Conclusie · Parket bij de Hoge Raad · Strafrecht overig

Aangever [slachtoffer] heeft het volgende verklaard. Aangever was op 5 november 2021 in café [B] in Arnhem. Aangever liep in het café de trap op, maar besloot om terug naar beneden te gaan toen hij bijna boven was. Aangever had zich nog niet omgedraaid toen hij opeens een trap voelde. Hij zag dat iemand hem trapte die op de eerste verdieping stond. Aangever werd geraakt op zijn borst en raakte uit balans naar achteren. In een reflex pakte hij de schoen vast, waardoor hij niet achterover viel. Toen aangever zich omdraaide om naar beneden te gaan, werd hij voor de tweede keer getrapt. Hij werd hierbij geraakt in zijn rug en kon zich nog net vasthouden aan de leuning. Als aangever zich niet had vastgehouden, was hij van de trap gevallen. Aangever liep vervolgens naar beneden. Toen hij beneden stond, voelde hij ineens een harde klap tegen de rechterzijde van zijn hoofd. Hij voelde dat hij met iets hards werd geslagen en het begon meteen heel hard te bloeden. Direct daarop voelde aangever dat hij tegen de rechterzijde van zijn hoofd en tegen zijn mond werd geslagen. Aangever denkt dat met vuisten werd geslagen, want hij voelde echt pijn van de klappen. Hij weet niet hoe vaak er is geslagen. Aangever voelde heftige pijn aan zijn mond en voelde dat hij een tand kwijt was. Aangever liep vervolgens weg en voelde toen dat hij nog een keer werd aangevallen.

Uit de medische verklaring van 6 november 2021 blijkt dat aangever bij zijn rechter wenkbrauw een wondje van 1 centimeter heeft dat arterieel bloedt. Meer naar het jukbeen zit een wond van 4 centimeter. Deze bloedt na het schoonmaken en wijkt fors. Daarnaast zijn er nog oppervlakkige wondjes. De tanden zijn gereponeerd, maar deze staan nog heel los. De MKA-chirurg heeft de glaspartikels infratemporaal rechts operatief verwijderd en daarnaast de radix 11 en de horizontale wortelfractuur 21. Op 13 mei 2022 - een halfjaar na het incident - zijn implantaten geplaatst op de plek waar de voortanden van aangever waren losgekomen. De verwachting is dat de implantaten om de vijftien jaren moeten worden vervangen.

De politie heeft de camerabeelden van het café [B] van 5 november 2021 bekeken. In het proces verbaal waarin door de politie een beschrijving van de beelden wordt gegeven, wordt gesproken over vier verdachten. Verbalisant [verbalisant 1] heeft de persoon die op de beelden wordt aangeduid als ‘VE 2’ (hierna: verdachte 2) herkend als medeverdachte B.V. [A] . Verbalisant [verbalisant 2] heeft voorts gezien dat verdachte tijdens het verhoor dezelfde jas droeg als de jas die de persoon die op de beelden wordt aangeduid als ‘VE3’ (hierna: verdachte 3) aanhad. Verbalisant [verbalisant 2] is ervan overtuigd dat de persoon die op de beelden wordt aangeduid als ‘VE 1’ (hierna: verdachte 1) medeverdachte [medeverdachte 2] is. Ter terechtzitting in hoger beroep heeft het hof met alle betrokkenen vastgesteld dat verdachte 1 medeverdachte [medeverdachte 2] is, dat verdachte 2 medeverdachte [medeverdachte 1] is en dat verdachte op de beelden wordt aangeduid als verdachte 3. Verdachte 4 komt ook in het proces-verbaal voor maar is geen verdachte in deze zaak.

De politie heeft beschreven dat op de camerabeelden van café [B] het volgende te zien is. Na 6 minuten en 54 seconden komt verdachte 2 in beeld. Hij blijft bij de uitgang staan. Na 7 minuten en 9 seconden verschijnt verdachte 3 in beeld. Ook hij blijft - samen met verdachte 2 - bij de uitgang staan. Na 7 minuten en 13 seconden verschijnt verdachte 4 in beeld. Ook hij gaat bij verdachte 2 en verdachte 3 staan. Na 7 minuten en 19 seconden draait verdachte 3 weg van het groepje en verdwijnt uit beeld. Na 7 minuten en 34 seconden verdwijnen zowel verdachte 2 als verdachte 4 snel rechts uit beeld. Het is duidelijk dat er iets gaande is waar zij op afgaan, nader te noemen het incident, aangezien zij echt ergens op reageren en direct hierop ook portiers van het café aan komen rennen. Na 7 minuten en 40 seconden komt verdachte 1 in beeld. Te zien is dat verdachte 1 door twee portiers wordt weggetrokken van het incident. Na 7 minuten en 43 seconden is te zien hoe verdachte 1 door de portier het terras van het café wordt afgegooid. Na 7 minuten en 49 seconden is te zien hoe verdachte 3 het slachtoffer vasthoudt aan zijn witte trui terwijl het slachtoffer probeert om het café uit te gaan. Na 7 minuten en 49 seconden is te zien hoe verdachte 2 het slachtoffer van achteren ook bij zijn witte trui vastpakt. Na 7 minuten en 51 seconden is duidelijk te zien hoe het slachtoffer zich los trekt door zijn witte trui over zijn hoofd te doen. Op de beelden van de openbare camera is na 16 seconden te zien dat het slachtoffer buiten wordt aangevallen door verdachte 1. Verdachte 1 komt op het slachtoffer af, pakt hem vast en maakt met zijn rechterarm een slaande beweging richting het hoofd van het slachtoffer. Te zien is hoe het slachtoffer zich wederom losrukt van verdachte 1 en wegrent in de richting van de politie. Verdachte 1 rent kort achter het slachtoffer aan en maakt met nog een trapbeweging naar het slachtoffer met zijn rechterbeen.

De compilatie van de hierboven omschreven beelden uit het dossier is uitvoerig ter terechtzitting van het hof bekeken en besproken. Met vooraf gegeven toestemming van de verdediging en advocaat-generaal heeft het hof het betreffende filmfragment nogmaals in raadkamer bekeken. Het hof neemt op de beelden waar dat niet alleen verdachte 2 en 4 na 1 minuut en 6 seconden (op de langere versie: 7 minuten en 34 seconden) rechts uit beeld verdwijnen en op het incident afgaan, maar ook verdachte 3.

Voorts neemt het hof op de beelden waar dat verdachte 3 na 1 minuut en 21 seconden (op de langere versie: na 7 minuten en 49 seconden) met zijn linkerarm opgeheven het slachtoffer bij zijn witte trui grijpt en daarbij naar het slachtoffer kijkt, waarna hij het slachtoffer de weg verspert en vervolgens door het slachtoffer wordt weggeduwd. Verdachte 3 staat op dat moment tussen aangever en verdachte 2 in.

Verbalisant [verbalisant 2] heeft telefonisch contact opgenomen met de portier van café [B] , getuige [getuige 1] . Getuige [getuige 1] verklaarde dat hij zich het incident op 5 november 2021 nog kon herinneren, omdat het slachtoffer na de mishandeling zwaargewond naar hem toe was gekomen en hij nog met het slachtoffer had staan praten. [getuige 1] verklaarde dat hij zich nog kon herinneren dat [medeverdachte 1] en de broer van [medeverdachte 1] betrokken waren bij het incident en dat de broer van [medeverdachte 1] op het slachtoffer lag in de serre.

Tijdens de terechtzitting van de rechtbank is vastgesteld dat getuige [getuige 1] , wanneer hij spreekt over de broer van [medeverdachte 1] , de vader van [medeverdachte 1] , verdachte, bedoelt.

Op de zitting van de rechtbank van 9 februari 2023 is [getuige 2] als getuige gehoord. [getuige 2] heeft verklaard dat hij die avond in [B] was. Hij liep naar boven en zag dat [medeverdachte 1] ruzie had met een jongen. Die jongen trok aan het been van [medeverdachte 1] . De getuige zei tegen de jongen dat hij los moest laten, maar dat deed hij niet. De getuige liep vervolgens naar beneden om dit tegen de oom van [medeverdachte 1] , medeverdachte [medeverdachte 2] , te vertellen. Getuige zag toen dat medeverdachte [medeverdachte 2] de jongen met kracht met zijn vuist een klap in het gezicht gaf. De getuige weet niet of de jongen knock-out ging. Hij is meteen de beveiliging gaan halen die er snel bij kwam.

Enkele minuten na de vechtpartij heeft een van de portiers aan de politie laten zien waar in het café de vechtpartij vermoedelijk had plaatsgevonden. Daar lagen stukken glas op de grond, helemaal rood, vermoedelijk van het bloed.

Verdachte heeft verklaard dat hij verdachte 3 op de beelden is en dat hij samen met zijn zoon, zijn broer en nog een vriend naar [B] was gegaan. Verdachte was met iemand aan het praten en ineens viel een man bovenop verdachte.

Juridisch kader

Het hof stelt voorop dat het ‘in vereniging’ plegen van geweld tegen personen zich, gelet op de aard van het delict, in verschillende vormen kan voordoen. Er kan sprake zijn van evident nauw en bewust samenwerken, maar artikel 141 van het Wetboek van Strafrecht is mede toepasselijk op - en wordt ook frequent toegepast bij - openlijk geweld dat bestaat uit een meer diffuus samenstel van uiteenlopende, tegen personen of goederen gerichte geweldshandelingen dat plaatsvindt binnen een ongestructureerd, mogelijk spontaan samenwerkingsverband met een eigen - soms moeilijk doorzichtige - dynamiek. Een bijdrage van voldoende gewicht kan onder omstandigheden ook geheel of ten dele bestaan uit het verrichten van op zichzelf niet-gewelddadige handelingen. De enkele omstandigheid dat iemand een groep getalsmatig versterkt geldt niet zonder meer als een voldoende significante of wezenlijke bijdrage. Welbewust een bijna zekere confrontatie aangaan en meegaan in een aanvalsgolf met anderen is echter meer dan een groep getalsmatig versterken (vgl. HR 8 februari 2011, ECLI:NL:HR:2011:BO9823). Tot slot is niet nodig dat de deelnemers gelijktijdig aan het geweld zijn begonnen (vgl. HR 2 juli 2013, ECLI:NL:HR:2013:132).

Feiten en omstandigheden

Het hof stelt op grond van de hierboven genoemde bewijsmiddelen de volgende feiten en omstandigheden vast. Toen aangever in café [B] de trap op liep, werd hij door medeverdachte [medeverdachte 1] tegen zijn rug en zijn borst getrapt. Hierop liep aangever naar beneden en aldaar werd hij in ieder geval één keer met kracht door medeverdachte [medeverdachte 2] op zijn mond geslagen. Het hof komt op grond van het dossier tot de conclusie dat aangever daarnaast met een glas tegen zijn hoofd is geslagen. In het hoofd van aangever zijn aan de rechterzijde immers glasscherven aangetroffen en aangever heeft verklaard dat hij bij de eerste klap met iets hards tegen de rechterzijde van zijn hoofd werd geslagen en dat het meteen heel hard begon te bloeden.

Naar het oordeel van het hof kan het dan ook niet anders dan dat aangever bij de eerste klap met een glas tegen de rechterzijde van zijn hoofd is geslagen. Bovendien acht het hof het door de raadsman geschetste scenario dat aangever wellicht glasscherven in zijn hoofd heeft gekregen doordat hij na de vuistslag van medeverdachte [medeverdachte 2] met zijn hoofd op glasscherven op de grond is gevallen, onaannemelijk, nu geen van de betrokkenen daarover heeft verklaard en dit niet overeenstemt met de aangifte. Het hof acht dan ook bewezen dat aangever met een glas op zijn hoofd is geslagen en gaat ervanuit dat dit door één van de verdachten moet zijn gebeurd, nu het dossier geen enkel aanknopingspunt bevat dat iemand anders dan verdachte en zijn medeverdachten ruzie had met aangever.

Het hof stelt voorts vast dat op de camerabeelden is te zien dat verdachte, medeverdachte [medeverdachte 1] en ‘verdachte 4’ na 7 minuten en 34 seconden rechts uit beeld verdwijnen en op het incident afgaan en dat direct hierop ook portiers van het café aan komen rennen. Na 7 minuten en 40 seconden - dus slechts zes seconden later - is te zien dat medeverdachte [medeverdachte 2] door twee portiers wordt weggetrokken van de plek waar het incident zich heeft afgespeeld en het café wordt uitgezet. Gelet op het voorgaande stelt het hof vast dat rechts buiten beeld de eerste klap met het glas en direct daarop de vuistslag van [medeverdachte 2] tegen het hoofd en de mond van aangever moeten hebben plaatsvonden en dat verdachte, medeverdachte [medeverdachte 1] en ‘verdachte 4’ daar spoorslags op afgingen. Het hof komt daarom tot de conclusie dat medeverdachte [medeverdachte 2] ook de persoon moet zijn geweest die aangever met een glas heeft geslagen. Daartoe overweegt het hof als volgt. Verdachte, medeverdachte [medeverdachte 1] en ‘verdachte 4’ rennen op de klap met het glas af, zodat zij niet de persoon kunnen zijn geweest die aangever met een glas heeft geslagen. Uit de verklaring van getuige [getuige 2] volgt voorts dat medeverdachte [medeverdachte 2] van de getuige had gehoord dat zijn neefje ruzie had gehad met aangever en dat [medeverdachte 2] aangever vervolgens een vuistslag heeft gegeven. Getuige [getuige 2] is toen meteen de portiers gaan waarschuwen. Hieruit leidt het hof af dat medeverdachte [medeverdachte 2] de persoon is geweest die beneden in het café geweld heeft gebruikt jegens aangever. Daarbij betrekt het hof ook dat getuige [getuige 2] niet heeft verklaard dat hij iemand anders dan medeverdachte [medeverdachte 2] aangever heeft zien slaan. Zoals gezegd is aangever eerst met een glas tegen de rechterzijde van zijn hoofd geslagen en kreeg hij direct daarna van medeverdachte [medeverdachte 2] een vuistslag tegen de rechterzijde van zijn hoofd en mond. Naar het oordeel van het hof kan het dan ook niet anders dan dat medeverdachte [medeverdachte 2] ook de persoon is geweest die aangever met een glas heeft geslagen.

Getuige [getuige 2] heeft verder verklaard dat aangever na de klap van medeverdachte [medeverdachte 2] bovenop verdachte viel. Ook verdachte heeft verklaard dat ineens iemand bovenop hem viel. Gelet op bovenstaande vaststelling van het hof dat na 7 minuten en 34 seconden rechts buiten beeld de klappen van medeverdachte [medeverdachte 2] tegen het hoofd van aangever plaatsvonden en dat ook verdachte daar op afging, concludeert het hof echter dat aangever niet als gevolg van de klappen van medeverdachte [medeverdachte 2] bovenop verdachte kan zijn gevallen. Uit de verklaringen van getuige [getuige 2] en verdachte leidt het hof evenwel af dat kennelijk een worsteling heeft plaatsgevonden tussen verdachte en aangever. Daarbij betrekt het hof ook dat getuige [getuige 1] heeft verklaard dat hij zich nog kan herinneren dat [medeverdachte 1] en zijn broer (het hof begrijpt: [medeverdachte 1] en zijn vader) bij het incident betrokken waren en dat de broer van [medeverdachte 1] (aldus: de vader van [medeverdachte 1] ) bovenop aangever lag. Het hof acht dit deel van de verklaring van getuige [getuige 1] betrouwbaar en dus bruikbaar voor bewijs, nu dit de eerste verklaring is van de getuige, deze verklaring voldoende gedetailleerd is en omdat het hof geen reden ziet om aan de inhoud ervan te twijfelen. Het enkele feit dat de verklaring drie-en-een-halve maand na het incident is afgelegd doet daar niets aan af. Gelet op het voorgaande komt het hof tot de conclusie dat vlak nadat aangever door medeverdachte [medeverdachte 2] was geslagen een worsteling heeft plaatsgevonden tussen verdachte en aangever.

Het hof leidt verder uit de camerabeelden af dat zowel verdachte als medeverdachte [medeverdachte 1] kort na het incident aangever de weg versperren en de trui van aangever vastpakken als deze het café probeert te verlaten. Het hof is met de raadsman eens dat op de camerabeelden te zien is dat verdachte door het slachtoffer wordt weggeduwd, maar dit gebeurt pas nadat verdachte het slachtoffer de weg verspert en hem bij zijn witte trui grijpt. Op de beelden is niet te zien dat verdachte medeverdachte [medeverdachte 1] juist bij aangever probeert weg te halen. Op het moment dat verdachte aan de trui van aangever trekt, staat verdachte immers tussen aangever en medeverdachte [medeverdachte 1] in. Bovendien kijkt hij daarbij aangever aan en niet medeverdachte [medeverdachte 1] .

Aangever weet enkel aan verdachte en medeverdachte [medeverdachte 1] te ontkomen door zijn omgeslagen witte trui over zijn hoofd af te doen. Eenmaal buiten het café heeft medeverdachte [medeverdachte 2] aangever nog een keer geslagen en hem nog een trap gegeven.

Openlijke geweldpleging in vereniging

Op grond van bovenstaande feiten en omstandigheden komt het hof tot de conclusie dat in onderhavige zaak sprake is van openlijk geweld dat bestond uit een meer diffuus samenstel van uiteenlopende geweldshandelingen dat plaatsvond binnen een ongestructureerd, spontaan samenwerkingsverband en dat verdachte opzettelijk daaraan heeft deelgenomen. Het hof acht de door verdachte afgelegde verklaring dat hij niets heeft meegekregen van het door anderen tegen aangever uitgeoefende geweld volstrekt ongeloofwaardig. Allereerst volgt naar het oordeel van het hof uit de camerabeelden en de manier waarop de verschillende door verdachte en zijn medeverdachten tegen aangever uitgeoefende geweldshandelingen hebben plaatsgevonden dat tussen hen wel degelijk enige vorm van afstemming is geweest over het geweld jegens aangever. Daarbij betrekt het hof ook dat de geweldshandelingen jegens aangever plaatsvonden in een zeer kort tijdsbestek en werden verricht door drie familieleden die samen met elkaar in het café op stap waren. Daarnaast volgt zoals gezegd uit de bewijsmiddelen dat verdachte, medeverdachte [medeverdachte 1] en ‘verdachte 4’ op het incident tussen medeverdachte [medeverdachte 2] en aangever afgingen en dat vervolgens een worsteling tussen verdachte en aangever plaatsvond. Het hof acht het dan ook ongeloofwaardig dat verdachte niets van het door medeverdachte [medeverdachte 2] op aangever uitgeoefende geweld heeft meegekregen. Bovendien moet verdachte hebben gezien dat aangever onder het bloed zat toen hij aangever vastgreep. Verdachte heeft voorts een significante en wezenlijke bijdrage aan het openlijk geweld geleverd door in de aanvalsgolf op aangever mee te gaan, met aangever in een worsteling verzeild te raken en vervolgens - samen met zijn zoon - aan de trui van aangever te trekken en hem de weg te versperren als aangever zwaargewond het café probeert te verlaten.

Gelet op het bovenstaande acht het hof wettig en overtuigend bewezen dat verdachte opzettelijk in vereniging met medeverdachten [medeverdachte 2] en [medeverdachte 1] openlijk geweld heeft gepleegd tegen aangever. Dat de gedragingen van verdachte en zijn medeverdachten niet (steeds) gelijktijdig plaatsvonden doet aan het voorgaande niets af.

Zwaar lichamelijk letsel

Het hof ziet zich gesteld voor de vraag gesteld of het door aangever opgelopen letsel als zwaar lichamelijk letsel moet worden aangemerkt. Bij de beantwoording van de vraag of letsel als zwaar lichamelijk letsel moet worden aangemerkt, kunnen onder andere als algemene gezichtspunten worden aangemerkt de aard van het letsel, de eventuele noodzaak en aard van medisch ingrijpen en/of het uitzicht op (volledig) herstel.

Het hof stelt aan de hand van de medische informatie in het procesdossier vast dat aangever door de gedragingen van medeverdachte [medeverdachte 2] meerdere wonden in het gezicht met daarin glasfragmenten, een afgebroken tand en een losse tand heeft opgelopen. Dit letsel was van dien aard dat medisch ingrijpen noodzakelijk was. Zo moesten de glasfragmenten operatief uit de wonden in het gezicht worden verwijderd. Ook zijn tijdens deze operatie de losse tand en wortelresten verwijderd. Aangever heeft pas op 13 mei 2022 - een halfjaar na het incident - implantaten kunnen laten plaatsen op de plek waar zijn tanden loszaten of waren afgebroken. Naar verwachting moeten de implantaten om de vijftien jaren worden vervangen. Daarnaast had aangever een maand na het incident nog steeds geen gevoel in zijn wenkbrauw en kon hij zijn wenkbrauw niet heffen. Voorts zijn op de bijbehorende foto’s ontsierende littekens in het gezicht van aangever te zien. Gelet op het voorgaande is het hof van oordeel dat het letsel dat aangever heeft opgelopen, gezien de aard van het letsel, de noodzaak en aard van het medisch ingrijpen en de duur van het herstel, moet worden aangemerkt als zwaar lichamelijk letsel.

Het hof is evenwel van oordeel dat niet uit het dossier volgt dat het aan aangever toegebrachte zwaar lichamelijk letsel door verdachte is toegebracht. In zoverre zal verdachte dan ook partieel van het tenlastegelegde worden vrijgesproken.

Conclusie

Het hof acht wettig en overtuigend bewezen dat verdachte in vereniging met medeverdachten [medeverdachte 1] en [medeverdachte 2] openlijk geweld heeft gepleegd tegen [slachtoffer] , terwijl het door medeverdachte [medeverdachte 2] gepleegde geweld zwaar lichamelijk letsel ten gevolge heeft gehad”