Strafrecht overig

Conclusie AG. Beklag tegen beslag op langspeelplaten ter uitvoering van een rechtshulpverzoek van het…

Parket bij de Hoge Raad, 3 november 2026

Zaakgegevens

Op 3 november 2026 heeft het Parket bij de Hoge Raad een conclusie genomen in een zaak over strafrecht.

Instantie
Parket bij de Hoge Raad
Datum uitspraak
3 november 2026
Datum publicatie
28 oktober 2026
Zaaknummer
26/02604
ECLI
ECLI:NL:PHR:2026:1043
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Conclusie AG. Beklag tegen beslag op langspeelplaten ter uitvoering van een rechtshulpverzoek van het Verenigd Koninkrijk, art. 5.1.11 lid 1 en 552a Sv. Middelen over het impliciete oordeel dat de fiscaal delict-exceptie niet van toepassing is en over het ontbreken van de o.g.v. art. 5.1.5 lid 7 Sv vereiste machtiging van de minister van Justitie en Veiligheid na overleg met de minister van Financiën, en het door de rechtbank niet beslissen binnen de in art. 552a lid 9 Sv gestelde dertig-dagen-termijn. De machtiging is alleen vereist in die gevallen waarin de fiscaal delict-exceptie niet in het toepasselijke verdrag is uitgesloten en het verzoek om rechtshulp is gedaan ten behoeve van een onderzoek naar strafbare feiten als omschreven in art. 5.1.5 lid 7 Sv (fiscaal delict-exceptie). In de rechtshulprelatie Nederland en het Verenigd Koninkrijk is de fiscaal delict-exceptie uitgesloten op grond van art. 1 Aanvullend Protocol bij het Europees Verdrag inzake wederzijdse rechtshulp in strafzaken. Geen belang bij de klacht over schending van de termijn. Conclusie strekt tot verwerping.

Conclusie

PROCUREUR-GENERAAL

BIJ DE

HOGE RAAD DER NEDERLANDEN

Nummer 26/02604 Br

Zitting 3 november 2026

CONCLUSIE

M.E. van Wees

In de zaak

[klaagster] B.V.,

gevestigd te [vestigingsplaats] ,

hierna: de klaagster.

1 Inleiding

1.1

Bij beslissing van 20 januari 2026 heeft de rechtbank Noord-Holland, (RK 25/023389), het beklag van de klaagster ongegrond verklaard.

1.2

Het cassatieberoep is ingesteld namens de klaagster. P. van Dongen, advocaat in Amsterdam, heeft twee middelen van cassatie voorgesteld.

2 De zaak in het kort

De zaak gaat over beklag dat is gedaan tegen beslag dat is gelegd op een grote hoeveelheid langspeelplaten. De langspeelplaten zijn in beslag genomen bij een doorzoeking die heeft plaatsgevonden bij het uitvoeren van een verzoek om rechtshulp van de autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk.

3 Het eerste middel

3.1

Het eerste middel komt met twee deelklachten op tegen het oordeel van de rechtbank dat zich geen weigeringsgronden voordoen als bedoeld in de art.en 5.1.4 en 5.1.5 Sv. De eerste deelklacht houdt in dat het rechtshulpverzoek betrekking heeft op een fiscaal delict zodat aan dit verzoek op grond van art. 5.1.5 lid 7 Sv niet wordt voldaan. De tweede deelklacht houdt in dat niet blijkt dat de minister van Justitie en Veiligheid de machtiging heeft afgegeven die op grond van art. 5.1.5 lid 7 Sv vereist is om toch aan het verzoek te voldoen als het betrekking heeft op een fiscaal delict, en dat ook niet blijkt van het daarin voorgeschreven overleg met de minister van Financiën.

3.2

De steller van het middel voert aan dat het verzoek betrekking heeft op een fiscaal delict omdat (i) de Douane en de FIOD optreden tegen de grootschalige handel in namaakartikelen (zoals de inbeslaggenomen langspeelplaten), (ii) het rechtshulpverzoek is gericht aan de FIOD-ECD, en (iii) het volgens het rechtshulpverzoek zou gaan om een bedrijf waar “nepvinylplaten worden vervaardigd, opgeslagen en over de hele wereld gedistribueerd [worden] op groothandelsbasis”.

3.3

Ter zitting van de rechtbank en in het klaagschrift is niet aangevoerd dat rechtshulp wordt verzocht met betrekking tot een fiscaal delict of, zoals dat is omschreven in art. 5.1.5 lid 7 Sv “en behoeve van een onderzoek naar strafbare feiten met betrekking tot retributies, belastingen, douane, deviezen, of daarmee verband houdende feiten, en waarvan de inwilliging van belang kan zijn voor ’s Rijksbelastingdienst”. Dat begrijp ik wel omdat de fiscaal-delict-exceptie niet van toepassing is in de rechtshulprelatie van Nederland met het Verenigd Koninkrijk.

3.4

Voor de rechtshulprelatie tussen Nederland en het Verenigd Koninkrijk was de exceptie voor fiscale delicten aanvankelijk opgenomen in art. 2 onder a van het Europees Verdrag inzake wederzijdse rechtshulp in strafzaken maar een beroep daarop is uitgesloten in art. 1 van het Aanvullend Protocol bij dat verdrag. De daarbij door Nederland afgelegde verklaring op grond waarvan toch van het verlenen van rechtshulp kon worden afgezien als werd gevraagd om een doorzoeking of, zoals in de voorliggende zaak, inbeslagneming, is in 1990 ingetrokken.

3.5

De in art. 5.1.5 lid 7 Sv genoemde machtiging is niet vereist als de exceptie van het fiscaal delict in het toepasselijke verdrag is uitgesloten. Dat blijkt uit de woorden waarmee de bepaling opent, “tenzij een toepasselijk verdrag anders bepaalt”. Deze woorden zijn met de Wet herziening regeling internationale rechtshulp in strafzaken toegevoegd aan de voorganger van die bepaling (art. 552m lid 3 Sv) waarvan de inhoud verder werd overgenomen. Met de aanvulling wilde de wetgever duidelijker aangeven dat de weigeringsgrond voor fiscale en douaneaangelegenheden in verdragen kan worden uitgesloten. Daaruit kan worden opgemaakt dat in dat geval de regeling in art. 5.1.5 lid 7 Sv niet van toepassing is. De machtiging is, met andere woorden, alleen vereist indien de fiscaal delict-exceptie niet in het toepasselijke verdrag is uitgesloten en het verzoek om rechtshulp is gedaan “ten behoeve van een onderzoek naar strafbare feiten met betrekking tot retributies, belastingen, douane, deviezen, of daarmee verband houdende feiten, en waarvan de inwilliging van belang kan zijn voor ’s Rijksbelastingdienst, dan wel aan verzoeken betrekking hebbende op gegevens welke onder ‘s Rijksbelastingdienst berusten of aan ambtenaren van deze dienst in de uitoefening van hun bediening bekend zijn.

3.6

Voor de voorliggende zaak betekent dit dat de in art. 5.1.5 lid 7 Sv bedoelde weigeringsgrond niet van toepassing is en de daarin genoemde machtiging niet is vereist. In zoverre wijs ik er ten overvloede op dat niet met succes voor het eerst in cassatie een beroep kan worden gedaan op de toepasselijkheid van de fiscaal delict-exceptie omdat daarvoor een beoordeling van de feiten nodig is zoals die zijn opgenomen in het rechtshulpverzoek en door de rechtbank zijn uitgelegd.

3.7

De klachten zijn ondeugdelijk, daarom faalt het middel.

4 Het tweede middel

4.1

Het tweede middel klaagt dat de rechtbank niet binnen dertig dagen heeft beslist na ontvangst van het klaagschrift, wat zij wel had moeten doen op grond van art. 552a lid 9 Sv. Aangevoerd wordt dat de klaagster belang heeft bij deze klacht ook al is schending van de termijn niet in de wet met nietigheid bedreigd. Als belangen van klaagster wordt gewezen op (i) het ontbreken van rechtsmacht van de verzoekende staat, omdat een link ontbreekt tussen de inbeslaggenomen langspeelplaten en het V.K., (ii) het doorkruisen van de bedrijfsvoering met de inbeslagname van de langspeelplaten terwijl daarbij (iii) een inbreuk is gemaakt op het eigendomsrecht. Klaagster zou “niet binnen de in de wet gestelde termijn in de gelegenheid [zijn] gesteld om die inbreuk aan te vechten”. Bovendien wordt gewezen op (iv) het belang van klaagster dat zij erop moet kunnen vertrouwen dat de overheid zich houdt aan de regels en termijnen zoals die in de wet zijn neergelegd.

4.2

De steller van het middel constateert terecht dat in de wet geen sanctie is gesteld op de in art. 552a lid 9 Sv gestelde termijn van dertig dagen. Het is daardoor niet meer dan een aansporing.

4.3

Mij is niet duidelijk welk in rechte te respecteren belang klaagster heeft bij dit middel. Als het middel gegrond zou zijn en de zaak zou worden teruggewezen om opnieuw te worden behandeld en afgedaan, dan zou de procedure nog langer duren waardoor een onherroepelijke beslissing niet zou worden bespoedigd, wat toch het doel is van de termijn waarop de steller van het middel zich beroept. Ik constateer dat de steller van het middel niet verzoekt het beklag vanwege het verstrijken van de termijn gegrond te verklaren, en dat lijkt mij terecht.

4.4

De bezwaren tegen de inbeslagname die de steller van het middel aanduidt als belangen bij de klacht zijn bij uitstek bezwaren die aan de beklagrechter kunnen worden voorgelegd. De bezwaren tegen (i) het ontbreken van rechtsmacht zijn aan de rechtbank voorgelegd; inhoudelijke bezwaren daartegen worden in cassatie niet aangevoerd. De bezwaren tegen de inbeslagname die verband houden met de onder (ii) en (iii) genoemde belangen zijn niet aan de beklagrechter voorgelegd voor zover dat blijkt uit het klaagschrift en het van de zitting opgemaakte proces-verbaal, terwijl dat bij uitstek de gelegenheid was om die naar voren te brengen.

4.5

Het middel kan alleen al bij gebrek aan in rechte te respecteren belang niet tot cassatie leiden.

5 Afronding

5.1

De middelen falen en kunnen worden afgedaan met de aan art. 81 lid 1 RO ontleende motivering.

5.2

Ambtshalve heb ik geen gronden aangetroffen die tot vernietiging van de bestreden uitspraak aanleiding behoren te geven.

5.3

Deze conclusie strekt tot verwerping van het beroep.

De Procureur-Generaal

bij de Hoge Raad der Nederlanden

AG

Uit het klaagschrift blijkt dat het beklag is ingediend nadat aan klaagster een kennisgeving van inbeslagname is gedaan. In dat geval berust de mogelijkheid van beklag op art. 5.1.11 lid 1 Sv en is beroep in cassatie mogelijk op grond van art. 552d lid 2 Sv. De rechtbank wijst in haar beslissing in zoverre ten onrechte op art. 5.1.10 Sv terwijl het vervolgens terecht constateert dat de beslissing om verlof te verlenen (ex art. 5.1.10 lid 3 Sv) niet voorligt. Uit art. 633 lid 1 onder a en b van de Handels- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, enerzijds, en het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland, anderzijds, PbEU L 149 van 30 april 2021, p. 10 e.v. volgt dat het hierna toe noemen ERV en AP1-ERV van toepassing zijn. ERV Straatsburg 20 april 1959, Trb. 1965, 10; in werking getreden op 12 juni 1962, voor Nederland op 15 mei 1969, Trb. 1969, 63, voor het Verenigd Koninkrijk op 27 november 1991, Trb. 2012, 116. Art. 2 onder a ERV: “Assistance may be refused: (a) if the request concerns an offence which the requested Party considers a political offence, an offence connected with a political offence, or a fiscal offence”. AP1-ERV Straatsburg 17 maart 1978, Trb. 1979, 121: “The Contracting Parties shall not exercise the right provided for in Article 2 (a) of the Convention to refuse assistance solely on the ground that the request concerns an offence which the requested Party considers a fiscal offence.” In werking getreden op 12 april 1982, Trb. 1982, 11, ook voor Nederland. Voor het V.K. is het protocol in werking getreden op 27 november 1991, Trb. 1994, 43. Zie voor de toen afgelegde verklaring (in feite een voorbehoud) Trb. 1982, 11: “The Government of the Kingdom of the Netherlands declares, in accordance with Article 8, paragraph 2a of the aforementioned Protocol, that it reserves the right not to comply with letters rogatory for search or seizure of property in respect of fiscal offences.” Zie over het intrekken van de verklaring Trb. 1990, 118 en Kamerstukken II 1989/90, 21539, nr. 1, p. 2-3 (de toelichtende nota bij de brief waarmee het voornemen om de verklaring in te trekken voor stilzwijgende goedkeuring aan de Tweede Kamer werd voorgelegd). Art. 552m kwam te vervallen en art. 5.1.5 Sv werd ingevoegd met de Wet herziening regeling internationale samenwerking in strafzaken, Stb. 2017, 246; i.w.tr. Stb. 2017, 492. Kamerstukken II 2015/16, 34493, nr. 3, p. 17: “Ook de overige weigeringsgronden die thans zijn opgenomen in de artikelen 552l en 552m Sv krijgen in inhoudelijk ongewijzigde vorm een plaats in het nieuwe art. 5.1.5. Het gaat om de weigeringsgrond inzake discriminatoire vervolging, en de weigeringsgronden inzake politieke delicten en fiscale delicten. Voor de weigeringsgronden inzake politieke delicten en fiscale en douaneaangelegenheden geldt wel dat in het voorgestelde art. 5.1.5 duidelijker tot uitdrukking wordt gebracht dat een groeiend aantal rechtshulpverdragen de toepassing van deze weigeringsgronden uitsluit.” In een uitzondering op de in art. 552m lid 1 (oud) Sv vereiste machtiging in het geval een verzoek betrekking had op een politiek delict was al uitdrukkelijk voorzien in art. 552m lid 2 (oud). Zie J.M. Sjöcrona, De kleine rechtshulp. Nederlands procesrecht ten behoeve van buitenlandse justitie en politie. Een onderzoek naar de betekenis van de artikelen 552h-552q van het Wetboek van Strafvordering (diss. Leiden), Arnhem: Gouda Quint 1990, p. 181-183 (art. 552m, aant. 5). Vgl. Sjöcrona, aangehaald in de voorgaande voetnoot, p. 197 (art. 552m, aant. 12) m.b.t. art. 552m lid 3 Sv. Vgl. Kamerstukken II 2015/16, 34493, nr. 3, p. 23-24 par. 7.2 waar voorzichtig een verband wordt gelegd tussen handhaving van de mogelijkheid van cassatieberoep en verkorting van de doorlooptijd, een verband dat nog sterker werd gelegd in Kamerstukken II 2012/13, 33685, nr. 3, par. 2. Vgl. A.J.A. van Dorst & M.J. Borgers, Cassatie in strafzaken, Deventer: Wolters Kluwer 2022, p. 206, par. 4.8.7.3: “niet bevorderlijk voor het gezag van de wet (…) termijnvoorschriften die bij belanghebbenden verwachtingen wekken waarin zij nogal eens teleurgesteld zullen worden” en p. 197 par. 4.8.6.3.1 m.b.t. art. 552a lid 9 Sv.