Strafrecht overig
Beschikking op artikel 12 Sv klacht betreffende het doodschieten van een wolf. Strafrechtelijke immuniteit.
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, 6 november 2026
ECLI:NL:GHARL:2026:7404 · Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden · 6 november 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/gerechtshof-arnhem-leeuwarden/strafrecht/strafrecht-overig/beschikking/ecli-nl-gharl-2026-7404
Zaakgegevens
Op 6 november 2026 heeft het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden uitspraak gedaan in een zaak over strafrecht.
- Instantie
- Gerechtshof Arnhem-LeeuwardenGerechtshofDe rechter in hoger beroep in civiele zaken, strafzaken en belastingzaken. Nederland heeft vier gerechtshoven.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- Arnhem
- Datum uitspraak
- 6 november 2026
- Datum publicatie
- 19 november 2026
- Zaaknummer
- K24/210888
- Rechtsgebied
- Strafrecht » Strafrecht overig
- Procedure
- BeschikkingBeschikkingEen beslissing van de rechter in een zaak die met een verzoekschrift is begonnen, zoals een echtscheiding of faillissement.Meer uitleg
- ECLI
- ECLI:NL:GHARL:2026:7404
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Beschikking op artikel 12 Sv klacht betreffende het doodschieten van een wolf. Strafrechtelijke immuniteit.
Uitspraak
K24/210888
Beschikking
inzake
[klaagster] ,
domicilie kiezende ten kantore van haar gemachtigden,
mr. B.N. Kloostra, mr. L. Mohammad en mr. M.F. Wijngaarden, advocaten te Amsterdam,
hierna te noemen: klaagster,
tegen
[beklaagde 1] ,
wonende te [woonplaats] ,
hierna te noemen: beklaagde.
Op 20 september 2024 is ter griffie van het gerechtshof Den Haag een klaagschrift, gedateerd 19 september 2024, binnengekomen van de gemachtigden van klaagster. Het klaagschrift richt zich tegen de beslissing van de officieren van justitie bij het Functioneel Parket Amsterdam om tegen beklaagde geen strafvervolging in te stellen. Het gerechtshof Den Haag heeft het beklag op 13 november 2024 verwezen naar het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden met het verzoek de behandeling hiervan over te nemen. Op 20 november 2024 heeft het hof het klaagschrift ontvangen.
Het hof heeft kennisgenomen van het ambtsbericht van de hoofdofficier van justitie van het Functioneel Parket Amsterdam, het schriftelijk verslag van de advocaat-generaal en de overige op deze zaak betrekking hebbende stukken.
Op 25 september 2026 is de zaak in raadkamer van dit hof behandeld. Bij de behandeling waren de [naam] namens klaagster, mr. Kloostra en mr. K.J. Zeegers als gemachtigden van klaagster en de advocaat-generaal aanwezig. Zij zijn in raadkamer gehoord. Tegelijkertijd vond de behandeling plaats van het klaagschrift van klaagster onder nummer K24-210892 en de klaagschriften van de [stichting] onder nummers K24-210890 en K24-210574.
De advocaat-generaal heeft, in overeenstemming met het schriftelijk verslag, geconcludeerd tot ongegrondverklaring van de klacht.
Het beklag
Mr. B. Kloostra heeft op 11 juli 2023, namens [klaagster] , aangifte gedaan van het doden van een wolf, gepleegd door beklaagde op 9 juni 2023 te [plaats] .
De officieren van justitie hebben klaagster bij brief van 19 juni 2024 meegedeeld dat beklaagde niet zal worden vervolgd, omdat hem strafrechtelijke immuniteit toekomt, nu hij handelde ter uitvoering van een bevel in het kader van de handhaving van de openbare orde en ter beperking van gevaar op grond van artikel 175 van de Gemeentewet.
De beoordeling van het beklag
Ontvankelijkheid
Klaagster kan als rechtstreeks belanghebbende worden beschouwd en is daarom ontvankelijk in haar beklag.
Feiten en omstandigheden
Uit het dossier blijkt, kort samengevat, het volgende. Op 9 juli 2023 bevond er zich een wolf in het weiland van [beklaagde 2] . Het weiland was voorzien van een wolfwerend raster onder stroom en afgesloten toegangshekken. Om 06:25 uur is [beklaagde 2] bij zijn weiland gekomen. Hij zag een dood schaap en enkele gewonde dieren in zijn weiland. Om 06:34 uur kwam zijn zoon, beklaagde [beklaagde 2] , ook bij het weiland. Rond 06:48 uur ontdekte [beklaagde 2] dat de wolf nog in het weiland aanwezig was en heeft hij met het noodnummer 112 gebeld. Om 06:57 uur is [beklaagde 2] door de politie teruggebeld en kreeg hij het advies om het hek te openen, zodat de wolf kon ontsnappen. Dat advies is niet opgevolgd en het hek is niet geopend. De wolf heeft geprobeerd het weiland te verlaten, maar kwam in aanraking met het raster en liet hard gejank horen. Na enige tijd liep de wolf binnen het weiland weer in de richting van de schapen. [beklaagde 2] heeft verklaard dat de wolf toen een schaap heeft gebeten, maar dat is niet komen vast te staan. [beklaagde 2] en [beklaagde 2] zijn vervolgens het weiland ingelopen om de wolf bij de schapen weg te houden, waarbij [beklaagde 2] een hooivork in zijn hand had. De schapen kwamen in beweging en de wolf is in hun richting en een stukje meegelopen, waarop beklaagden [beklaagde 2] en [beklaagde 2] ‘Heee’ riepen naar de wolf en wilde gebaren maakten. [beklaagde 2] is vervolgens tussen de wolf en de schapen in gaan lopen en riep nogmaals ‘Heee’ naar de wolf. De wolf is de afrastering gevolgd, naar rechts afgebogen en heeft toen [beklaagde 2] opgemerkt en is naar hem toe gerend, waarop [beklaagde 2] een zwaaiende beweging maakte met de hooivork richting de wolf. De wolf heeft de slagen ontweken. Vervolgens is de wolf naar de overzijde van het weiland gelopen. Kort daarna was er een tweede confrontatie, waarbij de wolf in de richting van het toegangshek is gelopen waar op dat moment beklaagden [beklaagde 2] en [beklaagde 2] stonden, waarop beklaagden [beklaagde 2] en [beklaagde 2] de wolf hebben geprobeerd te slaan. Hierbij is de steel van de hooivork gebroken. De wolf heeft de klap ontweken en is terug in de richting van [beklaagde 2] en [beklaagde 2] gerend. De wolf is vervolgens richting [beklaagde 2] gerend en is hem vlak langs de rechterkant gepasseerd. [beklaagde 2] is daarbij op de grond gevallen. Volgens [beklaagde 2] sprong de wolf tegen zijn arm waardoor hij uit balans raakte en viel. Dit is op de in het dossier bevindende beelden niet te zien. De wolf is het weiland weer in gerend, achtervolgd door [beklaagde 2] die enkele meters met een schep achter de wolf aan is gerend.
Beklaagden [beklaagde 2] en [beklaagde 2] hebben daarop het weiland verlaten en bevonden zich vervolgens achter een toegangshek. De wolf heeft zich gedraaid en is naar het betreffende toegangshek gerend. [beklaagde 2] maakte daarop een tweetal slaande bewegingen met de afgebroken steel over het hek. De wolf stond direct voor het hek, sprong op, kwam met zijn kop boven het hek uit en heeft [beklaagde 2] in zijn rechterhand gebeten. [beklaagde 2] is daardoor gewond geraakt aan zijn hand.
Beklaagde [beklaagde 2] is vervolgens met een schep naar het andere toegangshek gelopen waar de wolf zich naartoe had verplaatst en heeft met een krachtige beweging over het hek naar de wolf geslagen. De wolf bleef na de klap op de grond liggen, kwam na ongeveer 30 seconden weer overeind en liep naar de achterzijde van het weiland. Daarna liep de wolf nog even rond en verdween onder een zonnepaneel in het weiland. De wolf is daar vanaf 07:12 uur niet meer onder vandaan gekomen.
Om 08:23 is [beklaagde 3] ter plaatse gekomen en heeft met drie politiemensen de situatie besproken, waarbij hij telefonisch veelvuldig contact heeft gehad met beklaagde
[beklaagde 4] . Zij hebben verschillende opties om op te treden besproken. Zo is er gesproken over het laten gaan van de wolf en het verdoven van de wolf. Deze opties werden hen afgeraden door de aanwezige politiemensen en [beklaagde 1] , omdat daarmee het gevaar in de omgeving niet kon worden beperkt en verdoving niet mogelijk was vanwege de zonnepanelen waar verdovingspijlen op zouden kunnen afketsen. [beklaagde 3] en [beklaagde 4] hebben uiteindelijk besloten opdracht te geven om de wolf ter plaatse te doden. Beklaagde [beklaagde 1] was in het bezit van een jachtakte en heeft de opdracht tot het afschot van de wolf omstreeks 09:03 uur uitgevoerd.
Standpunt van klaagster
Klaagster heeft zich op het standpunt gesteld dat het noodzakelijk is om tot vervolging van beklaagde over te gaan, omdat een wolf is doodgeschoten in strijd met de wettelijke bepalingen en dit een vorm van eigenrichting betreft die niet past binnen de wettelijke kaders. Het doden van de wolf was evident in strijd met de geldende wet- en regelgeving op dit punt. Het regulier juridisch kader legt de bevoegdheid om ontheffing te verlenen van het verbod van het doden van wolven immers bij de provincie, niet bij de gemeente. En zelfs áls artikel 175 van de Gemeentewet een geldige grondslag zou kunnen zijn voor zo’n opdracht – wat klaagster bestrijdt – geldt die bevoegdheid uitsluitend in acute noodsituaties en daarvan was evident geen sprake. Daarmee staat de onrechtmatigheid van de opdracht de wolf te doden vast, omdat de burgemeester niet beschikt over andere bevoegdheden waarmee hij, zoals bij artikel 175 van de Gemeentewet, mag afwijken van de wet. Nu de (loco)burgemeester in deze zaak iets deed waarvoor simpelweg geen enkele bevoegdheid bestond, kan logischerwijs niet worden gesteld dat hij daarmee een exclusieve bestuurstaak uitoefende, zodat geen sprake kan zijn van strafrechtelijke immuniteit. Omdat geen strafrechtelijke immuniteit bestaat voor de gegeven opdracht tot het doden van de wolf, komt ook beklaagde die de opdracht uitvoerde geen afgeleide strafrechtelijke immuniteit toe.
Uit het politie- en het VIK-onderzoek volgt duidelijk dat in deze casus en ten aanzien van beklaagde zowel sprake was van extra kennis, als van twijfel bij beklaagde, zodat er gronden bestaan om te twijfelen aan de goede trouw van beklaagde en daarmee aan zijn mogelijk beroep op artikel 43 lid 2 van het Wetboek van Strafrecht. Deze vraag dient dan ook ten volle worden beoordeeld door de strafrechter en na een grondig onderzoek ter terechtzitting.
Vervolging van beklaagde is ook opportuun, gelet op de Europese handhavingsplicht, het maatschappelijk belang van bescherming van de wolf en het voorkomen van eigenrichting.
Standpunt van het openbaar ministerie
De advocaat-generaal heeft zich op het standpunt gesteld dat het beklag moet worden afgewezen. Het afschot van de wolf heeft plaatsgevonden ter uitvoering van een bevel van de burgemeester ter handhaving van de openbare orde en beperking van gevaar. Het handhaven van de openbare orde is een exclusieve bestuurstaak die niet door anderen kan worden verricht. Aan de (loco)burgemeester komt dan ook strafrechtelijke immuniteit toe. Dat er geen toereikende grondslag was voor een (nood)bevel en er tekortkomingen bij de besluitvorming waren, leidt er niet toe dat de strafrechtelijke immuniteit van de (loco)burgemeester moet worden doorbroken. Van bewust of opzettelijk schenden of misbruiken van de wettelijke voorschriften dan wel handelen uit eigen belang of gewin was geen sprake. Beklaagde heeft op grond van artikel 11 Politiewet de aanwijzingen van de (loco)burgemeester op grond van artikel 175 Gemeentewet opgevolgd en heeft daarmee een afgeleide strafrechtelijke immuniteit. Daarnaast kan beklaagde een geslaagd beroep doen op een schulduitsluitingsgrond, te weten het (on)bevoegd gegeven ambtelijk bevel. Subsidiair heeft de advocaat-generaal zich op het standpunt gesteld dat strafrechtelijke vervolging achterwege moet blijven om redenen van opportuniteit, omdat het strafrecht als ultimum remedium heeft te gelden. Het strafrecht is in deze situatie niet de geëigende weg.
Oordeel van het hof
Het hof is van oordeel dat het beklag ongegrond is en overweegt daartoe als volgt.
Het doden van een wolf is in strijd met het in artikel 3.5, eerste lid, van de Wet Natuurbescherming gegeven verbod en strafbaar als misdrijf op grond van de Wet op de economische delicten.
De burgemeester is belast met het handhaven van de openbare orde en beperking van gevaar en op grond van artikel 172 dan wel artikel 175 van de Gemeentewet bevoegd daartoe de noodzakelijke bevelen te geven. Artikel 172, derde lid, van de Gemeentewet geeft de burgemeester de bevoegdheid om bevelen te geven in geval van verstoring van de openbare orde of bij ernstige vrees voor het ontstaan daarvan. Een dergelijk bevel moet in overeenstemming zijn met geldende regelgeving. Artikel 175 van de Gemeentewet geeft de burgemeester de bevoegdheid om in lokale noodsituaties of in geval van vrees daarvoor, in te grijpen door de bevelen te geven die hij nodig acht om de openbare orde te handhaven of gevaar te beperken. Daarbij kan van andere dan bij de Grondwet gestelde voorschriften worden afgeweken. Op grond van artikel 11 van de Politiewet kan de burgemeester aan ambtenaren van de politie de nodige aanwijzingen geven ter handhaving van de openbare orde en beperking van gevaar en ter uitvoering van de hulpverleningstaak. Op grond van artikel 7 van de Politiewet kan daar ook geweld bij worden gebruikt.
Naar het oordeel van het hof biedt artikel 172 van de Gemeentewet geen rechtmatige grondslag voor de opdracht om de wolf te doden, omdat dit artikel de burgemeester niet de bevoegdheid geeft om bij het geven van aanwijzingen aan de ambtenaar van politie af te wijken van geldende regelgeving. Artikel 175 van de Gemeentewet geeft de burgemeester die mogelijkheid wel. In dit geval is in strijd met de Wet Natuurbescherming de wolf gedood, maar is er gehandeld om de openbare orde te handhaven en gevaar te beperken.
Strafrechtelijke immuniteit van een openbaar lichaam als bedoeld in hoofdstuk 7 van de Grondwet dient slechts dan te worden aangenomen als de desbetreffende gedragingen naar haar aard en gelet op het wettelijk systeem rechtens niet anders dan door bestuurs-functionarissen kunnen worden verricht in het kader van de uitvoering van de aan het openbaar lichaam opgedragen bestuurstaak, zodat uitgesloten is dat derden in zoverre op gelijke voet als het openbaar lichaam aan het maatschappelijk verkeer deelnemen. Daarbij is van belang of deze gedraging – kort gezegd – in het kader van de uitvoering van die taak niet anders dan door bestuursfunctionarissen kan worden verricht.
De kern van het strafrechtelijk verwijt dat [beklaagde 3] (locoburgemeester) en [beklaagde 4] (burgemeester), wordt gemaakt in de beklagzaak die tegelijkertijd met deze beklagzaak is behandeld, is het nemen van het besluit om opdracht te geven tot het doden van de wolf in strijd met de Wet Natuurbescherming. Dat besluit is echter genomen in het kader van de handhaving van de openbare orde en beperking van gevaar en daarmee kennelijk op grond van artikel 175 van de Gemeentewet. Dat de burgemeester zegt dat dat niet zo is geweest, doet geen recht aan de feiten zoals die uit het strafrechtelijke onderzoek naar voren zijn gekomen. Het hof kijkt naar die feiten en concludeert dat uit het strafrechtelijk onderzoek ondubbelzinnig naar voren komt dat het besluit genomen is ter bescherming van de openbare orde en beperking van gevaar en daarmee dus in het kader van artikel 175 Gemeentewet. Dat artikel geeft de bevoegdheid om in strijd met de Wet Natuurbescherming te handelen, indien dit noodzakelijk is in verband met de handhaving van de openbare orde en beperking van gevaar. De burgemeester kan vervolgens op grond van artikel 7 jo artikel 11 Politiewet de nodige aanwijzingen geven om de openbare orde te handhaven en gevaar te beperken, ook indien het nodig is daarbij geweld te gebruiken.
Het handhaven van de openbare orde en beperken van gevaar is een exclusieve bestuurstaak die niet door anderen kan worden verricht. In het arrest van de Hoge Raad van 21 november 2023, ECLI:NL:HR:2023:1607, waar klaagster naar heeft verwezen, gaat het om een overheidstaak die ziet op het onderhoud ter bescherming van dijken. Anders dan in onderhavige zaak kan die overheidstaak ook door anderen worden gedaan. Dat geldt niet voor het handhaven van de openbare orde en het beperken van gevaar op grond van artikel 175 Gemeentewet. Dat is een exclusieve overheidstaak. Die overheidstaak heeft er in de onderhavige zaak toe geleid dat er een aanwijzing is gegeven op grond van artikel 11 van de Politiewet om de wolf te doden. Door klaagster is naar voren gebracht dat het afschot van de wolf door derden kan worden gedaan en dat er daarom geen sprake is van een exclusieve bestuurstaak. Naar het oordeel van het hof zou dat kunnen spelen indien dat afschot zou zijn gedaan in het kader van bijvoorbeeld het op peil houden van de wildstand: dat kan (en wordt) door particuliere jagers met een jachtakte gedaan. Echter in het onderhavige geval gaat het om het nemen van een besluit en het geven van een aanwijzing in het kader van de handhaving van de openbare orde en de beperking van gevaar: dat is wél een exclusieve bestuurstaak.
Of artikel 175 Gemeentewet geheel juist is toegepast, raakt naar het oordeel van het hof de strafrechtelijke immuniteit van de (loco)burgemeester niet. Het is aan de bestuursrechter of aan de gemeenteraad om te oordelen of het bestuursorgaan burgemeester hier bestuurlijk juist heeft gehandeld. Het strafrecht speelt daarbij geen rol: de strafrechtelijke immuniteit wordt er niet door opgeheven.
Voor beklaagde geldt: het bestuursorgaan burgemeester heeft hem een aanwijzing gegeven op grond van artikel 7 jo artikel 11 van de Politiewet om de openbare orde te handhaven en gevaar te beperken. Nu aan het bestuursorgaan -zoals hiervoor vermeld- strafrechtelijke immuniteit toekomt, brengt dat mee dat evenmin tegen beklaagde als uitvoerder van de hem gegeven aanwijzing een strafrechtelijke vervolging kan worden ingesteld. De strafrechtelijke immuniteit strekt zich ook tot hem uit. Dat beklaagde wist dat het doden van de wolf mogelijk in strijd was met de Wet Natuurbescherming maakt het niet anders, nu handelen op grond van de artikel 175 Gemeentewet mogelijk is, ook al is dat handelen in strijd met geldende regelgeving.
Het hof zal het beklag als ongegrond afwijzen.
Het hof overweegt nog ten overvloede het volgende. De provincie Drenthe was in de situatie die er speelde, niet het bevoegd gezag. De burgemeester is bevoegd te handelen als de openbare orde moet worden gehandhaafd en gevaar moet worden beperkt, niet de provincie.
Het hof acht de beslissing van de officier van justitie om niet tot vervolging van beklaagde juist. Het hof beslist als volgt.
Beslissing
Het hof:
Wijst het beklag af.
Deze beschikking is gegeven door mr. A.H. Garos, voorzitter,
mr. S. Bek en mr. P.T. Heblij, raadsheren,
in tegenwoordigheid van mr. E. van der Zandt, griffier,
op 6 november 2026 en ondertekend door de voorzitter en de griffier.