Penitentiair strafrecht
Het hof zal de beslissing van de rechtbank vernietigen omdat het tot een andere beslissing komt ten aanzien…
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, 22 oktober 2026
ECLI:NL:GHARL:2026:7341 · Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden · 22 oktober 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/gerechtshof-arnhem-leeuwarden/strafrecht/penitentiair-strafrecht/beschikking/ecli-nl-gharl-2026-7341
Zaakgegevens
Op 22 oktober 2026 heeft het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden uitspraak gedaan in een zaak over penitentiair strafrecht.
- Instantie
- Gerechtshof Arnhem-LeeuwardenGerechtshofDe rechter in hoger beroep in civiele zaken, strafzaken en belastingzaken. Nederland heeft vier gerechtshoven.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- Arnhem
- Datum uitspraak
- 22 oktober 2026
- Datum publicatie
- 17 november 2026
- Zaaknummer
- P26/165
- Rechtsgebied
- Strafrecht » Penitentiair strafrecht
- Procedure
- BeschikkingBeschikkingEen beslissing van de rechter in een zaak die met een verzoekschrift is begonnen, zoals een echtscheiding of faillissement.Meer uitleg
- ECLI
- ECLI:NL:GHARL:2026:7341
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Het hof zal de beslissing van de rechtbank vernietigen omdat het tot een andere beslissing komt ten aanzien van een aan de voorwaardelijke beëindiging van de verpleging van overheidswege te verbinden voorwaarden.
Uitspraak
TBS P26/165
Beslissing van 22 oktober 2026
De kamer van het hof als bedoeld in artikel 67 van de Wet op de rechterlijke organisatie heeft te beslissen op het beroep in de zaak van
[terbeschikkinggestelde] ,
geboren te district [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1972,
wonende aan [woonplaats] , onder verantwoordelijkheid van Fivoor, [kliniek] te [plaats] (hierna: de kliniek),
verder te noemen: de terbeschikkinggestelde.
Het beroep is ingesteld tegen de beslissing van de rechtbank Rotterdam van 26 maart 2026. Deze beslissing houdt in de verlenging van de terbeschikkingstelling met een termijn van twee jaar en de voorwaardelijke beëindiging van de verpleging van overheidswege.
Het hof heeft gelet op dezelfde stukken als de rechtbank en daarnaast op:
- het proces-verbaal van het onderzoek in eerste aanleg;
- de beslissing waarvan beroep;
- de akte van 10 april 2026 waarbij de officier van justitie beroep heeft ingesteld;
- de appelschriftuur van de officier van justitie, ingekomen op 21 april 2026;
- de aanvulling op het appelschriftuur, gedateerd op 22 mei 2026;
- de aanvullende informatie van de kliniek van 22 september 2026;
- de aanvullende informatie van de reclassering van 23 september 2026.
Het hof heeft ter zitting van 8 oktober 2026 gehoord de advocaat-generaal, mr. R. Segerink, en de terbeschikkinggestelde, bijgestaan door mr. A.L. Louwerse, advocaat te Haarlem. Het hof heeft op de zitting [deskundige 1] , als GZ-psycholoog verbonden aan de kliniek en [deskundige 2] , reclasseringswerker, gehoord als deskundigen.
Het advies van [psychiater] en [psycholoog] van 30 november 2025 respectievelijk 23 november 2025
[psychiater] en [psycholoog] komen tot vergelijkbare conclusies als de kliniek met betrekking tot de diagnostiek, het recidiverisico binnen het kader van de terbeschikkingstelling, het extern risicomanagement bij voortzetting van de medicamenteuze behandeling, abstinentie van verdovende middelen en adequate ondersteuning van de terbeschikkinggestelde in het verdere resocialisatietraject. Beide rapporteurs komen tot het advies om de terbeschikkingstelling met twee jaar te verlengen en de verpleging van overheidswege voorwaardelijk te beëindigen.
Het advies van de kliniek van 8 januari 2026
De kliniek adviseert de terbeschikkingstelling te verlengen met twee jaren en de verpleging van overheidswege voorwaardelijk te beëindigen. De terbeschikkinggestelde lijdt aan schizofrenie, een ernstige stoornis in het gebruik van cannabis (nu in langdurige remissie in gereguleerde omgeving) en een andere gespecificeerde persoonlijkheidsstoornis met antisociale en narcistische kenmerken. Bij het huidige niveau van zorg en toezicht en bij voorwaardelijke beëindiging van de verpleging van overheidswege wordt het risico op terugval in gewelddadig gedrag als laag geschat.
Nadat de terbeschikkinggestelde in augustus 2024 naar een trainingswoning is overgegaan, is hij in juli 2025 naar een zelfstandige woning met ambulante begeleiding verhuisd. Hij is voldoende zelfredzaam, medicatietrouw en abstinent van drugs en alcohol. De reclassering is betrokken sinds 3 april 2025 via het Forensisch Psychiatrisch Toezicht (FPT) en sinds
1 december 2025 in het kader van het proefverlof bij het tbs-traject. Naar verwachting zal de terbeschikkinggestelde langdurig controle op de inname van medicatie nodig hebben vanwege zijn gebrek aan ziektebesef en -inzicht. Het resocialisatietraject zal nog jaren in beslag nemen. Een zorgmachtiging wordt na afloop van de terbeschikkingstelling nodig geacht aangezien de terbeschikkinggestelde voornemens is dan te gaan te stoppen met medicatie-inname en cannabis wil gaan gebruiken, hetgeen een risicoverhogende factor is.
Het advies van de reclassering van 13 januari 2026
De reclassering adviseert eveneens de verpleging van overheidswege voorwaardelijk te beëindigen onder de voorwaarden die in het rapport zijn voorgesteld. Er worden voldoende mogelijkheden gezien om de terbeschikkinggestelde te begeleiden in het kader van een voorwaardelijke beëindiging van de verpleging van overheidswege. Dit laatste wordt gezien als een verantwoorde vervolgstap in het resocialisatietraject. Hoewel de terbeschikkinggestelde niet vanuit een intrinsieke motivatie meewerkt, ziet de reclassering voldoende mogelijkheden om de resocialisatie verder vorm te geven.
Het aanvullend advies van de reclassering van 23 september 2026
De woning is in juli 2026 op naam van betrokkene gekomen. De voorwaarde begeleid wonen kan vervallen. De reclassering staat niet achter de bijzondere voorwaarde ten aanzien van het cannabis gebruik. Zij achten dit niet verantwoord en niet te controleren. Het advies tot voorwaardelijke beëindiging van de verpleging wordt gehandhaafd.
Het standpunt van de [deskundige 1] ter zitting
De kliniek komt één keer in de maand bij de terbeschikkinggestelde langs om met hem in gesprek te gaan. Er is toezicht op zijn medicatiegebruik en er vindt middelencontrole plaats. De terbeschikkinggestelde heeft af en toe een gesprek met een maatschappelijk werker. De terbeschikkinggestelde functioneert verder zelfstandig. Zodra de voorwaardelijke beëindiging van de verpleging van overheidswege in gaat, staat het FACT-team voor de terbeschikkinggestelde klaar. De kliniek adviseert de terbeschikkinggestelde om nooit meer drugs te gebruiken. Daarnaast is de praktische uitvoering van controle van middelengebruik niet eenvoudig.
Het standpunt van de [deskundige 2] ter zitting
De gesprekken met de reclassering lopen goed. De reclassering is van mening dat een volledig drugsverbod als bijzondere voorwaarde moet worden opgelegd. De eventuele voorwaarde van begeleid wonen is niet meer aan de orde, aangezien de terbeschikkinggestelde inmiddels in zijn eigen woning verblijft. Het FACT-team neemt de volledige begeleiding over. Indien de psychiater toch wil over gaan op de situatie dat middelengebruik is toegestaan, dan zal een verzoek moeten worden ingediend tot wijziging van de bijzondere voorwaarden. De praktische uitvoering door de reclassering van deze voorwaarde is niet eenvoudig.
Het standpunt van de terbeschikkinggestelde
Op grond van de subsidiariteit dient de voorwaardelijke beëindiging van de verpleging van overheidswege te worden uitgesproken. Het gaat goed met de terbeschikkinggestelde. Hij is volledig abstinent, stabiel, incidentvrij, in goede samenwerking met de reclassering en de kliniek rapporteert zelfs groei in vaardigheden. De terbeschikkinggestelde zal aan de voorwaarden voldoen, welke voorwaarden het hof ook zal opleggen. De officier van justitie wenst een volledig drugsverbod. De terbeschikkinggestelde heeft aangegeven dat hij bij een beëindiging van de terbeschikkingstelling af en toe weer zal gaan blowen. Middelengebruik binnen een voorwaardelijke beëindiging kan goed worden gemonitord en er kan ook tijdig worden ingegrepen, mocht dit wel leiden tot toename van klachten of bepaald gedrag. De beoordeling kan bij de psychiater worden gelaten. De terbeschikkinggestelde zal zich aan de voorwaarde houden. De beslissing van de rechtbank dient te worden vernietigd en de vijfde bijzondere voorwaarde dient te worden aangepast in die zin dat de terbeschikkinggestelde geen softdrugs gebruikt, tenzij de psychiater toestemming heeft gegeven voor het gebruik. De advocaat-generaal heeft aangegeven dat de door de officier van justitie verzochte voorwaarde ten aanzien van begeleid wonen of maatschappelijke opvang kan komen te vervallen, waar de verdediging het mee eens is.
Het standpunt van het openbaar ministerie
De terbeschikkingstelling dient te worden verlengd voor de duur van twee jaar. Er is sprake van een stoornis en het recidivegevaar wordt ingeschat als hoog bij een beëindiging van de terbeschikkingstelling. Daarnaast dient de verpleging van overheidswege conform de beslissing van de rechtbank voorwaardelijk te worden beëindigd. Het is belangrijk dit onder de juiste voorwaarden te doen om de maatschappelijke veiligheid te waarborgen en de kans op een succesvolle afwikkeling van de terbeschikkingstelling zo groot mogelijk te maken. Het openbaar ministerie is het niet eens met de vijfde voorwaarde, het drugsverbod, zoals de rechtbank die heeft bepaald. De rechtbank heeft de verantwoordelijkheid voor het toestaan van gebruik van softdrugs bij de psychiater neergelegd. Dit brengt te grote risico’s met zich mee. De terbeschikkinggestelde heeft geen ziektebesef en geen ziekte-inzicht. Zowel de kliniek als de reclassering achten drugsgebruik niet verantwoord. [psychiater] heeft gerapporteerd dat het risico op gewelddadig gedrag voortvloeit uit de verslavingsproblematiek van de terbeschikkinggestelde. Bovendien heeft cannabisgebruik een negatief effect op de werking van de medicatie. Als de terbeschikkinggestelde cannabis gaat gebruiken bestaat er een grote kans op decompensatie en op gewelddadig gedrag. De beslissing van de rechtbank dient te worden vernietigd. De terbeschikkingstelling dient voor de duur van twee jaar te worden verlengd, de verpleging van overheidswege dient voorwaardelijk te worden beëindigd, maar verzocht wordt de vijfde bijzondere voorwaarde te wijzigen in een algeheel drugsverbod waarbij de controle wordt uitgevoerd door de reclassering. Het verzoek van de officier van justitie om als bijzondere voorwaarde begeleid wonen of maatschappelijk opvang op te nemen komt te vervallen, nu de woning inmiddels op naam van betrokkene staat en er een overdracht tussen de kliniek en [kliniek] reeds heeft plaatsgevonden.
Het oordeel van het hof
Vernietiging
Het hof zal de beslissing van de rechtbank vernietigen omdat het tot een andere beslissing komt ten aanzien van een aan de voorwaardelijke beëindiging van de verpleging van overheidswege te verbinden voorwaarden.
Indexdelict
Op 14 februari 2017 heeft de rechtbank Rotterdam de terbeschikkingstelling gelast van de terbeschikkinggestelde met het bevel tot verpleging van overheidswege voor een mishandeling, terwijl het feit zwaar lichamelijk letsel tot gevolg heeft. Dit is een misdrijf dat gericht is tegen of gevaar veroorzaakt voor de onaantastbaarheid van het lichaam van een of meer personen. De terbeschikkingstelling is daarom niet in duur beperkt.
Verlenging terbeschikkingstelling
Op grond van de adviezen van de deskundigen en wat verder naar voren is gekomen ter zitting is het hof van oordeel dat:
- de terbeschikkinggestelde nog steeds lijdt aan een gebrekkige ontwikkeling en/of ziekelijke stoornis van de geestvermogens:
- de veiligheid van anderen dan wel de algemene veiligheid van personen eist dat de termijn van de terbeschikkingstelling wordt verlengd.
Hoewel de terbeschikkinggestelde de afgelopen periode stabiel is blijven functioneren, is en blijft de wens medicatie-inname te staken en middelengebruik na het einde van de terbeschikkingstelling te hervatten, een groot risico. De inschatting is dat er langer dan één jaar nodig is voor een bestendiger extern kader om overeenstemming in verband met medicatie-inname en abstinentie van middelen te behouden. Het hof zal daarom, overeenkomstig de rechtbank, de duur van de verlenging op twee jaar stellen.
Voorwaardelijke beëindiging van de verpleging van overheidswege
Gelet op de adviezen en hetgeen ter zitting is besproken, is het hof, evenals de rechtbank, daarnaast van oordeel dat de terbeschikkinggestelde aan de volgende stap in zijn resocialisatiefase toe is en dat die stap ook verantwoord is. Door het stellen van de hierna te noemen voorwaarden kan de veiligheid van personen voldoende worden gewaarborgd. De terbeschikkinggestelde heeft in de afgelopen periode al laten zien dat hij in staat is om zich aan de in dat kader gemaakte afspraken te houden.
De voorwaarden die door de reclassering zijn geformuleerd en aan de voorwaardelijke beëindiging van de verpleging van overheidswege zullen worden verbonden, komen in grote lijnen overeen met de voorwaarden die nu gelden tijdens het proefverlof en de voorwaarden zoals de rechtbank die in de beslissing van 26 maart 2026 heeft bepaald. Het hof ziet echter aanleiding om de voorwaarde 5 te wijzigen conform het advies van de kliniek en de reclassering. Het hof zal die voorwaarde wijzigen zoals hierna omschreven. Indien de reclassering daartoe mogelijkheden ziet, bijvoorbeeld wanneer de vroegsignalering bij Fivoor optimaal is vormgegeven, kan tussentijds verzocht worden om een wijziging van de voorwaarden.
De terbeschikkinggestelde heeft ingestemd met de hieronder genoemde voorwaarden.
BESLISSING
Het hof:
Vernietigt de beslissing van de rechtbank Rotterdam van 26 maart 2026 met betrekking tot de terbeschikkinggestelde, [terbeschikkinggestelde].
Verlengt de terbeschikkingstelling met een termijn van twee jaar.
Beëindigt de verpleging van overheidswege voorwaardelijk.
Stelt daarbij de volgende voorwaarden betreffende het gedrag van de terbeschikkinggestelde:
1. Geen strafbaar feit plegen
De terbeschikkinggestelde maakt zich niet schuldig aan een strafbaar feit.
2. Niet naar het buitenland
De terbeschikkinggestelde gaat niet naar het buitenland of het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden, zonder toestemming van de reclassering.
3. Meldplicht bij reclassering
De terbeschikkinggestelde werkt mee aan het reclasseringstoezicht. Deze medewerking houdt onder andere in:
- de terbeschikkinggestelde meldt zich op afspraken bij de reclassering. De reclassering bepaalt hoe vaak dat nodig is.
- de terbeschikkinggestelde laat een of meer vingerafdrukken nemen en laat een geldig identiteitsbewijs zien. Dit is nodig om de identiteit van de terbeschikkinggestelde vast te stellen.
- de terbeschikkinggestelde houdt zich aan de aanwijzingen van de reclassering. De reclassering kan aanwijzingen geven die nodig zijn voor de uitvoering van het toezicht of om de terbeschikkinggestelde te helpen bij het naleven van de voorwaarden.
- de terbeschikkinggestelde werkt mee aan huisbezoeken.
- de terbeschikkinggestelde geeft de reclassering inzicht in de voortgang van begeleiding en/of behandeling door andere instellingen of hulpverleners.
- de terbeschikkinggestelde vestigt zich niet op een ander adres zonder toestemming van de reclassering.
- de terbeschikkinggestelde werkt mee aan het uitwisselen van informatie met personen en instanties die contact hebben met terbeschikkinggestelde, als dat van belang is voor het toezicht.
4. Ambulante behandeling
De terbeschikkinggestelde laat zich behandelen door [kliniek] .
De terbeschikkinggestelde houdt zich aan de huisregels en de aanwijzingen die de zorgverlener geeft voor de behandeling. Gelet op de problematiek kan hieronder ook het innemen van medicijnen vallen, als de zorgverlener dat nodig vindt.
5. Drugsverbod
De terbeschikkinggestelde gebruikt geen drugs en werkt mee aan controle op dit verbod. De controle gebeurt met urineonderzoek. De reclassering bepaalt hoe vaak de terbeschikkinggestelde wordt gecontroleerd.
6. Alcoholverbod
De terbeschikkinggestelde gebruikt geen alcohol, en werkt mee aan urineonderzoek en ademonderzoek (blaastest) om dit alcoholverbod te controleren. De reclassering bepaalt met welke controlemiddelen en hoe vaak terbeschikkinggestelde wordt gecontroleerd.
7. Dagbesteding
De terbeschikkinggestelde spant zich in voor het vinden en behouden van (betaald werk, onbetaald werk en/of vrijetijdsbesteding), met een vaste structuur. De dagbesteding draagt bij aan het voorkomen van delictgedrag.
8. Time out
Als de reclassering dat nodig vindt en de terbeschikkinggestelde daarmee instemt, kan de terbeschikkinggestelde voor een time-out worden opgenomen in een Forensisch Psychiatrisch Centrum (FPC)/FPK/FPA of andere instelling. Deze time-out duurt totdat de reclassering of de terbeschikkinggestelde deze beëindigt, maar maximaal zeven weken, met de mogelijkheid van verlenging met nog eens maximaal zeven weken, tot maximaal veertien weken per jaar.
Geeft aan de reclassering opdracht de terbeschikkinggestelde bij de naleving van de
voorwaarden hulp en steun te verlenen.
Aldus gedaan door
mr. M.J. Vos, voorzitter,
mr. M. Keppels en mr. G. Mintjes, raadsheren,
en drs. C.J.J.C.M. van Gestel en drs. K.M. ten Brinck, raden,
in tegenwoordigheid van mr. K. van Laarhoven, griffier,
en op 22 oktober 2026 in het openbaar uitgesproken.
De raden zijn buiten staat deze beslissing mede te ondertekenen.