij hebben helaas niet de beschikking over de jaarrekeningen van de jaren voorafgaand de inval. Deze bevinden zich wel tussen de stukken van de FIOD. Sinds na de FIOD-inval zijn er (nog) geen jaarrekeningen gemaakt.

Opmerking hof: als bijlagen bij de brief zijn uitsluitend twee akten van levering overgelegd (pagina 240-254), die betrekking hebben op vordering AL-12.

De brief is ondertekend door [verdachte] en [betrokkene 2] .

9. Het proces-verbaal van verhoor van getuige [getuige 1] door de rechter-commissaris belast met strafzaken in de rechtbank Midden-Nederland van 13 november 2023, voor zover van belang inhoudende:

Wat kunt u verklaren over uw functie en rol ten behoeve van de POCOB?

Ik was juridisch adviseur van de commissie.

Op vragen van mr. Boumanjal

(Kunt u een tijdlijn vertellen?)

De POCOB ontving die stukken van de FIOD niet de dag van het verhoor, wel daarvoor. Maar ik zou niet meer durven zeggen wanneer het precies was. Het was niet heel ruim voor het verhoor, dat weet ik wel. Er is een aparte vordering uitgegaan, maar ik weet niet meer wanneer die er precies is uitgegaan. Er is een aanvullende vordering uitgegaan naar de Minister van Veiligheid & Justitie voor de FIOD stukken.

(En dat is gelukt?)

Ja, we hebben die stukken via de Minister gekregen.

In mijn beleving hebben we het wel over de FIOD stukken gehad en ik weet wat [verdachte] over de FIOD stukken heeft gezegd. Ik weet niet of hij het toen heeft gezegd of in de rechtbank maar hij heeft gezegd dat de stukken wel terug zijn gegeven aan de penningmeester van [A] , maar dat hij er niet over beschikte.

De getuige voegt na het doorlezen van de verklaring nog het volgende toe:

Voor de commissie is het heel belangrijk dat er nooit afspraken hebben bestaan en dat er alleen gesprekken zijn gevoerd.

Op vragen van de officier van justitie

(Ik houd u uw verklaring voor die u bij de rijksrecherche heeft afgelegd:

“We hebben met [verdachte] en de stichting [A] een heel traject doorgemaakt.

In januari zijn we naar de rechtbank gegaan omdat [verdachte] , de stichting, gewoon niet mee wilde werken. Dat is het lastige bij de stichting [A] , [verdachte] is daar alleenheerser. Hij presenteert zich altijd als het gezicht van de stichting. Het bestuur bestaat uit nog maar 2 personen en met het andere bestuurslid, [betrokkene 2] heeft hij een islamitisch huwelijk gesloten. Maar feitelijk wilde de stichting niet meewerken. Omdat we van mening waren als commissie dat we de documenten nodig hadden, hebben we besloten eerst het traject in te gaan van de dwangmiddelen, toen zijn we naar de rechtbank gegaan.

[…]

(Mijn vraag gaat over het deel “het was geen prettig gesprek en dat men dacht te kunnen onderhandelen over de vorderingen, terwijl wij gewoon de stukken wilden hebben” Kunt vertellen waarom u heeft verklaard dat het geen prettig gesprek was?)

Wat ik nog weet van dat gesprek is dat de afspraak voor het gesprek was gemaakt met de gedachte van "hoe geven wij uitvoering aan de vordering die is toegewezen door de rechter”. Zij kwamen echter naar het gesprek met de gedachte: wij kunnen een deel van de vordering wegkrijgen. De verwachtingen liepen dus enigszins uiteen en daardoor was het gesprek niet heel erg prettig.

Opmerking getuige:

Mag ik even verifiëren of het voor iedereen hier duidelijk is dat het wel of niet hebben van de FIOD stukken, zoals verstrekt door de Minister, niet van belang was voor de commissie in relatie tot de vorderingen die door de commissie aan [A] waren gedaan? Ik merk dat hier aan die vordering voor de stukken van de FIOD door diverse partijen belang wordt gehecht. Voor de commissie is dat niet van belang. De commissie geeft gedurende haar onderzoek namelijk geen blijk van de informatie die zij uit andere bron verkrijgt. Ook niet van andere vorderingen gedurende het werk van de commissie.

De officier van justitie vervolgt:

(Kan ik hieruit afleiden/concluderen dat het feit dat [A] moest voldoen aan de vorderingen van rechtstreeks belang was voor het werk van de commissie?)

Ja.

(Heeft het de commissie gehinderd dat [A] niet met die stukken kwam?)

Ja, wel in enige mate.

(Kunt u dat toelichten?)

In het algemeen is het zo, dat geldt voor elke commissie, dat je vorderingen doet bij verschillende partijen en dat je dat naast elkaar legt. En daar waar gaten ontstaan, daar ga je nader onderzoek naar doen. Dat is het proces van waarheidsvinding en verificatie daarbinnen. En het is gewoon een feit dat als een actor geen stukken levert, dat je daarmee ook mogelijk niet de hele waarheid boven tafel krijgt.

10. Het proces-verbaal van bevindingen, opgemaakt door [verbalisant 5] , inspecteur van politie, gesloten en ondertekend op 27 januari 2021, voor zover van belang als relaas van de verbalisant inhoudende (pag. 279 met bijlagen op pagina’s 280 en 283):

Op donderdag 19 november 2020 werd door rijksrechercheur [verbalisant 1] , een harde schijf, aan mij, verbalisant voor onderzoek ter beschikking gesteld. Op de harde schijf waren 206, zogenoemde pdf-documenten opgeslagen, afkomstig uit het FIOD-onderzoek Steenbrasem. De inhoud van de pdf-documenten betrof gedigitaliseerde administratie die in het onderzoek Steenbrasem in beslag was genomen op 8 september 2016.

Veel van de pdf-documenten bestonden uit tientallen tot honderden bladzijden. Sommige pdf-documenten bestonden zelfs uit duizenden bladzijden. Bij de Rijksrecherche wordt gebruikt gemaakt van het onderzoek platform NUIX Investigate.

De grootte van de pdf-documenten bemoeilijkte de doorzoekbaarheid in NUIX Investigate. Ik, verbalisant, heb vervolgens met gebruikmaking van de software Adobe Acrobat 9 Pro, de pdf-documenten gesplitst per individuele bladzijden. Bij het splitsen van de pdf-documenten is aan de originele bestandsnaam een toevoeging gedaan.

11. Het proces-verbaal van verhoor van getuige M.R.J. Rog (destijds voorzitter van de POCOB) door de rechter-commissaris belast met strafzaken in de rechtbank Midden-Nederland van 31 oktober 2023, voor zover van belang inhoudende:

Op vragen van mr. Boumanjal

(Kunt u in een tijdlijn bij benadering beschrijven wanneer u de stukken van de FIOD heeft gekregen?)

Dat zou ik werkelijk niet meer weten. Wat ik weet, is dat wij alle gevorderde stukken van banken, van de FIOD en van ministeries ruimschoots hadden vóór het verhoor en dat de enige die daarin in gebreke bleef de Stichting [A] was.

Op vragen van de officier van justitie:

(Tijdens de vragen van de raadsman is er gesproken over onderhandelingen. Kunt u dat begrip onderhandelingen ‘in de praktijk’ handen en voeten geven? Wat werd daarmee bedoeld, onderhandelingen?)

Bij mijn weten ging dat over de gesprekken tussen onze advocaat en jurist en de advocaat van [A] , ten aanzien van de vorderingen van de commissie richting [A] .

(Ik probeer het goed te begrijpen. Vond u dat er sprake was van een gelijkwaardige onderhandeling tussen de commissie en [A] ? En daarmee bedoel ik: vond u dat ze vrij waren om hun eigen positie te kiezen?)

Dat is een hele terechte vraag, in mijn ogen, want wij waren al vele maanden bezig met het vorderen van stukken waar wij het volste recht toe hadden en waar [A] structureel niet aan voldeed. In die onderhandeling had de POCOB het gevoel dat [A] nog altijd ruimte zocht om niet of niet volledig te voldoen aan de wettelijke verplichtingen of een betere positie te creëren dan logisch volgde uit de wettelijke verplichtingen.

(De POCOB vond dus dat [A] aan de vorderingen moest voldoen?)

Ja.

(Mijn vraag ziet op informatie afkomstig uit onvrije landen. Is er op enig moment tussen de POCOB en [A] een overeenstemming bereikt dat zij stukken of inlichtingen niet hoefden te verstrekken aan de POCOB?)

Naar mijn beste weten hebben wij daar nooit overeenstemming over bereikt.

(En geldt dat ook voor FIOD stukken?)

Naar mijn beste weten hebben wij daar geen overeenstemming over bereikt.

12. Een schriftelijk bescheid, te weten een beslaglijst als bijlage bij het proces-verbaal van doorzoeking op 8 september 2016 van het Islamitisch centrum [A] aan de [b-straat 1] te [plaats] , voor zover van belang (pag. 322-328)

Feitelijke leidinggever

13. Een schriftelijk bescheid, te weten een Uittreksel uit het handelsregister van de Kamer van Koophandel van 20 januari 2021, waarin voor zover van belang vermeld (pag. 359 e.v.):

Rechtspersoon

Rechtsvorm Stichting

Statutaire naam Stichting [A] , opvoeding, educatie & wetenschappelijk

Bestuurders

Naam [verdachte] , [verdachte]

Titel Voorzitter

Naam [betrokkene 2] , [betrokkene 2]

Titel Secretaris

Uitgetreden functionarissen

Naam [betrokkene 1] , [betrokkene 1]

Uit functie 31-0302017

14. Het proces-verbaal van verhoor verdachte, opgemaakt door [verbalisant 1] en [verbalisant 6] , beiden hoofdinspecteur van politie, gesloten en ondertekend op 18 oktober 2021, voor zover van belang als verklaring van verdachte inhoudende (pag. 951 e.v.)

P1: En in hoeverre voelt u zich als voorzitter van de stichting verantwoordelijk voor het bijhouden van de administratie?

V: Niet voor het bijhouden van de administratie maar in ieder geval voor het laten goed in wezen van dat alles goed gaat, dat is sowieso een van mijn taken, dat de administratie überhaupt goed gaat

P1: Dus u voelt zich wel verantwoordelijk?

V: Dat de administratie goed gaat ja, maar ik heb geen kennis van hoe je een zaak administreert. P1: Maar u voelt zich wel eindverantwoordelijk als?

V: Ja.

Feit 4 (aanvullend)

15. Het proces-verbaal van verhoor van aangever M.R.J. Rog , opgemaakt door [verbalisant 1] en [verbalisant 7] , gesloten en ondertekend op 15 april 2020, voor zover van belang als verklaring van de aangever inhoudende (pag. 080 e.v.):

Ik ben voorzitter van de "Parlementaire ondervragingscommissie ongewenste beïnvloeding uit onvrije landen ”. Op 27 juni 2019 is door de Tweede Kamer der Staten-Generaal opdracht gegeven voor dit onderzoek.

Namens de POC en als commissievoorzitter, wil ik aangifte doen tegen dhr. [verdachte] , bestuursvoorzitter en geestelijk leider van de Stichting [A] . Hij is op 19 februari 2020, in de Enquêtezaal van het Logement te Den Haag, door de POC als getuige gehoord en heeft onder mijn voorzitterschap, voorafgaand aan het afleggen van zijn verhoor, de belofte afgelegd. Dit verhoor is stenografisch vastgelegd en stel ik u hierbij ter beschikking.

Aan de getuige zijn vragen gesteld over door de FIOD inbeslaggenomen documenten die na de inval niet meer in het bezit van de stichting zouden zijn. De getuige bevestigde dat de stichting de stukken die de FIOD had inbeslaggenomen niet meer in het bezit heeft. Door mij is aan de getuige [verdachte] voorgehouden dat uit een document blijkt dat op 12 Januari 2017 aan de stichting (in aanwezigheid van [verdachte] ) veel meer is geretourneerd dan alleen lesmateriaal. De getuige verklaarde daarvan niets te weten, hetgeen naar mijn overtuiging, gelet op het onderzoek dat wij hebben gedaan, niet de waarheid is.

Bij de aangifte is als bijlage gevoegd het stenografisch verslag van het verhoor van verdachte op 19 februari 2020 (pag. 090 e.v.), inhoudende voor zover van belang:

(Pag. 142)

De voorzitter: U heeft tijdens de zitting aangegeven dat de stichting de in beslag genomen documenten niet meer in bezit heeft na die inval van de FIOD.

[verdachte] : Dat klopt.

De voorzitter: Hier stelt u vandaag, onder ede, nog steeds dat [A] niet in het bezit is van de in beslag genomen documenten.

[verdachte] : Ja, zeker.”

“Overweging met betrekking tot het bewijs

FIOD-beslag

Het belangrijkste geschilpunt tussen het Openbaar Ministerie en de verdediging is de vraag of verdachte wist dat de FIOD de in beslag genomen bescheiden, waaronder de administratie, aan de Stichting had geretourneerd en zo ja, of hij over die stukken kon beschikken. Deze vraag loopt als een rode draad door de tenlastegelegde feiten heen. Daarom zal het hof eerst beoordelen of verdachte over de stukken kon beschikken en daarna per feit beoordelen welke consequenties dat heeft voor de bewezenverklaring van het tenlastegelegde.

Standpunt van het Openbaar Ministerie

De advocaat-generaal heeft zich op het standpunt gesteld dat verdachte steeds op de hoogte is geweest van alle teruggaven van FIOD-bescheiden en wijst daartoe op het volgende. Bij de doorzoekingen op 8 september 2016 is de administratie van de Stichting in beslag genomen. Die administratie is in delen geretourneerd en verdachte heeft voor ontvangst getekend of is bij de ontvangst aanwezig geweest. Een grote hoeveelheid in beslag genomen goederen is op 12 januari 2017 geretourneerd: administratie, veel ordners en een groot aantal computers.

[betrokkene 1] , destijds penningmeester van de Stichting, heeft verklaard dat hij de op 12 januari 2017 door hem ontvangen goederen/bescheiden in de directiekamer van de Stichting heeft geplaatst en dat hij ervan uitgaat dat hij dit met verdachte heeft besproken. De FIOD heeft in een ambtshandeling vastgelegd dat verdachte op 12 januari 2017 aanwezig was bij het retourneren van dat deel van de in beslag genomen goederen.

Uit de stukken van een rechtbankbeslissing van juni 2017 (een klachtprocedure) blijkt dat de officier van justitie heeft meegedeeld dat alles terug was, behalve de Fujitsu computers en geldbedragen. Dit werd tijdens de mondelinge behandeling van deze procedure, waar verdachte bij aanwezig was, door de verdediging bevestigd.

Standpunt van de verdediging

De verdediging betwist niet dat de stukken door de FIOD zijn geretourneerd, maar wel dat verdachte wist welke goederen zijn teruggegeven en waar die goederen vervolgens zijn gebleven. Verdachte kon niet over de stukken beschikken en heeft, ondanks zijn inspanningen daartoe, ook de informatie die nodig was om alle vragen van de POCOB volledig te kunnen beantwoorden, niet meer kunnen achterhalen. De verdediging heeft erop gewezen dat de periode waarin de goederen terugkwamen hectisch was. Er waren FIOD-invallen, beschuldigingen van witwassen en terrorisme, media-aandacht, donaties die drastisch terugliepen en procedures die gevoerd moesten worden. Verdachte ging ervan uit dat de POCOB alle stukken al van de FIOD had gekregen of zou krijgen. Daarom was er op dat moment geen reden om naar de administratie op zoek te gaan.

Er zijn sterke contra-indicaties dat verdachte wist dat de benodigde bescheiden waren teruggegeven. Het feit dat hij in het gebouw was tijdens de teruggave, wil niet zeggen dat hij heeft gezien wat er terugkwam en waar het is gebleven. De verbalisanten hebben daar niets over gerelateerd en herinneren zich het tijdens hun verhoor bij de rechter-commissaris ook niet goed.

Tijdens de behandeling van het klaagschrift bij de rechtbank Rotterdam heeft de officier van justitie aangegeven dat de teruggave van de goederen was gelast. Er was al contact geweest met de officier van justitie en daarom is ter zitting door de raadsman aangenomen dat de stukken terug waren gegeven. Het ging in die procedure ook niet over de administratie. Verdachte wilde het lesmateriaal terug, zodat hij zijn werkzaamheden kon voortzetten. Verdachte heeft vanaf het eerste moment consequent en consistent verklaard dat hij de FIOD-stukken niet had. Er zijn 23 teruggaves geweest, dus het is niet verwonderlijk dat hij niet wist van de vindplaats van de stukken.

Oordeel van het hof

De rechtbank Midden-Nederland heeft in haar vonnis van 22 december 2023 over de gang van zaken met betrekking tot het FIOD-beslag en de teruggave op pag. 8 van het vonnis, onder "Bewijsmiddelen en (bewijs)overwegingen FIOD-beslag”, het volgende overwogen (het hof neemt die overwegingen grotendeels over en maakt die tot de zijne):

Door de FIOD zijn bij de doorzoeking op 8 september 2016 op de vestigingsplaats van stichting [A] aan de [b-straat 1] te [plaats] - door de FIOD aangeduid als locatie E - een groot aantal goederen en documenten in beslag genomen, waaronder de gehele administratie van de stichting.

Vaststaat dat verdachte sinds de oprichting van stichting [A] op 15 april 2008 tot heden de voorzitter van de stichting is, dat medeverdachte [betrokkene 2] in diezelfde periode de functie van secretaris bekleedt en dat zij samen met de penningmeester het bestuur van stichting [A] vorm(d)en. Vanaf 15 april 2008 tot 31 maart 2017 vervulde [betrokkene 1] de functie van penningmeester.

Verdachte had toegang tot de vestiging van stichting [A] , zo heeft verdachte ter terechtzitting van 29 november 2023 verklaard.

Op 12 januari 2017 heeft de FIOD een groot aantal E-goederen en -documenten (althans kopieën daarvan, gedigitaliseerd op DVD's) teruggegeven op de locatie [b-straat 1] te [plaats] . Vaststaat dat dit onder meer ging om (kopieën van) de in beslag genomen (financiële en andere) administratie van verdachte. De originele documenten zijn bij de FIOD gebleven. Dit blijkt uit de volgende bewijsmiddelen. In het dossier zit een proces-verbaal teruggaaf inbeslaggenomen goederen van verbalisant [verbalisant 3] van 16 januari 2017. In dit proces-verbaal staat dat op 12 januari 2017 de teruggave van inbeslaggenomen voorwerpen, E-stukken, heeft plaatsgevonden op de [b-straat 1] te [plaats] , door verbalisant [verbalisant 3] in het bijzijn van opsporingsambtenaar [verbalisant 4] aan [betrokkene 1] , in het bijzijn van [verdachte] . Getuige [verbalisant 4] heeft hierover verklaard dat verdachte aanwezig was op het moment dat hij met verbalisant [verbalisant 3] op de vestiging van stichting [A] inbeslaggenomen voorwerpen heeft teruggegeven. Op het ontvangstbewijs van de teruggave staat, bij de ondertekening, als naam van de ontvanger, handgeschreven ' [betrokkene 1] ’. Verbalisant [verbalisant 3] heeft verklaard dat dit zijn handschrift is. Onder "De Ontvanger" staat een handtekening, die door [betrokkene 1] is herkend als zijn handtekening. Getuige [betrokkene 1] heeft hierover verklaard dat hij de door hem ontvangen goederen een plek heeft gegeven in de directiekamer van het gebouw van de stichting. Hij verklaart verder dat hij ervan uit gaat dat hij dit besproken heeft met de stichting, [verdachte] . Als verklaring geeft hij hiervoor dat "als ik ervan uit ga dat iets [A] aangaat [verdachte] dat sowieso moet weten.”

De rechtbank voegt hieraan toe dat voor zover verdachte de wetenschap van de teruggave van de E-stukken niet had op 12 januari 2017, hij deze wetenschap in ieder geval heeft gekregen op (of kort na) de zitting van de meervoudige raadkamer van de rechtbank Rotterdam op 23 mei 2017. Uit de beschikking van de rechtbank Rotterdam van 20 juni 2017 inzake het door verdachte en stichting [A] (klagers) ingediende klaagschrift over inbeslaggenomen goederen blijkt dat de in beslag genomen goederen aan klagers zijn geretourneerd althans de teruggave is gelast, met uitzondering van contante geldbedragen en Fujitsu computers. Verdachte was op de zitting van 23 mei 2017 aanwezig, waarop het klaagschrift door de meervoudige raadkamer is behandeld. Uit de beschikking volgt dat het petitum van het klaagschrift in raadkamer is gewijzigd, in die zin dat het klaagschrift strekt tot teruggave van de Fujitsu computers en de geldbedragen. De overige voorwerpen waren namelijk al geretourneerd (althans de teruggave was gelast), zo blijkt uit hetgeen door de officier van justitie en de raadsman tijdens de behandeling van het klaagschrift in raadkamer is aangegeven.

De in beslag genomen E-goederen zijn in delen aan de Stichting op haar vestigingsadres geretourneerd. Telkens heeft een bestuurslid van de Stichting getekend voor ontvangst: Op 16 september 2016 is een laptop geretourneerd, waarbij [betrokkene 1] voor ontvangst heeft getekend;

Op 12 januari 2017 is een groot deel van de in beslag genomen administratie teruggegeven aan [betrokkene 1] (penningmeester), in het bijzijn van verdachte;

Op 19 april 2017, 19 mei 2017 en 27 juni 2017 zijn goederen teruggegeven, waarbij verdachte voor ontvangst heeft getekend. Uit het proces-verbaal van ambtshandeling (pagina 288 e.v.) blijkt dat de ingescande administratie op 12 januari 2017 is geretourneerd. De latere teruggaven betroffen voornamelijk telefoons, computers en een server. Na de behandeling van het klaagschrift op 23 mei 2017 zijn blijkens het dossier alleen nog (Fujitsu-)computers teruggegeven, hetgeen correspondeert met de inhoud van de beschikking van de rechtbank Rotterdam omtrent het reeds geretourneerd zijn van alle in beslag genomen goederen met uitzondering van (contante geldbedragen en) Fijitsu-computers, alsmede de wijziging van het petitum van het klaagschrift in raadkamer.

Het hof leidt uit het bovenstaande in samenhang gezien af, dat de door de FIOD in beslag genomen bescheiden (E-stukken) aan de Stichting op haar vestigingsadres zijn geretourneerd en dat verdachte ervan op de hoogte was dat de Stichting over deze bescheiden beschikte. Volgens het proces-verbaal van de FIOD zijn de E-stukken teruggegeven in het bijzijn van verdachte. Daarnaast betrof de teruggave van goederen op 12 januari 2017 een belangrijk deel van hetgeen in beslag genomen was en betroffen de teruggegeven E-stukken ook stukken die (objectief gezien) voor de stichting belangrijk waren. Tot slot is het afgaand op de verklaring van [betrokkene 1] waarschijnlijk dat de E stukken door hem op een zeker niet onlogische plaats (te weten: in de directiekamer) zijn opgeslagen.

Wat betreft het door verdachte gestelde dat hij zelf niet over de E-stukken kon beschikken, is het hof van oordeel dat dit niet aannemelijk is geworden, nu de betreffende stelling van verdachte noch door de verklaring van [betrokkene 1] noch door enige andere informatie in het dossier significant wordt ondersteund en verdachte voor het mogelijk weggeraakt zijn van de E-stukken geen concreet en op duidelijke indicaties in het dossier gebaseerd scenario heeft aangedragen.

Bewijsoverwegingen feit 1

Bewijsoverweging feit 2 en feit 3

Bewijsoverweging feit 4

Bevoegdheden van een parlementaire enquêtecommissie

16. Op grond van art. 70 van de Grondwet hebben de Eerste en Tweede Kamer, zowel ieder afzonderlijk als in verenigde vergadering, het recht van enquête. De parlementaire enquête wordt gezien als het zwaarste politieke controle-instrument en heeft waarheidsvinding en het trekken van lessen voor de toekomst als belangrijkste doelen. Een parlementaire enquête vindt plaats op de wijze zoals vastgelegd in de Wpe 2008. Een parlementair onderzoek op grond van de Wpe 2008 kan, naast een parlementaire enquête, de vorm aannemen van een parlementaire ondervraging. De parlementaire ondervraging is een kortlopende parlementaire enquête, ook wel mini-enquête genoemd, waarbij in beginsel geen gebruik wordt gemaakt van het vorderen van schriftelijke stukken en inlichtingen.

19. De verplichting om te voldoen aan vorderingen van een parlementaire enquêtecommissie is geregeld in art. 14 lid 1 Wpe 2008:

20. De Wpe 2008 voorziet niet in de mogelijkheid voor (rechts)personen aan wie een vordering is gericht, de reikwijdte van de meewerkplicht vooraf door een rechter te laten toetsen. Indien hierover een verschil van inzicht bestaat tussen de commissie en degene aan wie de vordering is gericht, is het aan de enquêtecommissie om te beslissen of de betrokkene medewerking moet verlenen. De enquêtecommissie kan echter niet eigenhandig dwangmiddelen inzetten.

21. Indien een (rechts)persoon weigert medewerking te verlenen, kan de commissie zich wenden tot de voorzieningenrechter van de rechtbank Den Haag. De voorzieningenrechter kan op verzoek van de commissie de medewerking bevelen (art. 25 lid 1 Wpe 2008), desnoods op straffe van een dwangsom (art. 26 Wpe 2008) en met ondersteuning van de openbare macht (art. 27 Wpe 2008). Uit art. 25 lid 4 Wpe 2008 volgt dat de rechter het verzoek tot het opleggen van een rechterlijk bevel tot medewerking dient toe te wijzen, tenzij sprake is van een in lid 4 opgenomen uitzonderingsgronden:

22. De voorzieningenrechter hanteert een marginale toetsing. De wet gaat uit van een omgekeerde bewijslast: de verweerder zal moeten aantonen dat een van de uitzonderingsgronden van art. 25 lid 4 Wpe 2008 van toepassing is.

23. Art. 6 Wpe 2008 verschaft de enquêtecommissie de bevoegdheid om inzage in, afschrift van of kennisneming op andere wijze van documenten te vorderen. Art. 6 Wpe 2008 luidt:

24. De bevoegdheid van de enquêtecommissie tot het vorderen van kennisneming van documenten bestaat sinds 1977 en was destijds neergelegd in art. 14a Wet op de parlementaire enquête. Op aandringen van Kamerleden is de bevoegdheid om inzage te vorderen toegevoegd, waarbij werd opgemerkt dat “[d]e indieners (…) met de vragenstellers van mening [zijn] dat het enquêterecht niet veel om het lijf zou hebben zonder deze verplichting.” De inzageplicht uit art. 14a Wpe (oud) bestond echter alleen voor personen die werden opgeroepen als getuige of deskundige. De wet van 1 juli 1991 bracht daar verandering in door het inzagerecht los te koppelen van een verhoor als getuige of deskundige.

25. Met het begrip “documenten” wordt gedoeld op schriftelijke stukken of ander materiaal dat gegevens bevat (art. 1 lid 1 onder c Wpe 2008). Bij ander materiaal dat gegevens bevat, kan bijvoorbeeld worden gedacht aan een harde schijf van een computer. Degene tot wie de vordering op grond van art. 6 Wpe 2008 is gericht, is enkel gehouden de documenten te verstrekken waarover hij of zij zelf beschikt. Het kan daarbij ook gaan om documenten die aan een ander toebehoren.

26. Op grond van art. 6 lid 2 Wpe 2008 kan de enquêtecommissie de wijze bepalen waarop de kennisneming van documenten wordt verleend. De enquêtecommissie kan bijvoorbeeld vorderen dat digitale gegevens worden geprint. In de wetsgeschiedenis wordt hierover het volgende opgemerkt:

27. Het vorderen van kennisneming van stukken dient te worden onderscheiden van het vorderen van schriftelijke inlichtingen zoals bedoeld in art. 5 Wpe 2008. Art. 6 Wpe 2008 heeft betrekking op reeds bestaande documenten. Indien de enquêtecommissie schriftelijke inlichtingen wenst te verkrijgen, bijvoorbeeld een gestructureerd feitenrelaas, dient zij die op grond van art. 5 Wpe 2008 te vorderen. Bij de invoering van de bevoegdheid van art. 5 Wpe 2008 werd door de initiatiefnemers van de Wpe 2008 opgemerkt dat die bevoegdheid voordelen biedt ten opzichte van een mondeling verhoor. Zo kan informatie over het algemeen toegankelijker en meer gestructureerd bijeen worden gebracht en wordt de gelegenheid geboden om dieper de materie in te duiken en bepaalde details te verstrekken.

Art. 192 Sr

30. Art. 192a Sr is ingevoerd bij Wet van 1 juli 1991 tot wijziging van de Wet op de parlementaire enquête en in verband daarmee opnemen van een bepaling in het Wetboek van Strafrecht. Door de indieners van het wetsvoorstel werd wenselijk geacht dat de niet-naleving van de inzageplicht in bescheiden strafbaar werd gesteld, in aansluiting op de strafbaarstelling van het niet verschijnen van getuigen of deskundigen voor een verhoor of hun weigering om informatie te verschaffen strafbaar (art. 192 Sr).

31. Ik heb geen arrest van de Hoge Raad aangetroffen waarin de uitleg van art. 192a Sr aan de orde is gesteld. Ook in de feitenrechtspraak is deze bepaling braakliggend terrein. Datzelfde geldt voor art. 192b Sr (opzettelijk niet voldoen aan een vordering tot het verstrekken van schriftelijke inlichtingen). Voor de nadere duiding van de reikwijdte van de desbetreffende bevoegdheden op grond van de Wpe 2008 kan een blik op verwante bepalingen in het bestuursrecht van betekenis zijn.

32. Titel 5.2 van de Awb kent bepalingen die vergelijkbaar zijn met art. 4 lid 2 (evenredigheidsbeginsel) art. 6 (het vorderen van kennisneming van documenten) en 14 (medewerkingsplicht) Wpe 2008. In art. 5:17 lid 1 Awb is bepaald dat een toezichthouder bevoegd is inzage te vorderen van zakelijke gegevens en bescheiden. Art. 5:20 lid 1 Awb omvat de medewerkingsplicht: een ieder is verplicht aan een toezichthouder binnen de door hem gestelde redelijke termijn alle medewerking te verlenen die deze redelijkerwijs kan vorderen bij de uitoefening van zijn bevoegdheden. Medewerking kan worden afgedwongen door het opleggen van een last onder bestuursdwang (art. 5:20 lid 3 Awb). Het evenredigheidsbeginsel, dat overigens ook tot uitdrukking komt in art. 5:20 lid 1 Awb, is neergelegd in art. 5:13 Awb, waarin is bepaald dat een toezichthouder van zijn bevoegdheden slechts gebruikmaakt voor zover dat redelijkerwijs voor de vervulling van zijn taak nodig is. Art. 5:13 Awb is een specifieke invulling van het meer algemene evenredigheidsbeginsel van art. 3:4 lid 2. Door de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State wordt art. 5:20 lid 1 Awb aldus uitgelegd dat de medewerkingsplicht een inspanningsverplichting behelst en geen resultaatsverplichting. Van de betrokkene kan niet het onmogelijke worden gevergd. Uit het evenredigheidsbeginsel vloeit eveneens voort dat de toezichthouder zijn bevoegdheid op de voor de burger minst belastende wijze dient uit te oefenen.

33. Een bestuursorgaan komt een ruime mate van beleidsvrijheid toe bij de wijze waarop gebruik wordt gemaakt van de bevoegdheden. Het is bijvoorbeeld vaste jurisprudentie van het College van Beroep voor het bedrijfsleven dat een toezichthouder “in het kader van haar toezichthoudende taken in beginsel vrij [staat] om naar eigen inzicht en los van de wil van de onderzochte haar onderzoek in te richten”. Zo brengt de omstandigheid dat de vordering betrekking heeft op gegevens die ook door een andere toezichthouder zijn gevorderd niet mee dat de vordering daarmee in strijd is met het evenredigheidsbeginsel. In de wetsgeschiedenis bij de Awb is opgemerkt dat een toezichthouder in de regel niet tot uitoefening van een bevoegdheid zal kunnen overgaan als de betrokkene reeds te kennen heeft gegeven vrijwillig medewerking te verlenen.

Het tweede middel

Slotsom