Strafrecht overig

Conclusie AG. Passieve ambtelijke omkoping (art. 363 lid 1 Sr) en medeplegen gewoontewitwassen (art. 420ter…

Parket bij de Hoge Raad, 27 oktober 2026

Zaakgegevens

Op 27 oktober 2026 heeft het Parket bij de Hoge Raad een conclusie genomen in een zaak over strafrecht.

Instantie
Parket bij de Hoge Raad
Datum uitspraak
27 oktober 2026
Datum publicatie
23 oktober 2026
Zaaknummer
24/03901
ECLI
ECLI:NL:PHR:2026:1020
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Conclusie AG. Passieve ambtelijke omkoping (art. 363 lid 1 Sr) en medeplegen gewoontewitwassen (art. 420ter Sr). Falende klachten dat pleegperiode passieve ambtelijke omkoping niet uit bewijsvoering blijkt, dat m.b.t. gewoontewitwassen hof onvoldoende concreet bewijsmiddelen heeft aangeduid in Promis-bewijsvoering en dat hof ontoereikend gemotiveerd voorbij is gegaan aan onderdelen verklaringen verdachte voor legale herkomst contante uitgaven. Slagende klacht overschrijding inzendtermijn. Conclusie strekt tot vermindering gevangenisstraf en verwerping voor overige (art. 81.1 RO).

Conclusie

PROCUREUR-GENERAAL

BIJ DE

HOGE RAAD DER NEDERLANDEN

Nummer 24/03901

Zitting 27 oktober 2026

CONCLUSIE

P.T.C. van Kampen

In de zaak

[verdachte] ,

geboren in [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1969,

hierna: de verdachte

1 Inleiding

1.1

De verdachte is bij arrest van 22 oktober 2024 door het gerechtshof Den Haag (rolnr. 22-000759-19) wegens “als ambtenaar een belofte aannemen, wetende of redelijkerwijs vermoedende dat deze hem gedaan wordt teneinde hem te bewegen om in zijn bediening iets te doen of na te laten” en “medeplegen van gewoontewitwassen” veroordeeld tot een gevangenisstraf van 16 maanden met aftrek van voorarrest.

1.2

Het cassatieberoep is ingesteld namens de verdachte. Advocaten J.C. Reisinger en R.L. Vermeulen hebben vier middelen van cassatie voorgesteld.

1.3

Er bestaat samenhang met de zaak 24/03900. In die zaak zal ik vandaag ook concluderen.

2 Het eerste cassatiemiddel

2.1

Het eerste cassatiemiddel klaagt met betrekking tot de onder 6 bewezenverklaarde passieve ambtelijke omkoping dat uit de bewijsvoering van het hof niet kan volgen dat de verdachte dit feit heeft begaan in de bewezenverklaarde periode van 1 januari 2015 tot en met 30 januari 2016.

2.2

Ten laste van de verdachte is onder 6 bewezenverklaard dat:

“6. (Zaaksdossier Stekelbaars)

hij op één of meerdere tijdstippen in de periode van 1 januari 2015 tot en met 30 januari 2016 in Nederland, als ambtenaar te weten in de functie van selecteur op de [afdeling] van de Douane [plaats] , een belofte, te weten

de belofte van betalingen van geldbedragen, althans één of meer geldbedrag (en),

althans enige belofte, gedaan door één of meer onbekend gebleven perso(o)n(en)

I. heeft aangenomen terwijl hij, verdachte, wist of redelijkerwijs vermoedde dat deze belofte hem werd gedaan teneinde hem te bewegen om in zijn bediening iets te doen of na te laten.”

2.3

De (Promis-)bewijsvoering van het hof met betrekking tot dit feit houdt het volgende in:

“Bewijsoverwegingen 1

De advocaat-generaal heeft geconcludeerd tot bewezenverklaring van ambtelijke omkoping van de verdachte in de periode van 1 januari 2015 tot en met 30 januari 2016. De verdediging heeft vrijspraak bepleit.

Het hof gaat uit van de volgende feiten en omstandigheden.

De verdachte is op 1 oktober 2001 in dienst getreden bij de douane en heeft daar feitelijk gewerkt tot 1 maart 2016. Op 3 oktober 2002 heeft hij de ambtenarenbelofte als bedoeld in artikel 51 van het Algemeen Rijksambtenarenreglement afgelegd. Eind 2008 is de verdachte gaan werken op de [afdeling] van de douane te [plaats] . Op deze afdeling vindt de selectie plaats van de containers die op contrabande worden gecontroleerd.

In een auto van de verdachte is OVC-apparatuur geïnstalleerd waarmee in de auto gevoerde gesprekken zijn opgenomen. De rechtbank heeft waargenomen en vastgesteld wat in een gesprek van 22 mei 2015 omstreeks 16.04 uur (sessie 52) wordt gezegd. Deze waarneming en vaststelling

is door het openbaar ministerie en de verdediging niet betwist. Het hof zal hiervan uitgaan.

[verdachte] betreft de verdachte en [getuige 1] is de [getuige 1] .

Dit gesprek3 houdt in:

[verdachte] : Ja. Zij hebben een zending uit china (ntv).

[getuige 1] : (ntv)

[verdachte] : (ntv). Ik heb tegen die gasten gezegd, ik zeg: dat lijkt me toch vrij tricky nu. Komt (ntv) binnen.... (ntv) .. systeem.

(ntv)

[verdachte] : Ik heb tegen ‘m gezegd, ik zeg: kom dan morgenavond laat. Ik zeg... (ntv). "Nee das goed" (ntv) Kwart voor tien staan ze nog aan m’n deur, (ntv)

[getuige 1] : Zijn dat die gasten waarvan je ook nog geld van krijgt zeg maar?

[verdachte] : Jaaa.. . de ander. Maar die gasten van dat geld... Eentje hebben we er nu ieder geval weer gehad.

[getuige 1] . Ja?

[verdachte] : Dus... als het goed is komt, morgen komt er nog één binnen. Dan binnenkort nog twee (ntv).

[getuige 1] : Drie?

[stilte]

[verdachte] : Die gasten denken een klapper te maken joh.

[getuige 1] : Ja. Eigenlijk moet je tegen die gasten niet zeggen dat je stopt, hè, Weetje waarom? Dan krijg je misschien inderdaad je geld nog niet. Heb ik ook es over na zitten denken. Als jij zegt van tevoren: "dan en dan stop ik...” Eigenlijk moet je gewoon zeggen dat als je je geld heb: "Ik stop". Klaar. Tenminste...

[verdachte] : Jaja. (ntv) ook al gestopt met die gasten. Maar ja ... die gasten hebben natuurlijk ook afspraken met die gasten in andere landen en eh...

[getuige 1] : Weet je, als jij zegt van ik ben dan en dan op vakantie dan kan er niks gebeuren. Maar je hebt dat geld niet.

[verdachte] : Nee, die collega's van mij die hebben zo'n groepsapp. (ntv) iets aan het proberen nu.

[getuige 1] . Ja?

[verdachte] : 2800 kilo hennep (ntv) in containers.

[getuige 1] : Ja?

[verdachte] : Dus die hebben ze laten controleren. 2800 kilo hennep.

[getuige 1] : Oh ja? Ook nog een keer.

[verdachte] : Ja.

Op 10 mei 2016 is [getuige 1] door de rechter-commissaris gehoord als getuige in aanwezigheid van de officier van justitie en de verdediging. Het proces verbaal van dit verhoor houdt, voor zover van belang, het volgende in:

(...)

Op vragen van de officier van justitie antwoord ik als volgt:

(...)

V: Wie hebben of heeft [verdachte] bedreigd?

A: Ik weet niet over welke mensen het gaat. De brief waar ik het over had was in gebrekkig Nederlands opgesteld. Dat hoorde ik van [verdachte] . Ik heb de brief zelf niet gezien.

V: Waarom bedreigden ze [verdachte] ?

A: Hij moest dingen doen en daarom zetten ze hem onder druk. Hij moest dingen doorlaten maar wat of hoe is mij totaal onbekend. Ze wilden dat hij dingen door ging laten en daarom zetten ze hem onder druk. Dat heb ik van [verdachte] zelf gehoord. Ik weet niet of [verdachte] dingen heeft doorgelaten.

V: U hebt het in uw eerdere verhoor regelmatig over dreigbrieven? Waren er meerdere brieven?

A: Van één weet ik het zeker. Dat heb ik van [verdachte] gehoord. De tweede denk ik dat ik dat van horen zeggen heb. Ik denk van iemand anders. Ik dacht van mijn vriend [getuige 2] maar dat durf ik niet met zekerheid te zeggen.

V: Wat stond er in de brieven?

A: Geen flauw idee. Ik weet ook niet de strekking. Wel dat het over dreiging ging. (...)

V: U hebt het in uw eerdere verhoor over dat u [verdachte] meerdere keren hebt verteld dat hij moest stoppen. Waarmee moest [verdachte] volgens u stoppen?

A: Hij moest dingen doorlaten en ik heb toen bij hem aangegeven dat hij daarmee naar zijn meerderen moest gaan. Ik bedoel daarmee degene die boven hem werkt bij de douane, zijn manager. Hij moest stoppen met de dingen door laten. Achteraf begrijp ik dat het om containers ging. Hij heeft mij in vertrouwen genomen dat hij dingen moest doen en bedreigd werd. (...) Hij zei ook dat hij hier niet zomaar mee kon stoppen.

V: U gaf aan dat [verdachte] geld kreeg. Waar kreeg [verdachte] dan precies geld voor?

A: volgens mij heeft [verdachte] mij toen verteld dat hij daarvoor geld kreeg. Dat heb ik ook bij de FIOD verklaard. Dat had ik van hem gehoord. Of dat ook daadwerkelijk zo was weet ik niet. Hij heeft niet specifiek gezegd dat hij daarvoor geld kreeg. (...)

U zegt mij dat (...) u mij nogmaals wil vragen waar [verdachte] dat geld dan precies voor kreeg. Ik heb inderdaad verklaard dat het daarvoor was.

U vraagt mij wat [verdachte] hier precies over tegen mij heeft gezegd. Hij liet zich daar niet echt over uit, was daar heel summier over. U vraagt mij of het wel zag op de werkzaamheden die hij moest doen in verband met de bedreigingen. Ja, daar zag het wel op. (…)

Ik heb aan [getuige 2] kenbaar gemaakt dat de bedreigingen in mijn ogen serieuzer waren dan hij op dat moment dacht. Ik weet bijvoorbeeld nog wel dat hij (hof: de verdachte) geslapen heeft met een knuppel op de bank. (...)

V: Wat heeft [verdachte] u verteld over de wijze waarop [verdachte] deze mensen "van dienst" kan zijn, oftewel: welke handelingen verricht [verdachte] om deze zendingen/containers (...) door te laten?

A: Volgens mij door dingen door te laten. Ik denk dat hij op die positie zat dat dat kan. Kunt u de vraag herhalen? Ik werk niet bij de douane dus ik weet niet hoe je dat zou doen. Het gaat gewoon om dingen doorlaten. [verdachte] heeft mij niet letterlijk verteld, welke handelingen hij moest doen om dingen door te laten. (...) Mijn bevinding is dat [verdachte] mij in vertrouwen heeft genomen en heeft verteld over dat hij bedreigd werd en dingen moest doen. (...) Het klopt dus wel dat hij mij twee keer heeft verteld over die bedreigingen. (...)

Op vragen van mr. [betrokkene 5] antwoord ik als volgt:

(…) [verdachte] heeft mij letterlijk gezegd dat hij bedreigd werd en dat hij dingen moest gaan doen. (...)

[verdachte] heeft mij als vriend in vertrouwen genomen en mij verteld dat hij bedreigd werd en dingen moest doen. U vraagt mij of ik zelf vind dat er een verschil zit tussen "moest gaan doen" en "moest doen". Nee, voor mij niet. Ik weet niet wat [verdachte] op dit punt letterlijk heeft gezegd.

U vraagt mij wat [verdachte] mij precies gezegd heeft over de soort dingen die hij moest doen. Hij heeft nooit specifiek gezegd wat hij moest doen. Hij moest dingen doorlaten."

Ook de [getuige 2] heeft van de verdachte gehoord over bedreigingen4:

"Ik weet dat [verdachte] een keer bij mij is gekomen met het verhaal dat hij een brief had gekregen, en dat hij werd bedreigd. Ik weet niet meer precies wanneer dat is geweest. (...)

Hij vertelde mij dat hij zich bedreigd voelde door deze brief. (...)

Hij heeft mij verteld dat in de brief ook zijn kinderen werden genoemd. Zijn geboorteplaats werd genoemd en de geboorteplaatsen van zijn kinderen werden benoemd. Het bleek [verdachte] dus dat de briefschrijver meer wist van hem. (...)

Wel heeft hij gezegd dat hij ergens aan mee moest werken. Anders zou er iets gebeuren met zijn kinderen."

Op grond van deze bewijsmiddelen, bezien in onderling verband en samenhang, acht het hof bewezen dat de verdachte geld was beloofd ("die gasten waarvan je nog geld krijgt") en dat de verdachte als tegenprestatie moest 'doorlaten'. Hiermee was veel geld gemoeid ("een klapper"). Het hof acht bewezen dat er een direct verband is tussen de jegens de verdachte en zijn gezin geuite bedreigingen en het doorlaten, gezien de verklaringen van de getuigen [getuige 1] en [getuige 2] . Het hof leidt uit dit samenstel van bewijsmiddelen af dat de met de verdachte gemaakte afspraken inzake het doorlaten zien op het doorlaten van containers met contrabande.

Gegeven het feit dat de verdachte indertijd als selecteur werkzaam was op de [afdeling] van de douane en dat op deze afdeling de selectie plaats vindt van de containers die op contrabande worden gecontroleerd, acht het hof bewezen dat hetgeen door de verdachte moest worden doorgelaten containers met contrabande betrof die uit het buitenland afkomstig waren. Uit de opmerking van de verdachte in het hiervoor weergegeven OVC-gesprek "Maar ja ... die gasten hebben natuurlijk ook afspraken met die gasten in andere landen ..." leidt het hof af dat de verdachte zich hier ook van bewust is geweest en dat zijn opzet ook op het doorlaten van containers met contrabande uit het buitenland gericht is geweest, terwijl hem hiervoor geld beloofd was. Dit is in strijd met de door hem afgelegde ambtenarenbelofte.”

2.4

De voetnoten bij deze bewijsoverwegingen houden het volgende in:

“1 Wanneer hierna wordt verwezen naar een proces-verbaal, wordt - tenzij anders vermeld - bedoeld een ambtsedig proces-verbaal, opgemaakt in de wettelijke vorm door (een) daartoe bevoegde opsporingsambtena(a)r(en). Waar wordt verwezen naar dossierpagina’s, betreft dit - tenzij anders vermeld - de pagina's van het proces-verbaal met het nummer OPV-AD-001-6056500, van de Belastingdienst/FIOD en Rijksrecherche (doorgenummerd p. 1 t/m 022008).

2 Proces-verbaal OPV-AD-001-6056500 (blz. 000014) .

3 Vonnis rechtbank Rotterdam d.d. 14 februari 2019, parketnummer 10/996540-15 (blz. 8) .

4 Proces-verbaal van verhoor [getuige 2] (blz. 10.412).”

2.5

De bewezenverklaring onder 6 houdt in dat de verdachte de belofte van geldbedragen heeft aangenomen “op één of meerdere tijdstippen in de periode van 1 januari 2015 tot en met 30 januari 2016”. Daarmee heeft het hof tot uitdrukking gebracht dat de passieve ambtelijke omkoping heeft plaatsgevonden op één of meer momenten binnen die tijdsperiode. De bewezenverklaring door het hof houdt niet in dat de verdachte zich gedurende de gehele periode van ruim een jaar heeft schuldig gemaakt aan het strafbare feit.

2.6

Het cassatiemiddel bestrijdt niet de aan het vonnis van de rechtbank ontleende vaststelling van het hof dat het OVC-gesprek tussen de verdachte en [getuige 1] dat het hof in de bewijsvoering heeft betrokken, heeft plaatsgevonden op 22 mei 2015 (omstreeks 16:04 uur). Blijkens zijn bewijsoverwegingen heeft het hof uit de inhoud van dat gesprek, in combinatie met de verklaringen van de [getuige 1] en [getuige 2] , afgeleid dat de verdachte geld was beloofd voor het doorlaten van containers met contrabande waarmee veel geld was gemoeid (“een klapper”). De weergave van dat gesprek in het arrest van het hof houdt in dat de verdachte heeft gezegd: “Eentje hebben we er nu ieder geval weer gehad” en “als het goed is komt, morgen komt er nog één binnen. Dan binnenkort nog twee (ntv).” Het hof heeft hieruit kennelijk afgeleid dat de belofte van geld verband hield met het arriveren van containers rondom het moment van het gesprek op 22 mei 2015 en voorts dat de verdachte dus ook in die periode de toezegging van geld heeft aangenomen. Die gevolgtrekking is niet onbegrijpelijk. De bewezenverklaring is daarmee wat betreft tijdsaanduiding van het strafbare feit toereikend gemotiveerd.

2.7

Het middel faalt.

3 Het tweede en het derde cassatiemiddel

3.1

Het tweede en derde cassatiemiddel komen op tegen de bewezenverklaring en bewijsvoering met betrekking tot het onder 8 bewezenverklaarde medeplegen van gewoontewitwassen. Ik geef daarom hierna eerst de bewezenverklaring en bewijsvoering weer.

3.2

Ten laste van de verdachte is onder 8 bewezenverklaard dat:

8. (Zaaksdossier witwassen)

hij in of omstreeks de periode van 1 januari 2012 tot en met 30 januari 2016 in Nederland, tezamen en in vereniging met een ander

(van) een voorwerp, te weten

- enig(e) geldbedrag(en),

Sub b)

heeft verworven, voorhanden heeft gehad, heeft overgedragen, heeft omgezet en/of gebruik gemaakt

terwijl hij, verdachte, en zijn mededader wist(en) dat dat voorwerp - onmiddellijk of middellijk — afkomstig was uit enig misdrijf, en hij, verdachte en/of zijn mededader, van het plegen van witwassen aldus een gewoonte heeft/hebben gemaakt.”

3.3

Ik geef hierna de (Promis-)bewijsvoering van het hof met betrekking tot dit feit weer. De voetnoten met aanduiding van bewijsmiddelen heb ik grotendeels weggelaten. De voetnoten 5 en 6 en hun inhoud heb ik wel weergegeven, nu het daarover gaat in het tweede middel.

“Gewoontewitwassen

[…]

De verdediging heeft met betrekking tot de overige tenlastegelegde bedragen vrijspraak bepleit en zich overeenkomstig de ter terechtzitting overgelegde schriftelijke pleitnota op het standpunt gesteld dat - samengevat weergegeven - alle contante uitgaven verklaarbaar zijn door legaal beschikbaar, contant geld. Dit legaal beschikbare contante geld bestond uit casinowinsten en loterijen, de ‘lottopot’ van het werk van de verdachte, verkopen via Marktplaats, schenkingen van moeder [betrokkene 7] en cadeaus en schenkingen (met de 'warme hand') van vader [betrokkene 8] . De verklaringen die de verdachte omtrent deze gelden heeft afgelegd, zijn voldoende concreet, verifieerbaar en niet (op voorhand) hoogst onwaarschijnlijk.

[…]

Het hof stelt voorop dat voor een bewezenverklaring van het in de delictsomschrijving van art. 420bis Sr opgenomen bestanddeel "afkomstig uit enig misdrijf", niet is vereist dat uit de bewijsmiddelen moet kunnen worden afgeleid dat het desbetreffende voorwerp afkomstig is uit een nauwkeurig aangeduid misdrijf. Wel is voor een veroordeling ter zake van dit wetsartikel vereist dat vaststaat dat het voorwerp afkomstig is uit enig misdrijf.

Dat een voorwerp "afkomstig is uit enig misdrijf", kan, als op grond van de beschikbare bewijsmiddelen geen rechtstreeks verband valt te leggen met een bepaald misdrijf, niettemin bewezen worden geacht, als het op grond van de vastgestelde feiten en omstandigheden niet anders kan zijn dan dat het voorwerp uit enig misdrijf afkomstig is.

Als door het openbaar ministerie feiten en omstandigheden zijn aangedragen die een vermoeden rechtvaardigen dat het niet anders kan zijn dan dat het voorwerp uit enig misdrijf afkomstig is, mag van de verdachte worden verlangd dat hij of zij een concrete, verifieerbare en niet op voorhand hoogst onwaarschijnlijke verklaring geeft dat het voorwerp niet van misdrijf afkomstig is. De omstandigheid dat deze verklaring van de verdachte mag worden verlangd, houdt niet in dat het aan de verdachte is om aannemelijk te maken dat het voorwerp niet van misdrijf afkomstig is.

Als de verdachte zo’n verklaring heeft gegeven, ligt het op de weg van het openbaar ministerie nader onderzoek te doen naar die verklaring. Mede op basis van de resultaten van dat onderzoek zal moeten worden beoordeeld of ondanks de verklaring van de verdachte het witwassen bewezen kan worden op de grond dat (het niet anders kan zijn dan dat) het voorwerp uit enig misdrijf afkomstig is.

Als zo'n verklaring is uitgebleven, mag de rechter die omstandigheid betrekken in zijn bewijsoverwegingen. (Vgl. HR 18 december 2018, ECLI:NL:HR:2018:2352)

Het hof overweegt als volgt.

Casinowinsten/loterijen/Lottopot/verkopen via Marktplaats

De verklaring van de verdachte dat er casinowinsten zijn gemaakt en loterijen zijn gewonnen is naar het oordeel van het hof zonder nadere duiding onvoldoende concreet en verifieerbaar. Datzelfde heeft te gelden voor de enkele stelling dat verkopen via Marktplaats zijn gedaan. Voor wat betreft de lottopot ten bedrage van zo'n € 1.400,- van het werk van [verdachte] welke hij thuis zou bewaren heeft te gelden dat deze verklaring weliswaar concreet en verifieerbaar is, maar gelet op de resultaten van het onderzoek in het dossier, hoogst onwaarschijnlijk is. Het openbaar ministerie was niet gehouden naar aanleiding van deze verklaring van de verdachte nader onderzoek te verrichten. Het hof wijst op het feit dat er weliswaar enveloppen met contante bedragen (briefgeld) zijn aangetroffen in de woning van de verdachte, maar geen van deze enveloppen bevat een bedrag wat in de buurt komt van een bedrag van ongeveer € 1.400,- en van de gevonden bedragen is als ze worden samengevoegd geen totaal van ongeveer € 1.400,- te maken. Uit een verklaring van een collega van [verdachte] volgt dat [verdachte] weliswaar de pot beheerde, maar dat hij deze bewaarde in een locker op zijn werk en dat men per week € 2,- betaalde. In de woning van de verdachte is tijdens de doorzoeking geen muntgeld aangetroffen.

Schenkingen vader [betrokkene 8] en moeder [betrokkene 7]

Voor wat betreft de gestelde schenkingen van vader en moeder [betrokkene 7] , overweegt het hof als volgt. [verdachte] en [medeverdachte] zijn sinds 1994 samen. Zij zijn vanaf 2001 gehuwd in gemeenschap van goederen en voerden een gezamenlijke huishouding. [verdachte] was tot zijn aanhouding op 1 maart 2016 werkzaam als ambtenaar bij de Belastingdienst/Douane. In 2015 verdiende hij gemiddeld € 2.000,- netto per maand. [medeverdachte] was gedurende de onderzoeksperiode werkzaam bij een bedrijf in [plaats] en verdiende in 2015 gemiddeld ruim € 2.100,- per maand. Op 15 februari 2016 zijn door de rechter-commissaris machtigingen tot het instellen van een strafrechtelijk financieel onderzoek afgegeven ten aanzien van de verdachten [verdachte] en [medeverdachte] . Aanleiding voor de aanvraag strafrechtelijk financieel onderzoek was de verdenking ten aanzien van [verdachte] van het verrichten van handelingen in de geautomatiseerde systemen van de Douane welke de invoer van verdovende middelen mogelijk zouden maken, waarmee hij veel geld zou verdienen. Door de FIOD is onderzoek gedaan naar de contante ontvangsten en uitgaven van [verdachte] en [medeverdachte] . In dat kader zijn hun bankrekeningen geanalyseerd. Daarnaast zijn contante uitgaven onderzocht in de categorieën levensmiddelen en non-food, vervoermiddelen, vakantie-uitgaven, de schoonmaakster, schenkingen/bezit Curaçao. Ook zijn in het onderzoek uitgaven betrokken die op basis van informatie uit het strafrechtelijk financieel onderzoek naar voren zijn gekomen. Na aftrek van de verklaarbare contante uitgaven, zouden volgens de FIOD in de periode 1 januari 2012 tot en met januari 2016 onverklaarbare contante bedragen resteren ter hoogte van de tenlastegelegde bedragen, te weten € 90.223,82, ANG 1.150 en USD 586.5

Bij deze uitkomst van de kasopstelling, waarbij sprake is van een omvangrijke contante geldstroom en zeer ongebruikelijk grote contante uitgaven, mag - in de context van het strafrechtelijk onderzoek naar de verdachte wegens onder andere omkoping - van de verdachte worden verlangd dat hij een verklaring geeft over de herkomst van het contante geld.

De verdachte heeft zich bij de FIOD op zijn zwijgrecht beroepen. Ter terechtzitting in eerste aanleg heeft hij kort en goed verklaard dat de grootste contante bron de erfenis van zijn vader was die op zijn beurt weer had geërfd van diens vader en broer. De verdachte heeft verklaard dat hij niet precies weet om welke bedragen het ging, maar dat het substantiële bedragen waren. De aangifte schenkbelasting heeft hij onjuist ingevuld, daar hij in 2015 naast de aangegeven € 9.000,- ook eenmalig € 25.000,- zou hebben ontvangen van zijn vader en hij in de veronderstelling verkeerde dat dat laatste bedrag onder de schenkingsvrijstelling viel. Ook een contant naar Curaçao overgebracht bedrag van € 8.000,- was afkomstig van zijn vader. Bij de raadsheer-commissaris heeft de verdachte gespecificeerd dat dit laatste bedrag en het bedrag van € 6.800,- dat is gestort op de rekening van zijn vrouw afkomstig waren van dat ontvangen bedrag in 2015. In totaal heeft hij tienduizenden euro's ontvangen van zijn vader.

Deze verklaring van de verdachte, die er kort gezegd op neer komt dat hij geld van zijn ouders en met name zijn vader heeft ontvangen, is naar het oordeel van het hof op zich concreet, verifieerbaar en niet op voorhand hoogst onwaarschijnlijk. Het openbaar ministerie was dus gehouden nader onderzoek te verrichten. Daarbij geldt echter dat de verdachte, op een enkele opmerking na afloop van zijn verhoor op 6 april 2016 na over schenkingen in 2015, pas in een laat stadium van het strafproces (uitgebreidere) verklaringen hierover heeft afgelegd. Er was toen al veel onderzoek gedaan door de FIOD, waaronder het (uitgebreid) horen van moeder [betrokkene 7] en het verhoren van de vrouw van de verdachte, ook naar aanleiding van de opmerking na het verhoor op 6 april 2016. Ook zijn gegevens opgevraagd bij de Belastingdienst. Naar het oordeel van het hof lag het niet op de weg van het openbaar ministerie om - nadat de verdachte uitgebreider had verklaard over de schenkingen van zijn ouders - hiernaar nog nader onderzoek te doen, nu dit nadere onderzoek niet meer zou kunnen inhouden dan het onderzoek zoals reeds verricht.

Dit betekent dat het hof op basis van de in het dossier vervatte onderzoeksresultaten zal beoordelen of ondanks de verklaring van de verdachte het witwassen bewezen kan worden, omdat (het niet anders kan zijn dan dat) het voorwerp uit enig misdrijf afkomstig is.

Het hof is van oordeel dat daarvan sprake is en dat het niet anders kan zijn dan dat een groot deel van het tenlastegelegde bedrag uit enig misdrijf afkomstig is. Het hof overweegt als volgt.

[medeverdachte] heeft op 5 februari 2016 bij de FIOD verklaard dat haar schoonvader haar man af en toe wel eens wat toestopte. Zij weet niet om hoeveel geld het ging. In nadere verhoren heeft zij zich beroepen op haar zwijgrecht. Bij de raadsheer-commissaris heeft zij onder andere verklaard dat door haar schoonvader onder andere een scooter, een Polo en twee Gazellefietsen zijn geschonken. Voor wat betreft haar verklaring bij de FIOD over de giften van haar schoonmoeder aan de verdachte dat het "niet om tienduizenden en soms zelfs niet over duizenden. Het ging om honderden euro's" heeft zij verklaard dat zij heeft bedoeld te zeggen dat het soms niet over duizenden ging, maar meestal wel.

Op 11 februari 2016 heeft (schoon) moeder [betrokkene 7] bij de FIOD als getuige verklaard dat zij van haar zoon [verdachte] ( [verdachte] ) had begrepen dat hij regelmatig iets van haar man kreeg. Hij heeft niet verteld om hoeveel geld het ging. Voor de Kerstdagen van (naar het hof begrijpt 2015) heeft zij haar zoon [verdachte] een kunststof pui geschonken. Dat was in eerste instantie een lening en betrof een bedrag van ongeveer € 6.000,-. Zij heeft op 7 april 2016 verklaard dat zij [verdachte] wel eens wat toestopte als hij kwam, soms twee keer in de week, soms één keer in de week. Dat ging om bedragen van soms 50 euro, soms wel 100 euro. Zij verklaart voorts dat zij zelf op de pui en een kinderwagen en kinderkamer na geen grote schenkingen heeft gedaan. Van het geld dat zij met schoonmaakwerk heeft verdiend, denkt zij dat [verdachte] het meeste heeft gekregen.

Uit een door de verdediging ter terechtzitting (in hoger beroep) overgelegde schriftelijke verklaring gedateerd 12 maart 2020 van [betrokkene 7] volgt dat zij haar extra inkomsten vanaf 2001 aan [verdachte] is gaan schenken. Daarnaast staat in deze verklaring dat haar man voor 2010 cadeaus schonk aan [verdachte] en zijn gezin en na 2010 geld om cadeaus voor te kopen. Zij noemt in dat kader specifiek een auto.

Bij een zoekslag in het systeem van de Belastingdienst op 18 februari 2016 waarbij gekeken kon worden naar de periode vanaf 2000, is niet gebleken van aangiften schenkbelasting door [verdachte] en diens vader en/of opa. Bij een zoekslag op 31 maart 2016 bleek evenmin van aangiften van schenking door [betrokkene 7] . Op 25 april 2016 is de FIOD een aangifte schenkbelasting verstrekt. Het betreft een niet ondertekende aangifte schenkbelasting 2016 van ontvanger [verdachte] welke op 2 maart 2016 is ontvangen door de Belastingdienst en waarop een schenkingsbedrag van € 9.000,- is vermeld, ontvangen door [verdachte] van [betrokkene 8] (vader). Op 14 april 2016 is de aangifte opnieuw ontvangen door de Belastingdienst, ditmaal wel ondertekend en met een ingevulde datum van schenking (juli 2015).

De verklaringen van [verdachte] dat hij "tienduizenden" euro's zou hebben ontvangen van zijn vader, vinden naar het oordeel van het hof geen steun in het dossier en zijn daarom naar het oordeel van het hof niet aannemelijk. [verdachte] is de enige die het over bedragen heeft van "tienduizenden euro's".

Van de gesteld ontvangen € 34.000,- in 2015 kan bij de Belastingdienst slechts bevestiging worden gevonden voor een bedrag van € 9.000,-. Voor wat betreft de verklaringen van [betrokkene 7] over haar schenkingen aan [verdachte] overweegt het hof dat daar waar zij bij de FIOD verklaart dat zij [verdachte] "wel eens wat toestopte" en bedragen tussen de € 50,- en € 100,- noemde, zij gaandeweg de strafzaak steeds meer en hogere bedragen is gaan noemen. Met betrekking tot schenkingen door haar echtgenoot kan zij over de hoogte van de bedragen feitelijk niets verklaren. Dat geldt ook voor de verklaringen van [medeverdachte] . Daar waar zij eerst verklaart niet te weten om hoeveel geld het ging, verklaart zij pas recent bij de raadsheer-commissaris dat het meestal "over duizenden" ging.

Het hof weegt de verklaringen van [verdachte] ook tegen de achtergrond van het volgende. De vader van [verdachte] was ontwerper bij fietsproducent Gazelle en was 37 jaar toen hij werd afgekeurd. Zijn vrouw, [betrokkene 7] , heeft altijd voor het gezin gezorgd, maar ging schoonmaakwerk doen toen vader [verdachte] werd afgekeurd. [betrokkene 7] heeft bij de FIOD verklaard dat zij in een huurwoning woont en een inkomen heeft bestaande uit AOW, pensioen en toeslagen van bij elkaar ongeveer € 1.500,- (netto). Toen haar man nog leefde was het gezamenlijk inkomen een bedrag van € 2.000,- (netto). In een afgeluisterd gesprek op 2 oktober 2015 zegt [betrokkene 7] tegen [verdachte] dat ze moet kijken hoe ze uitkomt en dat het geen vetpot is. De opa van [verdachte] heeft vroeger gewerkt bij een zadelfabriek. Zijn vrouw was huisvrouw. Zij hadden geen koophuis. De broer van [verdachte] heeft verklaard dat zijn opa lege flessen verzamelde en naar lege huizen die gesloopt werden ging, om het koper eruit te halen, dat hij daar een spaarpot van gemaakt heeft en dat hij dit geld heeft gegeven aan vader [betrokkene 8] . Dat was nog in het gulden tijdperk.

Het hof concludeert op grond van het bovenstaande dat de inkomens- en vermogenspositie van de ouders van [verdachte] betrekkelijk marginaal was. Het hof acht het - ook als zij zeer zuinig geleefd hebben - hoogst onwaarschijnlijk dat [verdachte] de substantiële bedragen waar de verdediging van spreekt als schenking van hen heeft ontvangen. Bij gebreke van overige verklaringen omtrent de herkomst van het geld kan het naar het oordeel van het hof niet anders zijn dan dat een groot deel van het tenlastegelegde bedrag uit misdrijf afkomstig is. Wel acht het hof aannemelijk dat door [medeverdachte] , [verdachte] en hun kinderen (kleinere) bedragen zijn ontvangen van vader [betrokkene 8] en moeder [betrokkene 7] . Deze bedragen zullen in het navolgende worden gespecificeerd. Daarnaast zal worden ingegaan op datgene wat door de verdediging specifiek per post naar voren is gebracht.

Het totaaloverzicht uit het proces-verbaal zaaksdossier Zaak Witwassen geeft op p. 199 het volgende overzicht als het gaat om in het proces-verbaal in kaart gebrachte bedragen aan onverklaarbaar vermogen6:

[afbeelding niet beschikbaar]

Dat deze bedragen contant zijn uitgegeven of aangetroffen, is door de verdediging niet betwist.

Beginsaldo

De verdediging heeft betoogd dat het beginsaldo niet op nul dient te worden gesteld nu het even aannemelijk is dat op die datum contant spaargeld voorhanden was. Het hof verwerpt dit verweer. Uit onderzoek naar bankgegevens blijkt dat in het jaar 2012 in 39 transacties in totaal € 15.300,00 contant wordt opgenomen van de creditcard die op naam staat van [medeverdachte] . In datzelfde jaar wordt een bedrag van € 16.825,00 contant gestort op de ABN-AMRO-rekening die op naam staat van [verdachte] en/of [medeverdachte] . Aan het opnemen van geldbedragen van de creditcard zijn kosten verbonden van € 10,- per opname. [medeverdachte] heeft verklaard dat zij de creditcardopnamen gebruikte om een ander gat te dichten. Deze gang van zaken is niet voor de hand liggend als er contant spaargeld voorhanden zou zijn.

Levensmiddelen en non-food

In de portemonnee van [verdachte] zijn twee bonuskaarten van Albert Heijn aangetroffen. Op deze kaarten zijn de aankopen bij Albert Heijn geregistreerd (contant en per bank). De betalingen per bank zijn vergeleken met de transactiegegevens van de bekende betaalrekeningen van [verdachte] , [medeverdachte] , hun kinderen en de creditcard. Uit AMB-140 volgt dat (slechts) één pintransactie (op 22 november 2015) niet zichtbaar is op de gevorderde bankmutaties van de bij het onderzoeksteam bekende bankrekeningen. Het voorgaande maakt dat het hof de bonuskaarten koppelt aan [verdachte] en de contante aankopen geregistreerd op de bij [verdachte] aangetroffen bonuskaarten als contante uitgave van in totaal € 4.742,77 opneemt in de kasopstelling. Deze uitgave wordt immers niet verklaard door opnames van contante gelden van een bankrekening.

Vakantie-uitgaven - storting op rekening [medeverdachte]

Het bedrag van € 2.000,- wordt in zijn geheel meegenomen in de kasopstelling. Dat dit bedrag, twee contante stortingen op 12 en 15 augustus 2013 van in totaal € 2.000,00, geheel afkomstig zou zijn van eerder gedane money transfers door [medeverdachte] , is op basis van het dossier niet aannemelijk, nu in de periode 11 mei 2012 tot en met 15 juli 2013 een bedrag van in totaal € 1.050,- is overgemaakt en de begunstigde steeds de vader van [medeverdachte] betrof. Op basis van het dossier acht het hof het aannemelijk dat er een bedrag van € 2.000,00 contant is meegenomen vanuit Nederland naar Curaçao waar het vervolgens na storting in Antilliaanse guldens is opgenomen.

Schoonmaakster

Ten aanzien van de post 'schoonmaakster' overweegt het hof dat uit de door de schoonmaakster als getuige afgelegde verklaring (G-15-01) volgt dat zij per keer € 20,- ontving terwijl zij vanaf april 2015 tot en met augustus 2015 wekelijks kwam werken. Dit levert een bedrag op van 20 weken maal € 20,- is € 400,-. De post schoonmaakster moet in zoverre worden bijgesteld.

Vervoermiddelen

Met betrekking tot de Volkswagen Polo die [getuige 1] in opdracht van [verdachte] heeft gekocht ten bedrage van € 9.750 ex provisie, overweegt het hof dat het aannemelijk is dat dit een cadeau betreft van vader [betrokkene 8] , mede gelet op de verklaring hieromtrent van [betrokkene 7] . Het totaalbedrag van € 10.250,- bedrag zal in mindering worden gebracht op de kasopstelling. Voor wat betreft de post 'Vervoermiddelen' acht het hof het voorts aannemelijk dat ook de scooter AGM V641 een cadeau betrof. Dit bedrag ad € 1.760,59 zal op de kasopstelling in mindering worden gebracht.

Schenkingen/bezit Curaçao - money transfers

Uit AMB-084 volgt dat op 11 mei 2012 € 50,-, op 13 mei € 400,-, op 18 juni 2013 € 200,-, op 15 juli 2013 € 400,- en tot slot op 4 maart 2014 € 1.000,- vanuit Nederland via money transfers is overgeboekt naar Curaçao met als begunstigde [betrokkene 9] , zijnde vader van [medeverdachte] . Dit betreft een totaalbedrag van € 2.050,-. Genoemde informatie is opgevraagd middels een 'verzoek verstrekking gegevens uit: databestand ongebruikelijke transacties’. Het hof heeft gelet daarop geen enkele aanleiding te veronderstellen dat deze transacties niet contant in Nederland zouden zijn verricht. Bovendien betreffen deze transacties niet de door de verdediging in de pleitnota genoemde bedragen van € 172,- en € 182,-. Het bedrag van € 2.050,- zal volledig worden meegenomen in de kasopstelling.

Strafrechtelijk financieel onderzoek

Met betrekking tot de post 'Strafrechtelijk financieel onderzoek' acht het hof het aannemelijk dat die posten waarvan de verdediging heeft gesteld dat het cadeaus betreffen van ouders en/of schoonouders, in mindering dienen te worden gebracht nu sprake is van herleidbare contante inkomsten. Dit betreft de posten:

[afbeelding niet beschikbaar]

De post SFO-20 […] zal niet worden afgetrokken. In het dossier wordt steeds gesproken over het betalen van de kunststof voorpui, inclusief voordeur door de moeder van [verdachte] . Dit was in 2015 en betrof een bedrag dat is betaald per bank. Het bedrag dat als post SFO-020 is opgenomen, betreft een in 2014 contant betaald bedrag met betrekking tot een kunststof schuifpui. Datzelfde geldt voor de post SFO-047a. Dit betreft een verblijf bij […] in oktober 2015 (aankomst 16 oktober 2015, vertrek 19 oktober 2015). In die periode zijn OVC-gesprekken opgenomen. Uit een OVC-gesprek op 18 oktober 2015 volgt dat [verdachte] zegt dat [betrokkene 7] (het hof begrijpt ( [betrokkene 7] ) hen bedankt voor het weekend. Dit duidt er op dat niet [betrokkene 7] , maar het gezin [verdachte] de kosten van het verblijf heeft voldaan. Wel zal worden afgetrokken de post SFO-033 ten bedrage van € 1.420,- die betrekking heeft op contante uitgaven bij […] . [medeverdachte] heeft hieromtrent een aannemelijke verklaring afgelegd.

Dit betekent dat ten aanzien van de post SFO een bedrag van in totaal € 12.767,81 zal worden afgetrokken.

De post SFO komt - met inachtneming van het voorgaande - op het volgende neer:

[afbeelding niet beschikbaar] [afbeelding niet beschikbaar]

Doorzoekingen, contante uitgaven

Ten aanzien van de post 'doorzoekingen, contante uitgaven' acht het hof het aannemelijk dat de koptelefoon van het merk Beats by Dr. Dre ten bedrage van € 100,- is aangeschaft door de dochter van verdachte. Dit bedrag zal op de kasopstelling in mindering worden gebracht. Datzelfde geldt voor het bedrag van € 145,72 dat ziet op de Gall&Gall, nu deze uitgave is gedaan met behulp van een Gall&Gall-kaart die niet op naam staat van [verdachte] of [medeverdachte] . De contante uitgaven die op basis van de aangetroffen bonnen resteren, betreffen in totaal een bedrag van € 2.384,13 en $ 586,-.

Verklaarbare contante inkomsten

Als verklaarbare contante gelden dienen tot slot te worden afgetrokken:

[afbeelding niet beschikbaar]

Daarnaast acht het hof het aannemelijk dat de verdachte van zijn moeder geld kreeg als hij haar bezocht. Het hof schat dit bedrag, afgaande op de verklaringen van [betrokkene 7] dat de verdachte tussen de € 50 en € 100,- per bezoek kreeg op € 10.000,00 in de onderzochte periode. Ten aanzien van de ANG 845,00 die bij de doorzoeking zijn aangetroffen geldt dat deze niet op de tenlastelegging terugkomen en dat de advocaat-generaal teruggave heeft gevorderd. Het hof houdt het er daarom voor dat dit ook verklaarbare contante gelden zijn.

Kasopstelling

Het voorgaande leidt tot de volgende kasopstelling:

[afbeelding niet beschikbaar] [afbeelding niet beschikbaar]

De conclusie luidt dat de verdachte zich, in nauwe en bewuste samenwerking met zijn partner, heeft schuldig gemaakt aan gewoontewitwassen van een bedrag van ongeveer € 50.000,00, ANG 1.150,00 en $ 586,00.”

3.4

De voetnoten 5 en 6 in het arrest van het hof houden het volgende in:

“5 Proces-verbaal zaaksdossier Zaak Witwassen, documentcode OPV-ZD-003, onderzoek Stekelbaars/6056500.

6 Proces-verbaal Zaaksdossier Zaak Witwassen, OPV-ZD-003, Stekelbaars/6056500, p. 199.”

3.5

Het tweede middel klaagt dat het oordeel dat de verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan het onder 8 tenlastegelegde niet steunt op de inhoud van de in het arrest opgenomen bewijsmiddelen. In de toelichting wordt aangevoerd dat het hof niet, althans onvoldoende concreet, de bewijsmiddelen heeft aangeduid waaraan het hof de feitelijke vaststellingen heeft ontleend die zijn opgenomen in de bewijsoverwegingen zoals weergegeven op pagina’s 18 t/m 24 van het arrest van het hof. Het gaat het middel aldus – zo begrijp ik – om de overwegingen van het hof onder de aanhef ‘Casinowinsten/loterijen/Lottopot/verkopen via Marktplaats’ en ‘Schenkingen vader [betrokkene 8] en moeder [betrokkene 7]’. Het middel voert aan dat de verwijzing in voetnoot 5 bij die overwegingen slechts een globale verwijzing naar een proces-verbaal van 58 pagina’s betreft en dat het door een gebrek aan paginanummering “nogal een zoekslag” is om te beoordelen welke informatie daaruit volgens het hof redengevend is voor het bewijs. Verder voert het middel aan dat het hof in het geheel geen bewijsmiddel heeft aangeduid bij de in de overwegingen op pagina’s 21 t/m 24 aangehaalde verklaringen van de verdachte en zijn moeder, een zoekslag in het systeem van de Belastingdienst, een aangifte schenkbelasting en de financiële en arbeidsrechtelijke achtergrond van de ouders van de verdachte.

3.6

Het hof heeft bij de bewijsvoering gebruikgemaakt van de zogenoemde Promis-werkwijze. Die werkwijze komt erop neer dat de beslissing dat de verdachte het tenlastegelegde heeft begaan, steunt op een bewijsredenering waarin de inhoud van de gebezigde bewijsmiddelen zakelijk is samengevat en waarin voor de redengevende feiten en omstandigheden waarop de bewijsbeslissing steunt, wordt verwezen naar de bewijsmiddelen waaraan deze feiten en omstandigheden zijn ontleend. In zo’n geval behoort de verwijzing naar de wettige bewijsmiddelen waaraan de redengevende feiten en omstandigheden zijn ontleend, zo nauwkeurig te zijn dat kan worden beoordeeld of de bewezenverklaring in toereikende mate steunt op de inhoud van wettige bewijsmiddelen en of de samenvatting geen ongeoorloofde conclusies of niet redengevende onderdelen inhoudt, dan wel of het bewijsmiddel niet is gedenatureerd. Verder verzet geen rechtsregel zich ertegen dat de rechter in zijn bewijsmotivering feiten of omstandigheden – zoals de inhoud van de verklaringen van de verdachte – weergeeft, teneinde vervolgens tot uitdrukking te brengen dat en waarom daaraan moet worden voorbijgegaan.

3.7

In de overwegingen waarop het cassatiemiddel doelt, heeft het hof uiteengezet welke verklaringen de verdachte heeft gegeven ter weerlegging van het tenlastegelegde gewoontewitwassen, namelijk zijn verklaringen voor een legale herkomst van de uitgegeven geldbedragen. Het hof heeft kennelijk en niet onbegrijpelijk geoordeeld dat deze verklaringen niet bijdragen aan het bewijs dat sprake is van witwassen – meer in het bijzonder dat de bedragen uit misdrijf afkomstig zijn – en daarom niet redengevend zijn voor de bewezenverklaring. Het hof behoefde om die reden in zoverre niet op grond van art. 359 lid 3 (eerste volzin) Sv een ‘bewijsmiddel’ te duiden: de desbetreffende verklaringen zijn door het hof immers niet als bewijsmiddel gebruikt. Hetzelfde geldt voor de in het cassatiemiddel genoemde verklaring van de moeder van de verdachte, een zoekslag in het systeem van de Belastingdienst, een aangifte schenkbelasting en de financiële en arbeidsrechtelijke achtergrond van de ouders van de verdachte. Het hof heeft mede op grond van de aan deze bronnen ontleende feiten en omstandigheden geoordeeld dat aan de verklaringen van de verdachte voor een legale herkomst van de gelden voorbij moet worden gegaan. Ook hier geldt dat het hof kennelijk heeft geoordeeld dat deze gegevens daarmee nog niet redengevend zijn voor het oordeel dat de gelden wél uit misdrijf afkomstig zijn en dat de verdachte en zijn medeverdachte die bedragen hebben witgewassen. Ook dat oordeel is niet onbegrijpelijk. In zoverre faalt de klacht.

3.8

Voetnoot 5 in het arrest van het hof is geplaatst bij vaststellingen over de resultaten van onderzoek door de FIOD naar de contante inkomsten en uitgaven van de verdachte (een kasopstelling). Deze resultaten heeft het hof klaarblijkelijk wel voor het bewijs van gewoontewitwassen gebruikt. Het hof heeft in deze voetnoot als bewijsmiddel een ‘Proces-verbaal zaaksdossier Zaak Witwassen’ aangeduid, zonder nadere specificatie van de relevante onderdelen van dat proces-verbaal. Die omstandigheid brengt evenwel niet zonder meer met zich dat de bewijsvoering in zoverre niet voldoet aan de vereiste mate van nauwkeurigheid. Daarvoor komt het aan op de aard en inhoud van dat proces-verbaal en de daarin vervatte verklaringen. Nu het cassatiemiddel, mede aan de hand van de aard en inhoud van het proces-verbaal, niets inhoudt omtrent de vraag welke van de vaststellingen van het hof niet, althans niet zonder nadere specificering, aan het als bewijsmiddel gebruikte proces-verbaal kunnen worden ontleend, kan de klacht niet leiden tot cassatie. Daarbij betrek ik ook dat het hof in het vervolg van zijn uitspraak nauwgezet en met verwijzing naar bewijsmiddelen uiteen heeft gezet op welke gronden het hof tot het oordeel komt dat sprake is van onverklaarbaar (althans, niet uit legale bronnen verklaarbaar) contant vermogen.

3.9

Het derde middel klaagt over het oordeel van het hof dat het niet anders kan zijn dan dat de in de bewezenverklaarde bedoelde geldbedragen uit misdrijf afkomstig zijn. De toelichting op het middel spitst zich toe op het oordeel van het hof dat, kort gezegd, voorbij moet worden gegaan aan de verklaringen van de verdachte dat de contante gelden hun legale herkomst vinden in i) substantiële schenkingen van zijn vader en ii) Marktplaats-verkopen.

3.10

Bij de beoordeling van het middel kan op grond van standaardjurisprudentie van de Hoge Raad, zoals recent herhaald in diens arrest van 26 juni 2026, het volgende worden vooropgesteld.

“3.3.1. Voor een bewezenverklaring van het in een op artikel 420bis Sr toegesneden tenlastelegging opgenomen bestanddeel “afkomstig uit enig misdrijf” is niet vereist dat uit de bewijsmiddelen moet kunnen worden afgeleid dat het betreffende voorwerp afkomstig is uit een nauwkeurig aangeduid misdrijf. Dat betekent ook dat niet is vereist dat uit de bewijsmiddelen moet kunnen worden afgeleid door wie, wanneer en waar dit misdrijf concreet is begaan. (Vgl. HR 28 september 2004, ECLI:NL:HR:2004:AP2124, rechtsoverweging 3.5.)

3.3.2.

Dat een voorwerp ‘afkomstig is uit enig misdrijf’ (als bedoeld in artikel 420bis en volgende Sr), kan, als op grond van de beschikbare bewijsmiddelen geen rechtstreeks verband valt te leggen met een bepaald misdrijf, niettemin bewezen worden geacht als het op grond van de vastgestelde feiten en omstandigheden niet anders kan zijn dan dat het voorwerp uit enig misdrijf afkomstig is. Het is aan het openbaar ministerie bewijs aan te dragen van dergelijke feiten en omstandigheden.

Als de door het openbaar ministerie aangedragen feiten en omstandigheden een vermoeden rechtvaardigen dat het niet anders kan zijn dan dat het voorwerp uit enig misdrijf afkomstig is, mag van de verdachte worden verlangd dat hij een concrete, verifieerbare en niet op voorhand hoogst onwaarschijnlijke verklaring geeft dat het voorwerp niet van misdrijf afkomstig is. De omstandigheid dat deze verklaring van de verdachte mag worden verlangd, houdt niet in dat het aan de verdachte is om aannemelijk te maken dat het voorwerp niet van misdrijf afkomstig is.

Als de verdachte zo’n verklaring geeft, ligt het op de weg van het openbaar ministerie nader onderzoek te doen naar die verklaring. De rechter zal dan mede op basis van de resultaten van dat onderzoek moeten beoordelen of ondanks de verklaring van de verdachte het witwassen bewezen kan worden op de grond dat (het niet anders kan zijn dan dat) het voorwerp uit enig misdrijf afkomstig is.

Als zo’n verklaring uitblijft, mag de rechter die omstandigheid betrekken in zijn overwegingen over het bewijs. (Vgl. HR 18 december 2018, ECLI:NL:HR:2018:2352.)”

3.11

In de voorliggende zaak is het hof op grond van een door de FIOD opgemaakte kasopstelling uitgegaan van een gerechtvaardigd vermoeden dat de tenlastegelegde geldbedragen uit misdrijf afkomstig zijn, nu dat gedeelte van de contante uitgaven binnen het huishouden van de verdachte zich niet zonder meer uit een legale inkomstenbron laat verklaren. Het hof heeft verder geoordeeld dat de verklaring van de verdachte dat hij “tienduizenden euro’s” heeft ontvangen van zijn vader “op zich” concreet, verifieerbaar en niet op voorhand hoogst onwaarschijnlijk is en heeft die verklaring vervolgens beoordeeld. Dat heeft het hof gedaan op grond van onderzoek dat in een eerder stadium reeds was verricht: de verdachte heeft zich immers bij de FIOD op zijn zwijgrecht beroepen en pas in een laat stadium van het strafproces (uitgebreidere) verklaringen afgelegd over de bron van de contante gelden, te weten (de erfenis van) zijn vader. Nader onderzoek naar de verklaring van de verdachte zou volgens het hof niet méér kunnen inhouden dan het toen reeds verrichte onderzoek door de FIOD, waaronder het (uitgebreid) horen van de moeder van de verdachte, de verhoren van de vrouw van de verdachte en het opvragen van gegevens bij de Belastingdienst. Het hof heeft op grond van de in het dossier vervatte onderzoeksresultaten geoordeeld dat de verklaring van de verdachte ter zake “niet aannemelijk” is. Daaraan heeft het hof in de eerste plaats ten grondslag gelegd dat de verklaring geen steun vindt in het dossier. In de enige aangifte schenkbelasting vanaf het jaar 2000, namelijk een aangifte van maart/april 2016, wordt immers blijkens de overwegingen van het hof aangifte gedaan van een schenking in juli 2015 van een bedrag van (slechts) € 9.000. Voorts is de verdachte blijkens de overwegingen van het hof “de enige die het over bedragen heeft van ‘tienduizenden euro's’”; zijn echtgenote (tevens medeverdachte) [medeverdachte] en zijn moeder [betrokkene 7] verklaren weliswaar ook over schenkingen (waarin het hof hen ook ten dele volgt), maar schenkingen van een omvang als door de verdachte geschetst komen in hun verklaringen niet terug. Daarbij heeft het hof klaarblijkelijk de verklaring van [medeverdachte] dat het meestal “over duizenden” ging ongeloofwaardig geacht, nu zij eerder heeft verklaard niet te weten om hoe veel geld het ging. In de tweede plaats heeft het hof gekeken naar de inkomens- en vermogenspositie van de ouders van de verdachte en geconcludeerd dat die “betrekkelijk marginaal” was. Ook als zij zeer zuinig geleefd hebben, heeft het hof het “hoogst onwaarschijnlijk” geacht dat de verdachte de substantiële bedragen als schenking van hen heeft ontvangen.

3.12

De raadsman heeft ter terechtzitting in hoger beroep van 8 oktober 2024 blijkens het proces-verbaal van die zitting in zijn pleitnota het volgende naar voren gebracht met betrekking tot schenkingen van de vader van de verdachte.

“Schenkingen vader [betrokkene 8] :

Vader [betrokkene 8] is oud geworden en heeft bij leven een aanzienlijke hoeveelheid contant geld bijeen gespaard. Vader [betrokkene 8] had (onder meer) contant geld geërfd van zijn vader, zijn moeder en zijn broer. Vader [betrokkene 8] en moeder [betrokkene 7] hebben verder altijd spaarzaam geleefd. Vader [betrokkene 8] had zijn twee zoons altijd al geld toegestopt, maar toen hij ziek werd en aan huis gekluisterd raakte, begon hij 'met warme hand' te geven aan cliënt. Niet aan broer [betrokkene 10] , want die was vanaf 2011 uit beeld geraakt bij ouders, omdat hij, [betrokkene 10] , niet kon omgaan met het feit dat vader [betrokkene 8] niet meer was wie hij ooit was.

Vanaf 2010: "tienduizenden per jaar". In 2015: EUR 34.000 (w.o. schenkingsvrijstelling)

Rechtbank (p. 10):

o Cliënt kon (desgevraagd) "zelfs niet bij benadering" zeggen "hoe groot de schenkingen zijn geweest. Het was lang geleden en hij had geen administratie bijgehouden."

OPMERKING RAADSMAN: cliënt wilde simpelweg niet gaan gokken, terwijl het evident ging om het gecumuleerde totaal over vele jaren!! Tegelijkertijd volgt uit verklaring van de onschuldig vermoede cliënt, te weten (in de kern) dat de contante uitgaven NIET zijn gedaan met crimineel geld, (evident) dat het over de jaren beschikbare legale contante geld (meer dan) voldoende was om de gedane contante uitgaven te verklaren.

Rechtbank (p. 10):

o Cliënt is (volgens de rechtbank) alleen concreet geweest over de schenkingen over 2015, te weten:

■ € 25.322 (schenkingsvrijstelling)

■ € 9.000 (boven schenkingsvrijstelling, waarvan hij - vlak voor zijn aanhouding - op 1 maart 2016 aangifte heeft gedaan) (normaal deed [betrokkene 11] hun belastingaangiften)

o "Uiteindelijk heeft hij op aandringen van de rechtbank op de valreep verklaard dat de schenkingen van zijn vader over de eerdere jaren tienduizenden euro's per jaar hebben betroffen.”

o "Aanvankelijk heeft hij verklaard dat hij niet meer wist om hoeveel geld het ging, later heeft hij verklaard dat het om vele tienduizenden euro's ging.

Hoezo heeft cliënt wisselend verklaard?: cliënt kan (uit zijn herinnering) het gecumuleerde totaal over jaren niet noemen, maar weet wel dat het ging om "vele tienduizenden euro's (per jaar)"

Rechtbank (p. 10):

"En daarnaast heeft hij, zoals hieronder zal blijken, over meer jaren verspreid wel kunnen aangeven welke aankopen zijn gedaan met geld dat door zijn vader is geschonken. Dat wekt de indruk dat de verdachte eerder berekenend heeft verklaard, dan overeenkomst de werkelijkheid."

Dit is, in het licht van hetgeen wel bekend is (geworden), natuurlijk onzin. De concrete aankopen kunnen immers verbonden worden aan fysieke goederen of diensten en speciale gebeurtenissen, terwijl de veelheid van legale, contante schenkingen over de jaren (van vader en moeder [betrokkene 7] ) nimmer zijn geadministreerd.

De rechtbank heeft ondertussen (zie tussenconclusie vonnis, p. 13) wél aangenomen dat cliënt "gedurende de tenlastegelegde periode met een zekere regelmaat geld" van zijn vader gekregen.

De rechtbank laat daarbij - ten onrechte - onvermeld dat cliënt ook voorafgaand aan de TLL-periode "met een zekere regelmaat" geld van zijn vader heeft gekregen, zij het minder dan vanaf 2010.

De rechtbank overweegt omtrent deze schenkingen (tussenconclusie, p. 13)

- "Dat is om bedragen in de honderden euro's gegaan."

- "Daarnaast acht de rechtbank aannemelijk dat de verdachte eenmalig in 2015 een bedrag van 9.000 van zijn vader heeft gekregen. Dat de verdachte daarnaast (in elk geval) nog ca € 25.000 van zijn vader geschonken zou hebben gekregen, acht de rechtbank onvoldoende verifieerbaar op basis van de enkele verklaring van de verdachte daaromtrent en het feit dat noch zijn vrouw, noch zijn moeder dit onderschrijven.

Deze twee overwegingen van de rechtbank zijn (inmiddels) onhoudbaar.

Moeder [betrokkene 7] heeft (onder meer) verklaard in een handgeschreven brief, in eerste aanleg aan dossier toegevoegd):

Edelachtbare heer/vrouwe.

Mijn naam is [betrokkene 7] .

Op donderdag 11 februari 2016 en donderdag 7 april 2016 ben ik in de zaak Stekelbaars als getuige verhoord.

Ik wil daar aanvullingen op geven om bepaalde zaken te verduidelijken.

Tijdens getuige verhoor G-03-02 (p.010314) zijn er vragen gesteld over in beslag genomen agenda's onder het kopje 'Werkzaamheden'.

p.010326

O: Tijdens de doorzoeking in uw woning zijn er agenda's in beslag genomen. In deze agenda's zagen wij, merendeels bij de maandagen, woensdagen en donderdagen, getallen vermeld staan. Wij vermoeden dat deze getallen staan voor de bedrogen die u met uw werkzaamheden heeft verdiend. Wij zagen dat de bedragen aan het eind van de week zijn opgeteld, waarna het weekresultaat bij de eerdere weekresultaten worden opgeteld. In 2011 is het eindbedrag vermoedelijk € 3619, in 2013 vermoedelijk €3655,50 in 2014 vermoedelijk €3880 en in 2015 vermoedelijk € 3890.

V: Wat is uw reactie hierop?

A: Ook hetzelfde antwoord (wil ik liever niets over zeggen)

V: Hoeveel heeft uw zoon [verdachte] van deze extra inkomsten ontvangen?

A: Geef ik ook geen antwoord op. Ik denk het meeste maar ja.

Als aanvulling wil ik zeggen dat:

- Ik, vanaf 2003 (jaar, geboorte jongste dochter [verdachte] ) het geld dat ik verdiende uit extra inkomsten aan [verdachte] (en zijn gezin) gaf.

- Met antwoord: "Ik denk het meeste maar ja" bedoel ik (bijna) alles, dus 99 tot 100% van bedragen in agenda's vanaf 2011 en in jaren voor 2011 zonder agenda.

- De bedragen die ik van 2003 tot 2011 aan [verdachte] (en zijn gezin) gaf, ongeveer gelijk zullen zijn geweest aan de bedragen in de agenda's vanaf 2011.

Tijdens getuige verhoor G-03-02 (p.010314) zijn er vragen gesteld onder het kopje 'Schenkingen'.

p.010323

V: Is er door u of uw man in 2015 een schenking aan iemand gedaan?

A: Dat zal best wel. Mijn man zal [verdachte] wel eens iets toegestopt hebben. [betrokkene 10] kwam toen niet, maar [verdachte] wel. Ik heb zelf geen grote schenkingen gedaan. Alleen de dingetjes die ik zojuist heb verteld. Ik heb ze wel een kunststof gevel gegeven, maar geen duizenden euro's.

Als aanvulling wil ik zeggen dat:

- Mijn man vlak voor zijn dood aan mij heeft laten weten dat hij net daarvoor een grote geld schenking had gedaan aan [verdachte] .

- Mijn man vanaf 2010 nadat hij te horen had gekregen dat hij in de laatste fase van zijn leven zat, meerdere malen per jaar grote geld schenkingen aan [verdachte] en kleinere geld schenkingen aan [betrokkene 11] en kleinkinderen heeft gedaan. Wat ik mij kan herinneren is dat geld schenkingen werden gedaan met: verjaardag(en), voor de zomervakantie en met kerst. Voor mij is een grote geld schenking enkele duizenden euro's. Ik weet dat het om enkele duizenden euro's per keer ging omdat ik altijd een begeleidend kaartje met daarop een geschreven tekst in de envelop met geld stopte.

- Voor 2010 waren de geld schenkingen kleiner, in mijn herinnering enkele honderden tot duizend per keer, (verjaardag(en), zomervakantie, kerst).

- Mijn man de cadeaus voor verjaardagen, gebeurtenissen, feestdagen of omdat ze iets nodig hadden of goed konden gebruiken voor [verdachte] en zijn gezin tot 2010 nog vaak zelf kocht, maar door zijn ziekte daar vanaf 2010 verandering in is gekomen. Vanaf dat moment gaf mijn man geld aan [verdachte] om de cadeaus te kopen.

Cadeaus waar ik directe herinneringen aan heb of cadeaus waar ik herinnering aan heb gekregen nadat ik ze op lijst zag staan die uit dossier komt:

Volkswagen polo was een cadeau van mijn man aan [verdachte] .

Scooter was een cadeau van mijn man aan [verdachte] .

Kunststof pui was een cadeau van mijn man aan [verdachte] en zijn gezin.

Gazelle fietsen was een cadeau aan kleindochters.

Piano les was een cadeau aan kleindochter.

Salon tafel was een cadeau aan [betrokkene 11] .

Airco was een cadeau aan kleindochter

SFO-022 etc...

Ik heb zelf herinneringen aan de volgende zaken:

SFO-010 Hondenhotel, hond zou bij ons logeren. Doordat het heel slecht ging qua gezondheid van mijn man is hond naar hondenhotel gegaan. Ik stond erop om dat te betalen. Dat heb ik ook gedaan.

SFO-04 7/04 7a […] , Ik heb dat betaald omdat het een cadeau was voor hun trouwdag en omdat het toen slecht ging met [verdachte] i.v.m. overlijden van zijn vader."

Cliënt

o Eerste aanleg

■ (vonnis p. 11) Cliënt heeft bij de politie gezwegen

Op 6 april 2016, na het stopzetten van de opnameband, heeft cliënt volgens de politie nog verklaard:

"aangifte schenkingen en eenmalige schenking in 2015".

De verbalisanten herinnerden zich dat cliënt op dat moment (onder meer) had gesproken over "€ 25.000", waarbij het (achteraf) voor verbalisanten onduidelijk was gebleven of dat de hoogte van de schenking was.

Verbalisanten herinnerden zich dat cliënt bij die gelegenheid aangaf dat zij zijn echtgenote konden bevragen omtrent aangifte schenking.

o RHC

(cliënt beroept zich bij enkele vragen op zijn verschoningsrecht omdat zijn herinnering te kort schiet of omdat hij niet precies weet of kan inschatten of hij zijn vrouw onverhoopt zou kunnen belasten)

 Moeder wist dat ik geld van mijn vader kreeg, maar geen specifieke bedragen (steun: echtgenote)

 "Vanaf 2010 is mijn vader begonnen met schenken. Hij hoorde op een gegeven moment dat hij niet meer lang te leven had. Hij wilde het met een warme hand geven. Mijn vader is op 29 augustus 2015 gestorven." (...) "Ergens in juli 2015" gestopt ("vlak voor zijn overlijden").

 Hoogste bedrag € 34.000 (in één keer) (in 2015: opgegeven aan Belastingdienst) (steun: echtgenote)

 Ook een keer rond € 9.000 (in één keer) voor aanschaf auto (rond 2014) (steun: echtgenote)

 Schatting totaal: "tienduizenden euro's" (Vonnis: tienduizenden per jaar)

 Aanvankelijk sparen, "rond 2010" (vraag 51) uit gaan geven (toen ik hoorde dat mijn vader niet lang meer te leven had) (steun: echtgenote)

 Cash aan echtgenote gegeven omdat uitgaven van cliënt en echtgenote niet met elkaar in balans waren en zij haar creditcard gebruikte om 'gaten te dichten' (steun: echtgenote)

 2016 opgaaf schenkingsbelasting 2015: 'druk' (moest voor bepaalde datum, normaal deed mijn vrouw de aangiftes), (steun: echtgenote)
Was in veronderstelling dat EUR 25.000 onder vrijstelling viel (van schenkingen aan kinderen), dus alleen EUR 9.000 (van EUR 34.000) opgegeven, (steun: echtgenote)

 Van dit bedrag (schenkingen van vader):

 contante storting op rekening [betrokkene 11] (EUR 6.800) (steun: echtgenote)

 EUR 8.000 contant aan [betrokkene 11] en vervolgens meegegeven aan tante tbv ouders Curacao (doel? Verschoningsrecht: schoonouders kúnnen belasten?) (steun: echtgenote)

 Belastingaangifte schenkingen vóór 2015 niet opgegeven? (verschoningsrecht: echter: opvatting: schenkingsvrijstelling?) (steun: echtgenote)

 (vraag 36) EUR 5.000 in woning: waar is rest aan opgegaan? Deel, EUR 8.000 naar Curacao? (cliënt begrijpt de vraag niet?)

 Vader geld beschikbaar voor specifieke uitgaven: (tweede) auto (zodat ik toch met een auto naar ouders kon als mijn vrouw met onze auto weg moest), pui (voor of achter); scooter; (Gazelle) fietsen kinderen (steun: echtgenote)

Echtgenote

o Eerste aanleg

 Echtgenote gehoord op 29 april 2016: zwijgrecht.

 Echtgenote (eerder) gehoord op 5 februari 2016:

• Vader "stopte mijn man wel eens wat toe”

• Schoonouders waren/zijn niet "rijk”

(opmerking raadsman: definitie 'rijk'? Reden van wetenschap? Uiterlijke verschijningsvorm? Ouders leefden niet op grote voet? Omdat ze spaarzaam waren met hun spaargeld?)

 "V: En hoe vaak was dat en om hoeveel geld ging dit dan?

A: Ik weet niet hoe vaak en ook niet om hoeveel geld het ging.

V: Gaat het dan om tientjes, honderden, duizend of tienduizenden euro's?

A: Niet om tienduizenden en soms zelfs niet over duizenden. Het ging om honderden euro's.

DOORZOEKING WONING [plaats]

V: Afgelopen zaterdag heeft een doorzoeking in uw woning plaatsgevonden. Er is in uw woning een hoeveel contant geld aangetroffen. Waar was dit geld opgeslagen?

A: in de kledingkast in onze slaapkamer.

V: Wat kunt u verklaren over de herkomst van dit geld?

A: Dat geld hebben wij, althans heeft [verdachte] van zijn vader gekregen.”

 P. 010148

V: Wanneer heeft uw man voor het laatst geld gekregen van zijn vader?

A: ik denk vlak voor de zomer.

V: om wat voor bedrag ging dat dan?

A: dat weet ik niet.

 Rechtbank (p. 11):

"Deze verklaring weerspreekt verdachtes verklaring dot hij tienduizenden euro's van zijn vader heeft gekregen."

Opmerking raadsman: integendeel!

 Rechtbank (p. 11):

"De rechtbank hecht geloof aan deze verklaring (opmerking raadsman: van echtgenote), nu aan de ene kant de verdachte op 6 april 2016 heeft verklaard dat zijn echtgenote ervan wist; en zij weet inderdaad waar het geld in de woning ligt; haar verklaring is ook overigens gedetailleerd; en de verklaring is afgelegd op een moment dat de ernst en omvang van de beschuldigingen kennelijk nog niet tot de verdachte en zijn echtgenote waren doorgedrongen."

o RHC

 (vraag 6) Sinds 1994 gaven zijn ouders hem al geld (ook aan zijn broer). Eerste keer (via Moneytransfer) naar Curacao in begin van onze relatie toen we op Curacao waren om mijn ouders te ontmoeten.

"Kan me herinneren":

 Uitzet kinderkamer [betrokkene 12] "wij kozen een kamer uit en die kwam er dan gewoon")

 Uitlaat auto bijvoorbeeld

 Ik was er wel eens bij als cliënt geld kreeg van zijn vader

 Voorbeelden 'doeluitkeringen':

o Scooter

o Twee Gazelle fietsen

o Polo

 Cliënt heeft "zeker meer dan tien keer! 100%" contant geld gekregen van zijn vader.

 Laagste bedrag? Geen idee

 Hoogste bedrag? "Dat weet ik niet. Ik kan het wel schatten. Het ging om een paar duizenden euro's, ik weet dat er bedragen van € 25.000,00 tot € 30.000 zijn gegeven. Dit is wel een schatting."

 Totaal "weet ik echt niet".

 [verdachte] heeft geld lang gespaard, tot omslagpunt ("je leeft maar één keer")

 Vast wel eens 'cash' gehad van [verdachte] om "iets voor mezelf" te doen

 Wat verstaat u onder (mijn schoonouders zijn niet) 'Rijk'? "Ik denk aan mensen met enorm veel vermogen. Miljonairs. De Elite."

(34) U vraagt mij naar de vraag van de verbalisant over om hoeveel geld het ging. U citeert: 'gaat het dan om tientjes, honderden, duizend of tienduizenden euro's ?'' U zegt mij dat ik antwoord: niet om tienduizenden en soms zelfs niet over duizenden. Het ging om honderden euro's.

U vraagt mij of ik mij dit nog herinner. Ja, dat herinner ik mij nog. U vraagt mij of het dan dus vaak om duizenden ging en soms niet. U vraagt mij of het dan zo begrijpen moet worden dat ik heb bedoeld: dat het soms niet om duizenden ging maar meestal wel. Ja, dat klopt."

 (35) doelverbouwingen: fietsen, scooter, auto. Schuifpui van ouders (voor en achter pui), "één betaald door vader en ander door schoonvader'. Vader: cash. Moeder: per bank.

 (37, 38) Disbalans rekeningen: gaten afgedicht met creditcard. [verdachte] meermalen cash op mijn rekening gezet.

 Ik deed belastingaangiften. 2016. Toen heel druk bij ons thuis. Heftige weken en maanden (wegens aanhouding, verhoren etc.), aangifte moest voor 1 april

 2015: schenkingsaangifte: 9.000 wel, maar 25.000 niet.

42. De rhc vraagt mij of ik weet waarom die € 9.000,- wel is aangegeven en andere bedragen niet, die als schenkingen zijn gegeven. Ja, je hebt een vrijstelling van belasting tot een bepaald bedrag. Hij heeft nooit eerder aangiftes gedaan. Hij heeft het bedrag boven de vrijstelling aangegeven.”

3.13

De stellers van het middel voeren in de eerste plaats aan dat uit de overwegingen van het hof niet volgt dat de verklaring van de verdachte dat hij schenkingen van “tienduizenden euro’s” heeft ontvangen van zijn vader niet kán kloppen; het tegendeel (de verdachte heeft géén schenkingen van tienduizenden euro’s ontvangen) blijkt uit die overwegingen niet. Dat het geregistreerd/traceerbaar vermogen van de ouders van de verdachte de schenkingen hoogst onwaarschijnlijk maken, brengt volgens de stellers van het middel nog niet mee dat het niet anders kan zijn dan dat zij geen geld hebben geschonken of ‘crimineel’ geld zouden hebben geschonken.

3.14

Het hof diende, gelet op het hiervoor onder 3.10 weergegeven beoordelingskader, (mede) op basis van de resultaten van het onderzoek dat is verricht naar de herkomst van de gelden en de ter zake afgelegde verklaring(en) van de verdachte, te beoordelen of ondanks die verklaring het witwassen bewezen kan worden op de grond dat (het niet anders kan zijn dan dat) het voorwerp uit enig misdrijf afkomstig is. Anders dan het middel lijkt voor te staan, kunnen aannemelijkheidsoordelen omtrent de verklaring van de verdachte voor een legale herkomst daarbij wel degelijk een rol spelen. In het voorliggende geval heeft het hof (uitgebreid) uiteengezet dat en waarom de inkomens- en vermogenspositie van de ouders van de verdachte in redelijkheid geen ruimte liet voor schenkingen van “tienduizenden euro’s”, terwijl schenkingen van een dergelijke omvang ook niet worden ondersteund (zelfs worden tegengesproken) door (de afwezigheid van) aangiften schenkbelasting en de verklaringen van zijn echtgenote en moeder. Het oordeel van het hof dat aan de verklaring van de verdachte ter zake dan ook voorbij moet worden gegaan, acht ik daarmee geenszins onbegrijpelijk en toereikend gemotiveerd. Het mede daarop gebaseerde oordeel dat het niet anders kan zijn dan dat de bewezenverklaarde geldbedragen van misdrijf afkomstig zijn, getuigt mijns inziens niet van een onjuiste rechtsopvatting en is niet onbegrijpelijk.

3.15

De stellers van het middel achten het verder problematisch dat het hof niet heeft gespecificeerd ten aanzien van wie het hof heeft geoordeeld dat het niet anders kan zijn dan dat de gelden uit misdrijf afkomstig zijn; ten aanzien van de verdachte of ten aanzien van zijn ouders. Als ik de stellers van het middel goed begrijp, gaat het erom dat mogelijk is dat de vader van de verdachte geld heeft geschonken dat de vader op criminele wijze heeft verkregen en dit geld daarom niet zichtbaar is in het geregistreerde/traceerbare vermogen van de ouders van de verdachte, en de verdachte niet op de hoogte was van die criminele herkomst.

3.16

In dit verband merk ik allereerst op dat door de verdediging niet is aangevoerd dat de gestelde schenkingen van de vader mogelijk een criminele bron hadden en de verdachte niettemin te goeder trouw was ten aanzien van de herkomst van die bedragen. Gelet daarop behoefde het hof zijn oordeel dat “het niet anders kan zijn” dan dat de bewezenverklaarde bedragen uit misdrijf afkomstig zijn, niet nader te motiveren in het licht van een eventuele mogelijkheid dat de vader van de verdachte crimineel verkregen geld heeft geschonken aan de verdachte. Daar komt bij dat het hof heeft geoordeeld dat in de aangiften schenkbelasting en de verklaringen van de echtgenote en moeder van de verdachte geen steun is te vinden voor schenkingen van tienduizenden euro’s en dat mede op grond daarvan niet aannemelijk is dat die schenkingen hebben plaatsgevonden. Daarmee heeft het hof zich ook uitgelaten over de (speculatieve) mogelijkheid dat de vader van de verdachte ‘crimineel geld’ heeft geschonken aan de verdachte.

3.17

Het tweede onderdeel van het derde middel betreft “Marktplaats-verkopen”. De stellers van het middel voeren aan dat, hoewel die verklaring voor een legale herkomst van de gelden minder gedetailleerd en concreet is, ook bij zo’n verklaring verwacht mag worden dat daarnaar onderzoek plaatsvindt door het openbaar ministerie. Als een dergelijk onderzoek uitblijft, kan volgens de stellers van het middel bezwaarlijk worden volgehouden dat het niet anders kan zijn dan dat die verklaring onjuist is.

3.18

De raadsman heeft in zijn in hoger beroep voorgedragen pleitnota het volgende naar voren gebracht met betrekking tot de Marktplaats-verkopen:

“Bovendien heeft cliënt verklaard dat hij gaandeweg contant geld heeft ontvangen door:

[…]

Marktplaatsverkopen (onbekende hoeveelheid euro’s)

[…]

Marktplaats (spullen verkocht)

Rechtbank (p. 10 onderaan e.v.): niet concreet/verifieerbaar.

Cliënt

o Eerste aanleg: .....

o (RHC): niet echt herinnering aan

Echtgenote (RHC):

"zou ik op Marktplaats account moeten kijken"

"Met twee opgroeiende kinderen en de souvenirwinkel van mijn ouders op Curacao verkocht ik wel eens iets." (...) "Dat is heel jammer dat dat overzicht er dan niet is. Als dat toen onderzocht was, zouden we daarvan een screenshot hebben kunnen maken."

NB. politie heeft nimmer onderzoek gedaan naar Marktplaats(account)!

Gelet op het voorgaande meent de verdediging dat (in hoger beroep) moet worden geoordeeld dat de contante verkoop van spullen destijds via Marktplaats voldoende aannemelijk is en dat, bij gebreke van een concrete verklaring omtrent de (totale) hoogte van de opbrengsten, in het voordeel van de onschuldig vermoede verdachte zal moeten worden aangenomen dat deze opbrengsten (in onderling verband en samenhang bezien met het beginsaldo en de hierna te bespreken schenkingen) voldoende waren om de tenlastegelegde contante uitgaven integraal (legaal) te verklaren.”

3.19

Volledigheidshalve herhaal ik hier de overweging van het hof met betrekking de gestelde Marktplaats-verkopen:

“De verklaring van de verdachte dat er casinowinsten zijn gemaakt en loterijen zijn gewonnen is naar het oordeel van het hof zonder nadere duiding onvoldoende concreet en verifieerbaar. Datzelfde heeft te gelden voor de enkele stelling dat verkopen via Marktplaats zijn gedaan.”

3.20

Volledigheidshalve roep ik in dit kader ook de overwegingen van het hof in herinnering dat de verdachte zich bij de FIOD op zijn zwijgrecht heeft beroepen en eerst in een later stadium (deels) verklaringen omtrent de herkomst van de contante gelden heeft afgelegd, waarbij de verdachte zich voor wat betreft de verkopen via Marktplaats ter zitting in eerste aanleg heeft beperkt tot de opmerking dat hij enkele “persoonlijke goederen” via Marktplaats zou hebben verkocht.

3.21

Het oordeel van het hof dat met “de enkele stelling” van de verdachte dat sprake is geweest van Marktplaats-verkopen nog niet een concrete verklaring is gegeven voor de legale herkomst van de “ongeveer € 50.000, ANG 1.150,00 en $ 586,00” waarvoor het hof geen legale herkomst heeft kunnen vaststellen, acht ik niet onbegrijpelijk. Daarbij neem ik in aanmerking dat door of namens de verdachte nog niet bij benadering te kennen is gegeven welk bedrag deze Marktplaats-verkopen zouden hebben opgeleverd en wanneer deze verkopen zouden hebben plaatsgevonden. De raadsman heeft bij pleidooi slechts opgemerkt dat de echtgenote van de verdachte heeft verklaard dat zij “wel eens iets” verkocht via Marktplaats en verder, zo maak ik op uit de pleitnota, dat de verdachte bij de raadsheer-commissaris heeft verklaard “niet echt een herinnering” te hebben aan de Marktplaats-verkopen. Tegen de achtergrond van het hiervoor weergegeven beoordelingskader was het openbaar ministerie (al dan niet in opdracht van het hof) mijns inziens niet gehouden nader onderzoek te verrichten naar deze weinig concrete verklaring dat Marktplaats-verkopen de (legale) herkomst vormen van (een deel van) de tenlastegelegde en bewezenverklaarde geldbedragen. Evenmin hoefde het hof zijn oordeel dat “het niet anders kan zijn” dan dat de geldbedragen uit misdrijf afkomstig zijn, mijns inziens nader te motiveren in het licht van die stelling.

3.22

Het middel faalt in al zijn onderdelen.

4 Het vierde cassatiemiddel

4.1

Het middel klaagt dat de inzendtermijn in cassatie is overschreden.

4.2

Namens de verdachte is op 22 oktober 2024 cassatie ingesteld. De stukken van het geding zijn op 5 augustus 2025 door de Hoge Raad ontvangen. Dat betekent dat de inzendtermijn van acht maanden is overschreden. Het middel klaagt daarover terecht.

4.3

Voorts merk ik ambtshalve op dat de Hoge Raad uitspraak zal doen meer dan 24 maanden nadat cassatie is ingesteld. Dat betekent dat ook in dit opzicht inbreuk is gemaakt op het in art. 6 lid 1 EVRM neergelegde recht om binnen een redelijke termijn te worden berecht, hetgeen moet leiden tot vermindering van de door het hof opgelegde gevangenisstraf.

5 Slotsom

5.1

Het eerste, tweede en derde middel falen en kunnen worden afgedaan met toepassing van art. 81 lid 1 RO. Het vierde middel slaagt.

5.2

Ambtshalve heb ik geen gronden aangetroffen die tot vernietiging van de bestreden uitspraak aanleiding behoren te geven.

5.3

Deze conclusie strekt tot vernietiging van de bestreden uitspraak, maar uitsluitend wat betreft de hoogte van de opgelegde gevangenisstraf, tot vermindering daarvan aan de hand van de gebruikelijke maatstaf en tot verwerping van het beroep voor het overige.

De Procureur-Generaal

bij de Hoge Raad der Nederlanden

AG

Vgl. HR 28 september 2021, ECLI:NL:HR:2021:1399, rov. 2.3. HR 15 mei 2007, ECLI:NL:HR:2007:BA0424, NJ 2007/387 m.nt. Y. Buruma, rov. 5.5.2 t/m 5.6.2; HR 27 januari 2015, ECLI:NL:HR:2015:133, rov. 2.4; HR 9 juli 2024, ECLI:NL:HR:2024:975. Vgl. HR 18 november 2008, ECLI:NL:HR:2008:BF1182; HR 12 november 2013, ECLI:NL:HR:2013:1159. Vgl. HR 11 oktober 2011, ECLI:NL:HR:2011:BT7270. HR 23 juni 2026, ECLI:NL:HR:2026:955 Dat een kasopstelling met een negatieve uitkomst een gerechtvaardigd vermoeden van witwassen kan opleveren volgt onder meer uit HR 23 april 2019, ECLI:NL:HR:2019:668, NJ 2019/299 m.nt. N. Rozemond. Vgl. de conclusie van AG Keulen (ECLI:NL:PHR:2022:122, randnr. 17-18) voorafgaand aan HR 29 maart 2022, ECLI:NL:HR:2022:459. Vgl. ook HR 23 april 2019, ECLI:NL:HR:2019:668, NJ 2019/299 m.nt. N. Rozemond, HR 30 mei 2023, ECLI:NL:HR:2023:772, HR 7 oktober 2025, ECLI:NL:HR:2025:1499.