Belastingrecht
Art. 3.90 en 3.91, lid 1, letter a, Wet IB 2001. Voordeel behaald met aan- en verkoop van verschillende…
Gerechtshof 's-Hertogenbosch, 28 oktober 2026
ECLI:NL:GHSHE:2026:2990 · Gerechtshof 's-Hertogenbosch · 28 oktober 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/gerechtshof-s-hertogenbosch/bestuursrecht/belastingrecht/hoger-beroep/ecli-nl-ghshe-2026-2990
Zaakgegevens
Op 28 oktober 2026 heeft het Gerechtshof 's-Hertogenbosch in hoger beroep uitspraak gedaan in een zaak over belastingrecht.
- Instantie
- Gerechtshof 's-HertogenboschGerechtshofDe rechter in hoger beroep in civiele zaken, strafzaken en belastingzaken. Nederland heeft vier gerechtshoven.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- 's-Hertogenbosch
- Datum uitspraak
- 28 oktober 2026
- Datum publicatie
- 28 oktober 2026
- Zaaknummer
- 24/1706
- Rechtsgebied
- Bestuursrecht » Belastingrecht
- Procedure
- Hoger beroepHoger beroepEen hogere rechter behandelt de zaak opnieuw, zowel de feiten als het recht, omdat een partij het niet eens is met de eerste uitspraak.Meer uitleg
- ECLI
- ECLI:NL:GHSHE:2026:2990
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Art. 3.90 en 3.91, lid 1, letter a, Wet IB 2001. Voordeel behaald met aan- en verkoop van verschillende onroerende zaken kwalificeert deels als ROW. Beroep op interne compensatie toegewezen. Incidenteel hoger beroep inspecteur tegen ander onderdeel van aanslag dan waartegen het principaal hoger beroep is gericht is ontvankelijk.
Procesgang
Rechtbank Zeeland-West-Brabant · 1 oktober 2024
ECLI:NL:RBZWB:2024:6657Gerechtshof 's-Hertogenbosch · 28 oktober 2026deze uitspraak
ECLI:NL:GHSHE:2026:2990
(Gedeeltelijke) vernietiging en zelf afgedaanVernietigingDe hogere rechter zet de eerdere uitspraak (deels) opzij en beslist zelf, of laat een andere rechter de zaak opnieuw doen.Meer uitleg
Uitspraak
GERECHTSHOF ’s-HERTOGENBOSCH
Team belastingrecht
Meervoudige Belastingkamer
Nummers: 24/1706 en 24/1707
Uitspraak op het hoger beroep van
[belanghebbende] ,
wonend te [woonplaats] ,
hierna: belanghebbende,
tegen de uitspraak van de rechtbank Zeeland-West-Brabant (hierna: de rechtbank) van 1 oktober 2024, nummers BRE 23/9555 en BRE 23/9556, in het geding tussen belanghebbende en
de inspecteur van de Belastingdienst,
hierna: de inspecteur.
1 Ontstaan en loop van het geding
De inspecteur heeft voor het jaar 2017 navorderingsaanslagen in de inkomstenbelasting en premie volksverzekeringen (hierna: de navorderingsaanslag IB/PVV 2017) en inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet (hierna: de navorderingsaanslag Zvw 2017, samen met de navorderingsaanslag IB/PVV 2017: de navorderingsaanslagen) opgelegd. Tevens is over deze navorderingsaanslagen bij beschikkingen belastingrente (hierna: de belastingrentebeschikkingen) in rekening gebracht.
Belanghebbende heeft bezwaar gemaakt tegen de navorderingsaanslagen en de belastingrentebeschikkingen. De inspecteur heeft bij in één geschrift vervatte uitspraken op bezwaar de bezwaren ongegrond verklaard.
Belanghebbende heeft tegen deze uitspraken beroep ingesteld bij de rechtbank.
De rechtbank heeft als volgt geoordeeld:
“De rechtbank:
- verklaart het beroep tegen de navorderingsaanslag IB/PV V 2017 gegrond;
- vernietigt de uitspraken op het bezwaar tegen de navorderingsaanslag IB/PVV 2017;
- vermindert de navorderingsaanslag IB/PVV 2017 tot een aanslag berekend naar een belastbaar ROW van € 680.483 met handhaving van de overige elementen van de aanslag en vermindert de belastingrente dienovereenkomstig;
- verklaart het beroep tegen de navorderingsaanslag Zvw 2017 en de beschikking belastingrente bij die aanslag ongegrond;
- bepaalt dat de inspecteur het griffierecht van € 50 aan belanghebbende moet vergoeden;
- veroordeelt de inspecteur tot betaling van € 2.374 aan proceskosten aan belanghebbende.”
Belanghebbende heeft tegen deze uitspraak hoger beroep ingesteld bij het hof. De inspecteur heeft een verweerschrift ingediend en incidenteel hoger beroep ingesteld. Belanghebbende heeft gereageerd op het incidenteel hoger beroep.
De zitting heeft plaatsgevonden op 25 maart 2026 in ’s-Hertogenbosch. Daar zijn verschenen belanghebbende, zijn advocaat, [gemachtigde] , en tot bijstand [naam 1] , en namens de inspecteur, [inspecteur 1] , [inspecteur 2] en [inspecteur 3] .
Het hof heeft aan het einde van de zitting het onderzoek gesloten.
Van de zitting is een proces-verbaal opgemaakt, dat gelijktijdig met de uitspraak aan partijen wordt verzonden.
2 Feiten
Belanghebbende heeft aangifte IB/PVV 2017 gedaan naar een belastbaar inkomen uit werk en woning van € 38.017. Het belastbaar inkomen uit werk en woning is als volgt opgebouwd:
Belastbare winst uit onderneming: € 49.286
Belastbare inkomsten uit eigen woning: -/- € 7.208
Negatieve uitgaven voor inkomensvoorzieningen: -/- € 4.061
Belastbaar inkomen uit werk en woning: € 38.017
De inspecteur heeft de aanslag IB/PVV 2017 overeenkomstig de aangifte opgelegd.
De inspecteur ontving op 17 mei 2021 een signaal van het Landelijk Vastgoed Controle Team (hierna: het LVCT). De mededeling van het LVCT heeft de volgende omschrijving van de feiten. Daarbij is, naar het hof begrijpt, belanghebbende aangeduid als oom en de neef van belanghebbende als neef.
“ [belanghebbende] en [neef] , [nummer 1] en [nummer 2]
Mogelijk oom en neef
Oom koopt pand op 31-07-2017 voor € 600.000
Dezelfde dag verkoop aan neef voor € 860.000
[adres 1] [nummer 3] te [plaats]
[Foto van onroerende zaak]
Neef verkoopt het pand in 2018 voor € 750.000
IB-aangiften:
- Oom geeft niets aan m.b.t. dit pand, geen plus in box 3
- Neef geeft geen bezit aan per 1-1-18
Aan het pand is niets gewijzigd, evenmin aan de bestemming.
Oom drijft autobedrijf onder de naam [bedrijf 1] VOF.
Neef treedt in 2017 toe.”
Voorts ontving de inspecteur van het LVCT:
-
een notariële akte van 31 juli 2017 inzake de koop door belanghebbende van de onroerende zaak [adres 1] [nummers] te [plaats] alsmede grond met daarop een trafo, grond met een gedeelte van een wachthuisje en een berging met ondergrond en erf, alle te [plaats] voor de prijs van € 600.000;
-
een notariële akte van eveneens 31 juli 2017 inzake de verkoop door belanghebbende aan zijn neef, [neef] , van de hiervoor bedoelde onroerende zaken voor de prijs van € 860.000; en
-
een notariële akte van 5 juni 2018 inzake de verkoop van de hiervoor bedoelde onroerende zaken door [neef] voor de prijs van € 750.000.
De inspecteur heeft belanghebbende naar aanleiding van het signaal van het LVCT een vragenbrief gestuurd waarin belanghebbende onder meer wordt gevraagd informatie te verschaffen.
Naar aanleiding van deze vragenbrief is tussen (de voormalig adviseurs van) belanghebbende en de inspecteur correspondentie gevoerd.
Bij brief met dagtekening 10 januari 2023 heeft de inspecteur belanghebbende in kennis gesteld van het voornemen om voor 2017 navorderingsaanslagen IB/PVV en Zvw op te leggen.
De inspecteur heeft met dagtekening 14 maart 2023 de navorderingsaanslag IB/PVV 2017 opgelegd. De navorderingsaanslag IB/PVV 2017 is opgelegd naar een belastbaar inkomen uit werk en woning van € 898.665. Het belastbaar inkomen uit werk en woning is als volgt opgebouwd:
Belastbare winst uit onderneming € 49.286
Belastbare inkomsten uit eigen woning -/- € 7.208
Negatieve uitgaven voor inkomensvoorzieningen -/- € 4.061
Belastbaar resultaat uit overige werkzaamheden € 940.483
Inkomen uit werk en woning € 978.500
Verliesverrekening -/- € 79.835
Belastbaar inkomen uit werk en woning € 898.665
De inspecteur heeft zich voor wat betreft de hoogte van het belastbare resultaat uit overige werkzaamheden gebaseerd op de diverse aktes van levering met betrekking tot het pand [adres 1] [nummers] en percelen grond en de onroerende zaak [adres 2] en de diverse percelen grond, waarbij belanghebbende als koper dan wel verkoper partij was. Uit die aktes volgt dat belanghebbende met twee verkopen een positief transactieresultaat heeft behaald van € 260.000 (hierna: verkoop 1) respectievelijk € 680.483 (hierna: verkoop 2), in totaal € 940.483. Deze transactieresultaten zijn als volgt tot stand gekomen:
|
Verkoop 1 |
Datum |
Bedrag |
|
- Aankoop [adres 1] [nummers] en percelen grond - Verkoop [adres 1] [nummers] en percelen grond aan [bedrijf 2] B.V. - Aankoop [adres 1] [nummers] en percelen grond van [bedrijf 2] B.V. - Verkoop [adres 1] [nummers] en percelen grond aan [naam 2] en [naam 3] (met voorkeursrecht/terugkooprecht) - Aankoop [adres 1] [nummers] en percelen grond (inclusief extra perceel grond) van [naam 2] en [naam 3] |
2009 6 juni 2012 9 april 2013 10 januari 2014 31 juli 2017 |
€ 750.000 € 775.000 € 500.000 € 600.000 |
|
- Verkoop [adres 1] [nummers] en percelen grond, inclusief een extra perceel grond (hierna: [adres 1] [nummers] ) aan [neef] (belanghebbendes neef) |
31 juli 2017 |
€ 860.000 |
|
Transactieresultaat verkoop 1 |
€ 260.000 |
|
Verkoop 2 |
Datum |
Bedrag |
|
- Aankoop percelen grond [adres 1] - Aankoop pand [adres 2] - Aankoop percelen grond [adres 1] / [adres 2] - Aankoop percelen grond [adres 1] / [adres 2] |
11 september 2012 3 oktober 2012 6 december 2012 30 juni 2017 |
€ 5.000 € 300.000 € 350.000 € 204.517 |
|
Totaal aankopen |
€ 859.517 |
|
|
- Verkoop aan [bedrijf 3] |
30 juni 2017 |
€ 1.540.000 |
|
Transactieresultaat verkoop 2 |
€ 680.483 |
De notariële akte ter zake van de verkoop van [adres 1] [nummers] en percelen grond aan [naam 2] ( [naam 2] ) en [naam 3] ( [naam 3] ) van 10 januari 2014 bevat de volgende bepaling:
“VOORKEURSRECHT / TERUGKOOP
1. Koper is verplicht om bij voorgenomen vervreemding van het verkochte binnen vijf (5) jaar na heden dit voornemen per aangetekend schrijven met bericht van ontvangst ter kennis te brengen van verkoper. Koper heeft dan het recht om het verkochte (terug) te kopen voor een koopsom van vijfhonderdvijftigduizend euro (€ 550.000), kosten koper.”
De inspecteur heeft met dagtekening 14 maart 2023 de navorderingsaanslag Zvw 2017 opgelegd, berekend naar een bijdrage inkomen van € 53.701.
3 Geschil en conclusies van partijen
Principaal hoger beroep
Het geschil in het principaal hoger beroep betreft het antwoord op de vraag of sprake is van een nieuw feit dat het opleggen van de navorderingsaanslagen op grond van artikel 16, lid 1, van de Algemene wet inzake rijksbelastingen (AWR) rechtvaardigt. Bij bevestigende beantwoording van die vraag is voorts in geschil of belanghebbende met verkoop 2 een belastbaar resultaat uit overige werkzaamheden heeft behaald. Ten slotte is in geschil of de inspecteur de algemene beginselen van behoorlijk bestuur heeft geschonden.
Belanghebbende beantwoordt de eerste twee vragen ontkennend en de derde vraag bevestigend, de inspecteur beantwoordt de vragen in omgekeerde zin.
Belanghebbende concludeert in het principaal hoger beroep, naar het hof begrijpt, primair tot vernietiging van de uitspraak van de rechtbank, behoudens voor zover die ziet op de niet-belastbaarheid van het transactieresultaat van verkoop 1, de toekenning van de proceskostenvergoeding en de vergoeding van het griffierecht, vernietiging van de uitspraken op bezwaar, vernietiging van de navorderingsaanslagen IB/PVV 2017 en Zvw 2017 en vernietiging van de belastingrentebeschikkingen. Voorts verzoekt belanghebbende om een vergoeding van de proceskosten in hoger beroep.
De inspecteur concludeert tot ongegrondverklaring van het principaal hoger beroep.
Incidenteel hoger beroep
Het incidenteel hoger beroep betreft het antwoord op de vraag of het transactieresultaat dat belanghebbende heeft behaald met verkoop 1 ten onrechte door de rechtbank niet tot het belastbaar resultaat uit overige werkzaamheden is gerekend.
De inspecteur beantwoordt deze vraag bevestigend, belanghebbende ontkennend.
De inspecteur concludeert tot vernietiging van de uitspraak van de rechtbank behoudens voor zover die ziet op de belastbaarheid van het resultaat ter zake van verkoop 2 en tot bevestiging van de uitspraken op bezwaar, primair op grond van resultaat uit overige werkzaamheden en subsidiair op grond van winst uit onderneming. Voor het geval het hof oordeelt dat het transactieresultaat met betrekking tot verkoop 1 niet belastbaar is als resultaat uit overige werkzaamheden of winst uit onderneming beroept de inspecteur zich op interne compensatie en concludeert hij tot vernietiging van de uitspraak van de rechtbank.
Belanghebbende concludeert primair tot niet-ontvankelijkverklaring en subsidiair tot ongegrondverklaring van het incidenteel hoger beroep.
4 Gronden
Ten aanzien van het geschil
Ontvankelijkheid incidenteel hoger beroep
Belanghebbende stelt dat het incidenteel hoger beroep niet-ontvankelijk moet worden verklaard, omdat het niet is gericht op het geschilpunt dat in het principaal hoger beroep aan de orde wordt gesteld, namelijk, de belastbaarheid van het transactieresultaat behaald met verkoop 2. Het standpunt van belanghebbende faalt. Net als degene die principaal hoger beroep instelt, staat het de indiener van incidenteel hoger beroep vrij dit rechtsmiddel aan te wenden tegen de beslissing van de rechtbank als geheel, of tegen haar beslissing met betrekking tot één of enkele besluiten. De indiener van het incidentele hoger beroep hoeft zich niet te beperken tot de beslissing(en) over het besluit of de besluiten waarop het principale hoger beroep betrekking heeft (vgl. HR 4 juni 2010, ECLI:NL:HR:2010:BL7972). Nu gesteld noch gebleken is dat er andere gronden zijn die aan de ontvankelijkheid van het incidentele hoger beroep in de weg staan, is het incidentele hoger beroep ontvankelijk.
Nieuw feit
Belanghebbende heeft zicht op het standpunt gesteld dat de inspecteur niet beschikt over een nieuw feit in de zin van artikel 16, lid 1, AWR. De rechtbank heeft in overweging 4 op goede gronden geoordeeld dat de stelling van belanghebbende niet slaagt. Het hof maakt die overwegingen tot de zijne en voegt daaraan het volgende toe. Anders dan belanghebbende stelt, leidt de inbeslagname door de FIOD van de volledige administratie van belanghebbende, waarvan de inspecteur overigens bestrijdt dat die heeft plaatsgevonden, niet tot bekendheid van de inspecteur met de transacties met onroerende zaken van belanghebbende in 2017. De inspecteur kan op grond van artikel 55 AWR wel informatie opvragen bij de FIOD, maar dat heeft de inspecteur niet gedaan. Ook informatie die in andere aangiften of leggers van andere belastingplichtigen voorkomt, wat daarvan ook zij, staat aan het opleggen van een navorderingsaanslag aan belanghebbende niet in de weg. Belanghebbende wijst er verder op dat de inspecteur nader onderzoek had moeten plegen, omdat belanghebbende in 2009 resultaat uit overige werkzaamheden heeft genoten ter zake van een pand “ [adres 1] , [plaats] ” en een pand “ [adres 1] , [plaats] ” dat ook in de aangifte IB/PVV 2016 op de balans van een werkzaamheid was opgenomen. Nog daargelaten dat belanghebbende heeft gesteld dat dit om een ander pand ging ( [adres 1] 18), staat dit niet aan navordering in de weg. De inspecteur mag afgaan op de gegevens van de aangifte IB/PVV 2017 indien de niet onwaarschijnlijke kans bestaat dat de gegevens in die aangifte juist zijn. Net als de rechtbank oordeelt het hof dat de inspecteur beschikt over een nieuw feit dat navordering rechtvaardigt.
Omkering en verzwaring van de bewijslast
De inspecteur stelt zich op het standpunt dat de bewijslast moet worden omgekeerd en verzwaard omdat belanghebbende niet de vereiste aangifte als bedoeld in artikel 27e AWR heeft gedaan. De rechtbank heeft in overweging 4.3 en 4.4 op goede gronden geoordeeld dat de stelling van de inspecteur niet slaagt. Het hof maakt die overwegingen tot de zijne. De bewijslast dat het transactieresultaat van verkoop 1 en verkoop 2 belast is, rust dus op de inspecteur.
Verkoop 1 en verkoop 2 - Is sprake van een bron van inkomen?
De vereisten voor de aanwezigheid van een bron van inkomen zijn dat sprake is van deelname aan het economisch verkeer met het oogmerk op het behalen van een voordeel (subjectieve voordeelsverwachting) en dat het voordeel naar objectieve maatstaven redelijkerwijs te verwachten is (objectieve voordeelsverwachting). Van een objectieve voordeelsverwachting is sprake als belanghebbende werkzaamheden heeft verricht die normaal actief vermogensbeheer te boven gaan.
Tussen partijen is niet in geschil dat belanghebbende met de investeringen in [adres 1] [nummers] (verkoop 1) en [adres 1] / [adres 2] (verkoop 2) voordeel beoogde (subjectieve voordeelsverwachting). Voor wat betreft de vraag of de investeringen in [adres 1] [nummers] en [adres 1] / [adres 2] in het economische verkeer hebben plaatsgevonden, hetgeen belanghebbende betwist, overweegt het hof dat investeringen in en aan- en verkooptransacties van onroerende zaken naar hun aard in het economische verkeer plaatsvinden, ook in het geval deze transacties plaatsvinden tussen familieleden. Dat belanghebbende voor de diverse verkopen niet geadverteerd heeft maakt niet dat deze verkopen niet in het economische verkeer hebben plaatsgevonden. De vraag of de investeringen in [adres 1] [nummers] en [adres 1] / [adres 2] voor belanghebbende bronnen van inkomen zijn dan wel of deze vermogensbestanddelen belastbaar zijn in box 3 hangt derhalve af van het antwoord op de vraag of voldaan is aan het vereiste dat sprake is van een objectieve voordeelsverwachting. In het onderhavige geval komt het erop aan of belanghebbende in het kader van verkoop 1 en verkoop 2 werkzaamheden heeft verricht die normaal actief vermogensbeheer te boven gaan.
Verkoop 1 – werkzaamheden die normaal actief vermogensbeheer te boven gaan
Ten aanzien van verkoop 1 stelt de inspecteur dat belanghebbende het transactieresultaat heeft behaald door werkzaamheden te verrichten die normaal actief vermogensbeheer te boven gaan. Hij voert daartoe aan dat [adres 1] [nummers] onderverdeeld was in appartementen en eigendom was van [naam 2] en [naam 3] . Uit de akte van levering van 10 januari 2014 (zie 2.9) blijkt dat [naam 2] en [naam 3] bij een voorgenomen verkoop het pand eerst aan belanghebbende moesten aanbieden. Belanghebbende, die, gezien de daaropvolgende verkoopovereenkomst de onroerende zaak al min of meer had doorverkocht, had geen contractueel recht op de terugkoop van de onroerende zaak. Er was geen optie tot koop die belanghebbende kon lichten, aldus de inspecteur. Medio 2017 koopt belanghebbende, ondanks zijn schuldenpositie, de in 2014 aan [naam 2] en [naam 3] verkochte onroerende zaak. Daarnaast koopt belanghebbende nog een extra perceel van [naam 2] en [naam 3] voor € 50.000. Op de dag van levering van deze onroerende zaken aan belanghebbende levert belanghebbende de percelen door aan zijn neef, [neef] voor € 860.000. Belanghebbende heeft geen informatie (schriftelijk of mondeling) verstrekt over hoe het koop- en verkoopproces is verlopen. Nergens is uit gebleken dat [naam 2] en [naam 3] voornemens waren om de onroerende zaak te verkopen. Belanghebbende daarentegen had een koper die bereid was € 860.000 te betalen. Om deze verkoopopbrengst te kunnen behalen heeft belanghebbende contact moeten opnemen met [naam 2] en [naam 3] om te onderhandelen om het nabijgelegen perceel te kunnen kopen. De onderhandelingen met het vooruitzicht van de te behalen winst beschouwt de inspecteur als kwalificerende arbeid. Er is dan ook sprake van een belastbaar resultaat uit overige werkzaamheden, aldus de inspecteur.
De inspecteur heeft ten aanzien van verkoop 1 niet aan zijn bewijslast voldaan om feiten en omstandigheden te stellen op grond waarvan aannemelijk geoordeeld kan worden dat met betrekking tot verkoop 1 sprake is van meer dan normaal actief vermogensbeheer. De enkele terugkoop van [adres 1] [nummers] van [naam 2] en [naam 3] en doorverkoop aan belanghebbendes neef vormt niet meer dan normaal actief vermogensbeheer. De stelling van de inspecteur dat belanghebbende voor de terugkoop zelf contact heeft opgenomen met [naam 2] en [naam 3] en dat hij over het extra perceel grond heeft onderhandeld - wat ook van die stellingen zij - maakt dit oordeel niet anders. Het hof is met de rechtbank van oordeel dat aannemelijk is dat belanghebbende in 2014 deze onroerende zaken heeft verkocht met een voorkeursrecht van terugkoop vanwege financieringsproblemen. Het positieve resultaat is behaald doordat belanghebbende het economische belang bij deze onroerende zaken (deels) heeft behouden door het voorbehoud van het voorkeursrecht van terugkoop tegen de daarbij vastgestelde koopsom van € 550.000. Dat belanghebbende daarbij heeft moeten onderhandelen over de koop van een relatief klein perceel nabij gelegen grond dat [naam 2] en [naam 3] inmiddels hadden gekocht, maakt niet dat sprake is van meer dan normaal actief vermogensbeheer.
De inspecteur stelt subsidiair ten aanzien van verkoop 1 dat belanghebbende met voorkennis heeft gehandeld, omdat op voorhand een koper bij hem bekend was. Volgens de inspecteur wist belanghebbende dat door enige arbeid te verrichten voordeel te behalen was. De inspecteur verwijst daarbij naar de parlementaire geschiedenis (Kamerstukken II, 1999-2000, 26 727, nr. 75.) waaruit volgens hem blijkt dat bij voorkennis bijvoorbeeld kan worden gedacht aan koersgevoelige informatie. Dit ziet naar zijn mening op het aangaan van een transactie in de wetenschap vooraf dat een belanghebbende door de voorgenomen daaropvolgende transactie een voordeel gaat behalen. Van die situatie is in casu sprake, aldus de inspecteur.
De inspecteur heeft niet aannemelijk gemaakt dat het voordeel is behaald doordat belanghebbende voorkennis had voor een te behalen voordeel. In r.o. 4.7 heeft het hof geoordeeld dat het positieve resultaat is behaald doordat belanghebbende bij de verkoop van de onroerende zaken aan [naam 2] en [naam 3] het economische belang bij de onroerende zaken (deels) heeft behouden door het voorbehoud van een voorkeursrecht tot terugkoop tegen een koopsom van € 550.000.
Tussenconclusie verkoop 1
De investering in [adres 1] [nummers] en de verkoop daarvan in 2017 vormt voor belanghebbende geen bron van inkomen en is derhalve niet belastbaar als winst uit onderneming – zoals de inspecteur subsidiair stelt - of resultaat uit overige werkzaamheden.
Verkoop 1 – bewijsnood
Het hiervoor in 4.10 gegeven oordeel wordt niet anders door de stelling van de inspecteur dat hij in bewijsnood verkeert omdat belanghebbende geen informatie heeft willen verstrekken. Belanghebbende betwist dat hij niet alle hem ter beschikking staande informatie heeft verstrekt. Op grond van de AWR beschikt de inspecteur over bevoegdheden om informatie te vergaren die van belang is voor de heffing van rijksbelastingen, waaronder de inkomstenbelasting. De inspecteur heeft zich beperkt tot het stellen van vragen aan belanghebbende. Hij heeft afgezien van het geven van een informatiebeschikking, omdat dit naar zijn inschatting zou leiden tot een extra procesgang zonder dat dit, gezien de opmerkingen van belanghebbende, de benodigde informatie zou opleveren. Ook een derdenonderzoek heeft hij niet ingesteld, omdat de contractpartners van belanghebbende - voor zover hem bekend - geen administratieplichtigen zijn. De betrokken notaris heeft zich beroepen op zijn geheimhoudingsplicht. Naar het oordeel van het hof heeft de inspecteur, om hem moverende redenen, niet ten volle gebruik gemaakt van de hem ter beschikking staande middelen om informatie te verkrijgen ter onderbouwing van zijn stelling dat belanghebbende resultaat uit overige werkzaamheden of winst uit onderneming heeft genoten. Voor zover hij hierdoor niet erin is geslaagd zijn stellingen aannemelijk te maken dient dit voor zijn rekening en risico te komen.
Verkoop 2 – werkzaamheden die normaal actief vermogensbeheer te boven gaan
Belanghebbende stelt in het principaal hoger beroep ten aanzien van verkoop 2 dat voor de belastbaarheid van het transactieresultaat als resultaat uit overige werkzaamheden meer werkzaamheden nodig zouden zijn geweest voor de aan- of verkoop van de panden en percelen [adres 1] / [adres 2] en [adres 2] . Voorts stelt belanghebbende dat bij de aankoop van [adres 2] in 2012 niet te voorzien c.q. redelijkerwijs te verwachten was dat in 2017 een transactiewinst zou (kunnen) worden gerealiseerd, laat staan voor het bedrag dat uiteindelijk is gerealiseerd. Bovendien was belanghebbende bij de aankoop van de overige percelen [adres 1] / [adres 2] niet bekend met de interesse van een projectontwikkelaar. Alleen voor een projectontwikkelaar is een combinatie van percelen mogelijk interessant, terwijl in andere gevallen bij aankoop van aangrenzende percelen zelfs geen voordeel redelijkerwijs is te verwachten, aldus belanghebbende. Belanghebbende stelt dat de aan- en verkopen van onroerende zaken om zo weinig mogelijk last van inflatie te hebben niet anders is te bestempelen dan als beleggen en dus als normaal (actief) vermogensbeheer.
Ten aanzien van verkoop 2 heeft de inspecteur gesteld dat belanghebbende de percelen grond die hij op 30 juni 2017 heeft gekocht van de [Parochie] (de Parochie) nodig had om die percelen samen met de percelen die hij al sinds 2012 in bezit had als geheel te verkopen aan [bedrijf 3] , s.r.o. Ter zitting van de rechtbank heeft belanghebbende verklaard dat de percelen grond bij de Parochie niet te koop stonden en dat hij heeft gevraagd of hij die percelen grond kon kopen, omdat die percelen aansloten bij de andere percelen grond die hij al in bezit had. Op die manier had hij een mooi aaneengesloten stuk grond dat hij kon verkopen, aldus belanghebbende in zijn verklaring ter zitting van de rechtbank. Gelet op deze verklaring is het naar het oordeel van het hof aannemelijk dat belanghebbende in 2017 meer werkzaamheden heeft verricht voor het behalen van het transactievoordeel dan voor normaal actief vermogensbeheer noodzakelijk is. Ten aanzien van verkoop 2 is de inspecteur derhalve geslaagd in zijn bewijslast dat sprake is van meer dan normaal actief vermogensbeheer en is sprake van een bron van inkomen. De bron van inkomen is door de inspecteur terecht aangemerkt als een werkzaamheid. Nu de werkzaamheden van belanghebbende gericht zijn geweest op het creëren van een aaneengesloten perceel, behoren de percelen [adres 1] / [adres 2] die belanghebbende sinds 2012 in bezit had met ingang van 1 januari 2017 tot het vermogen van de werkzaamheid, zodat het transactieresultaat op de verkoop van alle onroerende zaken waarop verkoop 2 betrekking heeft in 2017 belastbaar is als resultaat uit overige werkzaamheden. Dit oordeel wordt niet anders doordat belanghebbende heeft gesteld dat [bedrijf 3] , s.r.o. zich pas heeft gemeld nadat hij de grond van de Parochie had gekocht. Het gaat erom dat belanghebbende werkzaamheden heeft verricht die normaal actief vermogensbeheer te boven gaan. Dat is in casu voldoende voor de vaststelling dat sprake is van een bron van inkomen. Dat zich pas na de aankoop een koper meldt, zoals belanghebbende stelt, doet daaraan niet af.
Nu het hof heeft geoordeeld dat het transactieresultaat van verkoop 2 belast is als resultaat uit overige werzaamheden, omdat het behaald is door werkzaamheden die normaal actief vermogensbeheer te boven gaan, behoeft het subsidiaire standpunt van de inspecteur dat sprake is van handel met voorkennis geen behandeling meer.
Tussenconclusie verkoop 2
De investering in [adres 1] / [adres 2] en de verkoop daarvan in 2017 vormt voor belanghebbende een bron van inkomen. Het resultaat behaald met verkoop 2 is belastbaar als resultaat uit overige werkzaamheden. De navorderingsaanslag Zvw 2017 blijft in stand.
Interne compensatie
Voor het geval het hof oordeelt dat het transactieresultaat van verkoop 1 niet belastbaar is als resultaat uit overige werkzaamheden doet de inspecteur in zijn incidentele hoger beroep een beroep op interne compensatie tot het bedrag van de navorderingsaanslag. Volgens de inspecteur is hij bij de vaststelling van de navorderingsaanslag IB/PVV 2017 voor zover die ziet op het transactieresultaat van verkoop 2 uitgegaan van een te hoge waarde van percelen die belanghebbende reeds in bezit had, te weten € 655.000 (de aankopen op 11 september 2012 (€ 5.000), 3 oktober 2012 (€ 300.000) en 6 december 2012 (€ 350.000)). Dit moet volgens de inspecteur € 288.000 zijn, namelijk de WOZ waarde van deze percelen voor het belastingjaar 2017. Hierdoor bedraagt het belastbare resultaat uit overige werkzaamheden ter zake van verkoop 2 € 1.047.843 in plaats van € 680.483, dus € 367.360 hoger, aldus de inspecteur. Belanghebbende, die de WOZ waarde van € 288.000 ook zelf heeft gehanteerd in zijn correspondentie met de inspecteur, heeft het standpunt van de inspecteur niet betwist. Het beroep op interne compensatie slaagt. Nu ter zake van het transactieresultaat dat is behaald met verkoop 1 € 260.000 in de navorderingsaanslag is begrepen leidt een beroep op interne compensatie ertoe dat de navorderingsaanslag in stand kan blijven.
Tussenconclusie interne compensatie
Het beroep op interne compensatie slaagt. De navorderingsaanslag IB/PVV 2017 blijft in stand.
Schending evenredigheids- en “fair play” beginsel
Belanghebbende stelt zich op het standpunt dat de inspecteur de algemene beginselen van behoorlijk bestuur heeft geschonden. Meer in het bijzonder stelt belanghebbende schending van het evenredigheids- en “fair play” beginsel. Daartoe voert belanghebbende aan dat de inspecteur in de uitspraak op bezwaar heeft vermeld dat hij belanghebbende niet gelooft en dat vanwege een registratie in het FSV-systeem extra zorgvuldigheid op zijn plaats was geweest. Voorts stelt belanghebbende dat de inspecteur de bezwaarprocedure heeft uitgehold door belanghebbende een informatiebeschikking te weigeren, door toe te zeggen dat jurisprudentie die tijdens het horen naar voren is gebracht zou worden bekeken, hetgeen kennelijk achterwege is gebleven gelet op de ontbrekende motivering in de uitspraak op bezwaar daarover en het verkeerd melden van aangedragen jurisprudentie in het hoorverslag. Voorts heeft de inspecteur enkele stukken niet naar de gemachtigde van belanghebbende gestuurd.
Met uitzondering van de verzending van het bezwaarschrift (zie 4.25) maken bovengenoemde omstandigheden ieder op zichzelf en in onderlinge samenhang bezien naar het oordeel van het hof niet dat sprake is van schending van het evenredigheids- en het “fair play” beginsel of enig ander beginsel van behoorlijk bestuur.
De inspecteur heeft in zijn uitspraak op bezwaar vermeld dat hij het niet “geloofwaardig” acht dat belanghebbende geen herinnering meer heeft aan de gang van zaken rondom verkoop 1 en verkoop 2. Een dergelijke reactie past binnen de taakuitoefening van de inspecteur, die immers op basis van informatie van belanghebbende de omvang van de belastingschuld moet vaststellen.
In het verslag van het hoorgesprek staat een onjuist ECLI-nummer vermeld. Het hoorverslag is naar belanghebbende gestuurd met het verzoek om commentaar. Belanghebbende heeft geen gebruik gemaakt van de mogelijkheid de onjuiste verwijzing onder de aandacht te brengen van de inspecteur, terwijl dat wel op zijn weg had gelegen. Daarbij komt dat belanghebbende wordt bijgestaan door een professionele gemachtigde. Voor wat betreft het niet vermelden van aangedragen jurisprudentie in de uitspraak op bezwaar geldt dat de inspecteur verplicht is zijn uitspraak op bezwaar te motiveren, hetgeen hij in dit geval gedaan heeft. Hij is niet verplicht afzonderlijk in te gaan op door belanghebbende aangedragen jurisprudentie.
Het hof heeft voorts geen reden om te twijfelen aan de stelling van de inspecteur dat hij niet op de hoogte was van de FSV-registratie van belanghebbende.
Het nemen van een informatiebeschikking, waarom belanghebbende had gevraagd, is een discretionaire bevoegdheid van de inspecteur. De keuze van de inspecteur om in het onderhavige geval geen informatieschikking te geven op basis van zijn inschatting dat dit instrument niet het beoogde resultaat zou geven, levert geen schending van de beginselen van behoorlijk bestuur op.
Ten aanzien van het niet verzenden van stukken aan de gemachtigde van belanghebbende geldt het volgende. Ingevolge artikel 6: 17 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) dient de inspecteur de op de zaak betrekking hebbende stukken in ieder geval aan de gemachtigde te sturen. Het hof stelt voorop dat het op de weg van belanghebbende of de gemachtigde ligt om ervoor te zorgen dat de adresgegevens van de gemachtigde bekend zijn bij de inspecteur. De inspecteur heeft onweersproken gesteld dat hij geen adresgegevens had van de gemachtigde. Het verslag van het hoorgesprek, waarbij de gemachtigde voor het eerst aanwezig was, heeft de inspecteur op 14 juli 2023 aan belanghebbende gestuurd met het verzoek een afschrift daarvan aan de gemachtigde te sturen, omdat het de inspecteur niet duidelijk was van welk adres de gemachtigde gebruik maakt. Belanghebbende wist dus dat de inspecteur niet over de adresgegevens van zijn gemachtigde beschikte, en het had dus op zijn weg gelegen die alsnog aan de inspecteur te verstrekken. Ook van een professionele gemachtigde zelf, zoals de gemachtigde, mag verwacht worden dat hij bij het lezen van de aanbiedingsbrief bij het verslag van het hoorgesprek van de inspecteur het initiatief zou nemen om zijn adresgegevens aan de inspecteur door te geven. Het dossier bevat geen aanknopingspunten waaruit kan worden afgeleid dat belanghebbende of zijn gemachtigde dit heeft gedaan. Het scannen van het identiteitsbewijs voor de hoorzitting geldt niet als zodanig, omdat een identiteitsbewijs geen adresgegevens bevat. Evenmin is voldoende om ervan uit te gaan dat de inspecteur, zoals belanghebbende stelt, de gemachtigde kent uit een ander dossier noch dat de inspecteur heeft opgemerkt dat op internet twee adressen van de gemachtigde circuleren. De inspecteur beschikte niet over de juiste adresgegevens van de gemachtigde van belanghebbende en heeft dat kenbaar gemaakt; het was aan belanghebbende of zijn gemachtigde om de juiste adresgegevens te verschaffen. In zoverre is geen sprake van schending van artikel 6: 17 Awb of het evenredigheids- en “fair play”- beginsel.
De uitspraak op bezwaar is op 17 augustus 2023 door de inspecteur naar belanghebbende gestuurd. Alvorens die uitspraak op te sturen had het op de weg van de inspecteur gelegen bij belanghebbende of de gemachtigde navraag te doen naar de adresgegevens van de gemachtigde. Het dossier bevat geen aanknopingspunten waaruit kan worden afgeleid dat de inspecteur dat heeft gedaan. In zoverre is derhalve sprake van een schending van artikel 6: 17 Awb en kan de inspecteur onzorgvuldig handelen worden verweten. Tegen die uitspraak is door de gemachtigde van belanghebbende echter tijdig beroep ingesteld bij de rechtbank. Gesteld noch gebleken is dat belanghebbende op enigerlei wijze is benadeeld door het niet verzenden van de uitspraak op bezwaar aan zijn gemachtigde. De rechtbank heeft dan ook terecht in r.o. 4.10 hieraan met toepassing van artikel 6:22 Awb geen gevolgen verbonden. Nu belanghebbende in beroep reeds een vergoeding van proceskosten en griffierecht heeft gekregen is er geen aanleiding om ter zake van deze in beroep al geconstateerde schending in hoger beroep opnieuw een vergoeding van proceskosten en griffierecht toe te kennen.
Tussenconclusie schending evenredigheids- en “fair play” beginsel
De schending van artikel 6: 17 Awb en het zorgvuldigheidsbeginsel met betrekking tot de toezending van het bezwaarschrift wordt gepasseerd met toepassing van artikel 6:22 Awb. Er is overigens geen sprake van schending van het evenredigheids- en “fair play” beginsel, noch van enig ander beginsel van behoorlijk bestuur.
Belastingrente
Tegen de belastingrentebeschikkingen zijn geen gronden ingebracht, behoudens een beroep op vermindering van de belastingrente wegens schending van de algemene beginselen van behoorlijk bestuur, welke schending het hof niet aanwezig heeft geacht (zie 4.26). De inspecteur heeft in beroep een berekening van de in rekening gebrachte belastingrente overgelegd. Belanghebbende heeft deze berekening niet betwist. Nu niet is gebleken dat belastingrente in strijd met de wet is geheven blijven de belastingrentebeschikkingen in stand.
Overschrijding van de redelijke termijn
Belanghebbende verzoekt voor het eerst in hoger beroep om toekenning van een vergoeding van immateriële schade wegens overschrijding van de redelijke termijn. Het bezwaarschrift is ontvangen op 18 april 2023. Het hof doet uitspraak op 21 oktober 2026. Ten tijde van het doen van uitspraak is de redelijke termijn van vier jaren nog niet verstreken (vgl. HR 19 februari 2016, ECLI:NL:HR:2016:252, r.o. 3.4.2, 3.4.3 en 3.13.3). Het verzoek om toekenning van een vergoeding van immateriële schade wordt daarom afgewezen.
Slotsom
Het principale hoger beroep van belanghebbende is ongegrond. Het incidentele hoger beroep van de inspecteur is gegrond voor zover het ziet op het beroep op interne compensatie, waardoor de navorderingsaanslagen en de belastingrentebeschikkingen in stand blijven.
Ten aanzien van de het griffierecht
Het hof ziet geen aanleiding voor een vergoeding van het in hoger beroep betaalde griffierecht.
Ten aanzien van de proceskosten
Het hof ziet geen aanleiding tot toekenning van een proceskostenvergoeding in hoger beroep.
5 Beslissing
Het hof
-
verklaart het principale hoger beroep ongegrond;
-
verklaart het incidentele hoger beroep gegrond;
-
vernietigt de uitspraak van de rechtbank, behoudens voor zover die ziet op de proceskostenvergoeding en de vergoeding van het griffierecht;
-
bevestigt de uitspraak op bezwaar; en
-
wijst het verzoek om toekenning van een vergoeding van immateriële schade af.
De uitspraak is gedaan door M.J.M. van der Weijden, voorzitter, Chr.Th.P.M. Zandhuis en W. de Wit, leden, in tegenwoordigheid van T. van Hout, als griffier.
De griffier, De voorzitter,
T. van Hout M.J.M. van der Weijden.
De beslissing is in het openbaar uitgesproken op 28 oktober 2026 en de uitspraak is op die datum in Mijn Rechtspraak geplaatst. Aan de partij die niet digitaal procedeert, is een afschrift op die datum aangetekend per post verzonden.
Het aanwenden van een rechtsmiddel
Tegen deze uitspraak kunnen beide partijen binnen zes weken na de verzenddatum beroep in cassatie instellen bij de Hoge Raad der Nederlanden via het webportaal van de Hoge Raad www.hogeraad.nl.
Bepaalde personen die niet worden vertegenwoordigd door een gemachtigde die beroepsmatig rechtsbijstand verleent, mogen per post beroep in cassatie instellen. Dit zijn natuurlijke personen en verenigingen waarvan de statuten niet zijn opgenomen in een notariële akte. Als zij geen gebruik willen maken van digitaal procederen kunnen deze personen het beroepschrift in cassatie sturen aan de Hoge Raad der Nederlanden (belastingkamer), postbus 20303, 2500 EH Den Haag. Alle andere personen en gemachtigden die beroepsmatig rechtsbijstand verlenen, zijn in beginsel verplicht digitaal te procederen (zie www.hogeraad.nl).
Bij het instellen van beroep in cassatie moet het volgende in acht worden genomen:
-
Bij het beroepschrift wordt een afschrift van deze uitspraak overgelegd.
-
(Alleen bij procederen op papier) het beroepschrift moet ondertekend zijn;
-
Het beroepschrift moet ondertekend zijn en ten minste het volgende vermelden:
-
de naam en het adres van de indiener;
-
de dagtekening;
-
een omschrijving van de uitspraak waartegen het beroep in cassatie is gericht;
-
e gronden van het beroep in cassatie.
Voor het instellen van beroep in cassatie is griffierecht verschuldigd. Na het instellen van beroep in cassatie ontvangt de indiener een nota griffierecht van de griffier van de Hoge Raad.
In het cassatieberoepschrift kan de Hoge Raad verzocht worden om de andere partij te veroordelen in de proceskosten.