Bestuursdwang, Herstelkosten kademuur voor rekening van Hoomheemraadschap of eigenaar van de kademuur?…

Op 13 februari 2017 is door het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente [woonplaats] , hierna: de Gemeente, aan Driftakker een last onder bestuursdwang opgelegd voor het herstel van de Kade. In het besluit staat, voor zover van belang:

“Op 11 april 22 juni 2016 (…) hebben wij u een vooraankondiging in verband met het feit dat er tijdens een inspectie door onze toezichthouder is geconstateerd dat het in uw eigendom zijnde deel van de kade van de [straat] , kadastraal bekend [kadastraalgegeven] , in een dermate slechte staat verkeert dat u daarmee in strijd handelt met het Bouwbesluit 2012,

paragraaf 2.1.2, artikel 2.7.

Wij hebben u bij bovengenoemd schrijven in de gelegenheid gesteld om binnen zes weken na dagtekening ervan een uitvoeringsplan voor het herstel van deze kade in te dienen in overleg met de regionale waterbeheerder. Tevens dient u zorg te dragen voor het achteraf herstellen van de openbare weg.

(…)

Verder is besloten in plaats van een last onder dwangsom een last onder bestuursdwang op te leggen. De overweging om dit te doen is het tijdsverloop in verhouding tot de kwaliteit van de kade.

(…)

Wij gelasten u binnen 10 maanden in overleg met de regionale waterbeheerder de kade te herstellen in overeenstemming met de bovengenoemde regels van het Bouwbesluit 2012. Tevens dient u zorg te dragen voor het achteraf herstellen van de openbare weg. Eventuele uit het treffen van de genoemde voorzieningen voortvloeiende herstelwerkzaamheden moeten ook worden uitgevoerd en maken deel uit van de aanschrijving.

(…)

Indien u niet aan deze last onder bestuursdwang voldoet, overwegen wij om de voorzieningen van gemeentewege te treffen. Wij geven dan opdracht aan een bouwbedrijf c.q. aannemer om de in de bijlage genoemde werkzaamheden uit te voeren. De kosten hiervan worden op u, of uw rechtsopvolger verhaald.

(…)

Dit besluit wordt ingeschreven in het openbare register. Deze inschrijving wordt pas doorgehaald als aan de last is voldaan, dan wel na betaling van de gemaakte in kosten in geval er van gemeentewege voorzieningen zijn getroffen. Door de inschrijving in de openbare registers gaat deze bestuursdwang aanschrijving bij verkoop van het appartement over op eventuele rechtsopvolgers. In dat geval worden de gemaakte kosten op hen verhaald.”

Bij brief van 4 juni 2018 heeft het Hoogheemraadschap aan de Gemeente geschreven, voor zover relevant:

“In de afgelopen periode hebben het Hoogheemraadschap van Delfland (…) en de gemeente [woonplaats] intensief samengewerkt in de planvorming voor de ophoging van de kering in de [straat] ter hoogte van nr. [adres 1] - [adres 4] .

In die samenwerking zijn de volgende punten naar voren gekomen:

• De waterkering is als regionale waterkering opgenomen in de Legger van

Delfland. Delfland is beheerder van de kering die onder de [straat] ligt

De kering voldoet niet aan de leggerhoogte en op een deel evenmin aan de

wettelijke toetshoogte (risico voor overstroming).

(…)

• De kademuur is op een gedeelte verzakt, waardoor ook het wegdek en de

parkeervakken zijn verzakt. De kademuur moet voor dit deel worden opgeknapt.

• Alleen ter hoogte van het verzakte gedeelte voldoet de kering niet aan de

veiligheidsnorm en de leggerhoogte. De rest van de kering voldoet wel aan de

veiligheidsnorm, maar niet aan de leggerhoogte.

• De kademuur vormt geen onderdeel van de kering of van de weg. De

aanliggende perceeleigenaar is dus verantwoordelijk voor het beheer en

onderhoud van de kademuur.

• De gemeente [woonplaats] is - vanwege het openbare karakter van de weg - wegbeheerder van de [straat] , ondanks dat zij geen eigenaar van de weg is.

• Vanuit haar verantwoordelijkheid voor de verkeersveiligheid heeft de gemeente

de eigenaar aangeschreven de kademuur te herstellen. Dat is niet gebeurd,

waardoor de gemeente voor eind 2019 op kosten van de aanliggende perceeleigenaar de kademuur en het verzakte wegdeel ter hoogte van nr [adres 1] - [adres 3]

zelf zal herstellen en aan zal laten sluiten aan het huidige maaiveld van ca. 0,0m

NAP.

(…)

Delfland kan op grond van het beperken van maatschappelijke overlast en efficiëntie instemmen met uitstel van de kadeophoging langs de [straat] tot 2028, mits de gemeente de verzakte kademuur en het verzakte wegdeel ter hoogte van [adres 1] - [adres 3] voor eind 2020 op hoogte (d.w.z. op 0,0 m NAP) brengt.”

Bij brief van 5 november 2018 heeft de Gemeente aan Driftakker geschreven, voor zover relevant:

“Op 13 februari 2017 (…) bent u aangeschreven over de slechte staat van uw kade. Hiervoor hebben wij u een last onder bestuursdwang opgelegd. Voor hét herstel van de kade heeft u een termijn gekregen van 10 maanden. Deze termijn is verlopen op 13 december 2017. Tot op heden is er vanuit uw kant geen actie ondernomen die kan leiden tot het herstel van de kade. Zoals aangekondigd zal de gemeente het herstel van de kade uit gaan voeren. Inmiddels zijn wij gestart met de voorbereidingen voor het kadeherstel. Over het verloop van de

herstelwerkzaamheden zullen we u op de hoogte houden.”

Bij e-mail van 2 oktober 2019 heeft de heer [naam 1] van NDK Vastgoedmanagement, de makelaar/vastgoedadviseur van [appellante] (hierna: [naam 1] ), aan het Hoogheemraadschap geschreven, voor zover relevant:

“Namens een van onze klanten zijn we een aankoopproces gestart voor het perceel [kadastraalgegeven] ter hoogte van [straat] . Conform de legger kaart betreft

deze kade een: Waterstaatswerk waarvan de omschrijving Legger Delfland – Regionale waterkering.

Wanneer ik de genoemde bepalingen erbij pak staat het volgende omschreven voor het onderhoud:

(…)

Artikel 3 Onderhoudsplichtigen

regionale waterkeringen

1. Het buitengewoon onderhoud van de regionale waterkeringen, voor zover het het in stand houden van het leggerprofiel betreft, berust bij Delfland, tenzij in het

overzicht bij deze legger anders is vermeld.

2. Het buitengewoon onderhoud van de regionale waterkeringen, voor zover het het in standhouden van de overdimensionering betreft, berust bij de eigenaren van de regionale waterkering, tenzij in het overzicht bij deze legger anders is vermeld.

3. Het gewoon onderhoud van de regionale waterkeringen berust

bij de eigenaren van de regionale waterkering.

(…)

Uit de keur heb ik de omschrijving van gewoon en buitengewoon onderhoud

overgenomen:

Artikel 2.2 Gewoon onderhoud waterkeringen

De onderhoudsplichtigen voor gewoon onderhoud van waterkeringen zijn verplicht tot instandhouding van de waterkering overeenkomstig zijn functie, waaronder in ieder geval wordt verstaan:

a. het in stand houden van begroeiingen en materialen, dienstig aan de waterkering,

b. het bestrijden van dieren die schade toebrengen, met uitzondering van muskus- en beverratten,

c. het verwijderen van schadelijke begroeiingen voor de waterkering, en

d. het herstellen van beschadigingen.

Artikel 2.3 Buitengewoon onderhoud waterkeringen

De onderhoudsplichtigen voor buitengewoon onderhoud van waterkeringen of onderdelen daarvan zijn verplicht tot instandhouding daarvan overeenkomstig het in de legger bepaalde omtrent ligging, vorm, afmeting en constructie.

Bijgevoegd heb ik een foto van de huidige situatie toegevoegd.

Wanneer ik bovenstaande aanneem ten opzichten van dit object, kom ik tot de volgende conclusie.

Wanneer onze eigenaar het object aankoopt is hij verantwoordelijk dat het onkruid wordt verwijderd en de bestrating wordt hersteld. De verzakkingen van de kade beoordelen wij als buitengewoon onderhoud. Dit impliceert dat

Hoogheemschap van Delfland verantwoordelijk is het ophogen en verstevigen van de kade.

Wilt u indien het klopt bovenstaande bevestigen, mocht er een foute aanneming zijn gemaakt dan verneem ik het graag.”

Bij e-mail van 24 oktober 2019 heeft [naam 1] aan mevrouw [handhaver] , Handhaver van het Team Toezicht en Handhaving van het Hoogheemraadschap (hierna: [handhaver] ) geschreven, voor zover relevant:

“Alvast bedankt voor het telefonische aangeven dat jullie de kade gaan ophogen bij het kadastrale object [kadastraalgegeven] .

Graag sluiten we het een en andere kort voordat wij de kade op naam van mijn klant laten zetten.

Als ik het telefoongesprek goed heb begrepen dragen jullie zorg voor:

-Dat de kadekant langs het water volledig afgedekt met het juiste materiaal en hersteld conform norm. (Voor rekening van HHDelfland)

-Ophogen van de kade zijde. (Omdat er gaten in de kade zitten en diverse verzakkingen dient dit stuk worden opgehoogd. Ik zie dit als een soort gevolgschade. Voor rekening van HHDelfland)

-Doordat de kade moet worden opgehoogd zal de straat moeten worden opgehaald en opnieuw moeten worden bestraat.(Ik zie dit als een soort gevolgschade. HHDelfland)

-De eigenaar zal zorg dragen dat het stuk grond in de toekomst periodiek wordt bijgehouden. (Voor rekening eigenaar)

Tussen haakjes is mijn gedachte gang te zien. Mocht er iets niet kloppen, dan verneem ik het graag.”

Bij e-mail van 1 november 2019 heeft [handhaver] aan [naam 1] , geschreven, voor zover relevant:

“In navolging op ons gesprek omtrent de kadeverbetering van de [adres 1] te [woonplaats] , kan ik het volgende bevestigen: Het Hoogheemraadschap van Delfland is verantwoordelijk voor het buitengewoon onderhoud. De eigenaren zijn verantwoordelijk voor het gewoon onderhoud. Zie voor verduidelijking bijgevoegd document. Wanneer de kade hersteld wordt is nog niet gepland. Het onderhoud van het wegdek zal in samenwerking met de wegbeheerders moeten gebeuren (gemeente in dit geval).”

Bij e-mail van 4 november 2019 (12:20 uur) heeft [handhaver] aan [naam 1] geschreven, voor zover relevant:

“In navolging op uw vraag het volgende:

De Keur beschrijft het volgende over gewoon en buitengewoon onderhoud van

waterkeringen:

Artikel 2.2

Gewoon onderhoud waterkeringen

De onderhoudsplichtigen voor gewoon onderhoud van waterkeringen zijn

verplicht tot instandhouding van de waterkering overeenkomstig zijn functie, waaronder in ieder geval wordt verstaan:

a. het in stand houden van begroeiingen en materialen, dienstig aan de waterkering,

b. het bestrijden van dieren die schade toebrengen, met uitzondering van muskus- en beverratten,

c. het verwijderen van schadelijke begroeiingen voor de waterkering, en

d. het herstellen van beschadigingen.

De nota van toelichting schrijft hierover:

Artikel 2.3

Buitengewoon onderhoud waterkeringen

De onderhoudsplichtigen voor buitengewoon onderhoud van waterkeringen of onderdelen daarvan zijn verplicht tot instandhouding daarvan overeenkomstig het in de legger bepaalde omtrent ligging, vorm, afmeting en constructie.

De nota van toelichting schrijft hier het volgende over:

Artikel 2.3 Buitengewoon onderhoud waterkeringen

Het buitengewoon onderhoud is gericht op het waterkerend houden van de waterkering, zodat die voldoet aan veiligheidsnormen. Het gaat dan bijvoorbeeld om het in stand houden van het leggerprofiel of het doorgaand grensprofiel van een waterkering.

Hopelijk heeft u nu duidelijkheid.”

Bij e-mail van 4 november 2019 (16:14 uur) heeft [naam 1] aan [handhaver] geschreven, voor zover relevant:

“Concluderend uit onderstaande e-mail op huidige situatie:

Delfland zal zorg dragen in de huidige situatie voor het onderhoud van de constructie en het ophogen van de kade naar het straat niveau. (Zie bijgevoegde foto's).

De eigenaar zal zorg dragen voor een juiste bestrating conform eisen van de gemeente.

Indien dit akkoord is kunnen we de laatste punten met de huidige eigenaar afhandelen.

De eigenaar zal dan in de toekomst zorg dragen dat het normale beheer periodiek wordt uitgevoerd.

Ik verneem graag of ik onderstaande goed heb begrepen.”

De grieven lenen zich voor gezamenlijke behandeling. Kort gezegd stelt [appellante] dat het Hoogheemraadschap onrechtmatig jegens hem heeft gehandeld en hij baseert deze stelling op twee feitelijke grondslagen: 1) het verstrekken van onjuiste en/of onvolledige inlichtingen en 2) het niet nakomen van de toezegging dat het Hoogheemraadschap de Kade zou herstellen.

Onjuiste en/of onvolledige inlichtingen

Verder speelt mee dat [appellante] heeft gesteld dat hij vanwege de last onder bestuursdwang de Kade alleen wilde kopen, indien hij als toekomstig eigenaar niet verantwoordelijk zou zijn voor het herstel van de verzakte Kademuur en het verzakte wegdeel (het op de hoogte brengen tot 0,0m NAP). Als er een kans bestond dat de kosten van het herstel van de Kade voor rekening van [appellante] zouden komen, dan zou hij van de koop afzien. Om die reden is niet begrijpelijk dat [naam 1] wel heeft aangegeven dat hij namens een van zijn klanten een aankoopproces is gestart voor het perceel [kadastraalgegeven] , maar niet dat zijn klant het alleen zou willen kopen als niet hij, maar het Hoogheemraadschap de kosten van het herstel van de verzakte Kade(muur) en het verzakte wegdeel voor zijn rekening zou nemen en dat hij daarom die informatie wilde hebben. Al met al heeft [appellante] uit de e-mailberichten van [handhaver] niet mogen afleiden dat het buitengewoon onderhoud betrekking had op de gehele Kade (dus ook op zijn deel van de Kade) en niet slechts op het op enige afstand daaronder gelegen leggerprofiel.

Toezegging

Om bij de eerste stap aan te nemen dat een toezegging is gedaan, dient degene die zich beroept op het vertrouwensbeginsel aannemelijk te maken dat sprake is van uitlatingen en/of gedragingen van ambtenaren die bij de betrokkene redelijkerwijs de indruk wekken van een welbewuste standpuntbepaling van het bestuur over de manier waarop in zijn geval een bevoegdheid al dan niet zal worden uitgeoefend. Daarbij is van belang dat de betrokkene te goeder trouw is, wat betekent dat hij alleen een beroep kan doen op het vertrouwensbeginsel indien hij de in het kader van de toezegging relevante feiten en omstandigheden correct heeft weergeven. Daarvan is naar het oordeel van het hof geen sprake. De bewoordingen van de e-mailberichten van het Hoogheemraadschap kunnen weliswaar worden uitgelegd als een toezegging dat het Hoogheemraadschap zorg zal dragen voor het onderhoud van de constructie en het ophogen van de Kade naar het straatniveau, maar in de gegeven omstandigheden kon [appellante] er niet gerechtvaardigd op vertrouwen dat daarmee bedoeld was de kosten van het herstel van de Kade, die hij voornemens was te kopen. Het betreft geen onjuiste informatie die [appellante] begrijpelijkerwijs op het verkeerde been heeft gezet, nu [appellante] voordat hij de Kade kocht wist van de last onder bestuursdwang die het College van B&W al op 13 februari 2017 aan Driftakker – als eigenaar van de Kade – was opgelegd en dat de Gemeente als de eigenaar van de Kade het herstel niet zou uitvoeren de Gemeente het zelf zou laten doen en de kosten daarvan op de eigenaar van de Kade zou verhalen. [appellante] heeft nagelaten de relevante feiten en omstandigheden (correct) weer te geven door [handhaver] niet te informeren dat de Gemeente de huidige eigenaar van de Kade had aangeschreven en een last onder dwangsom had opgelegd ter zake van het herstel van de Kade. Hij is met andere woorden niet transparant geweest. [appellante] heeft klaarblijkelijk de hoop gehad dat niet hij als potentieel opvolgend eigenaar van de Kade maar het Hoogheemraadschap de herstelwerkzaamheden en de kosten daarvan voor zijn rekening zou nemen, maar hij heeft nagelaten (expliciet) te vragen of het juist is dat het Hoogheemraadschap deze herstelwerkzaamheden en de betaling daarvan, waarvan de Gemeente meent dat deze voor rekening van de eigenaar van de Kade(muur) moeten komen, voor zijn rekening neemt. De stelling dat het Hoogheemraadschap wel op de hoogte was van de noodzaak van het herstel, gezien de brief van het Hoogheemraadschap aan de Gemeente van 4 juni 2018, maakt het voorgaande niet anders. Het betekent namelijk niet dat [handhaver] hiervan op de hoogte was of had moeten zijn. Het had op de weg van [naam 1] en/of [appellante] gelegen [handhaver] daarover te informeren, en dat is niet gebeurd. Daarnaast is ook hier bepalend dat de vraagstelling van [naam 1] over de toepassing van de Keur niet was gericht was op het onderscheid tussen enerzijds leggerprofiel en anderzijds wegdek en kademuur, maar op het onderscheid, gegeven het onderhoud van het leggerprofiel, tussen gewoon en buitengewoon onderhoud. [naam 1] heeft [handhaver] daarom op het verkeerde been gezet door te vragen naar gewoon of buitengewoon onderhoud van het leggerprofiel terwijl hij iets wilde weten over het onderhoud van het wegdek en de kademuur. De vordering voor zover gestoeld op een het niet nakomen van een toezegging ketst aldus af op de eerste stap van de Amsterdamse dakterras-uitspraak. Aan de stappen twee en drie wordt niet toegekomen. De stellingen van partijen die geënt zijn op deze stappen kunnen dan ook onbesproken blijven.

Conclusie

Het voorgaande leidt tot de slotsom dat het Hoogheemraadschap niet onrechtmatig heeft gehandeld en daarop stuiten de vorderingen af.

Proceskosten

Het hof begroot de proceskosten aan de zijde van het Hoogheemraadschap op:

griffierecht € 827,00

salaris advocaat € 1.214,00 (1 punt × tarief I)

nakosten € 189,00 (plus de verhoging zoals vermeld in de beslissing)

Totaal € 2.230,00