Strafrecht overig
Conclusie AG. Beklag tegen beslag. Conversie rechtsmiddel. Rechtbank heeft klaagschrift a.b.i. art. 552a Sv…
Parket bij de Hoge Raad, 17 november 2026
ECLI:NL:PHR:2026:1105 · Parket bij de Hoge Raad · 17 november 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/parket-bij-de-hoge-raad/strafrecht/strafrecht-overig/ecli-nl-phr-2026-1105
Zaakgegevens
Op 17 november 2026 heeft het Parket bij de Hoge Raad een conclusie genomen in een zaak over strafrecht.
- Instantie
- Parket bij de Hoge RaadParket bij de Hoge RaadHet onafhankelijke parket van de procureur-generaal en de advocaten-generaal, die de Hoge Raad adviseren in conclusies.Meer uitleg
- Datum uitspraak
- 17 november 2026
- Datum publicatie
- 16 november 2026
- Zaaknummer
- 25/02249
- Rechtsgebied
- Strafrecht » Strafrecht overig
- ECLI
- ECLI:NL:PHR:2026:1105
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Conclusie AG. Beklag tegen beslag. Conversie rechtsmiddel. Rechtbank heeft klaagschrift a.b.i. art. 552a Sv opgevat als klaagschrift a.b.i. art. 552b Sv. A-G gaat ambtshalve in op ontvankelijkheid van het cassatieberoep nu al op moment van indiening van klaagschrift bij inmiddels uitvoerbare beslissing t.l.v. ander het in beslag genomen geldbedrag was verbeurdverklaard. Slagende klachten over (de motivering van) de ongegrondverklaring van het klaagschrift. Conclusie strekt tot vernietiging en terugwijzing.
Conclusie
PROCUREUR-GENERAAL
BIJ DE
HOGE RAAD DER NEDERLANDEN
Nummer 25/02249 B
Zitting 17 november 2026
CONCLUSIE
P.M. Frielink
In de zaak
[klager] ,
geboren in [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1993,
hierna: de klager
1 Het cassatieberoep
De enkelvoudige raadkamer van de rechtbank Den Haag heeft op 3 december 2024 (parketnr. 09-767042-19, raadkamernr. 24-019180) beslist op het op 31 juli 2024 namens de klager ingediende klaagschrift als bedoeld in art. 552a Sv, strekkende tot opheffing van het beslag en teruggave aan de klager van het op 29 november 2018 onder een broer van de klager in beslag genomen geldbedrag van € 5.000,00. Aangezien het betreffende geldbedrag in het tegen de broer van de klager op 4 juli 2024 gewezen strafvonnis is verbeurd verklaard, heeft de raadkamer het namens de klager ingediende klaagschrift opgevat als een klaagschrift als bedoeld in art. 552b Sv. De raadkamer heeft het in die zin begrepen klaagschrift ongegrond verklaard.
Het cassatieberoep is op 17 december 2024 ingesteld namens de klager. M.J.A. Bakker, advocaat in Den Haag, heeft twee middelen van cassatie voorgesteld. In de middelen wordt opgekomen tegen de ongegrondverklaring van het klaagschrift.
Deze conclusie strekt tot vernietiging van de bestreden beschikking en tot terugwijzing van de zaak.
2 Het verloop van de zaak
Chronologisch is de zaak – voor zover daarvan blijkt uit de in cassatie ter beschikking staande stukken – als volgt verlopen.
Op 29 november 2018 is onder de broer van de klager in het kader van een strafrechtelijk onderzoek tegen hem en de klager op grond van de artikelen 94/94a Sv onder andere een geldbedrag van € 18.200,00 in beslag genomen.
De enkelvoudige raadkamer van de rechtbank Den Haag heeft bij beschikking van 22 februari 2022 (parketnr. 09-767474-18, raadkamernr. 21-2455) het op grond van art. 552a Sv ingediende klaagschrift van de vader van de klager, strekkende tot opheffing van het beslag en teruggave aan hem van het in beslag genomen geldbedrag van € 18.200,00, gedeeltelijk gegrond verklaard en aan de vader van de klager de teruggave gelast van een geldbedrag van € 13.200,00. De rechtbank heeft de vader van de klager niet-ontvankelijk verklaard in het beklag voor het overige. In dat verband heeft de rechtbank overwogen dat de vader van de klager niet als rechthebbende van het resterende geldbedrag van € 5.000,00 kan worden beschouwd, omdat de klager daarvan de eigenaar is.
Bij vonnis van de politierechter in de rechtbank Den Haag van 4 juli 2024 in de strafzaak met het parketnummer 09-767042-19 is de klager veroordeeld voor oplichting en witwassen. De politierechter heeft de verdachte schuldig verklaard zonder oplegging van straf of maatregel (art. 9a Sr). Bij vonnis van de meervoudige kamer van de rechtbank Den Haag van 4 juli 2024 in de strafzaak met het parketnummer 09-767474-18 is de broer van de klager veroordeeld voor het (meermalen) medeplegen van oplichting en het (meermalen) plegen van valsheid in geschrift en witwassen. In dit laatstgenoemde vonnis heeft de rechtbank tevens beslist over het bovengenoemde resterende geldbedrag van € 5.000,00. De rechtbank heeft dat geldbedrag verbeurd verklaard. Tegen beide vonnissen is geen rechtsmiddel ingesteld, zodat deze op 19 juli 2024 onherroepelijk zijn geworden.
Op 31 juli 2024 is namens de klager een klaagschrift als bedoeld in art. 552a Sv ingediend, strekkende tot opheffing van het beslag en teruggave aan de klager van het resterende in beslag genomen geldbedrag van € 5.000,00.
Het Openbaar Ministerie heeft schriftelijk gereageerd op het klaagschrift van de klager. Die reactie houdt in dat het geldbedrag onder de broer van de klager in beslag is genomen en op die wijze is geregistreerd in GPS, dat de rechtbank op basis daarvan het geldbedrag in de zaak tegen de broer van de klager heeft verbeurd verklaard en dat de klager op geen enkel moment in de afgelopen jaren gemotiveerd en onderbouwd heeft aangegeven dat het geldbedrag van hem is.
Op 19 november 2024 heeft de enkelvoudige raadkamer van de rechtbank het klaagschrift van de klager behandeld.
De enkelvoudige raadkamer van de rechtbank heeft in de bestreden beschikking van 3 december 2024 hetgeen door de partijen is aangevoerd als volgt samengevat:
“Het standpunt van klager
De klager heeft verzocht om teruggave van het geld op grond van art. 552a Sv, omdat het belang van strafvordering zich niet tegen teruggave verzet, dan wel op grond van art. 552b Sv, omdat het geld ten onrechte verbeurd is verklaard. De strafzaken van de klager en de beslagene zijn inmiddels tot een einde gekomen en bij beslissing van de enkelvoudige raadkamer van deze rechtbank is reeds in 2022 vastgesteld dat het geld aan de klager toebehoort.
Het standpunt van de officier van justitie
De officier van justitie heeft zich op het standpunt gesteld dat ten aanzien van het verzoek ex art. 552a Sv de klager niet-ontvankelijk dient te worden verklaard in zijn beklag, omdat de teruggave van het geld aan de klager reeds is gelast, en dat ten aanzien van het verzoek ex art. 552b Sv het beklag ongegrond dient te worden verklaard, omdat onvoldoende aannemelijk is geworden dat de klager de rechthebbende van het geld is.”
De rechtbank heeft het klaagschrift ongegrond verklaard en heeft in dat verband overwogen:
“Inleiding
Het beklag strekt tot teruggave van een geldbedrag van € 5.000,-. Tegen zowel de klager als de beslagene was de verdenking gerezen dat zij zich schuldig hadden gemaakt aan oplichting en witwassen. Op 4 juli 2024 is de klager bij vonnis van de politierechter van deze rechtbank schuldig verklaard zonder oplegging van straf of maatregel. Op diezelfde datum is de beslagene bij vonnis van de meervoudige strafkamer van deze rechtbank veroordeeld, waarbij het geldbedrag verbeurd is verklaard. Op 31 juli 2024 heeft de rechtbank het klaagschrift van de klager ontvangen.
(…)
Het oordeel van de rechtbank
De rechtbank stelt vast dat het in beslag genomen geldbedrag reeds verbeurd is verklaard. Hierom zal de rechtbank het verzoek beschouwen als een verzoek ex artikel 552b Sv en beoordelen of het geldbedrag aan klager dient toe te komen.
Gelet op het dossier en het verhandelde in raadkamer, is de rechtbank van oordeel dat onvoldoende is komen vast te staan dat het geldbedrag als een aan de klager toekomend voorwerp dient te worden aangemerkt. Hoewel bij raadkamerbeslissing (onder raadkamernummer RK 21/2455) door de rechtbank is gesteld dat de klager de rechthebbende van het geldbedrag is, dient hierbij de kanttekening te worden geplaatst dat bij de beoordeling van het beklag in raadkamer sprake is van een marginale toetsing van het dossier. De rechtbank kent daarom geen doorslaggevende betekenis toe aan de beslissing en hecht meer waarde aan het vonnis in de strafzaak tegen de beslagene, waarin ten volle is getoetst wie rechthebbende van het geldbedrag is en is geconcludeerd dat het geldbedrag verbeurd dient te worden verklaard, omdat onvoldoende is komen vast te staan dat het geldbedrag aan de klager toebehoort. De rechtbank zal daarom het beklag ongegrond verklaren.
Beslissing
De rechtbank verklaart het beklag ongegrond.”
3 De ontvankelijkheid van het cassatieberoep
In de onderhavige zaak is er reden de vraag naar de ontvankelijkheid van het cassatieberoep expliciet aan de orde te stellen.
Algemeen
Wanneer in een strafrechtelijk onderzoek een niet aan de verdachte toebehorend voorwerp in beslag is genomen, kan degene die pretendeert rechthebbende op dat voorwerp te zijn, zich op grond van art. 552a lid 1 Sv over (het voortduren van) het beslag beklagen bij de raadkamer van de rechtbank of, als de strafzaak aanhangig is bij de appelrechter, bij de raadkamer van het gerechtshof. Zolang er (nog) geen vervolging is ingesteld dient het beklag uiterlijk twee jaar na de inbeslagneming te zijn gedaan (art. 552a lid 4 Sv). Als er wel is vervolgd moet het beklag uiterlijk drie maanden nadat de vervolgde zaak tot een einde is gekomen zijn gedaan (art. 552a lid 3 Sv). In een zaak met meer dan een verdachte is aan de vervolgde zaak pas een einde gekomen, als de vervolgingen van alle verdachten tot een einde zijn gekomen. Als in een vervolgde zaak na het indienen van het klaagschrift bij de rechtbank en voordat op het klaagschrift is beslist hoger beroep is ingesteld, geldt een doorzendplicht: de raadkamer van de rechtbank dient in dat geval te bepalen dat het klaagschrift en de daarop betrekking hebbende stukken worden doorgezonden aan de appelrechter.
Wanneer in een strafzaak een niet aan de verdachte toebehorend voorwerp wordt verbeurd verklaard en die beslissing onherroepelijk (in de woorden van de wetgever: uitvoerbaar) is geworden, kan degene die pretendeert rechthebbende op dat voorwerp te zijn, zich op grond van art. 552b lid 1 Sv over de verbeurdverklaring beklagen bij de raadkamer van het gerecht dat in hoogste feitelijke instantie heeft beslist. Dat beklag moet worden gedaan binnen drie maanden nadat de beslissing onherroepelijk is geworden (art. 552b lid 2 Sv).
De Hoge Raad heeft in een beschikking van 23 november 1993 overwogen dat “redelijke wetstoepassing” met zich brengt “dat, indien het gerecht dat bevoegd is tot afdoening van een klaagschrift als bedoeld in art. 552a Sv constateert dat, sedert de indiening daarvan, de desbetreffende voorwerpen bij inmiddels uitvoerbare beslissing zijn verbeurd verklaard (…), dit klaagschrift moet worden opgevat als een klaagschrift als bedoeld in art. 552b Sv [A-G: cursivering door mij].” De Hoge Raad laat er in deze overweging geen misverstand over bestaan: als op het moment van het indienen van een 552a-klaagschrift het voorwerp waarop het klaagschrift betrekking heeft nog niet onherroepelijk is verbeurd verklaard en bij de behandeling van het klaagschrift wordt geconstateerd dat dit inmiddels wel het geval is, dan is de raadkamer tot conversie verplicht. In een dergelijk geval moet de raadkamer het 552a-klaagschrift opvatten als een klaagschrift als bedoeld in art. 552b Sv. Mocht de raadkamer van het gerecht niet bevoegd zijn tot behandeling van het zo opgevatte klaagschrift, dan dient het te bepalen dat de griffier de stukken zendt naar het tot die behandeling wel bevoegde gerecht. De conversieplicht geldt ook als de beklagzaak zich in de cassatiefase bevindt op het moment dat de beslissing tot verbeurdverklaring uitvoerbaar is geworden. De Hoge Raad (ver)wijst de zaak dan naar het bevoegde gerecht.
In de gevallen waarin de Hoge Raad geen reden ziet voor conversie formuleert hij dat in zijn beschikkingen als volgt: “nu al op het moment van indiening van een klaagschrift als bedoeld in art. 552a Sv” het betreffende voorwerp bij inmiddels uitvoerbare beslissing ten laste van een ander is verbeurdverklaard “is er geen aanleiding om dit klaagschrift op te vatten als een klaagschrift als bedoeld in art. 552b Sv” [A-G: cursiveringen door mij]. Waarom daar in een dergelijk geval “geen aanleiding” voor is, blijkt niet met zoveel woorden uit de rechtspraak van de Hoge Raad. De gekozen bewoordingen ogen rigide en wekken de indruk geen uitzonderingen toe te laten. Ik vraag mij af of dat terecht is.
Wat te denken van de klager die op het moment van het indienen van een klaagschrift in de zin van art. 552a Sv niet alleen geen wetenschap heeft van het feit dat het in beslag genomen voorwerp waarop hij aanspraak maakt onherroepelijk is verbeurd verklaard, maar – belangrijker – dat 552a-klaagschrift (toevalligerwijs) wel heeft ingediend binnen de wettelijke termijn die geldt voor klaagschriften als bedoeld in art. 552b Sv, te weten “binnen drie maanden nadat de beslissing uitvoerbaar is geworden” (zie art. 552b lid 2 Sv)? Is er ook dan “geen aanleiding” voor conversie enkel en alleen omdat op het moment van indiening van het klaagschrift als bedoeld in art. 552a Sv het voorwerp al bij onherroepelijke beslissing ten laste van een ander is verbeurd verklaard? Dat lijkt mij niet. Als de klager had geweten van de verbeurdverklaring en op grond van art. 552b Sv beklag had gedaan, had de raadkamer van de rechtbank dat tijdig ingediende beklag ontvankelijk geacht en inhoudelijk beoordeeld. Mij dunkt dat in een dergelijk geval niet kan worden volgehouden dat er “geen aanleiding” is voor conversie. Integendeel. Als niet blijkt van een omstandigheid op grond waarvan de regel dat degene die een rechtsmiddel instelt in het algemeen geacht moet worden het juiste rechtsmiddel te hebben willen aanwenden, uitzondering zou moeten leiden, is er geen reden voor niet-ontvankelijkverklaring. De omstandigheid dat het rechtsmiddel is ingesteld door een raadsman is geen reden voor een uitzondering. De klager zou anders worden afgehouden van een rechtsmiddel dat op het moment van het instellen van het verkeerde rechtsmiddel nog wel open stond.
Dat er geen aanleiding voor conversie is in het geval op het moment van het indienen van het klaagschrift als bedoeld in art. 552a Sv een beklag op grond van art. 552b Sv wegens overschrijding van de daarvoor geldende termijn al niet meer mogelijk was, spreekt wat mij betreft voor zich. Als dat wel zou worden toegestaan zou dat een bom zijn onder de strikte regeling van art. 552b Sv. Dat zou de grenzen van de rechtsvorming te buiten gaan. De periode waarbinnen een onherroepelijke rechterlijke beslissing door het indienen van een 552b-beklag kan worden aangetast, is door de wetgever begrensd.
De bespreking van de ontvankelijkheid van het cassatieberoep
Uit het onder randnr. 2 geschetste procesverloop blijkt dat de door de rechtbank Den Haag in de strafzaak tegen de broer van de klager genomen beslissing tot verbeurdverklaring van het resterende in beslag genomen geldbedrag van € 5.000,00 op 19 juli 2024 – en dus al vóór de indiening van het klaagschrift van de klager als bedoeld in art. 552a Sv op 31 juli 2024 – onherroepelijk is geworden. Naar de letter van de rechtspraak van de Hoge Raad zou er enkel en alleen daarom al geen aanleiding zijn om het klaagschrift op te vatten als een klaagschrift als bedoeld in art. 552b Sv en zou het andersluidende oordeel van de rechtbank getuigen van een onjuiste rechtsopvatting.
Als conversie in een situatie als de onderhavige niet mogelijk is, moet het klaagschrift worden beoordeeld als een art. 552a-klaagschrift. En dan houdt het voor de klager al snel op: de beslissing op een klaagschrift als bedoeld in art. 552a Sv is naar zijn aard een voorlopige beslissing in afwachting van het oordeel van de strafrechter over het beslag op het geldbedrag. Dat oordeel van de strafrechter is in de onderhavige zaak echter al gegeven. Dat betekent i. dat door de (op 19 juli 2024 onherroepelijk geworden) beslissing tot verbeurdverklaring in de strafzaak tegen de broer van de klager, op het klaagschrift van de klager geen (andersluidende) beslissing meer kan volgen en ii. dat de klager geen belang heeft bij het cassatieberoep tegen de beschikking waarbij zijn klaagschrift ongegrond is verklaard.
Ik meen dat in een situatie als de onderhavige een andere benadering is geboden. Hier doet zich de uitzondering voor die ik hiervoor onder randnr. 3.6 beschrijf. Niet valt in te zien waarom er in het onderhavige geval “geen aanleiding” is voor conversie: het 552a-klaagschrift is ingediend op een moment dat ook een 552b-klaagschrift nog mogelijk was. Dat lijkt mij bij uitstek een situatie voor conversie. Ik meen dan ook dat de raadkamer van de rechtbank het 552a-klaagschrift terecht heeft opgevat als een 552b-klaagschrift. Dat brengt mij tot de conclusie dat de klager ontvankelijk is in het cassatieberoep tegen de beschikking van de enkelvoudige raadkamer van de rechtbank waarbij zijn klaagschrift ongegrond is verklaard.
4 Het eerste en het tweede middel
In de middelen wordt opgekomen tegen de ongegrondverklaring van het beklag en de daarvoor gegeven motivering. In (de toelichting op) het eerste middel wordt betoogd dat de enkelvoudige raadkamer van de rechtbank een onjuiste maatstaf heeft toegepast en zich geen eigen oordeel heeft gevormd over de vraag “of [de klager] redelijkerwijs als rechthebbende kan worden aangemerkt”. In (de toelichting op) het tweede middel wordt aangevoerd dat de enkelvoudige raadkamer van de rechtbank niet zonder meer voorbij (had) mogen gaan aan de in een eerdere beklagprocedure gedane “vaststelling” dat de klager de eigenaar van het geldbedrag is. De middelen lenen zich voor een gezamenlijke bespreking.
Bij een 552b-beklag over de verbeurdverklaring van een geldsom dient de beklagrechter te beoordelen of de klager kan worden aangemerkt als belanghebbende in de zin van art. 552b lid 1 Sv en, zo ja, of – mede gelet op art. 33a lid 2, aanhef en onder a, Sr – grond bestaat voor herroeping van die verbeurdverklaring.
Onder ‘belanghebbende’ in de zin van art. 552b Sv moet worden verstaan degene die stelt dat hij op grond van de wet krachtens eigendom, een beperkt recht of anderszins, dan wel op grond van een overeenkomst aanspraak erop kan maken dat de in dat artikel bedoelde voorwerpen aan hem worden afgegeven. Van “toekomen” in de zin van art. 552b lid 1 Sv is sprake als de belanghebbende eigenaar is van het in die bepaling bedoelde voorwerp.
De enkelvoudige raadkamer van de rechtbank heeft vastgesteld dat bij raadkamerbeslissing van 22 februari 2022 door de beklagkamer is gesteld dat de klager de rechthebbende van het geldbedrag is. Op 4 juli 2024 heeft de meervoudige strafkamer van de rechtbank geoordeeld dat het geldbedrag toekomt aan de broer van de klager. De enkelvoudige raadkamer volgt het oordeel van de meervoudige strafkamer omdat de strafkamer ten volle toetst en de beklagkamer marginaal en verklaart het beklag ongegrond.
Het komt mij voor dat in deze formele benadering een 552b-beklag tegen een onherroepelijke verbeurdverklaring materieel (te) weinig om het lijf heeft. Met de steller van de middelen meen ik dat onduidelijk is aan welk criterium de enkelvoudige raadkamer het beklag materieel heeft beoordeeld en dat de enkelvoudige raadkamer zich geen eigenstandig inhoudelijk oordeel heeft gevormd over de vraag aan wie het geld toekomt. Met de steller van de middelen meen ik eveneens dat de enkelvoudige raadkamer bij dat laatste oordeel niet zonder meer voorbij had mogen gaan aan de eerdere vaststelling van de beklagkamer van 22 februari 2022 dat de klager de eigenaar van het geldbedrag is.
5 Slotsom
De middelen slagen.
Ambtshalve heb ik geen gronden aangetroffen die tot vernietiging van de bestreden beschikking aanleiding behoren te geven.
Deze conclusie strekt tot vernietiging van de bestreden beschikking en terugwijzing van de zaak naar de rechtbank Den Haag om op het bestaande beklag opnieuw te worden beoordeeld en afgedaan.
De procureur-generaal
bij de Hoge Raad der Nederlanden
A-G