Bezetting gemeentehuis Castricum door Extinction Rebellion. Aan de verdachte is ten laste gelegd dat zij…

Standpunt van de verdediging

De verdediging stelt zich op het standpunt dat de oproeping van de verdachte nietig dient te worden verklaard. De tenlastelegging verwijt immers de verdachte hinder en overlast te hebben veroorzaakt omdat zij demonstreerde, maar hinder en overlast zijn wezenskenmerken van een demonstratie. De tenlastelegging is daardoor innerlijk tegenstrijdig. De verdediging verwijst in dat verband ook naar het oordeel van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens dat als ‘general principle’ geldt dat iedere vorm van betoging onvermijdelijk ontwrichting van het dagelijks leven veroorzaakt en dat ook in dat geval van de autoriteiten tolerantie wordt verlangd.

Standpunt van de officier van justitie

De officier van justitie stelt zich op het standpunt dat de tenlastelegging niet innerlijk tegenstrijdig is. Volgens de officier van justitie moet de tenlastelegging in samenhang met het dossier gelezen worden. Als, zoals hier het geval was, op een gegeven moment een tijdslimiet wordt gesteld en gevorderd wordt het gemeentehuis te verlaten en daar geen gehoor aan wordt gegeven, is wel degelijk sprake van zodanige overlast en hinder door te demonstreren, dat tegelijkertijd geen sprake is van innerlijke tegenstrijdigheid van de tenlastelegging.

Oordeel van de kantonrechter

Artikel 261 van het Wetboek van strafvordering (Sv) bepaalt dat de dagvaarding een opgave van het ten laste gelegde feit moet inhouden met vermelding van de tijd omstreeks welke en de plaats waar dat feit zou zijn begaan. Die eis betekent onder andere dat de tenlastelegging voldoende feitelijk moet zijn. Om zich goed te kunnen verdedigen moet voor een verdachte duidelijk zijn welke concrete handeling(en) hem of haar worden verweten.

De omschrijving van de handelingen die de verdachte in deze zaak worden verweten (“immers heeft zij, verdachte, toen aldaar gedemonstreerd”) is niet voldoende feitelijk. Op grond van die terminologie is voor de verdachte niet duidelijk welke concrete handeling(en) haar wordt verweten (vastketenen in het gemeentehuis? niet verlaten van het gemeentehuis na daartoe strekkende vordering van de politie? een andere handeling?). Daardoor is ook niet duidelijk of en in hoeverre die handelingen hinder en overlast kunnen veroorzaken als bedoeld in de Algemene Plaatselijke Verordening van de gemeente Castricum. Daaraan doet niet af dat in het proces-verbaal wordt beschreven dat “[verdachte] weigerde het gemeentehuis van Castricum te verlaten nadat zij daartoe meerdere keren was verzocht door de ambtenaar Openbare Orde en Veiligheid van de gemeente Castricum” en zij “2 keer [is] gevorderd het gemeentehuis te Castricum te verlaten door verbalisant [verbalisant]”. Uit dat proces-verbaal blijkt bijvoorbeeld niet duidelijk op welke tijdstippen de verdachte is gevorderd het gemeentehuis te verlaten en hoe zij, in verband daarmee, “onnodig hinder en overlast” veroorzaakte. Ook wanneer de dagvaarding wordt gelezen in samenhang met dat proces-verbaal is onvoldoende duidelijk welke concrete feitelijke handeling verdachte wordt verweten in het kader van de demonstratie waaraan zij deelnam.

Een voldoende feitelijke beschrijving van de concrete handeling(en) die de verdachte worden verweten is in het bijzonder ook relevant, omdat de daarop gegronde bewezenverklaring en strafbaarheid van die handeling(en) beoordeeld zal/zullen moeten worden in het licht van het grondwettelijk beschermde recht op demonstratie, aan de uitoefening waarvan meestal enige hinder en overlast is verbonden.

Ten slotte overweegt de kantonrechter dat het in een democratische rechtsstaat van groot belang is strenge eisen te stellen aan de verfeitelijking van hetgeen aan een verdachte ten laste wordt gelegd in het kader van een demonstratie. Als drempel voor de vervolgingsbeslissing bij demonstraties en, mede daardoor, om te voorkomen dat van vervolging in geval van een vreedzame demonstratie als de onderhavige een ongewenst afschrikwekkend (chilling) effect uitgaat.

De conclusie moet zijn dat de dagvaarding nietig is.

Gelet op het voorgaande kan onbesproken blijven in hoeverre de dagvaarding innerlijk tegenstrijdig is, omdat hinder en overlast wezenskenmerken zijn van een demonstratie.