Belastingrecht
Inkomstenbelasting; art. 3.13, lid 1, aanhef en letter g, Wet IB 2001 (tekst 2017); art. 6…
Hoge Raad, 6 november 2026
ECLI:NL:HR:2026:1812 · Hoge Raad · 6 november 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/hoge-raad/bestuursrecht/belastingrecht/cassatie/ecli-nl-hr-2026-1812
Zaakgegevens
Op 6 november 2026 heeft de Hoge Raad in cassatie uitspraak gedaan in een zaak over belastingrecht.
- Instantie
- Hoge RaadHoge RaadDe hoogste rechter van Nederland in civiele zaken, strafzaken en belastingzaken. Hij beoordeelt zaken in cassatie.Meer uitleg
- Datum uitspraak
- 6 november 2026
- Datum publicatie
- 5 november 2026
- Zaaknummer
- 24/04162
- Rechtsgebied
- Bestuursrecht » Belastingrecht
- Procedure
- CassatieCassatieHet laatste rechtsmiddel: de Hoge Raad beoordeelt alleen of het recht goed is toegepast en of de uitspraak voldoende is gemotiveerd. De feiten staan dan vast.Meer uitleg
- ECLI
- ECLI:NL:HR:2026:1812
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Inkomstenbelasting; art. 3.13, lid 1, aanhef en letter g, Wet IB 2001 (tekst 2017); art. 6 Uitvoeringsregeling IB 2001; art. 107, lid 1, VWEU; art. 106, lid 2, VWEU; art. 108, lid 3, VWEU; programma Nieuwe Natuur (pNN) provincie Flevoland; Subsidieregeling Kwaliteitsimpuls Natuur en Landschap (SKNL); Dienst van Algemeen Economisch Belang (DAEB); steun die niet berust op een door de Europese Commissie goedgekeurde regeling; beroep op het gelijkheidsbeginsel.
Procesgang
Rechtbank Noord-Nederland · 21 april 2023
ECLI:NL:RBNNE:2023:1688Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden · 29 oktober 2024
ECLI:NL:GHARL:2024:6695Bekrachtiging/bevestigingBekrachtigingDe hogere rechter laat de eerdere uitspraak in stand: de uitkomst blijft hetzelfde.Meer uitleg
Conclusie A-GConclusie A-GEen onafhankelijk advies aan de Hoge Raad over hoe de zaak beslist moet worden. De Hoge Raad hoeft dat advies niet te volgen.Meer uitleg · 19 december 2025
ECLI:NL:PHR:2025:1410Hoge Raad · 6 november 2026deze uitspraak
ECLI:NL:HR:2026:1812
Uitspraak
HOGE RAAD DER NEDERLANDEN
BELASTINGKAMER
Nummer 24/04162
Datum 6 november 2026
ARREST
in de zaak van
[X] (hierna: belanghebbende)
tegen
de STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
op het beroep in cassatie tegen de uitspraak van het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden van 29 oktober 2024, nrs. BK-ARN 23/2186 en 23/2187, op het hoger beroep van belanghebbende tegen een uitspraak van de Rechtbank Noord-Nederland (nrs. LEE 21/1189 en 21/1191) betreffende de aan belanghebbende voor het jaar 2017 opgelegde aanslag in de inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen, de daarbij gegeven beschikking inzake belastingrente en de voor dat jaar opgelegde aanslag in de inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet.
1 Geding in cassatie
Belanghebbende, vertegenwoordigd door E.H.E.F. Sloot, heeft tegen de uitspraak van het Hof beroep in cassatie ingesteld. Het beroepschrift in cassatie is aan dit arrest gehecht en maakt daarvan deel uit.
De Staatssecretaris, vertegenwoordigd door [P], heeft een verweerschrift ingediend.
Op 19 december 2025 heeft Advocaat-Generaal P.J. Wattel geconcludeerd tot gegrondverklaring van het beroep in cassatie.
2 Uitgangspunten in cassatie
Belanghebbende oefende in maatschapsverband een melkveebedrijf uit. Tot zijn ondernemingsvermogen behoorde een boerderij met 38.87.50 ha cultuurgrond die hij tot medio 2016 pachtte.
In het kader van het programma Nieuwe Natuur (hierna: pNN) van de provincie Flevoland (hierna: de provincie) heeft belanghebbende een projectvoorstel (hierna: het projectvoorstel) ingediend om het melkveebedrijf om te zetten in een natuurboerderij met landbouwkundig medegebruik. Het projectvoorstel is door de provincie goedgekeurd.
Belanghebbende heeft met de provincie op 14 juni 2016 een realisatieovereenkomst gesloten waarin hij zich heeft verplicht om het projectvoorstel uit te voeren. Ten tijde van het sluiten van die overeenkomst was de provincie de verpachter van de boerderij en de cultuurgrond.
Bij besluit van 14 juni 2016 is de uitvoering van het projectvoorstel door de Gedeputeerde Staten van de provincie aangewezen als een Dienst van Algemeen Economisch Belang (hierna: DAEB).
Voor de realisatie van het projectvoorstel heeft belanghebbende van de provincie een vergoeding voor beheerskosten ontvangen van € 188.000 en een bijdrage in de inrichtingskosten van € 492.000. Ook heeft belanghebbende van de provincie een vergoeding van € 3.040.025 ontvangen voor de waardevermindering van de cultuurgrond als gevolg van de functiewijziging van agrarische grond naar natuurgrond.
Op 20 juli 2016 heeft belanghebbende de cultuurgrond en de boerderij geleverd gekregen van de provincie. De boerderij en de cultuurgrond heeft belanghebbende gekocht voor de waarde in verpachte staat van € 2.532.900, waarvan een bedrag van € 2.145.900 is toe te rekenen aan de cultuurgrond. De koopprijs van de boerderij en de cultuurgrond is verrekend met de door belanghebbende van de provincie ontvangen vergoeding.
Bij het bepalen van de belastbare winst uit onderneming voor het gebroken boekjaar 2016/2017 heeft belanghebbende op de ontvangen vergoeding voor de waardedaling van de cultuurgrond van € 3.040.025 een bedrag van € 1.824.015 in mindering gebracht. Dit betreft een afwaardering van de waarde van de cultuurgrond in verpachte staat naar de natuurwaarde, waarbij deze afwaardering is becijferd op 85 procent van de koopprijs (85 procent x € 2.145.900 = € 1.824.015). Het restant van de vergoeding voor de waardedaling van de cultuurgrond, zijnde € 1.216.010, is in de berekening van de belastbare winst door belanghebbende meegenomen als buitengewone bate.
Voor de vergoeding van de beheerskosten van € 188.000 heeft belanghebbende een voorziening gevormd die vanaf het boekjaar 2016/2017 in tien jaren ten gunste van de winst vrijvalt. Gelet hierop is een bedrag van € 18.800 tot de belastbare winst gerekend van het boekjaar 2016/2017.
Belanghebbende heeft de hiervoor in 2.7 en 2.8 genoemde winsten meegenomen in zijn aangifte voor de inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen en de inkomensafhankelijke bijdrage zorgverzekeringswet voor het jaar 2017. De Inspecteur heeft de aanslagen overeenkomstig die aangifte vastgesteld.
3 De oordelen van het Hof
Voor het Hof was in geschil of de hiervoor in 2.7 en 2.8 genoemde winsten zijn aan te merken als belastbare winst. Daarbij was in het bijzonder in geschil of de Inspecteur in strijd met het verdragsrechtelijke gelijkheidsbeginsel heeft gehandeld door voor deze winsten geen toepassing te geven aan de natuurvrijstelling van artikel 3.13, lid 1, aanhef en letter g, Wet IB 2001 (tekst 2017; hierna: de natuurvrijstelling).
Het Hof heeft vooropgesteld dat aan de natuurvrijstelling uitvoering is gegeven in artikel 6 van de Uitvoeringsregeling inkomstenbelasting 2001 (hierna: de Uitvoeringsregeling). Volgens deze bepaling is een vergoeding op grond van de Subsidieregeling Kwaliteitsimpuls Natuur en Landschap (hierna: SKNL) vrijgesteld. Het pNN is niet als zodanig aangewezen, zodat een vergoeding op grond van dit programma niet wordt vrijgesteld en dus wordt belast, aldus het Hof.
Het Hof heeft geoordeeld dat de wetgever de keuze heeft gemaakt om de natuurvrijstelling te beperken tot die subsidieregelingen, zoals de SKNL, waarvan de Europese Commissie heeft besloten dat niet alleen die subsidieregeling zelf, maar ook de fiscale vrijstelling niet leidt tot staatssteun. Het Hof is van oordeel dat deze keuze niet evident van redelijke grond is ontbloot. De wetgever heeft met het gemaakte onderscheid niet de hem toekomende ruime beoordelingsvrijheid overschreden, aldus het Hof. Het beroep van belanghebbende op het verdragsrechtelijke gelijkheidsbeginsel slaagt daarom naar het oordeel van het Hof niet.
Omdat vaststaat dat de vergoedingen die belanghebbende op grond van het pNN heeft ontvangen niet aan de Europese Commissie ter beoordeling zijn voorgelegd, komt belanghebbende volgens het Hof niet in aanmerking voor de natuurvrijstelling. Hierbij merkt het Hof op dat de Europese Commissie de bevoegde autoriteit is om te beoordelen of sprake is van ongeoorloofde staatssteun. De stelling van belanghebbende dat het voor de hand ligt dat de Europese Commissie ook de fiscale vrijstelling van de vergoedingen die door hem op grond van het pNN zijn ontvangen, zou goedkeuren, slaagt dan ook niet omdat het Hof niet in de plaats van de Europese Commissie in die toetsing kan treden. Ook het feit dat het projectvoorstel van belanghebbende is aangewezen als DAEB kan hem volgens het Hof niet baten, omdat op voorhand niet duidelijk is of ook de fiscale vrijstelling van de vergoedingen die belanghebbende heeft ontvangen, niet kan leiden tot ongeoorloofde staatssteun.
4 Beoordeling van het middel
Het middel komt op tegen de hiervoor in 3.3 en 3.4 weergegeven oordelen van het Hof. Het middel klaagt daartoe in de kern dat de ongelijke behandeling van de belanghebbende die een vergoeding op grond van het pNN ontvangt, in vergelijking met een belastingplichtige die een SKNL-subsidie ontvangt, ongerechtvaardigd is. De omstandigheid dat de Europese Commissie geen goedkeuring heeft gegeven voor de fiscale vrijstelling van het pNN vormt geen objectieve en redelijke rechtvaardiging voor de ongelijke behandeling, aldus het middel. Volgens het middel kon aanmelding van het pNN bij de Europese Commissie achterwege blijven, aangezien het pNN is aangemerkt als DAEB en is voldaan aan de vier criteria van het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie van 24 juli 2003, Altmark, C-280/00, ECLI:EU:C:2003:415 (hierna: het Altmark-arrest).
De Hoge Raad stelt voorop dat artikel 6 van de Uitvoeringsregeling niet is aan te merken als wetgeving in formele zin. De vraag of de regelgever daarmee een ongerechtvaardigd onderscheid heeft gemaakt, moet daarom niet alleen worden beantwoord aan de hand van het verdragsrechtelijke verbod van discriminatie, waarvoor de maatstaf is of het onderscheid evident van redelijke grond is ontbloot. Het dient ook te worden getoetst aan artikel 1 van de Grondwet, waarvoor de maatstaf is of de regelgever in redelijkheid kon besluiten om het bestreden onderscheid te maken. Aangezien die laatste toets strenger is, zal de Hoge Raad daarmee volstaan.
De regelgever heeft kennelijk beoogd om de natuurvrijstelling te beperken tot subsidies die worden verstrekt op grond van regelingen die de Europese Commissie heeft goedgekeurd en ten aanzien waarvan de Europese Commissie tevens heeft goedgekeurd dat de daarop berustende uitkeringen fiscaal worden vrijgesteld.
De regelgever kon in redelijkheid besluiten om de natuurvrijstelling hiertoe te beperken en dus niet uit te strekken tot andersoortige subsidies of vergoedingen, ook niet indien die op individueel niveau zijn beoordeeld door de Europese Commissie of zijn verstrekt op grond van een regeling die is beoordeeld door de Europese Commissie. Dat geldt ook in het geval een dergelijke subsidie of vergoeding DAEB vormt die voldoet aan de criteria van het Altmark-arrest, en daarom geoorloofde staatssteun vormt die niet ter beoordeling aan de Europese Commissie hoeft te worden gemeld. Om redenen van uitvoerbaarheid stond het de regelgever vrij om af te zien van een uitbreiding van de vrijstelling tot zulke subsidies of vergoedingen. Een dergelijke uitbreiding zou namelijk telkens een van diverse omstandigheden van het individuele geval afhankelijke beoordeling vergen of die subsidies of vergoedingen, en ook een fiscale vrijstelling daarvoor, aan de in 4.1 hiervoor bedoelde criteria voldoen en daarom niet als staatssteun in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU moeten worden beschouwd. Daarbij verdient nog opmerking dat in dit geval een fiscale vrijstelling niet deel uitmaakt van het project dat is aangemerkt als DAEB.
Het Hof is daarom tot de juiste slotsom gekomen dat het verbod van discriminatie niet wordt geschonden doordat deze vergoedingen niet in de natuurvrijstelling delen, wat er ook zij van de daarvoor gegeven motivering. In dit geval gaat het om een subsidie of vergoeding die niet berust op een door de Europese Commissie goedgekeurde regeling. De goedkeuring van de SKNL inclusief fiscale vrijstelling door de Europese Commissie kan bovendien niet worden aangemerkt als goedkeuring met betrekking tot een subsidie of vergoeding die berust op het pNN. Dat voor het bepalen van het aan belanghebbende specifiek voor dit project toe te kennen bedrag gebruik is gemaakt van de in de SKNL gehanteerde berekeningsmethode, maakt dit niet anders.
Het middel faalt daarom.
5 Proceskosten
De Hoge Raad ziet geen aanleiding voor een veroordeling in de proceskosten.
6 Beslissing
De Hoge Raad verklaart het beroep in cassatie ongegrond.
Dit arrest is gewezen door de raadsheer M.W.C. Feteris als voorzitter, en de raadsheren M.A. Fierstra, M.T. Boerlage, A.E.H. van der Voort Maarschalk en W.A.P. van Roij, in tegenwoordigheid van de waarnemend griffier J.P.J. van Kampen, en in het openbaar uitgesproken op 6 november 2026.