Bestuursprocesrecht

Artikel 35 Wjsg. Afwijzing VOG voor rijinstructeur. Objectieve en subjectieve criterium. Geen sprake van…

Rechtbank Midden-Nederland, 19 oktober 2026

Zaakgegevens

Op 19 oktober 2026 heeft de Rechtbank Midden-Nederland in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over bestuursprocesrecht.

Instantie
Rechtbank Midden-Nederland
Zittingsplaats
Utrecht
Datum uitspraak
19 oktober 2026
Datum publicatie
19 oktober 2026
Zaaknummer
UTR 25/7579
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
ECLI
ECLI:NL:RBMNE:2026:7210
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Artikel 35 Wjsg. Afwijzing VOG voor rijinstructeur. Objectieve en subjectieve criterium. Geen sprake van bijzondere omstandigheden om aan te nemen dat de weigering van de VOG in dit geval onevenredig is. Passeren schending hoorplicht met artikel 6:22 Awb. Ongegrond.

Uitspraak

RECHTBANK MIDDEN-NEDERLAND

Zittingsplaats Utrecht

Bestuursrecht

zaaknummer: UTR 25/7579


uitspraak van de enkelvoudige kamer van 19 oktober 2026 in de zaak tussen

[eiser] , uit [woonplaats] , eiser

(gemachtigde: mr. S. Schilder),

en

de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,

(gemachtigde: mr. P. van der Woude).

Procesverloop

1. Eiser heeft op 18 maart 2025 een aanvraag ingediend voor een Verklaring omtrent het gedrag (VOG) voor zijn functie van rijinstructeur bij IBKI/Stichting VAM in Nieuwegein.

1.1.

De staatssecretaris heeft deze aanvraag met het besluit van 16 mei 2025 afgewezen, omdat eiser binnen de terugkijktermijn van vijf jaar een strafbaar feit heeft gepleegd. Met het bestreden besluit van 10 oktober 2025 op het bezwaar van eiser is de staatssecretaris bij de afwijzing van de aanvraag gebleven.

1.2.

Eiser heeft beroep ingesteld tegen het bestreden besluit. De staatssecretaris heeft op het beroep gereageerd met een verweerschrift.

1.3.

De rechtbank heeft het beroep op 18 augustus 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiser, de gemachtigde van eiser en de gemachtigde van de staatssecretaris.

Beoordeling door de rechtbank

2. Ingevolge artikel 35 van de Wjsg, weigert de staatssecretaris de afgifte van een VOG, indien in de justitiële documentatie met betrekking tot de aanvrager een strafbaar feit is vermeld, dat, indien herhaald, gelet op het risico voor de samenleving en de overige omstandigheden van het geval, aan het doel waarvoor de VOG wordt gevraagd, in de weg zal staan. Bij de beoordeling van de aanvraag heeft de staatssecretaris de criteria toegepast die zijn neergelegd in de Beleidsregels VOG-NP-RP 2025 (de Beleidsregels). In de Beleidsregels is bepaald dat als een aanvrager voor komt in het Justitieel Documentatie Systeem (JDS) de staatssecretaris aan de hand van een objectief en een subjectief criterium bekijkt of de afgifte van een VOG gerechtvaardigd is.

3. De staatssecretaris heeft bij de afwijzing van de aanvraag – kortgezegd – overwogen dat er binnen de terugkijktermijn van vijf jaar relevante informatie in het JDS voorkomt ten aanzien van drugshandel en drugsbezit. Eiser wordt verdacht van het (medeplegen van) handel in harddrugs (feit 1) en (medeplegen van) het voorbereiden van drugshandel (feit 2) in de periode van 9 maart 2021 tot 16 januari 2025 en van drugsbezit (feit 3) op 16 januari 2025. Deze zaken staan nog open. Ook is eiser buiten de terugkijktermijn in aanraking gekomen met justitie in 2001 t/m 2007, 2009, 2012 en in 2022 voor vermogensdelicten, verkeersdelicten, vernieling en belaging en voor opium- en geweldsdelicten. Volgens de staatssecretaris bestaat er vanwege deze strafbare feiten indien herhaald een risico voor de samenleving dat (minderjarige) leerlingen te maken krijgen met drugs- of criminele activiteiten die horen bij drugs. Daarnaast moet het algemeen belang van bescherming van de samenleving vanwege het korte tijdverloop en de ernst van de verdachte strafbare feiten, zwaarder wegen dan de persoonlijke belangen van eiser.

De hoorplicht

4. Eiser voert aan dat hij ten onrechte niet is gehoord in bezwaar en daarom de hoorplicht is geschonden.

4.1.

De staatssecretaris erkent dat de hoorplicht is geschonden, Hij verzoekt de rechtbank om dit gebrek met toepassing van artikel 6:22 van de Algemene wet Bestuursrecht (Awb) te herstellen, omdat eiser in beroep en op de zitting zijn belangen voldoende heeft kunnen toelichten.

4.2.

Het betoog van eiser dat hij ten onrechte niet is gehoord in de bezwaarfase slaagt. De rechtbank stelt voorop dat een belanghebbende op grond van artikel 7:2 Awb in de gelegenheid dient te worden gesteld te worden gehoord, voordat het bestuursorgaan op het bezwaar beslist. Nu dat in dit geval niet is gebeurd, is de rechtbank van oordeel dat de staatssecretaris in strijd heeft gehandeld met de hoorplicht en met de verplichting om zorgvuldig te handelen. De rechtbank ziet echter aanleiding om dit gebrek te passeren, met toepassing van artikel 6:22 van de Awb, omdat het aannemelijk is dat eiser hierdoor niet is benadeeld. Eiser heeft namelijk in zijn beroepschrift en op de zitting zijn belangen voldoende naar voren kunnen brengen. Voor eisers stelling op zitting dat de staatssecretaris na ontvangst van de ingebrekestelling (te) snel op het bezwaar heeft beslist ter voorkoming van een dwangsom, ziet de rechtbank geen aanwijzingen. In de toepassing van artikel 6:22 van de Awb ziet de rechtbank wel aanleiding om de staatssecretaris in de proceskosten van eiser te veroordelen.

Is voldaan aan het objectieve criterium?

5. Voor de inhoudelijke beoordeling over de VOG-aanvraag geldt allereerst dat de afgifte van een VOG door de staatssecretaris in beginsel wordt geweigerd indien in de justitiële documentatie met betrekking tot de aanvrager een strafbaar feit is vermeld, dat, indien herhaald, gelet op het risico voor de samenleving en de overige omstandigheden van het geval, aan het doel waarvoor de VOG wordt gevraagd, in de weg zal staan. Dit heet ook wel het objectieve criterium. Voor de toets aan dit objectieve criterium geldt in dit geval een terugkijktermijn in de justitiële documentatie van eiser van vijf jaar.

6. Eiser voert aan dat de staatssecretaris ten onrechte heeft aangenomen dat aan het objectieve criterium wordt voldaan. De raadkamer van de rechtbank heeft in haar beslissing van 30 januari 2025 de voorlopige hechtenis van eiser voor de feiten 1 en 3 opgeheven, omdat daarvoor onvoldoende ernstige bezwaren aanwezig waren. Deze bezwaren golden alleen nog voor feit 2. Dit veronderstelt dat de rechtbank de verdenking van het (medeplegen van) drugshandel en van drugsbezit niet heeft aangenomen. Daarbij ligt de lat van ernstige bezwaren volgens het Wetboek van Strafvordering veel lager dan voor het aannemen van ‘wettig en overtuigend bewijs’. Dat het Openbaar Ministerie (OM) niet voornemens is om de feiten te seponeren, maakt dat volgens eiser niet anders omdat meer waarde moet worden gehecht aan het oordeel van de rechtbank. Het OM is tegen de beslissing van de rechtbank ook niet in hoger beroep gegaan. Gelet daarop moeten deze feiten worden genuanceerd. Nu de strafbare feiten niet hebben plaatsgevonden tijdens het werk als rijinstructeur, is ook niet voldaan aan het vereiste ‘indien herhaald’. Evenmin kan er volgens eiser sprake zijn van een risico voor de samenleving dat een belemmering zou kunnen vormen voor een behoorlijke uitoefening van zijn functie als rijinstructeur. Daarbij gaat het feitelijk nog om een verdenking van één, recent strafbaar feit, waarvoor eiser niet is veroordeeld. Nu de rechtbank de voorlopige hechtenis van eiser voor dit feit heeft geschorst, wordt het recidiverisico ook niet hoog geacht. Ook de aard van het delict, het treffen van voorbereidingshandelingen, maakt dat van een belemmering geen sprake kan zijn. Er is geen link te leggen tussen de verdenking en de werkzaamheden van eiser. Verder heeft de staatssecretaris ten onrechte de strafbare feiten buiten de terugkijktermijn bij de VOG-aanvraag meegewogen, althans hij heeft niet gemotiveerd op welke wijze dat is gedaan. Daarbij gaat het om zeer oude feiten.

Nadere stukken

7. Eiser heeft een dag voor de zitting nog nadere stukken overgelegd die volgens hem van belang zijn voor de beoordeling van het beroep. Het gaat om de tenlastelegging van 25 maart 2026, waarin het OM de verdenking van het strafbare feit heeft teruggebracht voor de duur van één dag en een proces-verbaal van verhoor van 11 februari 2026 van de hoofdverdachte, waarin de hoofdverdachte heeft verklaard dat eiser niets met het strafbare feit te maken heeft en dat hij ook geen enkele wetenschap droeg. Eiser deelt mede dat de inhoudelijke behandeling van de strafzaak staat gepland voor oktober 2026. De stukken zijn op de zitting besproken en de staatssecretaris heeft daarop een reactie gegeven.

8. Over wat eiser over het objectieve criterium heeft aangevoerd, overweegt de rechtbank als volgt. De staatssecretaris stelt zich op het standpunt de verdenking gaat over strafbare feiten die, indien herhaald en gelet op het risico voor de samenleving, niet te verenigen zijn met een behoorlijke uitoefening van de functie van rijinstructeur. Het (medeplegen van) handel in harddrugs, drugsbezit en het voorbereiden van drugshandel, indien herhaald, brengen een risico met zich mee voor de personen (veelal minderjarige leerlingen) waar eiser mee in aanmerking komt bij het geven van rijlessen. Dat risico is erin gelegen dat als hij dergelijke strafbare feiten begaat tijdens het geven van rijlessen, zijn vaak minderjarige leerlingen te maken krijgen met drugs of met criminele activiteiten die gepaard gaan met drugs en er op die manier een risico voor de samenleving bestaat. De rechtbank volgt dit standpunt van de staatssecretaris. Daarmee is voldaan aan het objectieve criterium.

8.1.

Dat er volgens eiser geen verband is tussen de verdenkingen en de werkzaamheden en dat eiser al jaren zonder problemen zijn rijschoolwerkzaamheden uitvoert, en er dus geen risico op herhaling is, heeft de staatssecretaris terecht niet relevant geacht. De zinsnede ‘indien herhaald’ in artikel 35, eerste lid, van de Wjsg vereist voor de toepassing van het objectieve criterium geen beoordeling van de vraag of een risico op recidive bestaat, maar een beoordeling of het gepleegde feit op zichzelf, indien het nog een keer zou worden gepleegd, aan een behoorlijke uitoefening van de werkzaamheden waarvoor de VOG is aangevraagd, in de weg zou staan. Daarbij maakt het niet uit of de strafbare feiten zijn gepleegd tijdens het werk of in de privésfeer. De staatssecretaris bekijkt los van de persoon van de aanvrager, of er risico’s voor de samenleving ontstaan als soortgelijke strafbare feiten nog een keer gebeuren tijdens de werkzaamheden van een rijinstructeur. Voor die beoordeling is dus niet van belang of het risico zich in het verleden al heeft voorgedaan.

8.2.

Dat de voorlopige hechtenis van eiser voor twee feiten is opgeheven en dat het feitelijk alleen nog gaat om een verdenking van één, recent strafbaar feit, waarvoor eiser niet is veroordeeld, maakt die beoordeling ook niet anders. Naar het oordeel van de rechtbank heeft de staatssecretaris zich terecht op het standpunt gesteld dat het toetsingskader voor de beoordeling van het al dan niet verlenen van een VOG van artikel 35 van de Wjsg verschilt van het toetsingskader van het strafrecht. De staatssecretaris heeft daarom in het ontbreken van ‘ernstige bezwaren’ door de raadkamer van de rechtbank en het schorsen van de voorlopige hechtenis onder voorwaarden, geen aanleiding hoeven zien om de strafbare feiten waarvan eiser wordt verdacht bij de beoordeling van eisers aanvraag voor een VOG anders te wegen. Daarbij heeft de staatssecretaris ook strafbare feiten mogen betrekken waarvoor eiser nog niet onherroepelijk is veroordeeld.

8.3.

De staatssecretaris heeft daarnaast ook strafbare feiten buiten de terugkijktermijn mogen betrekken. Dit heeft de staatssecretaris gedaan bij de belangenafweging in het kader van het subjectieve criterium, dat hierna wordt beoordeeld. Dat het gaat om oude feiten, maakt dat niet anders omdat die feiten wel wat kunnen zeggen over het risico dat eiser opnieuw met justitie in aanraking komt.

Is voldaan aan het subjectieve criterium?

9. Op grond van het subjectieve criterium wordt beoordeeld of het belang dat een aanvrager heeft bij het verstrekken van de VOG zwaarder weegt dan het belang van de samenleving bij bescherming tegen het door middel van het objectieve criterium vastgestelde risico voor de samenleving. De zwaarte van het antecedent is relevant voor het risico als bedoeld in het objectieve criterium en dus, gelet op de toets, ook voor het subjectieve criterium. Hoe zwaarder het in het JDS geregistreerde strafbare feit, hoe groter het risico voor de samenleving als dit feit herhaald zou worden en hoe groter het belang van de samenleving bij bescherming tegen dit risico.

10. Eiser voert in dat kader aan dat de staatssecretaris het voorlopig oordeel van de rechtbank dat er ten aanzien van de feiten 1 en 3 ‘geen ernstige bezwaren zijn’, in positieve zin had moeten meewegen. Ook had positief meegewogen moeten worden dat de strafbare feiten, ook de oudere, niet hebben plaatsgevonden tijdens het werk maar in de privésfeer. Het gaat om een recent justitiecontact en slechts om een verdenking, waarvan de afdoening bij het OM ligt. Daarbij moet die verdenking worden genuanceerd, omdat de rechtbank de ernstige bezwaren alleen voor feit 2 heeft aangenomen. Eiser is van mening dat zijn persoonlijke belangen daarom zwaarder moeten wegen. Hij heeft zijn werk als rijinstructeur altijd met veel plezier en toewijding uitgevoerd en er zijn nooit klachten over hem ontvangen. Met de weigering van de VOG zal eiser geen inkomen meer hebben en in financiële problemen komen. Eiser heeft zijn school niet afgemaakt, heeft geen diploma’s en kan ook niet terugvallen op ander werk.

10.1.

Over wat eiser over het subjectieve criterium heeft aangevoerd, overweegt de rechtbank als volgt. De staatssecretaris heeft geconcludeerd dat de gevolgen van het weigeren van de VOG voor eiser, niet opwegen tegen het risico voor de samenleving. Daarbij weegt de staatssecretaris mee dat de verdenking nog recent is. Voor zover eiser de verdenking betwist, heeft de staatssecretaris zich op het standpunt kunnen stellen dat het niet om een licht vergrijp gaat en dat het OM heeft besloten om over te gaan tot vervolging van eiser. Daarbij heeft de staatssecretaris mogen betrekken dat de rechtbank ten aanzien van feit 2 wel ernstige bezwaren aanwezig heeft geacht en dat de voorlopige hechtenis niet is opgeheven maar met het stellen van voorwaarden is geschorst. Dat in de tenlastelegging de pleegperiode voor de feiten is teruggebracht van vier jaren naar één dag en dat de hoofdverdachte heeft verklaard dat eiser er niets mee te maken heeft, kunnen niet tot een andere uitkomst leiden. De tenlastelegging en het proces-verbaal van verhoor dateren van na het bestreden besluit. Nu deze stukken pas een dag voor de zitting zijn overgelegd, heeft de staatssecretaris ze daarom niet bij zijn besluit kunnen – en gelet op de ex tunc-toetsing ook niet hoeven – te betrekken. Over de verkorte pleegduur heeft de staatssecretaris bovendien opgemerkt dat als een feit over een langere periode wordt gepleegd, dit hoe dan ook al als één feit wordt beoordeeld. Dat de pleegduur korter is maakt de afweging daarom niet anders. De nadere stukken geven daarom geen aanleiding voor een andere uitkomst van de belangenafweging. Aan het subjectieve criterium is daarmee eveneens voldaan.

Evenredigheidsbeginsel

11. Eiser beroept zich op het evenredigheidsbeginsel. Hij stelt dat de staatssecretaris, in strijd met de nieuwe lijn van de Afdeling, de omstandigheden waaronder het strafbare feit heeft plaatsgevonden onvoldoende heeft betrokken bij de besluitvorming. Volgens eiser heeft de staatssecretaris ten onrechte niet meegewogen dat de verdenking voor feit 2 maar op één dag is gepleegd, dat de rechtbank voor de feiten 1 en 3 geen ‘ernstige bezwaren’ heeft aangenomen en de feiten hebben plaatsgevonden in de privésfeer en niet tijdens zijn werk als rijinstructeur.

11.1.

De rechtbank stelt voorop dat de staatssecretaris beoordelingsruimte heeft bij de afgifte van een VOG. Dit betekent dat de rechtbank beoordeelt of de staatssecretaris in redelijkheid het belang van de bescherming van de in de beoogde functie aan eiseres toevertrouwde kwetsbare personen zwaarder heeft kunnen laten wegen dan het belang van eiseres. Nu eiser ook een beroep doet op het evenredigheidsbeginsel, ziet de rechtbank aanleiding om de (uitkomst van de) belangenafweging die ten grondslag ligt aan het betreden besluit te toetsen aan de norm die is neergelegd in artikel 3:4, tweede lid, van de Awb. De rechtbank verwijst in dit kader naar de uitspraak van de Afdeling van 2 februari 2022.

11.2.

Uit die uitspraak volgt dat de bestuursrechter bij de toetsing aan het evenredigheidsbeginsel en de motivering daarvan niet beoordeelt of het bestuursorgaan bij afweging van de betrokken belangen in redelijkheid wel of niet tot het besluit heeft kunnen komen, maar dat de bestuursrechter moet aansluiten bij de bewoordingen van artikel 3:4, tweede lid, van de Awb. Dit geldt ook voor gevallen, zoals het onderhavige, waarin het bestreden besluit berust op een discretionaire bevoegdheid die is ingevuld met beleidsregels. De Afdeling overweegt in voornoemde uitspraak dat daarbij van belang is dat als de beleidsregel zelf niet onrechtmatig is – waar de rechtbank in het onderhavige geval vanuit gaat – de bestuursrechter het bestreden besluit toetst aan de norm van artikel 4:84 (slot) van de Awb (“tenzij dat voor een of meer belanghebbenden gevolgen heeft die wegens bijzondere omstandigheden onevenredig zijn in verhouding tot de met de beleidsregel te dienen doelen”). Onder ‘bijzondere omstandigheden’ in artikel 4:84 worden zowel niet in de beleidsregel verdisconteerde omstandigheden als reeds in de beleidsregel verdisconteerde omstandigheden begrepen. Als sprake is van strijd met artikel 4:84 (slot) van de Awb, wordt het bestreden besluit wegens schending van die bepaling vernietigd.

11.3.

Uit de door eiser genoemde uitspraak van de Afdeling volgt dat de minister de omstandigheden waaronder het strafbare feit heeft plaatsgevonden moet betrekken in zijn beoordeling van de evenredigheid van de weigering van de afgifte van een VOG in het concrete geval. De rechtbank is van oordeel dat wat eiser heeft aangevoerd geen bijzondere omstandigheden zijn om aan te nemen dat de weigering van de VOG in dit geval onevenredig is. De rechtbank verwijst in dat kader naar wat is overwogen over het subjectieve criterium onder punt 10.1. Daarbij weegt de rechtbank mee dat de behandeling van de strafzaak van eiser staat gepland voor oktober 2026 en dat de staatssecretaris op de zitting heeft gezegd dat eiser na een onherroepelijke vrijspraak, een nieuwe VOG kan aanvragen en dat deze aan eiser verleend kan worden als er geen sprake is van nieuwe justitiecontacten.

12. De rechtbank komt tot de slotsom dat de staatssecretaris zich in redelijkheid op het standpunt heeft kunnen stellen dat het belang van de samenleving bij bescherming tegen het door middel van het objectieve criterium vastgestelde risico ten tijde van de aanvraag meer gewicht toekomt dan aan het belang van eiser bij afgifte van de VOG.

Conclusie en gevolgen

13. Het beroep is ongegrond.

13.1.

Zoals in punt 4.2 staat, ziet de rechtbank in de toepassing van artikel 6:22 van de Awb aanleiding om de staatssecretaris in de proceskosten van eiser te veroordelen. Op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht stelt de rechtbank de kosten van door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand vast op € 1.868,- (1 punt voor het indienen van het beroepschrift en 1 punt voor het verschijnen ter zitting, met een waarde per punt van

€ 934,- en een wegingsfactor 1). Daarnaast bepaalt de rechtbank dat de staatssecretaris het door eiser betaalde griffierecht aan hem vergoedt.

Beslissing

De rechtbank:

  • verklaart het beroep ongegrond;

  • veroordeelt de staatssecretaris in de proceskosten van eiser tot een bedrag van

€ 1.868,-;

- bepaalt dat de staatssecretaris het betaalde griffierecht van € 194,- aan eiser vergoedt.

Deze uitspraak is gedaan door mr. J.W. Wagenaar, rechter, in aanwezigheid van mr. L.E. Mollerus, griffier.

Uitgesproken in het openbaar op 19 oktober 2026.

griffier

rechter

Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.

Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens. Zie de uitspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (de Afdeling) van 4 mei 2022, punt 9.1, ECLI:NL:RVS:2022:1301. Uitspraak van de Afdeling van 29 maart 2023, ECLI:NL:RVS:2023:1249. Uitspraak van de Afdeling van 2 februari 2022, ECLI:NL:RVS:2022:285. En uit de uitspraak genoemd in noot 3.