Bossche rechters spreken ‘krom’ op hilarische carnavalszitting

Luidruchtig

Alsof de rechtbank verzeild is geraakt in een schilderij van Pieter Breughel, zo ziet het drukke tafereel er zaterdagmiddag 19 januari uit op een boerenerf vlak buiten het dorpje Den Dungen, onder de rook van Den Bosch. Drie Bossche rechters en een griffier zitten achter een tafel tussen bont en luidruchtig gezelschap: een fanfare maakt muziek, een kleine menigte is verkleed in vele kleuren en getooid met hoge steken en andere hoofddeksels. Allemaal in gespannen afwachting van het carnavalseke kort geding dat zodra gaat losbarsten: de hoog opgelopen zaak van de verdwenen perenboom. Het is een van de vele regionale rituelen die aan het officiële Bossche carnaval begin maart voorafgaat. Voor zoiets laten de drie rechters, in het dagelijks leven actief voor rechtbank Oost-Brabant en gerechtshof ’s-Hertogenbosch, zich graag inhuren. “Het is leuk en een teken van vertrouwen dat ze ons hier voor vragen”, zegt rechter Roosmale Nepveu, die de rol van voorzitter speelt.

Bossche rechters lachen om smakelijk verhaal op carnavalszitting

[Foto: Frank van Boxtel]

Perenboom

Welke wandaad is er begaan? Niets minder dan de diefstal van de befaamde perenboom van de Oeteldonkse club, de grote Bossche carnavalsvereniging, staat op het spel. De boom is ooit geplant op het erf van de boerderij waar vandaag de zitting plaatsvindt en werd onlangs ontvreemd. De zaak draait om de ‘infame en abjecte’ beschuldiging van de Oeteldonkse club dat de misdaad gepleegd zou zijn door Jack van Uden, de vertegenwoordiger van Oeteldonk in Bokkendonk, het carnavalsdorp waar Den Dungen onder valt. Consul Van Uden is zo slim geweest een echte strafpleiter in te schakelen, de Bossche advocaat Loek Zonnenberg. “Mijn cliënt is een emotioneel wrak”, houdt Zonnenberg de rechtbank met een stalen gezicht voor.

Zwarte kielen

Even daarvoor zijn de drie rechters met hun griffier in toga plotseling uit een geblindeerde Jaguar op het erf gestapt. Hun komst is een verrassing voor een groot deel van het publiek en wordt enthousiast begroet: “Een paar zwarte kielen met verstand, precies wat we nodig hebben”, roept iemand. Prins Carnaval Anton van Bokkendonk wil zich vooraf niet over de heikele zaak uitlaten: “Kek, gezien de rechtsgang die nog moet gaan plaatsvinden, kan ik er zuiver bekeken niks over zeggen. Wel weet ik dat we not amused zijn, en dat is gewoon niet handig met carnaval.” De gelegenheidsrechters worden door de Oeteldonkse woordvoerder Peer van den Muggenheuvel eenmalig benoemd tot ‘kromsprekers’: “Dat t ware boven mag komen”, bezweert Peer met een grijns.

Doventolk

Dan neemt de rechtbank het heft in handen: net als bij een gewone zitting leidt voorzitter Roosmale Nepveu de zaak in goede banen. Hij zorgt dat de diverse sprekers elkaar niet in de rede vallen, geeft alle partijen netjes het woord en stelt net als zijn collega’s af en toe een extra vraag. Alhoewel gewoon, de hulpeloos gebarende doventolk die de voorzitter uit het publiek plukt om in navolging van de beruchte tolk tijdens Mandela’s begrafenis de show te stelen, past niet echt in een gewone doordeweekse rechtszaak. Net zomin als de openingswoorden die Roosmale Nepvue glimmend tot het kleurrijke publiek richt: “Wij zijn niet vooringenomen, maar wel krom.” Het meest ongebruikelijk is wel het drinken waaraan de rechters en griffier hun koud geworden handen warmen: een blikje bier en een paar stevige borrels.

Vrome man

De eerste getuige die Zonnenberg namens de verdediging oproept is de eigenaar van de boerderij waar alles zich afspeelt: Laurens Mol, een oud, pezig boertje met pet. Of mijnheer Mol de verdachte consul Van Uden heeft gezien op zijn grond? “Consuls zie je nooit in de nacht”, gebaart Mol met gevoel voor theater. Volgende getuige: de lokale pastoor, die zichzelf speelt, verschijnt in habijt en met hoed voor de rechtbank: “Een betrouwbaar lid van de parochie, een vrome man die ik niet zie stelen”, luidt zijn ontlastende verklaring. Ook financieel adviseur Goeman, bekend in Den Bosch en omstreken, ziet geen reden waarom collega-accountant Van Uden zich zou willen vergrijpen aan een perenboom: “De geldwaarde van zo’n boom is natuurlijk beperkt.” Maar de emotionele waarde is groot”, werpt Peer van den Muggenheuvel tegen, “Dit is de heilige eik van Oeteldonk.” Maar als vervolgens nog de authentieke burgemeester en huisarts het gloedvol opnemen voor de belaagde consul, kunnen de rechters van het ‘kromsprekend college’ weinig anders dan de man vrijspreken.

Partijdig

Sterker nog, de tegeneis van de consul wordt door Van Roosmalen ook gehonoreerd, zodat de Oeteldonkse club onder meer een pruimenboom moet betalen, net als de kosten van de drank voor de rechters en de menigte. “Het is heel leuk eens een keer schaamteloos partijdig te kunnen zijn”, aldus rechter Alfred Roosmale Nepveu. Hij en zijn collega-rechters Ynette Walstock en Jan Peter Rijken plus griffier Marieke Willemsen vonden het eervol om ‘ingevlogen’ te worden voor deze speciale zaak. Jaren geleden gebeurde hetzelfde met rechter Bert van Delden, oud-voorzitter van de Raad voor de rechtspraak. “Zoiets moet je niet ieder jaar doen, dan blijft het bijzonder", stelt Roosmale Nepveu. "Het is een mooie manier om met de omgeving van de rechtbank in contact te komen. Ik weet graag wat er speelt.”