Strafrecht overig

Conclusie AG. Belaging ex-partner door het versturen van brieven, kaarten en geschenken (285b Sr). Falend…

Parket bij de Hoge Raad, 10 november 2026

Zaakgegevens

Op 10 november 2026 heeft het Parket bij de Hoge Raad een conclusie genomen in een zaak over strafrecht.

Instantie
Parket bij de Hoge Raad
Datum uitspraak
10 november 2026
Datum publicatie
29 oktober 2026
Zaaknummer
25/00533
ECLI
ECLI:NL:PHR:2026:1052
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Conclusie AG. Belaging ex-partner door het versturen van brieven, kaarten en geschenken (285b Sr). Falend middel over bewezenverklaring ‘stelselmatige opzettelijke inbreuk op eens anders persoonlijke levenssfeer’ en de motivering daarvan. De conclusie strekt tot verwerping van het beroep.

Conclusie

PROCUREUR-GENERAAL

BIJ DE

HOGE RAAD DER NEDERLANDEN

Nummer 25/00533

Zitting 10 november 2026

CONCLUSIE

D.J.M.W. Paridaens

In de zaak

[verdachte] ,

geboren in [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1998,

hierna: de verdachte.

1 Inleiding

1.1

De verdachte is bij arrest van 30 januari 2025 door het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden wegens “belaging” veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van zestien dagen, waarvan veertien dagen voorwaardelijk, met een proeftijd van drie jaren en met aftrek van het voorarrest. Daarnaast is een taakstraf voor de duur van honderd uren opgelegd, subsidiair vijftig dagen hechtenis. Verder is aan de verdachte een maatregel strekkende tot beperking van de vrijheid op de voet van art. 38v Sr opgelegd, inhoudende een contact- en locatieverbod voor de duur van drie jaren, tenzij dit contact door een hulpverlenende instantie nodig wordt geacht in het kader van hulpverlening waaraan zowel de aangeefster als de verdachte deelnemen of in verband met de omgangsregeling met betrekking tot hun minderjarige kind.

1.2

Namens de verdachte heeft J. Boksem, advocaat in Leeuwarden, één middel van cassatie voorgesteld.

2 Het middel

2.1

Het middel klaagt over de bewezenverklaring van belaging en valt uiteen in twee deelklachten. In de eerste plaats wordt geklaagd dat het oordeel van het hof dat sprake is van een ‘stelselmatige opzettelijke inbreuk op de persoonlijke levenssfeer’ getuigt van een onjuiste rechtsopvatting dan wel onbegrijpelijk is. Ten tweede wordt geklaagd dat het hof in strijd met art. 359 lid 2 Sv niet dan wel onvoldoende is ingegaan op het uitdrukkelijke onderbouwde standpunt dat het handelen van de verdachte in het onderhavige geval van onvoldoende gewicht was om van belaging in de zin van art. 285b Sr te kunnen spreken. Beide deelklachten lenen zich voor een gezamenlijke bespreking.

2.2

Ten laste van de verdachte is bewezenverklaard dat:

“hij in de periode van 21 december 2021 tot en met 4 maart 2022 te [plaats] , gemeente [plaats] wederrechtelijk stelselmatig opzettelijk inbreuk heeft gemaakt op eens anders persoonlijke levenssfeer, te weten die van [aangeefster] , door meermalen ongewenst bij de woning van die [aangeefster] enveloppen met daarin brieven en/of kaarten en/of cadeaus af te leveren en/of te laten bezorgen, met het oogmerk die [aangeefster] te dwingen iets te doen en te dulden.”

2.3

De bewezenverklaring berust op de volgende bewijsmiddelen:

“1. Een naar wettelijk voorschrift opgesteld proces-verbaal van bevindingen van 19 maart 2022, opgenomen op pagina 118 van het dossier van Politie Eenheid Noord-Nederland met nummer PLO100-2022086945, voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven – als relaas van verbalisanten:

Op 21 december 2021 kregen wij, verbalisanten [verbalisant 1] en [verbalisant 2] een melding aan de [a-straat 1] te [plaats] dat de ex-vriend [verdachte] rondom de woning zou lopen en een liefdesbrief door de bus had gedaan. [aangeefster] werd gek van haar ex dat hij haar telkens liefdesbrieven stuurt.

Hierop zijn wij naar haar ex [verdachte] gegaan aan de [b-straat 1] te [plaats] . Hier zijn wij met [verdachte] in gesprek gegaan om hem een stop aan te zetten tot het sturen van brieven. Wij hebben [verdachte] duidelijk gemaakt dat [aangeefster] dit als heel vervelend ervaart, dat dit tegen hem gaat werken en dat hij daardoor een stalkingszaak aan zijn broek kan krijgen als hij hiermee doorgaat. Dit begreep hij. [verdachte] heeft beloofd om geen brieven meer te sturen en [aangeefster] met rust te laten.

2. Een naar wettelijk voorschrift opgemaakt proces-verbaal van bevindingen met bijbehorende fotobijlage van 9 maart 2022, opgenomen op pagina 96 e.v. van voornoemd dossier, voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven – als relaas van verbalisant:

Ik, [verbalisant 3] , ben belast met het opsporingsonderzoek naar het stalkgedrag van [verdachte] richting [aangeefster] . Ik heb de brieven en cadeaus ontvangen van [aangeefster] . De brieven en cadeaus zijn in een tijdsbestek van 12 november 2021 tot en met 4 maart 2022 bij aangeefster bezorgd. Deze heb ik op datum uitgezocht en uitgewerkt. Deze brieven zijn bezorgd aan het adres van [aangeefster] , [a-straat 1] te [plaats] .

Datums wanneer aangeefster de brieven heeft ontvangen zijn:

-21/12/2021 brief.

Op 21 december 2021 heeft er een stop gesprek plaatsgevonden met [verdachte] .

- 24/01/2022 brief.

- 27/01/2022 brief.

- 09/02/2022 brief.

- 11/02/2022 brief.

- 14/02/2022 brief.

- 15/02/2022 brief.

- 17/02/2022 brief in de middag.

- 17/02/2022 brief in de avond.

- 18/02/2022 brief.

- 21/02/2022 brief.

- 25/02/2022 cadeau 100 rozen.

- 27/02/2022 brief.

- 02/03/2022 kaarten.

- 04/03/2022 envelop met 100 euro.

Ook zijn er nog tien brieven zonder datum. Er zijn meerdere cadeaus bij [aangeefster] bezorgd. Deze zijn verspreid over de gehele periode verstuurd.

3. Een naar wettelijk voorschrift opgemaakt proces-verbaal van bevindingen van 9 maart 2022, opgenomen op pagina 115 e.v. van voornoemd dossier, voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven – als relaas van verbalisanten:

Op donderdag 17 februari 2022 kregen wij, verbalisanten [verbalisant 4] en [verbalisant 5] , de melding te gaan naar de [a-straat 1] te [plaats] in verband met een stalkingszaak. Daar troffen wij meldster [aangeefster] . Zij vertelde ons dat haart ex-partner [verdachte] voortdurend brieven door de bus gooit. De brieven bevatten voornamelijk teksten waarin [verdachte] duidelijk probeert te maken dat hij [aangeefster] terug wil. [aangeefster] geeft aan dat ze geen contact meer wil hebben met [verdachte] en dat hij moet stoppen met het bezorgen van brieven. Daarop zijn wij naar het adres van [verdachte] gereden om een stopgesprek te voeren. Omdat [aangeefster] duidelijk bij ons had aangegeven dat ze de brieven niet meer wilde ontvangen heb ik, [verbalisant 5] , aan [verdachte] duidelijk gemaakt dat hij moest stoppen met het bezorgen/versturen van brieven aan het adres van [aangeefster] . Daarbij gaf [verdachte] aan dat hij toch zou doorgaan met het posten van deze brieven.

4. De ter terechtzitting in eerste aanleg van 12 augustus 2022 afgelegde verklaring van de verdachte, voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven:

Ik heb meermalen bij de woning van [aangeefster] in [plaats] enveloppen met daarin brieven en kaarten en cadeaus afgeleverd en laten bezorgen. Ik wist dat zij dit niet wilde, omdat mij dit tijdens de zogenaamde "stopgesprekken" duidelijk was geworden. Ook was duidelijk geworden dat ik daarmee moest stoppen. Ik heb [aangeefster] brieven gestuurd om een contactmoment te creëren.

5. Een naar wettelijk voorschrift opgemaakt proces-verbaal van verhoor verdachte van 9 maart 2022, opgenomen op pagina 127 e.v. van voornoemd dossier, voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven – als verklaring van de verdachte

[aangeefster] en ik zijn sinds 9 november 2021 uit elkaar. Ik heb haar vaak brieven geschreven die ik zelf door de brievenbus deed.

6. De ter terechtzitting in hoger beroep van 16 januari 2025 afgelegde verklaring van de verdachte, voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven:

Door het sturen van brieven en cadeaus probeerde ik het contact met [aangeefster] te herstellen.

7. Een naar wettelijk voorschrift opgemaakt proces-verbaal van aangifte van 28 januari, opgenomen op pagina 85 e.v. van voornoemd dossier, voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven – als verklaring van [aangeefster] :

Ik doe aangifte van stalking, gepleegd door [verdachte] . Hij maakt inbreuk op mijn persoonlijke levenssfeer door mij voortdurend brieven te sturen en cadeaus bij mij af te leveren. Hierdoor wordt ik stelselmatig gedwongen om me steeds met hem bezig te houden. Vanaf het moment dat ik de relatie heb verbroken, valt hij mij lastig door brieven in mijn brievenbus te doen en mij cadeaus te sturen.”

2.4

Het hof heeft de volgende bewijsoverwegingen in het arrest opgenomen:

“Standpunt van de verdediging

De raadsman heeft zich op het standpunt gesteld dat verdachte dient te worden vrijgesproken van het tenlastegelegde. Daartoe heeft hij aangevoerd dat het voor verdachte, ook na het eerste stopgesprek in december 2021, onduidelijk was dat aangeefster het contact ongewenst vond, omdat zij daarna zelf ook contact heeft geïnitieerd met verdachte. Daarnaast heeft verdachte weliswaar brieven bij aangeefster bezorgd, maar is niet vast te stellen wanneer dat is geweest. Aannemelijk is dat de meeste daarvan in de periode kort na de relatiebreuk tot het eerste stopgesprek in december 2021 zijn bezorgd/verstuurd.

Oordeel van het hof

Het hof stelt het volgende voorop. Bij de beoordeling van de vraag of sprake is van belaging als bedoeld in artikel 285b, eerste lid, van het Wetboek van Strafrecht zijn verschillende factoren van belang: de aard, de duur, de frequentie en de intensiteit van de gedragingen van de verdachte, de omstandigheden waaronder deze hebben plaatsgevonden en de invloed daarvan op het persoonlijk leven en de persoonlijke vrijheid van het slachtoffer.

Het hof stelt op grond van de zich in het dossier bevindende stukken en het verhandelde ter terechtzitting de volgende feiten en omstandigheden vast.

Na het beëindigen van de relatie tussen aangeefster en verdachte door aangeefster op 9 november 2021, heeft verdachte veelvuldig brieven gestuurd naar aangeefster. Op 21 december 2021 heeft een eerste ‘stopgesprek’ plaatsgevonden met verdachte. Daarbij hebben verbalisanten verdachte duidelijk gemaakt dat aangeefster het ontvangen van zoveel brieven, het hof stelt vast dat het om 16 brieven in ongeveer vijf weken ging, heel vervelend vond. Daarnaast is aan verdachte duidelijk gemaakt dat mogelijk een stalkingzaak tegen hem zou worden gestart wanneer hij door zou blijven gaan met het sturen van brieven naar aangeefster. Uit het proces-verbaal blijkt dat verdachte in dat gesprek met de politie heeft aangegeven dat hij dit begreep en dat hij beloofde geen brieven meer te zullen sturen.

In de ten laste gelegde periode is op 9 maart 2022 een proces-verbaal opgemaakt met een chronologisch overzicht van tot dan toe door verdachte aan aangeefster verzonden brieven en cadeaus. Uit dat proces-verbaal volgt dat het om een overzicht gaat dat "op data is uitgezocht en uitgewerkt". Daarnaast volgt uit hetzelfde proces-verbaal dat er ook nog 10 brieven zonder datum zijn. Het hof ziet mede daarin geen reden om te twijfelen aan de betrouwbaarheid van de in dit proces-verbaal opgenomen ontvangstdata van de brieven en cadeaus en stelt vast dat ook na het eerste stopgesprek op 21 december 2021 door de verdachte in ieder geval nog 9 brieven zijn bezorgd tot het tweede stopgesprek op 17 februari 2022. Vervolgens zijn ook daarna nog twee brieven, een kaart, een bos rozen en een envelop met geld langsgebracht en of bezorgd.

Verdachte heeft bij de politie verklaard dat hij vaak brieven heeft bezorgd bij aangeefster. Na het tweede stopgesprek met de politie op 17 februari 2022 heeft hij aangegeven ‘dat hij toch door zou gaan met het posten van deze brieven’. Ter terechtzitting in eerste aanleg heeft verdachte verklaard dat hij de brieven stuurde om contactmomenten te creëren. Ter terechtzitting in hoger beroep heeft hij verklaard dat de situatie destijds, na het abrupte einde van zijn relatie, verwarrend voor hem was en hij via zijn brieven het contact probeerde te herstellen.

Het hof stelt vast dat in de ten laste gelegde periode vanuit de politie twee keer een stopgesprek heeft plaatsgevonden waarin duidelijk is aangegeven dat aangeefster geen brieven van verdachte wilde ontvangen. Verdachte is desondanks doorgegaan met het over een langere periode versturen/ bezorgen van brieven en cadeaus bij aangeefster. Voor zover hij, in verband daarmee, heeft aangevoerd dat de situatie verwarrend was, omdat ook aangeefster contact met hem opnam, stelt het hof vast dat uit die contactmomenten niet is gebleken dat zij toch brieven of cadeaus van hem wilde ontvangen.

Het hof is van oordeel dat het door verdachte gevoerde verweer strekkende tot vrijspraak van het tenlastegelegde wordt weersproken door de gebezigde bewijsmiddelen, zoals deze later in een eventueel op te maken aanvulling op dit arrest zullen worden opgenomen. Uit deze bewijsmiddelen blijkt dat verdachte in de periode van 21 december 2021 tot en met 4 maart 2022 veelvuldig brieven, kaarten en cadeaus bij aangeefster heeft afgeleverd en laten bezorgen, met als doel om het contact tussen hem en aangeefster te herstellen. Het hof heeft geen reden om aan de juistheid en betrouwbaarheid van de inhoud van die bewijsmiddelen te twijfelen.

Het hof spreekt verdachte vrij van de overige ten laste gelegde gedragingen, nu het dossier op die punten onvoldoende steun biedt aan aangeefsters verklaring, of omdat het hof niet kan vaststellen dat verdachte daarmee aangeefster heeft willen bewegen tot contactherstel.

2.5

Art. 285b Sr stelt strafbaar het wederrechtelijk, stelselmatig opzettelijk inbreuk maken op eens anders persoonlijke levenssfeer met het oogmerk die ander te dwingen iets te doen, niet te doen of te dulden dan wel vrees aan te jagen. Een verdachte handelt wederrechtelijk wanneer hij zonder een subjectief wettelijk erkend recht inbreuk maakt op de persoonlijke levenssfeer van een ander. Het inbreuk maken op de persoonlijke levenssfeer veronderstelt dat iemand door de belaging niet meer ongestoord gebruik kan maken van zijn of haar recht op privacy, omdat de inbreuk stelselmatig is. De Hoge Raad heeft verschillende beoordelingsfactoren geformuleerd voor de invulling van het bestanddeel ‘stelselmatig’. Volgens vaste rechtspraak moet worden gekeken naar ‘de aard, de duur, de frequentie en de intensiteit’ van de gedragingen van de verdachte, de omstandigheden waaronder deze hebben plaatsgevonden en de invloed daarvan op het persoonlijk leven en de persoonlijke vrijheid van het slachtoffer. Of bepaald handelen als een stelselmatige inbreuk op de persoonlijke levenssfeer kan worden aangemerkt, is een oordeel dat verweven is met waarderingen van feitelijke aard, zodat de toetsing in cassatie terughoudend is. De ondergrens van belaging komt desalniettemin in zicht als de gedragingen minder indringend of minder op de persoon zijn gericht, dan wel in een korter tijdsbestek plaatsvinden. Bij grensgevallen lijkt te kunnen meespelen hoe groot de impact van het handelen van de verdachte is geweest op het leven van het slachtoffer.

2.6

In de onderhavige zaak blijkt uit de bewijsvoering dat het hof bij de beoordeling van de vraag of sprake is van belaging als bedoeld in art. 285b lid 1 Sr om te beginnen heeft vooropgesteld dat daarbij de volgende factoren van belang zijn: de aard, de duur, de frequentie en de intensiteit van de gedragingen van de verdachte, de omstandigheden waaronder deze hebben plaatsgevonden en de invloed daarvan op het persoonlijk leven en de persoonlijke vrijheid van het slachtoffer.

2.7

Het hof heeft vervolgens vastgesteld dat:

- de aangeefster op 9 november 2021 de relatie tussen haar en de verdachte heeft beëindigd;

- daarna de verdachte in vijf weken tijd 16 brieven naar de aangeefster heeft gestuurd;

- op 21 december 2021 verbalisanten een eerste ‘stopgesprek’ met de verdachte hebben gevoerd, waarbij is aangegeven dat de aangeefster het ontvangen van zoveel brieven heel vervelend vond en dat – als hij daarmee doorging – mogelijk een stalkingzaak tegen hem zou worden gestart, waarna de verdachte heeft beloofd geen brieven meer te zullen sturen;

- de verdachte in de periode tussen dit stopgesprek en het tweede stopgesprek op 17 februari 2022 in ieder geval nog negen brieven bij de aangeefster zijn bezorgd;

- na het tweede stopgesprek nog twee brieven, een kaart, een bos rozen en een envelop met geld zijn langsgebracht en/of bezorgd;

- het doel van de verdachte telkens was het herstellen van het contact tussen hem en de aangeefster;

- voor zover de verdachte in verband met het voorgaande heeft aangevoerd dat de situatie verwarrend was omdat ook de aangeefster contact met hem opnam, uit deze contactmomenten niet is gebleken dat de aangeefster toch brieven of cadeaus van de verdachte wilde ontvangen.

2.8

Het hof heeft daarop bewezenverklaard dat de verdachte in de periode na 21 december 2021 wederrechtelijk stelselmatig opzettelijk inbreuk heeft gemaakt op een anders persoonlijke levenssfeer.

2.9

Anders dan de steller van het middel kennelijk meent, blijkt uit de bestreden uitspraak dat het hof van oordeel is dat het vastgestelde handelen van de verdachte, afgezet tegen de door het hof van belang geachte factoren, van een dusdanig gewicht was dat sprake is van belaging in de zin van art. 285b Sr. Dit oordeel geeft tegen de achtergrond van hetgeen ik onder 2.5 heb overwogen geen blijk van een onjuiste rechtsopvatting en is gelet op de vaststellingen van het hof, zoals weergegeven onder 2.7 ook niet onbegrijpelijk. Ondanks dat het versturen van brieven, kaarten en geschenken qua aard een lichte vorm van een inbreuk op iemand zijn persoonlijke leven en vrijheid is, meen ik dat, gezien de uit de bewijsmiddelen blijkende hoeveelheid brieven, kaarten en geschenken die naar de aangeefster zijn verstuurd met het doel om het contact tussen hem en de aangeefster weer te herstellen, de periode van ruim twee maanden waarbinnen dit is geschied en de tussentijdse stopgesprekken die door de politie met de verdachte zijn gevoerd, het hof kon oordelen dat sprake was van stelselmatig inbreuk maken op aangeefsters persoonlijke levenssfeer. Ik wijs er in dit verband op dat de wetgever het schriftelijk ongewenst benaderen als voorbeeld van belaging heeft genoemd. De omstandigheid dat de stopgesprekken de verdachte er niet van hebben weerhouden zijn voor de aangeefster belastende gedragingen te staken, maakt dat het doorgaan met het versturen van brieven, kaarten en cadeaus met een persoonlijke lading een indringender karakter krijgt, en dat daarmee de invloed van de gedragingen op het persoonlijke leven en de persoonlijke vrijheid van het slachtoffer wordt versterkt. De aangeefster heeft verklaard dat de verdachte haar “lastig valt” (bewijsmiddel 7) en de verbalisanten geven aan dat zij het “heel vervelend” vindt dat zij brieven krijgt van de verdachte (bewijsmiddel 1), waaruit kan worden afgeleid dat het voorval een impact heeft gehad op haar privéleven.

2.10

Dat de verdachte het gedrag van de aangeefster heeft ervaren als een opening om tot contactherstel te komen, doet daaraan niet af, omdat het hof heeft vastgesteld dat uit de contactmomenten tussen de aangeefster en de verdachte niet is gebleken dat de aangeefster brieven of cadeaus van hem wilde ontvangen. Hiermee faalt de eerste deelklacht.

2.11

Ook de tweede deelklacht faalt. De steller van het middel voert aan dat het hof “niet het uitdrukkelijk onderbouwde standpunt [heeft] weersproken” dat de verdachte “met zijn handelen niet ‘stelselmatig opzettelijk inbreuk heeft gemaakt op eens anders persoonlijke levenssfeer”. Deze deelklacht berust op een verkeerde lezing van het arrest, nu de motivering van de verwerping van dit verweer besloten ligt in de bewijsvoering van het hof.

2.12

Het middel faalt in al zijn onderdelen.

3 Slotsom

3.1

Het middel faalt en kan worden afgedaan met de aan art. 81 lid 1 RO ontleende motivering.

3.2

Ambtshalve heb ik geen grond aangetroffen die tot vernietiging van de bestreden uitspraak aanleiding behoort te geven.

3.3

Deze conclusie strekt tot verwerping van het beroep.

De procureur-generaal

bij de Hoge Raad der Nederlanden

AG

Parketnummer: 21-003556-22. Kamerstukken II 1997/98, 25 768, nr. 3, p. 14. HR 15 november 2005, ECLI:NL:HR:2005:AU3495, r.o. 3.7; HR 12 maart 2013, ECLI:NL:HR:2013:BZ3626, r.o. 2.3 en HR 11 maart 2014, ECLI:NL:HR:2014:533, r.o. 2.3. Zie bijvoorbeeld HR 22 maart 2011, ECLI:NL:HR:2011:BP0096, NJ 2011/228 m.nt. N. Keijzer (zeven keer binnen twee maanden door de straat van de aangeefster fietsen en op twee dagen een aantal keer aanbellen); HR 15 februari 2022, ECLI:NL:HR:2022:174 (op één dag meerdere malen advocatenkantoor bellen). HR 11 maart 2014, ECLI:NL:HR:2014:533 (in een periode van twee dagen meermalen bezoeken van de woning van betrokkene, meermalen trachten haar telefonisch te bereiken, telefonisch aan haar mededelen dat hij, verdachte, met haar wilde praten over hun dochter en haar dringend verzoeken de aangifte die zij tegen hem had gedaan wegens stalking in te trekken, en een foto in haar brievenbus te deponeren waarop een man met een masker stond afgebeeld, met op de achterzijde de tekst ‘We’d better talk! Mevrouw uw valse aangifte kan u duizenden euro’s kosten. U.R. warned’) en HR 10 oktober 2017, ECLI:NL:HR:2017:2577 (in een periode van anderhalve maand stelselmatig opzettelijk inbreuk maken op de persoonlijke levenssfeer van de betrokkene door diens werkgever en echtgenote te bellen en/of te bezoeken en aldaar een verhaal af te steken over de ’tot over zijn oren verslaafde zoon’ van betrokkene, een brief te sturen aan de werkgever van de echtgenote van betrokkene met negatieve uitlatingen over de zoon van betrokkene, de receptie in het pand waar de fysiopraktijk van betrokkene was gevestigd, te bellen en te bezoeken en zich daar negatief uit te laten over de zoon van betrokkene, daar een brief aan de receptioniste af te geven voor betrokkene en daarbij op te merken dat de receptioniste deze ook moest lezen, en door een brief te sturen aan het BIG-register met daarin onder meer de vraag of betrokkene in het BIG-register was ingeschreven). Vgl. HR 14 oktober 2025, ECLI:NL:HR:2025:1557, r.o. 2.5.1-2.5.2. Kamerstukken II 1997/98, 25768, nr. 5, p. 2. Vgl. HR 11 april 2006, ECLI:NL:HR:2006:AU9130, NJ 2006/393 m.nt. Buruma, r.o. 3.8.2.