Omgevingsrecht

Verzoek voorlopige voorziening fabriek Farmsum afgewezen. Ingebruikname van de fabriek wordt pas vanaf 2028…

Rechtbank Noord-Nederland, 3 november 2026

Zaakgegevens

Op 3 november 2026 heeft de Rechtbank Noord-Nederland in een voorlopige voorziening uitspraak gedaan in een zaak over omgevingsrecht.

Instantie
Rechtbank Noord-Nederland
Datum uitspraak
3 november 2026
Datum publicatie
3 november 2026
Zaaknummer
LEE 26/2536
Procedure
Voorlopige voorziening
ECLI
ECLI:NL:RBNNE:2026:4699
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Verzoek voorlopige voorziening fabriek Farmsum afgewezen. Ingebruikname van de fabriek wordt pas vanaf 2028 verwacht. Nu het niet aannemelijk is dat verzoekers op korte termijn worden geconfronteerd met de door hen gevreesde gevolgen van ingebruikname van de fabriek en naar het voorlopig oordeel van de voorzieningenrechter uit hun beroepsgronden niet op voorhand al duidelijk volgt dat de bestreden omgevingsvergunning onrechtmatig is, ziet de voorzieningenrechter geen aanleiding voor het treffen van een voorlopige voorziening.

Uitspraak

RECHTBANK NOORD-NEDERLAND

Bestuursrecht

zaaknummer: LEE 26/2536

uitspraak van de voorzieningenrechter van 3 november 2026 in de zaak tussen


[naam] , uit [woonplaats], [naam], uit [woonplaats] en [naam], uit [woonplaats], verzoekers

en

het college van gedeputeerde staten van de provincie Groningen.

Als derde-partij neemt aan de zaak deel: PCP B.V. uit Groningen (vergunninghouder)

(gemachtigde: mr. R. Snel).

Samenvatting

1. Deze uitspraak gaat over de vergunning die is verleend voor de realisatie van een fabriek om benzeen, tolueen en xylenen (BTX) te maken van plasticafval aan de Heveskeslaan 3 in Farmsum. Verzoekers zijn het hier niet mee eens. Zij verzoeken om een voorlopige voorziening en voeren daartoe in hun verzoekschrift en nadere gronden een aantal gronden aan. De voorzieningenrechter weegt de belangen van verzoekers die pleiten vóór het treffen van een voorlopige voorziening en de belangen van het college en vergunninghouder die pleiten tegen het treffen daarvan, aan de hand van de gronden van verzoekers als volgt af.

1.1.

De voorzieningenrechter wijst in deze uitspraak het verzoek af. Hierna legt de voorzieningenrechter uit hoe hij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft. Het oordeel van de voorzieningenrechter heeft een voorlopig karakter en bindt de rechtbank in een (eventueel) bodemgeding niet.

Procesverloop

2. Het college heeft op 24 juni 2026 een omgevingsvergunning verleend voor de oprichting van een installatie voor de productie van aromaten (BTX) uit niet herbruikbaar afvalplastic aan de Heveskeslaan 3 in Farmsum. Het gaat om een vergunning op grond van artikel 2.1, eerste lid, aanhef en onder e, van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Verzoekers hebben hiertegen beroep ingesteld en de voorzieningenrechter gevraagd om een voorlopige voorziening te treffen.

2.1.

Het college heeft op het verzoek gereageerd. Vergunninghouder heeft ook schriftelijk gereageerd.

2.2.

De voorzieningenrechter heeft het verzoek op 20 oktober 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: de verzoekers en J. Reitsema met P. van der Sande namens het college. Namens vergunninghouder waren aanwezig: de gemachtigde met H.B.S. Dijkstra en N. Verzijden.

Beoordeling door de voorzieningenrechter

Waarover gaat deze uitspraak?

3. Verzoekers hebben op de zitting hun zorgen geuit over ontwikkelingen op het industrieterrein Oosterhorn. Zij vrezen dat de komst van nieuwe bedrijven cumulatieve negatieve gevolgen heeft voor de natuur en hun leefomgeving. Een deel van die zorgen heeft betrekking op andere ontwikkelingen dan de fabriek waarvoor de bestreden vergunning is verleend. Bovendien is gebleken dat er nog een procedure aanhangig is bij de Afdeling bestuursrecht van de Raad van State (Afdeling) over het bestemmingsplan voor het industrieterrein Oosterhorn. De voorzieningenrechter kan echter alleen een voorlopige beoordeling geven over de omgevingsvergunning die nu door verzoekers bestreden wordt.

3.1.

Verder stelt de voorzieningenrechter vast dat verzoekers bij de aanvulling van hun gronden ook een omgevingsvergunning voor bouwactiviteiten voor de fabriek hebben gevoegd. Op de zitting hebben verzoekers toegelicht dat het hen niet gaat om die omgevingsvergunning voor bouwactiviteiten en de realisatie van een uitrit. Deze procedure gaat dus alleen over de omgevingsvergunning die op 24 juni 2026 is verleend voor de milieugevolgen van ingebruikname van de nog te bouwen fabriek van vergunninghouder.

Moet een voorlopige voorziening worden getroffen?

4. De voorzieningenrechter treft op grond van artikel 8:81, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) alleen een voorlopige voorziening als onverwijlde spoed, gelet op de betrokken belangen, dat vereist. Daarvan is onder meer sprake als zonder het treffen van een voorlopige voorziening sprake is van onomkeerbare gevolgen die met zich meebrengen dat de uitkomst van de beroepsprocedure niet kan worden afgewacht.

5. Verzoekers voeren aan dat de vergunninghouder zonder schorsing mag starten met (voorbereidende) bouwactiviteiten, grondwerkzaamheden en het creëren van feitelijke situaties die achteraf niet of nauwelijks meer terug te draaien zijn. Het ontbreken van schorsende werking betekent volgens verzoekers dat de handelingen direct schade kunnen toebrengen aan hun leefomgeving.

6. De voorzieningenrechter overweegt dat verzoekers vrezen voor een onomkeerbare situatie als de omgevingsvergunning voor ingebruikname van de fabriek niet wordt geschorst. De voorzieningenrechter ziet in die enkele stelling geen aanleiding voor het treffen van een voorlopige voorziening. De vergunninghouder heeft op de zitting toegelicht dat in januari 2027 zal worden gestart met de bouwactiviteiten. De ingebruikname van de fabriek wordt niet voor 1 januari 2028 verwacht. Tot die tijd zullen de door verzoekers gevreesde (milieu)gevolgen zich in ieder geval niet voordoen. Als de bouw van de fabriek gerealiseerd is maar de omgevingsvergunning bij de beoordeling van het beroep geen stand houdt, beschikt de vergunninghouder niet over een geldige omgevingsvergunning voor de nu vergunde activiteiten. Dat vergunninghouder nu al bouwactiviteiten gaat verrichten zonder dat de omgevingsvergunning voor ingebruikname van de fabriek onherroepelijk is, is voor eigen rekening en risico van vergunninghouder. Niet gebleken is dat dit zal leiden tot onomkeerbare (milieu)gevolgen.

6.1.

De rechtmatigheid van de vergunning moet definitief worden beoordeeld in de bodemprocedure. De voorzieningenrechter ziet in dit geval wel aanleiding voor een voorlopig rechtmatigheidsoordeel. Dit oordeel bindt de bodemrechter niet. De voorzieningenrechter ziet in wat verzoekers tot nu toe tegen de omgevingsvergunning hebben aangevoerd, geen aanleiding om aan te nemen dat de verleende omgevingsvergunning in beroep geen stand zal houden. De voorzieningenrechter licht dat oordeel hierna verder toe.

6.2.

Voor zover verzoekers verwijzen naar de procedure over het bestemmingsplan Oosterhorn, overweegt de voorzieningenrechter dat dat bestemmingsplan geen onderdeel uitmaakt van het toetsingskader van de bestreden vergunning. Verzoekers stellen dat aan de vaststelling van dit bestemmingsplan ondeugdelijke rapporten ten grondslag liggen. Dat dient echter te worden beoordeeld in het kader van de procedure over het bestemmingsplan. De voorzieningenrechter stelt vast dat aan de door verzoekers bestreden omgevingsvergunning de nodige onderzoeken ten grondslag liggen. Waarom die onderzoeken niet deugdelijk zijn, is niet of onvoldoende geconcretiseerd door verzoekers.

6.3.

Verzoekers hebben verder aangevoerd dat uit de milieueffectrapportage en het advies van de Commissie mer daarover bij het bestemmingsplan Oosterhorn volgt dat de leefbaarheid in de omgeving van Oosterhorn sterk onder druk staat. Ook dat is een argument dat ter beoordeling aan de Afdeling kan worden voorgelegd in de procedure over het bestemmingsplan. Verzoekers hebben niet nader toegelicht wat dit concreet voor gevolgen heeft voor de (rechtmatigheid van de) door hen bestreden omgevingsvergunning. Bovendien is voor dit specifieke project van vergunninghouder een milieueffectrapport opgesteld. De inhoud van dat milieueffectrapport voor dit specifieke project hebben verzoekers in deze procedure niet gemotiveerd bestreden. Dat geldt evenmin voor de overwegingen hierover in paragraaf 1.15 van de omgevingsvergunning.

6.4.

Voor zover verzoekers zich zorgen maken over de gevolgen van de stikstofuitstoot voor de betrokken Natura 2000-gebieden, overweegt de voorzieningenrechter dat in paragraaf 1.9 van de overwegingen bij de omgevingsvergunning is uiteengezet waarom het college zich op het standpunt stelt dat in dit geval geen natuurvergunning is vereist. Deze overwegingen zijn door verzoekers niet concreet gemotiveerd bestreden. Bovendien twijfelt de voorzieningenrechter of verzoekers in dit geval een beroep toekomt op de regels die gaan over de bescherming van stikstofgevoelige natuur. Dat is alleen het geval als die stikstofgevoelige natuur een direct onderdeel uitmaakt van hun directe leefomgeving. Dit volgt uit het relativiteitsvereiste van artikel 8:69a van de Awb. De voorzieningenrechter ziet, gelet op voorgaande, geen aanleiding voor het treffen van een voorlopige voorziening hangende de beoordeling van het beroep in de bodemzaak.

6.5.

Verder hebben verzoekers aangevoerd dat de hoeveelheid zeer zorgwekkende stoffen (ZZS) op locatie kunstmatig onder de drempelwaarden worden gehouden om zwaardere wettelijke regimes te ontlopen. Op de zitting is besproken dat deze grond van verzoekers ziet op het aspect externe veiligheid en de regels die gelden voor de opslag van gevaarlijke stoffen. De voorzieningenrechter stelt vast dat bij de stukken die horen bij de verleende omgevingsvergunning een toets zit aan het Bevi en Brzo 2015. Daarbij is uitgegaan van de door vergunninghouder aangevraagde stoffen. De voorzieningenrechter acht dat niet onjuist. Uit die toets volgt dat het Bevi en het Brzo 2015 niet van toepassing zijn op de voorgenomen bedrijfsactiviteit. De voorzieningenrechter ziet op basis van wat verzoekers hebben aangevoerd geen aanleiding om te twijfelen aan de juistheid van de beoordeling.

6.6.

Ook hebben verzoekers aangevoerd dat er een vast meetnet moet komen om te beoordelen welke stoffen worden uitgestoten. Op de zitting is door verzoekers toegelicht dat met dat meetnet de uitstoot van diverse bedrijven in de woonomgeving van verzoekers zou moeten worden gemeten. Het gewenste meetnet ziet dus niet specifiek op de activiteiten of emissies van vergunninghouder. De voorzieningenrechter ziet geen aanleiding om op voorhand te oordelen dat de meetverplichting als voorschrift aan deze specifieke vergunning had moeten worden verbonden.

6.7.

Verzoekers hebben zorgen geuit over het vervoer van gevaarlijke stoffen buiten de inrichting. Het transport van gevaarlijke stoffen over de openbare weg wordt echter niet in de omgevingsvergunning van een individueel bedrijf geregeld. Daarom kunnen er, naar het voorlopig oordeel van de voorzieningenrechter, ook geen voorschriften over het transport buiten de fabriek aan de verleende omgevingsvergunning worden verbonden. Het transport van gevaarlijke stoffen over de openbare weg wordt gereguleerd door de Wet vervoer gevaarlijke stoffen en de daarbij horende regelgeving. De Inspectie Leefomgeving en Transport is bevoegd om toe te zien op de naleving van die regelgeving.

6.8.

Voor zover verzoekers zorgen hebben over de samenstelling van het aangevoerde plastic, stelt de voorzieningenrechter vast dat in paragraaf 3.1. van de voorschriften bij de omgevingsvergunning is vastgelegd welke afvalstoffen (in welke hoeveelheden) mogen worden geaccepteerd en aanwezig mogen zijn in opslag en welke regels daarvoor gelden. De voorzieningenrechter ziet in wat verzoekers hebben aangevoerd op dit moment geen aanleiding voor het voorlopig oordeel dat dit voorschrift niet handhaafbaar is. Voor zover verzoekers zich zorgen maken om de capaciteit bij de toezichthoudende instantie, valt dat buiten de beoordelingskaders voor het verlenen van de omgevingsvergunning.

6.9.

De voorzieningenrechter overweegt verder dat de omgevingsvergunning gaat over de door het bedrijf beoogde bedrijfsvoering en niet gaat over incidenten die afwijken van de normale bedrijfsactiviteiten. Voor calamiteiten, waarvoor verzoekers vrezen, gelden onder andere rechtstreeks werkende bepalingen over ongewone voorvallen, die nu – na de inwerkingtreding van de Omgevingswet – zijn opgenomen in afdeling 2.7 van het Besluit activiteiten leefomgeving.

7. Nu het niet aannemelijk is dat verzoekers op korte termijn worden geconfronteerd met de door hen gevreesde gevolgen van ingebruikname van de fabriek en naar het voorlopig oordeel van de voorzieningenrechter uit hun beroepsgronden niet op voorhand al duidelijk volgt dat de bestreden omgevingsvergunning onrechtmatig is, ziet de voorzieningenrechter geen aanleiding voor het treffen van een voorlopige voorziening. Er is naar het oordeel van de voorzieningenrechter geen sprake van een in artikel 8:81 van de Awb bedoelde situatie dat onverwijlde spoed, gelet op de betrokken belangen, het treffen van een voorlopige voorziening vereist. Om die reden wijst de voorzieningenrechter het verzoek om voorlopige voorziening af.

Conclusie en gevolgen

8. De voorzieningenrechter wijst het verzoek af. Dat betekent dat het door verzoekers bestreden besluit in werking treedt. Voor vergoeding van het griffierecht of een proceskostenveroordeling bestaat geen aanleiding.

Beslissing

De voorzieningenrechter wijst het verzoek om voorlopige voorziening af.

Deze uitspraak is gedaan door mr. E. Hardenberg, voorzieningenrechter, in aanwezigheid van mr. S.G. Steenbergen, griffier.

Uitgesproken in het openbaar op 3 november 2026.

griffier

voorzieningenrechter

Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:

Tegen deze uitspraak staat geen hoger beroep of verzet open.

Omdat de aanvraag is gedaan voor inwerkingtreding van de Omgevingswet is hierop nog de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht van toepassing. Een omgevingsvergunning van 16 oktober 2025 voor de omgevingsplanactiviteiten bouw en uitweg en een omgevingsvergunning voor de technische bouwactiviteit. Het toetsingskader staat in artikel 2.14 van de Wabo. Besluit externe veiligheid inrichtingen en het Besluit risico's zware ongevallen 2015. Voor zover het gaat om milieubelastende activiteiten die zijn aangewezen in hoofdstuk 3 van het Besluit activiteiten leefomgeving.