Rechtbank Gelderland · Eerste aanleg - meervoudig · Socialezekerheidsrecht

In de brief van 28 november 1996 heeft verweerder eiseres erop gewezen dat de Belastingdienst aan verweerder heeft laten weten dat eiseres de verschuldigde inkomstenbelasting en premies volksverzekeringen over het jaar 1993 voor een deel (te weten, voor een bedrag van ƒ 2.953 / € 1.340,01) niet heeft betaald.

Eiseres is in die brief er verder op gewezen dat zij alleen schuldige nalatigheid kan voorkomen als zij het openstaande bedrag alsnog, binnen één maand na dagtekening van die brief, aan de Belastingdienst betaalt.

In een niet gedateerde brief heeft verweerder eiseres erop gewezen dat de Belastingdienst aan verweerder heeft laten weten dat eiseres de verschuldigde inkomstenbelasting en premies volksverzekeringen over het jaar 1995 voor een deel (te weten, voor een bedrag van ƒ 1.028 / € 548,17) niet heeft betaald.

Eiseres is in die brief er verder op gewezen dat zij alleen schuldige nalatigheid kan voorkomen als zij het openstaande bedrag alsnog, binnen één maand na dagtekening van die brief, aan de Belastingdienst betaalt.

Voor wat betreft de toekomstige rechten is verweerder, uitsluitend vanwege de (klemmende financiële) persoonlijke omstandigheden van eiseres, aan het verzoek van eiseres tegemoet gekomen.

Verweerder heeft het herzieningsverzoek van eiseres voor zover dat ziet op het verleden (vóór de datum 1 augustus 2020) afgewezen. Volgens verweerder heeft eiseres geen nieuwe feiten en omstandigheden aangevoerd die zij niet eerder had kunnen aanvoeren. Verder zijn de besluiten van 13 januari 1997 en 22 april 2013 niet onmiskenbaar onjuist, omdat daaruit niet direct blijkt dat het niet betalen van de aanslagen het gevolg is van omstandigheden die niet voor risico van eiseres behoren te blijven. Van een fout van de SVB waardoor het evident onredelijk zou zijn om het verzoek om herziening af te wijzen is geen sprake.

Eiseres verkeerde in die tijd in een financieel zware periode; ze had een laag inkomen maar ook een behoorlijke huurschuld waarvoor beslag lag op haar weduwen-uitkering. Daarnaast moest zij maandelijks een bedrag van ƒ 500 (€ 226,89) aflossen op die huurschuld, waardoor zij geen geld over had om andere schulden te voldoen. De belastingschuld over 1993 is ter verificatie in het faillissement van (de onderneming van) wijlen haar (eerste) echtgenoot en eiseres aangeboden. Dat faillissement is opgegeven wegens gebrek aan baten. De aanslag voor de inkomstenbelasting over 1995 heeft een dagtekening van 29 juni 1996 en valt daarmee in het faillissement.

Gelet hierop had verweerder ook naar het verleden toe moeten beslissen dat eiseres niet schuldig nalatig is gebleven.

In geding is of verweerder gehouden is terug te komen van de besluiten van

13 januari 1997 over de schuldig nalatig-verklaring over de jaren 1993 en 1995 en daarmee van het besluit van 22 april 2013.

Dit geding betreft een zogeheten duuraanspraak. Dit betekent dat op grond van vaste rechtspraak van de Centrale Raad van Beroep (de Raad) bij de toetsing van het bestreden besluit een onderscheid gemaakt moet worden tussen het verleden en de toekomst.

Wat betreft de periode voorafgaand aan het verzoek om terug te komen van een eerder genomen besluit, dient de bestuursrechter zich in beginsel te beperken tot de vraag of sprake is van nieuw gebleken feiten of veranderde omstandigheden (in de zin van artikel 4:6 van de Algemene wet bestuursrecht) en, zo ja, of het bestuursorgaan daarin aanleiding had behoren te vinden om het oorspronkelijke besluit te herzien.

Dit betekent dat de bestuursrechter aan de hand van de aangevoerde beroepsgronden toetst of het bestuursorgaan zich terecht, zorgvuldig voorbereid en deugdelijk gemotiveerd op het standpunt heeft gesteld dat er geen nieuw gebleken feiten of veranderde omstandigheden zijn.

Als het bestreden besluit die toets doorstaat, kan de bestuursrechter niettemin aan de hand van de beroepsgronden tot het oordeel komen dat het bestreden besluit evident onredelijk is.

De door eiseres genoemde (financiële) omstandigheden, waardoor zij in 1993 en 1995 de sociale premies niet zou hebben kunnen voldoen, zijn voorgevallen op het moment dat eiseres voor het eerst door verweerder is gewezen op de (mogelijke) schuldige nalatigheid en de daaraan verbonden gevolgen. Daaruit volgt dat deze feiten in ieder geval zijn voorgevallen voordat de besluiten van 13 januari 1997 en 23 april 2013 zijn genomen. Er is alleen al om die reden geen sprake van nieuw gebleken feiten.

De rechtbank wijst er verder op dat eiseres deze feiten ook al in 2014 aan verweerder heeft voorgehouden (zonder dat met bewijsstukken te onderbouwen) zodat ook om die reden niet aangenomen kan worden dat in deze procedure sprake is van nieuwe feiten. Daar komt bij dat nieuwe feiten uiterlijk in bezwaar naar voren gebracht moeten worden. Daarvan is niet gebleken.

Naar het oordeel van de rechtbank heeft verweerder zich terecht en deugdelijk gemotiveerd op het standpunt gesteld dat de eerdere besluiten niet evident onredelijk zijn. Vast staat immers dat eiseres de sociale premies niet heeft voldaan. Verweerder is dan gehouden te beslissen dat eiseres schuldig nalatig is. Dat volgt uit de geldende wet- en regelgeving waaraan verweerder gebonden is. Verder is niet gebleken dat is voldaan aan het bepaalde in verweerders beleidsregel “Terugkomen van een rechtens onaantastbaar besluit op verzoek van de belanghebbende (SB1076)”.

Dat verweerder vanwege de persoonlijke omstandigheden van eiseres vanaf 1 augustus 2020 de korting van 2% vanwege die schuldige nalatigheid niet meer toepast, betekent niet dat de eerdere besluiten evident onredelijk zijn (geweest).

Het sociale zekerheidsstelsel gaat uit van de gedachte dat de sociale lasten zoals het ouderdomspensioen gelijkelijk over de (binnenlandse) belastingplichtigen worden omgeslagen. Door het niet voldoen aan deze verplichting wordt afbreuk gedaan aan de door de wetgever in het verleden gekozen wijze van (gedeeltelijke) financiering van dit sociale zekerheidsstelsel. Door het principe van de schuldige nalatigheid wordt een te grote afbreuk aan dit stelsel voorkomen (en wordt daarmee voorkomen dat het stelsel in zijn geheel niet meer kan functioneren), althans gedeeltelijk afgewenteld op diegenen die niet volledig aan de betalingsverplichtingen hebben voldaan. In de huidige wet- en regelgeving zijn vooralsnog voldoende veiligheidskleppen ingebouwd om in die gevallen waar van het niet betalen geen verwijt kan worden gemaakt niet tot een schuldig nalatig-verklaring over te gaan. Het is dan wel aan de ‘schuldig nalatige’ om – aan de hand van bewijsstukken – te stellen en te onderbouwen dat geen sprake is van schuldig nalatig gedrag.

Voor zover die beslissing naar de toekomst toe onevenredig zou zijn (geweest), heeft verweerder dat met het bestreden besluit 2 gecorrigeerd.

De rechtbank heeft ambtshalve vastgesteld dat er onlangs een wetsvoorstel tot ‘Wijziging van de Algemene Ouderdomswet en de Wet financiering sociale verzekeringen in verband met het afschaffen van de mogelijkheid om schuldig nalatig te verklaren bij het niet of niet geheel betalen van de premie voor de volksverzekeringen’

tot stand is gekomen. Dat voorstel ligt ter consultatie voor.

(1 punt voor het indienen van het beroepschrift en 0,5 punt voor de schriftelijke toelichting op het bestreden besluit 2, met een waarde per punt van € 759), bij een wegingsfactor 1.

De rechtbank ziet aanleiding om een half punt voor die toelichting toe te kennen omdat verweerder in het bestreden besluit 2 gedeeltelijk tegemoet is gekomen, te weten alleen naar de toekomst, terwijl eiseres met name gronden heeft aangevoerd tegen de herziening naar het verleden toe. Toegekend wordt € 1.138,50.