Strafrecht overig
Conclusie AG. Witwassen, art. 420bis Sr. Voorhanden hebben van een contant geldbedrag van 464.090 euro…
Parket bij de Hoge Raad, 27 oktober 2026
ECLI:NL:PHR:2026:942 · Parket bij de Hoge Raad · 27 oktober 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/parket-bij-de-hoge-raad/strafrecht/strafrecht-overig/ecli-nl-phr-2026-942
Zaakgegevens
Op 27 oktober 2026 heeft het Parket bij de Hoge Raad een conclusie genomen in een zaak over strafrecht.
- Instantie
- Parket bij de Hoge RaadParket bij de Hoge RaadHet onafhankelijke parket van de procureur-generaal en de advocaten-generaal, die de Hoge Raad adviseren in conclusies.Meer uitleg
- Datum uitspraak
- 27 oktober 2026
- Datum publicatie
- 1 oktober 2026
- Zaaknummer
- 24/04386
- Rechtsgebied
- Strafrecht » Strafrecht overig
- ECLI
- ECLI:NL:PHR:2026:942
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Conclusie AG. Witwassen, art. 420bis Sr. Voorhanden hebben van een contant geldbedrag van 464.090 euro. Eerste middel keert zich tegen afwijzing voorwaardelijk verzoek tot horen getuigen à décharge. Tweede middel klaagt over oordeel dat verklaring verdachte over gestelde herkomst niet verifieerbaar is. De AG meent dat beide middelen falen. Conclusie strekt tot verwerping.
Conclusie
PROCUREUR-GENERAAL
BIJ DE
HOGE RAAD DER NEDERLANDEN
Nummer 24/04386
Zitting 27 oktober 2026
CONCLUSIE
P.T.C. van Kampen
In de zaak
[verdachte] ,
geboren in [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1986,
hierna: de verdachte
1 Het cassatieberoep
Het gerechtshof Amsterdam heeft de verdachte bij arrest van 28 november 2024 (parketnr. 23-001082-22) wegens “witwassen” veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van 300 dagen, waarvan 140 dagen voorwaardelijk met een proeftijd van 2 jaren, en een taakstraf voor de duur van 120 uren, subsidiair 60 dagen hechtenis. Verder heeft het hof beslissingen genomen omtrent verschillende in beslag genomen voorwerpen en de tenuitvoerlegging gelast van een eerder aan de verdachte voorwaardelijk opgelegde gevangenisstraf voor de duur van 2 weken, een en ander zoals in het arrest omschreven.
Het cassatieberoep is ingesteld namens de verdachte. Advocaat I.R. Rigter heeft twee middelen van cassatie voorgesteld.
2 Het eerste middel
Het eerste middel keert zich tegen de afwijzing van het (voorwaardelijk) verzoek tot het horen van een aantal getuigen dat door de raadsman is gedaan op de terechtzitting in hoger beroep van 14 november 2024.
In de toelichting op het middel meen ik drie deelklachten te kunnen ontwaren. De eerste deelklacht houdt in dat het hof het verzoek met toepassing van het noodzakelijkheidscriterium heeft afgewezen, in plaats van te toetsen aan het verdedigingsbelang. De tweede deelklacht betreft de begrijpelijkheid van de beslissing om het voorwaardelijk verzoek af te wijzen. Aangevoerd wordt dat het hof, door te overwegen dat de getuigen “geen informatie [kunnen] geven over de totale inkomsten of de winstmarges van het bedrijf van de verdachten”, de lat te hoog heeft gelegd, omdat zij ieder wel konden verklaren over (de gestelde legale herkomst van) een gedeelte van het bij verdachte aangetroffen geldbedrag. De derde deelklacht houdt in dat het hof niet heeft getoetst of de procedure ondanks de afwijzing in haar geheel eerlijk is geweest in de zin van art. 6 EVRM.
Met het oog op de bespreking van deze deelklachten schets ik eerst het procesverloop in hoger beroep ten aanzien van de verzochte getuigen.
De appelschriftuur met als datum 5 mei 2022 houdt het volgende in:
“De verdediging wenst in hoger beroep vooralsnog de volgende personen aan een getuigenverhoor te onderwerpen:
- […]
- alsmede een x-aantal afnemers van goederen en diensten die cliënt in de periode 2018 2020 heeft bediend en die ruim voor de (hierbij verzochte) regie-zitting kenbaar zullen worden gemaakt.”
Het proces-verbaal van de terechtzitting in hoger beroep van 10 mei 2023 houdt onder meer het volgende in:
“[…]
De voorzitter maakt melding van de volgende bij het hof ingekomen stukken:
- appelschriftuur met onderzoekswensen van de verdediging van 5 mei 2022;
- e-mailbericht van mr. Bakker met onderzoekswensen van 8 mei 2023;
- reactie van de advocaat-generaal op de onderzoekswensen van 9 mei 2023;
- e-mailbericht van mr. Bakker met aanvullende onderzoekswensen van 10 mei 2023.
Deze stukken worden in het dossier gevoegd.
De raadsman wordt in de gelegenheid gesteld om de onderzoekswensen toe te lichten. Hij voert, zakelijk weergegeven, het volgende aan:
De bezwaren tegen het vonnis zien op het oordeel van de rechtbank dat het op voorhand hoogst onwaarschijnlijk is dat de verdachte met de handel in autosleutels € 464.090,- heeft verdiend. De bezwaren zien ook op de strafmaat.
De redenering dat ook al zou het aangetroffen contante geld afkomstig zijn van de handel in autosleutels, dit nog steeds witwassen oplevert omdat de verdachte dit geld dan niet zou hebben aangegeven bij de Belastingdienst, gaat wat mij betreft niet op. Die redenering is geen reden om af te zien van de onderzoekwensen. Het is namelijk voor het wettelijk kader van witwassen en het daaruit voortvloeiende stappenplan van belang of de herkomst van het geld bekend of onbekend is. Daarom is het voor het hof van belang om te kunnen beoordelen of de verklaring van de verdachte klopt.
De verdachte heeft geen administratie gevoerd van zijn handel in autosleutels en de betalingen zijn contant gedaan. Om toch te kunnen aantonen dat dit geld afkomstig is van de handel in autosleutels, verzoekt de verdediging om de opgegeven afnemers te horen. Het gaat dan om de lijsten met namen die ik op 8 en 10 mei 2023 naar het hof heb gestuurd. Daarnaast heeft de verdediging reeds eerder verzocht de getuigen [getuige 1] en [getuige 2] te horen. Zij waren zakenpartners van de verdachte en stuurden klanten naar hem door. Zij kunnen tot in detail verklaren dat de verdachte jarenlang een bekend persoon was in de handel in autosleutels.
Ik heb een lijst van afnemers met aanvankelijk 14 namen en uiteindelijk 17 namen naar het hof gestuurd. Het is wat betreft de verdediging niet nodig om al die getuigen bij de raadsheer- commissaris of op zitting te horen. Ik zou me kunnen voorstellen dat het beperkt wordt tot de getuigen van wie de adresgegevens bekend zijn. Die kunnen dan worden gezien als een representatief aantal klanten van de verdachte. Zij zouden kunnen verklaren over wat zij aan de verdachte contant hebben betaald en in hoeverre hij bekend stond als gekwalificeerde en vakkundige handelaar in autosleutels. Van de eerste twee genoemde getuigen in de mail van 10 mei 2023 zijn geen achternamen bekend.
De verdachte merkt op dat die achternamen te achterhalen zijn.
De raadsman vervolgt:
Ik stel voor om de getuigen [getuige 1] en [getuige 2] in ieder geval te horen en van de overige getuigen een beperkt, bijvoorbeeld drie of vier, maar representatief aantal te horen. Van de andere afnemers op de lijst zouden schriftelijke verklaringen kunnen worden ingebracht.
De voorzitter merkt op:
De rechtbank heeft vastgesteld dat er aanwijzingen zijn dat de verdachte een handel in autosleutels heeft gehad. Het gaat om de vraag of de verdachte op een legale wijze - de kwesties van de Belastingdienst en uitkeringsinstanties buiten beschouwing gelaten - € 464.090,- met die handel heeft verdiend. Het gaat dus met name om de omvang van het geldbedrag. Wat kunnen de individuele afnemers die op de lijst staan die u heeft aangeleverd, daarover verklaren?
De raadsman voert aan:
Een handel in autosleutels dekt niet de lading van wat de verdachte allemaal heeft gedaan om dit geld te verdienen. De individuele afnemers kunnen dit beeld versterken door te verklaren over welke diensten en goederen zij hebben afgenomen, hoeveel zij daarvoor hebben betaald en welke betalingen contant zijn gedaan. Als bijvoorbeeld drie afnemers verklaren dat zij meerdere keren apparatuur of sleutels bij de verdachte hebben afgenomen voor tussen de € 300,- en € 3.000,- per keer, dan biedt dat ondersteuning aan de verklaring van de verdachte dat hij al die jaren veel contant geld heeft verdiend. De individuele afnemers kunnen met hun verklaringen niet de gehele € 464.090,- dekken, maar zij kunnen wel bijdragen aan de algemene indruk dat de verdachte veel contant geld verdiende.
De advocaat-generaal licht haar standpunt toe:
De verklaring die de verdachte geeft over de herkomst van het op het balkon aangetroffen geld is enigszins verifieerbaar. De verdediging biedt nu aan om deze verklaring te doen verifiëren. Ik heb geen bezwaar tegen het horen van de getuigen [getuige 1] en [getuige 2] .
Bij de overige getuigen gaat het erom hoeveel zij ooit betaald hebben aan de verdachte voor een autosleutel. Dit kan enig inzicht geven. We kunnen de getuigen waar we de adresgegevens van hebben een brief sturen, zodat zij een schriftelijke verklaring kunnen afleggen. Alle getuigen horen is naar mijn mening te veel, maar het is ook lastig om een representatieve selectie te maken. Ik stel voor om twee getuigen van wie de adresgegevens bekend zijn uit te kiezen en die te laten horen bij de raadsheer-commissaris.
De raadsman merkt op dat de verdediging ermee instemt dat er een termijn wordt gesteld voor het aanleveren van aanvullende gegevens van de getuigen en dat daarna het openbaar ministerie de getuigen aanschrijft.
De verdachte verklaart:
Ik heb al wat informatie aangeleverd en misschien kan ik nog meer krijgen. Ik ben elke dag bezig met het regelen van meer informatie, maar het is niet gemakkelijk. Als deze getuigen zouden kunnen worden gehoord, zou dat mooi zijn. Het is belangrijk om duidelijkheid te verschaffen.
Het hof onderbreekt het onderzoek voor beraad in raadkamer.
Na hervatting van het onderzoek deelt de voorzitter als beslissingen van het hof het volgende mede:
- Het verzoek tot het horen van de getuigen [getuige 1] en [getuige 2] wordt toegewezen.
- Voor zover het verzoek tot het horen als getuige van de afnemers bij de raadsheer-commissaris wordt gehandhaafd, wordt dit verzoek afgewezen. Het hof ziet voor de beantwoording van de rechtsvraag die aan de orde is onvoldoende verdedigingsbelang om deze getuigen te laten horen door de raadsheer-commissaris. Het openbaar ministerie heeft ermee ingestemd dat schriftelijke vragen kunnen worden gesteld aan deze afnemers, voor zover hun adresgegevens bekend zijn. Het hof zal hierover geen beslissing nemen en laat de nadere invulling daarvan over aan het openbaar ministerie, in samenspraak met de verdediging.”
Blijkens het proces-verbaal van de daaropvolgende terechtzitting in hoger beroep van 14 november 2024 is het onderzoek ter terechtzitting toen opnieuw aangevangen wegens de gewijzigde samenstelling van het hof. Aldaar heeft de raadsman het woord tot verdediging gevoerd aan de hand van een overgelegde pleitnota. Deze pleitnota houdt ten aanzien van te horen getuigen het volgende in:
“Voorwaardelijk verzoek
Mocht u mij niet volgen, en niet aanstonds na beraad in raadkamer arrest wijzen waarbij cliënt integraal wordt vrijgesproken, dan verzoek ik u de zaak aan te houden teneinde de volgende personen als getuige te horen:
- [betrokkene 1] , [a-straat 1] te [plaats]
- [betrokkene 2] , [b-straat 1] te [plaats]
- [betrokkene 3] , [c-straat 1] te [plaats]
- [betrokkene 4] , wonende aan de [d-straat 1] te [plaats]
- [betrokkene 5] , eigenaar van [A] , [e-straat 1] te [plaats]
- [betrokkene 6] , [f-straat 1] te [plaats]
Deze getuigen hebben tegen betaling goederen en/of diensten afgenomen van cliënt en zouden daarover nader kunnen verklaren. Laatstgenoemde heeft ook meermaals auto's van cliënt gekocht. Van deze personen heeft mijn voorganger al eerder (voorafgaand aan de zitting bij uw hof op 10 mei 2023) gegevens aan de A-G verstrekt.”
Het hof heeft het in het middel bedoelde verzoek in het bestreden arrest als volgt afgewezen:
“Voorwaardelijk verzoek
De raadsman heeft ter terechtzitting in hoger beroep – indien het hof tot een bewezenverklaring komt van het onder 1 tenlastegelegde – verzocht het onderzoek te heropenen teneinde de volgende personen als getuige te horen: [betrokkene 1] , [betrokkene 2] , [betrokkene 3] , [betrokkene 4] , [betrokkene 5] en [betrokkene 6] . Deze getuigen hebben tegen betaling goederen en/of diensten afgenomen van de verdachte en zouden daarover nader kunnen verklaren. Laatstgenoemde (het hof begrijpt: [betrokkene 6]) heeft ook meermaals auto’s van de verdachte gekocht.
Nu het hof tot een bewezenverklaring van het onder 1 tenlastegelegde komt, is aan de gestelde voorwaarde voldaan en komt het hof toe aan de beoordeling van het verzoek.
Het hof acht het niet noodzakelijk de door de raadsman opgegeven personen als getuige te doen horen. Deze individuele afnemers kunnen geen informatie geven over de totale inkomsten of de winstmarges van het bedrijf van de verdachte. Daarom wijst het hof het voorwaardelijke verzoek van de raadsman af.”
De eerste deelklacht
De eerste deelklacht houdt in dat het hof het ter zitting van 14 november 2024 gedane, voorwaardelijke verzoek met toepassing van een onjuist criterium heeft afgewezen. Nu de getuigenverzoeken reeds bij appelschriftuur zijn aangekondigd en daarna op een regiezitting zijn gedaan, had het volgens de steller van het middel voor de hand gelegen als het hof het op de terechtzitting van 14 november 2024 herhaalde verzoek (ook) had getoetst aan de maatstaf van het verdedigingsbelang in plaats van aan het noodzakelijkheidscriterium.
In dat kader verdient allereerst opmerking dat het verzoek tot het horen van een bij appelschriftuur verzochte “x-aantal afnemers”, dat ter zitting van 10 mei 2023 door de verdediging nader is ingevuld, door het hof ter zitting van 10 mei 2023 is afgewezen op de grond dat het hof “onvoldoende verdedigingsbelang” zag om deze getuigen te laten horen door de raadsheer-commissaris. Daarmee heeft het hof, gelet op het bepaalde in art. 410 jo. 415 jo. 287 en 288 Sv, toepassing gegeven aan het juiste criterium.
Het onderzoek ter terechtzitting is vervolgens op 14 november 2024 opnieuw aangevangen wegens de gewijzigde samenstelling van het hof. Uit art. (415 jo.) 322 lid 4 Sv en de daarop gebaseerde jurisprudentie blijkt dat beslissingen inzake (onder meer) het horen of de oproeping van getuigen ter terechtzitting uit hoofde van art. 287 en 288 Sv ook na het opnieuw aanvangen van het onderzoek ter terechtzitting in stand blijven. Daarmee lag dat verzoek – het verzoek om het horen van een x-aantal afnemers – ter zitting van het hof van 14 november 2024 niet meer aan het hof voor. Het middel miskent dit.
Het middel miskent voorts dat het arrest van het hof van 28 november 2024 blijkens de inhoud daarvan is gewezen naar aanleiding van het onderzoek ter terechtzitting in hoger beroep van 14 november 2024 en derhalve niet (ook) naar aanleiding van het onderzoek ter terechtzitting van 10 november 2023, zodat dit eerdere verzoek tot het horen van die afnemers, althans de beslissing van het hof daarop, niet in de beoordeling in cassatie kan worden betrokken.
Daaruit volgt dat in cassatie slechts kan worden beoordeeld of het hof bij de beslissing op het voorwaardelijk verzoek dat ter zitting van 14 november 2024 is gedaan, de juiste maatstaf heeft toegepast en of die beslissing begrijpelijk is.
Wat het eerste aspect (de juiste maatstaf) betreft: het in het middel bedoelde (voorwaardelijke) verzoek is een verzoek aan de rechter als bedoeld in art. 328 Sv in verbinding met art. 331 lid 1 Sv en art. 415 lid 1 Sv om toepassing te geven aan art. 315 Sv. Het criterium bij een dergelijk verzoek is of de rechter het verzochte getuigenverhoor noodzakelijk acht.
Het hof heeft het verzoek tot het horen van de getuigen dus met toepassing van de juiste maatstaf afgewezen. Dat het hof het eerdere verzoek op de regiezitting van 10 mei 2023 met toepassing van de maatstaf van het verdedigingsbelang heeft afgewezen, maakt dat niet anders.
De eerste deelklacht faalt.
De tweede deelklacht
De tweede deelklacht stelt de begrijpelijkheid van de beslissing om het verzoek af te wijzen aan de orde. Door te overwegen dat de verzochte getuigen geen informatie kunnen geven over de totale inkomsten of de winstmarges van het bedrijf van de verdachte, heeft het hof de lat volgens de steller van het middel te hoog gelegd. De getuigen zouden namelijk ieder over een gedeelte van het bij verdachte aangetroffen geldbedrag kunnen verklaren en dat zou kunnen bijdragen aan de aannemelijkheid van de verklaring van verdachte dat het volledige bedrag een legale herkomst heeft.
In zijn arrest van 28 november 2024 heeft het hof inderdaad overwogen dat het hof het niet noodzakelijk acht om de door de raadsman opgegeven personen als getuige te horen, omdat deze individuele afnemers geen informatie kunnen geven over de totale inkomsten of de winstmarges van het bedrijf van de verdachte. Het middel ziet er evenwel aan voorbij dat het hof, zoals bij de bespreking van het tweede middel nog aan de orde zal komen, daaraan voorafgaand heeft geoordeeld dat van de verdachte een concrete, verifieerbare en niet op voorhand hoogst onwaarschijnlijke verklaring mocht worden verlangd over de herkomst van het contante geldbedrag van in totaal € 464.090,00 dat is aangetroffen in de woning aan [g-straat 1] , dat de verdachte weliswaar geen bewijs hoeft te leveren dat de gelden niet van misdrijf afkomstig zijn, maar dat dit niet wegneemt
“dat het niet voeren van enige (deugdelijke) administratie wel een omstandigheid is die betrokken kan worden bij de beoordeling van de verklaring van de verdachte over de herkomst van de gelden. Door de gestelde werkwijze van de verdachte, waarbij geen gebruik is gemaakt van facturen of betalingen per bank door klanten, er geen boekhouding is bijgehouden en er geen aangifte bij de Belastingdienst is gedaan, kan de omvang van de opbrengsten van het bedrijf niet worden geconcretiseerd. Inzicht in het werkelijke aantal klanten, de winstmarges per geleverd product en de kosten van de onderneming ontbreekt. De verklaring van de verdachte, dat het aangetroffen geld afkomstig is uit zijn onderneming, is daarom niet verifieerbaar. De door de verdachte ingebrachte stukken en de verklaringen van de door de raadsheer-commissaris gehoorde getuigen maken dat niet anders.”
Ik begrijp de overweging die het hof ten grondslag heeft gelegd aan de afwijzing van het verzoek om de door de raadsman opgegeven personen als getuigen te horen tegen die achtergrond. Door te overwegen dat “deze individuele afnemers geen informatie [kunnen] geven over de totale inkomsten of de winstmarges van het bedrijf van de verdachte” heeft het hof duidelijk gemaakt dat de omstandigheid dat de getuigen mogelijkerwijs bevestigend kunnen verklaren over de gestelde legale herkomst van een gedeelte van het bij verdachte aangetroffen geldbedrag, niet afdoet aan het oordeel van het hof dat de verklaring van de verdachte dat het aangetroffen geldbedrag (volledig) afkomstig is uit zijn onderneming niet verifieerbaar is, omdat de omvang van de opbrengsten van het bedrijf van de verdachte ook op die wijze niet kan worden geverifieerd. Kennelijk heeft het hof zich om die reden zonder het gevraagde verhoor voldoende ingelicht geacht. Volledigheidshalve merk ik daarbij nog op dat de bewezenverklaring inhoudt dat het aangetroffen geldbedrag geheel of gedeeltelijk afkomstig is uit enig misdrijf.
Gelet daarop acht ik het oordeel van het hof dat het horen van de ter zitting van 14 november 2024 voorwaardelijk verzochte getuigen niet onbegrijpelijk. Tegen de achtergrond van het daaraan voorafgaande oordeel van het hof over de verifieerbaarheid van de door de verdachte afgelegde verklaring(en) is dat oordeel mijns inziens bovendien voldoende gemotiveerd.
De tweede deelklacht faalt.
De derde deelklacht
De derde deelklacht houdt in dat het hof zich er – ondanks de afwijzing van het verzoek – niet kenbaar van heeft vergewist of de procedure in haar geheel eerlijk is geweest in de zin van art. 6 EVRM en geen aandacht heeft besteed aan de drie stappen die het EHRM in de uitspraak van 19 december 2018 in de zaak Murtazaliyeva tegen Rusland heeft geformuleerd.
De in het middel bedoelde getuigen zouden nader kunnen verklaren over de goederen en/of diensten die zij tegen betaling van de verdachte afgenomen hebben. Het betreffen dus ‘defence witnesses’. Het EHRM beoordeelt de afwijzing van het verzoek tot het horen van een dergelijke getuige aan de hand van een drieledige toets, namelijk
- of een, gelet op de beschuldiging, toereikend gemotiveerd verzoek is gedaan;
- of de rechter bij zijn beslissing tot afwijzing van dit verzoek de relevantie van de getuigenverklaring in zijn oordeel heeft betrokken en zijn beslissing voldoende heeft gemotiveerd; en
- of door deze beslissing de procedure als geheel nog voldoet aan het door art. 6 EVRM gewaarborgde recht op een eerlijk proces.
Het gaat hierbij dus om het kader dat het EHRM hanteert voor de beoordeling van zaken waarin de nationale rechter een verzoek tot het horen van een ‘defence witness’ heeft afgewezen. Uit de jurisprudentie van het EHRM blijkt dat de nationale rechter er in dat kader blijk van moet geven de relevantie van de af te leggen verklaring(en) in het licht van de verweten gedraging(en) in zijn overwegingen te betrekken en de afwijzing voldoende moeten motiveren. Uit deze jurisprudentie volgt voorts dat het antwoord op de eerste twee vragen doorgaans al een sterke aanwijzing vormt voor de vraag of de procedure eerlijk is verlopen. Slechts in bepaalde, uitzonderlijke, gevallen kunnen “considerations of fairness” tot een tegengestelde conclusie leiden.
In de onderhavige zaak ligt in de overwegingen van het hof dat het horen van de door de raadsman opgegeven personen niet noodzakelijk is, gelet op hetgeen de verdachte tenlastegelegd is en gelet op hetgeen de (voorwaardelijk) verzochte getuigen volgens de onderbouwing van het verzoek kunnen verklaren, mijns inziens besloten dat de procedure wat het hof betreft ook na afwijzing van het (voorwaardelijk) verzoek voldoet aan het door art. 6 EVRM gewaarborgde recht op een eerlijk proces. Het hof was, gezien de overwegingen van het hof omtrent de verifieerbaarheid van de verklaring van de verdachte en wat de verzochte getuigen daar al dan niet aan zouden kunnen bijdragen, niet gehouden om dit oordeel nader te motiveren.
Volledigheidshalve merk ik daarbij op dat de raadsman van de verdachte in hoger beroep niet heeft aangevoerd dat afwijzing van het (voorwaardelijke) verzoek onverenigbaar zou zijn met het recht op een eerlijk proces als bedoeld in art. 6 EVRM.
Ook de derde deelklacht faalt.
Het middel faalt.
3 Het tweede middel
Het tweede middel komt op tegen de bewezenverklaring. Hoewel het middel als zodanig luidt dat de bewezenverklaring getuigt van een onjuiste rechtsopvatting, begrijp ik uit de toelichting dat het de steller van het middel gaat om de (on)begrijpelijkheid van het oordeel van het hof dat de verklaring van de verdachte over de gestelde herkomst van het aangetroffen geld niet verifieerbaar is.
Ten laste van de verdachte is bewezenverklaard dat:
“hij op of omstreeks 26 december 2021 te Amsterdam een voorwerp, te weten € 464.090,00, voorhanden heeft gehad, terwijl hij wist dat dat voorwerp, geheel of gedeeltelijk - onmiddellijk of middellijk - afkomstig was uit enig misdrijf.”
De bewezenverklaring steunt op de volgende bewijsmiddelen:
“1. Een proces-verbaal van 27 december 2021, in de wettelijke vorm opgemaakt door de bevoegde opsporingsambtenaren (doorgenummerde pagina’s 001-004).
Dit proces-verbaal houdt in, voor zover van belang en zakelijk weergegeven, als mededeling van verbalisanten (of één of meer van hen):
Op 26 december 2021 ging ik, verbalisant [verbalisant 1] , samen met [verbalisant 2] naar de woning aan de [g-straat] perceel [1] . Met de sleutels van [betrokkene 7] openden wij de voordeur. Ik, verbalisant [verbalisant 1] , zag dat [verbalisant 2] binnen in de woning contact maakte met een man. Deze man identificeerde zich als [verdachte] geboren op [geboortedatum] 1986 te [geboorteplaats] . Ik, verbalisant [verbalisant 1] , zag dat [verdachte] de machtiging te zien kreeg. Ik zag dat [verdachte] opeens richting het balkon rende. Ik zag dat hij over de reling sprong.
Ik, verbalisant [verbalisant 3] , zag [verdachte] vanaf het balkon naar beneden springen. Ik zag dat hij opstond en dat hij probeerde weg te rennen. Ik zag dat hij met een been hinkte.
2. Een proces-verbaal van 27 december 2021, in de wettelijke vorm opgemaakt door de bevoegde opsporingsambtenaren (doorgenummerde pagina’s 005-007).
Dit proces-verbaal houdt in, voor zover van belang en zakelijk weergegeven, als mededeling van verbalisanten (of één of meer van hen):
Op 26 december 2021 bevonden wij, verbalisanten [verbalisant 3] en [verbalisant 1] , ons in de woning [g-straat 1] te [plaats] . Wij bevonden ons hier om een doorzoeking uit te voeren. Wij, verbalisanten [verbalisant 3] en [verbalisant 1] , kwamen aan bij de box van [g-straat 1] . Hierin troffen wij het volgende aan:
- 1 zak met hennepgruis / 1 bakje met henneptoppen;
- 6 grote blokken met hasj, met een totaalgewicht van drie kilogram.
Ik, verbalisant [verbalisant 1] , heb in de hal het volgende aangetroffen:
- 2 wikkels van bruin papier met een versnipperde bruine substantie daarin;
- 5 grote blokken, afzonderlijk verpakt, met een bruine substantie, met een totaalgewicht van 1 kilogram.
Ik, verbalisant, rook aan de substantie. Ik herkende de geur van de substantie ambtshalve als zijnde hasj.
3. Een proces-verbaal van 27 december 2021, in de wettelijke vorm opgemaakt door de bevoegde opsporingsambtenaren (doorgenummerde pagina’s 014-017).
Dit proces-verbaal houdt in, voor zover van belang en zakelijk weergegeven, als mededeling van verbalisant/verbalisanten (of één of meer van hen):
Op 26 december 2021 hoorden wij, verbalisanten [verbalisant 4] en [verbalisant 5] , dat de verdachte naar beneden was gesprongen. De verdachte bleek later te zijn genaamd [verdachte] , geboren op [geboortedatum] 1986 te [geboorteplaats] . Ik zag dat collega [verbalisant 1] vanuit de linker broekzak van [verdachte] twee bundels met briefgeld haalde. Het totaalbedrag bleek later € 1.220,00 te zijn.
4. Een proces-verbaal van 28 december 2021, in de wettelijke vorm opgemaakt door de bevoegde opsporingsambtenaren (doorgenummerde pagina’s 026-027).
Dit proces-verbaal houdt in, voor zover van belang en zakelijk weergegeven, als mededeling van verbalisanten (of één of meer van hen):
Op 27 december 2021 zijn wij, verbalisanten [verbalisant 6] en [verbalisant 7] , naar de centrale kas van de politie gegaan alwaar het geld geteld en afgestort is. Uit de telling bleek dat de volgende bedragen in de sealbags zaten:
|
82137311 |
€ 113.000,00 |
|
82137313 |
€ 57.000,00 |
|
82137314 |
€ 109.200,00 |
|
82137315 |
€ 72.160,00 |
|
82137316 |
€ 109.700,00 |
In de woning aan [g-straat 1] is - gelet op ook andere geldbedragen - een totaalbedrag aangetroffen van € 523.685,00.
5. Een proces-verbaal van 2 februari 2022, in de wettelijke vorm opgemaakt door de bevoegde opsporingsambtenaren (doorgenummerde pagina’s 2011-2022).
Dit proces-verbaal houdt in, voor zover van belang en zakelijk weergegeven, als de op 2 februari 2022 tegenover verbalisanten afgelegde verklaring van verdachte:
Al het geld beneden in de woning in de tassen is van mij. Het geld dat tijdens de doorzoeking van de woning aan [g-straat 1] op het balkon en in de woonkamer lag, was van mij. De Jumbo tas die op het balkon stond, was van mij.
U houdt mij voor dat mijn woning (het hof begrijpt: aan de [h-straat 1] te [plaats]) is doorzocht en dat daar een geldbedrag van € 1.810,00 is aangetroffen en in beslag is genomen. Dat is mijn leefgeld.
U houdt mij voor dat tijdens mijn fouillering bleek dat ik een geldbedrag van € 1.220,00 bij mij had. Dat geld had ik in mijn tas (het hof begrijpt: linker broekzak) gedaan
6. Een proces-verbaal van 7 maart 2022, in de wettelijke vorm opgemaakt door de bevoegde opsporingsambtenaar (doorgenummerde pagina’s 2034-2049) (inclusief bijlagen).
Dit proces-verbaal houdt in, voor zover van belang en zakelijk weergegeven, als mededeling van verbalisant:
Om inzicht te krijgen in het inkomen en vermogen van de verdachte [verdachte] werd op 26 januari 2022 een aanvraag voor een ICOV rapportage gedaan over een periode van 5 jaar, van 2017 tot en met 2021.
Uit de rapportage blijkt dat de verdachte [verdachte] inkomsten heeft uit een UWV uitkering en verder huurtoeslag, zorgtoeslag en een kind gebonden budget ontvangt. [verdachte] heeft twee voertuigen op naam staan. [verdachte] bezit geen onroerend goed of bedrijf. Uit de rapportage is geen informatie gekomen waaruit blijkt dat het in beslag genomen geld met legale inkomsten (werk/uitkering/bedrijf) is verkregen.
In de onderzochte periode werd de rekening van [verdachte] gevoed door een Wajong-uitkering.
7. Een geschrift, te weten een kennisgeving van inbeslagneming met nummer PL1300 2021265419-19 van 26 december 2021, opgemaakt door [verbalisant 3] (ongenummerd).
Dit geschrift houdt in, voor zover van belang en zakelijk weergegeven:
Inbeslagneming op 26 december 2021 op [g-straat 1] te [plaats] .
Plaats van aantreffen: op het balkon in paarse bigshopper.
Goednummer: PL 1300-2021265419-6135637.
Sealbagnummers: 82137313, 82137314, 82137316.
Object: Geld.
8. Een geschrift, te weten een kennisgeving van inbeslagneming met nummer PL1300 2021265419-18 van 26 december 2021, opgemaakt door [verbalisant 3] (ongenummerd).
Dit geschrift houdt in, voor zover van belang en zakelijk weergegeven:
Inbeslagneming op 26 december 2021 op [g-straat 1] te [plaats] .
Plaats van aantreffen: aangetroffen in gele jumbo tas, balkon.
Goednummer: PL1300-2021265419-6135632.
Sealbagnummer: 82137315.
Object: Geld.
9. Een geschrift, te weten een kennisgeving van inbeslagneming met nummer PL1300 2021265419-11 van 26 december 2021, opgemaakt door [verbalisant 3] (ongenummerd).
Dit geschrift houdt in, voor zover van belang en zakelijk weergegeven:
Inbeslagneming op 26 december 2021 op [g-straat 1] te [plaats] .
Plaats van aantreffen: 10 bundels, aangetroffen in woonkamer.
Goednummer: PL 1300-2021265419-6135608.
Sealbagnummer: 82137311.
Object: Geld.
10. Een geschrift, te weten een kennisgeving van inbeslagneming met nummer PL1300 2021265419-60 van 27 december 2021, opgemaakt door [verbalisant 8] en [verbalisant 9] (ongenummerd).
Dit geschrift houdt in, voor zover van belang en zakelijk weergegeven:
Inbeslagneming op 27 december 2021 op [h-straat 1] te [plaats] .
Beslagene: [verdachte] .
Plaats van aantreffen: in de woning van de beslagene, geld lag onder kleding verstopt in kledingkast.
Goednummer: PL 1300-2021265419-6135847.
Object: Geld.
Totale hoeveelheid: 1810 EUR.”
Het bestreden arrest houdt, voor zover relevant, het volgende in:
“Oordeel van het hof
Aan de verdachte toe te rekenen geldbedrag
Op 26 december 2021 is de politie de woning aan [g-straat 1] te [plaats] binnengetreden. Er werden meerdere tassen met bundels briefgeld aangetroffen. Het briefgeld is door de politie inbeslaggenomen en in afgesloten sealbags veiliggesteld. Uit de telling bleek dat in de afzonderlijke sealbags die in voornoemde woning zijn aangetroffen een geldbedrag zat van in totaal € 523.685,00. Een deel van dit geldbedrag is aangetroffen op het balkon in een paarse bigshopper en in een gele Jumbo tas (te weten: € 348.060,00) en een ander deel van dit geldbedrag is aangetroffen in de woonkamer (te weten: € 113.000,00). De verdachte heeft tijdens zijn politieverhoor verklaard dat het geld in de twee tassen op het balkon en in de woonkamer van hem was. De verdachte heeft verder verklaard dat hij het geldbedrag ad € 1.220,00, dat tijdens zijn fouillering is aangetroffen, in zijn tas had gedaan en dat het geldbedrag ad € 1.810,00, dat tijdens de doorzoeking van zijn eigen woning op 27 december 2021 is aangetroffen, zijn leefgeld is.
Op basis van het voorgaande stelt het hof vast dat de verdachte een geldbedrag van (€ 348.060,00 + € 1 13.000,00 + € 1.220,00 + € I.810,00 =) € 464.090,00 voorhanden heeft gehad. Het hof heeft ten aanzien van het overige deel van de tenlastegelegde geldbedragen niet kunnen vaststellen dat de verdachte dat voorhanden heeft gehad, zodat de verdachte in zoverre zal worden vrijgesproken.
Afkomstig uit enig misdrijf
Het hof moet vervolgens de vraag beantwoorden of bewezen is dat het geldbedrag van in totaal € 464.090,00 geheel of gedeeltelijk afkomstig is uit enig misdrijf.
In deze zaak is geen sprake van direct bewijs dat dit geldbedrag afkomstig is uit een concreet gronddelict. Dat het geldbedrag afkomstig is uit “enig misdrijf’ kan niettemin worden bewezen als het op grond van de vastgestelde feiten en omstandigheden niet anders kan zijn dan dat het voorwerp afkomstig is uit enig misdrijf. In de doorzochte woningen is een groot geldbedrag van de verdachte aangetroffen en het is een feit van algemene bekendheid dat het voorhanden hebben van grote contante geldbedragen door privépersonen hoogst ongebruikelijk is vanwege het risico op onder meer diefstal, waarbij het geld niet is verzekerd. De verdachte ontving een Wajong-uitkering. Het is een feit van algemene bekendheid dat mensen die leven van een uitkering, zoals de verdachte, hiervan vaak net rond kunnen komen. In zijn algemeenheid geldt verder dat geldbedragen van een behoorlijke omvang in contante coupures, die niet direct zijn terug te voeren op een aantoonbare bron van inkomsten, vermoedens oproepen van witwassen. Wat het witwasvermoeden sterker maakt, is dat de verdachte, toen verbalisanten de woning aan [g-straat 1] te [plaats] binnentraden, na zich te hebben geïdentificeerd opeens richting het balkon rende, over de reling sprong, opstond en al hinkend probeerde weg te rennen. Tot slot weegt mee dat in de woning een aanzienlijke hoeveelheid hasj en hennep is aangetroffen.
Op grond van het voorgaande acht het hof het vermoeden gerechtvaardigd dat het geldbedrag van € 464.090,00 uit enig misdrijf afkomstig is, wat betekent dat van de verdachte mag worden verlangd dat hij een concrete, verifieerbare en niet op voorhand hoogst onwaarschijnlijke verklaring geeft dat het geldbedrag niet van misdrijf afkomstig is.
De verdachte heeft verklaard dat het geldbedrag afkomstig is uit de verkoop en reparatie van autosleutels en de handel in softwarepakketten, dat hij veel advertenties heeft geplaatst en met zijn afnemers afsprak op openbare plekken zoals bij de Mediamarkt. De betalingen door klanten aan de verdachte gingen altijd contant. In de periode 2018-2019 ging het goed met het bedrijf en genereerde hij aanzienlijke inkomsten, waarvan hij kon sparen. De verdachte heeft ook verklaard dat hij geen administratie heeft bijgehouden, zijn bedrijf niet heeft ingeschreven bij de Kamer van Koophandel en van zijn inkomsten geen melding heeft gemaakt bij de Belastingdienst.
Het hof overweegt dat de verdachte geen bewijs hoeft te leveren dat de gelden niet van misdrijf afkomstig zijn. Dat neemt niet weg dat het niet voeren van enige (deugdelijke) administratie wel een omstandigheid is die betrokken kan worden bij de beoordeling van de verklaring van de verdachte over de herkomst van de gelden. Door de gestelde werkwijze van de verdachte, waarbij geen gebruik is gemaakt van facturen of betalingen per bank door klanten, er geen boekhouding is bijgehouden en er geen aangifte bij de Belastingdienst is gedaan, kan de omvang van de opbrengsten van het bedrijf niet worden geconcretiseerd. Inzicht in het werkelijke aantal klanten, de winstmarges per geleverd product en de kosten van de onderneming ontbreekt. De verklaring van de verdachte, dat het aangetroffen geld afkomstig is uit zijn onderneming, is daarom niet verifieerbaar. De door de verdachte ingebrachte stukken en de verklaringen van de door de raadsheer-commissaris gehoorde getuigen maken dat niet anders.
Het aldus door de verdachte geboden tegenwicht tegen de verdenking van witwassen geeft onvoldoende aanleiding om van het openbaar ministerie nader onderzoek te verlangen. Er is daarom geen andere conclusie mogelijk dan dat het geldbedrag van € 464.090,00 geheel of gedeeltelijk onmiddellijk of middellijk - uit enig misdrijf afkomstig is en dat de verdachte dat wist.
Het hof komt daarmee tot een bewezenverklaring van het onder 1 tenlastegelegde.”
Het hof heeft vastgesteld dat de verdachte een geldbedrag van € 464.090,00 voorhanden heeft gehad en dat dit bedrag door de politie in een woning is aangetroffen in tassen met bundels briefgeld. Het hof heeft overwogen dat het een feit van algemene bekendheid is dat het voorhanden hebben van grote contante geldbedragen door privépersonen hoogst ongebruikelijk is en dat geldbedragen van een behoorlijke omvang in contante coupures die niet zijn terug te voeren op een aantoonbare bron van inkomsten, vermoedens oproepen van witwassen. Daarnaast heeft het hof overwogen dat de verdachte een Wajong-uitkering ontving en dat mensen die leven van een uitkering vaak net rond kunnen komen. Het hof hecht in dat kader ook belang aan het feit dat de verdachte, toen verbalisanten de woning binnentraden, opeens richting het balkon is gerend, over de reling is gesprongen en probeerde weg te rennen. Het hof heeft voorts overwogen dat in de woning een aanzienlijke hoeveelheid hasj en hennep is aangetroffen.
Het oordeel van het hof dat deze feiten en omstandigheden het vermoeden rechtvaardigen dat het aangetroffen geldbedrag van enig misdrijf afkomstig is en dat van de verdachte mag worden verlangd dat hij een concrete, verifieerbare en niet op voorhand hoogst onwaarschijnlijke verklaring geeft dat het geldbedrag niet van misdrijf afkomstig is, wordt door de steller van het middel niet betwist. De klacht in cassatie richt zich blijkens de toelichting op het middel specifiek tegen het oordeel van het hof dat de verdachte een dergelijke verklaring niet heeft gegeven.
Uit vaste rechtspraak van de Hoge Raad volgt dat bij een witwasvermoeden van de verdachte mag worden verlangd dat hij een “concrete, verifieerbare en niet op voorhand hoogst onwaarschijnlijke verklaring” geeft dat het voorwerp niet van misdrijf afkomstig is. Dat houdt niet in dat het aan de verdachte is om aannemelijk te maken dat het voorwerp niet van misdrijf afkomstig is. Als de verdachte zo’n concrete, verifieerbare en niet op voorhand hoogst onwaarschijnlijke verklaring geeft, ligt het op de weg van het openbaar ministerie om nader onderzoek te doen naar die verklaring. De rechter zal dan mede op basis van de resultaten daarvan moeten beoordelen of het witwassen bewezen kan worden op de grond dat (het niet anders kan zijn dat dat) het voorwerp uit enig misdrijf afkomstig is. Als een dergelijke verklaring uitblijft, mag de rechter die omstandigheid betrekken in zijn overwegingen over het bewijs.
De verklaring van de verdachte houdt in dat het geldbedrag afkomstig is uit de verkoop en reparatie van autosleutels en de handel in softwarepakketten. Met die werkzaamheden zou hij aanzienlijke (contante) inkomsten hebben gegenereerd.
Het hof heeft geoordeeld dat de verklaring van de verdachte dat het geld afkomstig is uit zijn onderneming niet verifieerbaar is. Daaraan heeft het hof ten grondslag gelegd dat er met betrekking tot de werkzaamheden geen enkele (deugdelijke) administratie is gevoerd. Er zijn geen facturen of betalingen per bank door klanten, er is geen boekhouding bijgehouden, noch is er aangifte gedaan bij de Belastingdienst. De omvang van de opbrengsten kan daarom niet worden geconcretiseerd. Inzicht in het werkelijke aantal klanten, de winstmarges per geleverd product en de kosten van de onderneming ontbreken. De door verdachte ingebrachte stukken en de verklaringen van de door de raadsheer-commissaris gehoorde getuigen maken dat volgens het hof niet anders.
Het oordeel van het hof dat de verklaring van de verdachte voor de herkomst van het (volledige) aangetroffen geldbedrag van € 464.090,00 als gevolg daarvan niet verifieerbaar is, is mijns inziens niet onbegrijpelijk. Ik zie niet in welk nader onderzoek van het openbaar ministerie gevergd had kunnen worden om de verklaring van de verdachte te verifiëren, aangezien kennelijk iedere vorm van administratie van de gestelde werkzaamheden ontbreekt, er geen gebruik is gemaakt van facturen, alle betalingen contant zijn gedaan en er blijkens de ter zitting in hoger beroep op 14 november 2024 door de verdachte afgelegde verklaring ook geen aangifte omzetbelasting is gedaan.
Ten aanzien van de overweging van het hof dat de door de verdachte ingebrachte stukken en de verklaringen van de door de raadsheer-commissaris gehoorde getuigen dat niet anders maken, merk ik het volgende op. De steller van het middel maakt hieruit op dat het hof (mogelijk) van de verdachte heeft verlangd dat hij zijn verklaring zou onderbouwen door het overleggen van een deugdelijke administratie. Dat zie ik anders. Ik begrijp uit de overweging dat de ingebrachte stukken en de verklaringen van de door de raadsheer-commissaris gehoorde getuigen geen aanknopingspunten hebben geboden voor nader onderzoek op basis waarvan de verklaring van de verdachte geverifieerd kan worden.
Dat de overgelegde stukken en de verklaringen van de getuigen volgens het hof geen aanknopingspunten bieden voor nader onderzoek aan de hand waarvan de verklaring van de verdachte dat het geldbedrag van € 464.090,00 (volledig) afkomstig is uit zijn onderneming, acht ik niet onbegrijpelijk. De overgelegde stukken zien – ook blijkens de opmerkingen van de raadsman ter zitting van 14 november 2024 – enkel op de uitgaven die ten behoeve van de werkzaamheden zijn gedaan en niet op de inkomsten van de verdachte. Dat ze daar mogelijk “iets” over zeggen, maakt dat niet anders. Getuige [getuige 1] heeft desgevraagd verklaard dat hij geen zicht had op de bedragen die de verdachte verdiende. Getuige [getuige 2] heeft weliswaar verklaard dat hij gemiddeld 25 klanten per maand naar de verdachte doorstuurde, maar ook zijn verklaring biedt geen aanknopingspunten voor nader onderzoek naar de totale omvang van de inkomsten die de verdachte heeft gegenereerd en de concrete opbrengsten van het bedrijf in de tenlastegelegde periode.
Gelet op het voorgaande is de bewezenverklaring voor zover inhoudend dat het geldbedrag geheel of gedeeltelijk “afkomstig was uit enig misdrijf”, niet onbegrijpelijk. Dat oordeel is voorts toereikend gemotiveerd.
Het middel faalt.
4 Slotsom
De middelen falen en kunnen worden afgedaan met aan art. 81 lid 1 RO ontleende motivering
Ambtshalve heb ik geen gronden aangetroffen die tot vernietiging van de bestreden uitspraak aanleiding behoren te geven.
Deze conclusie strekt tot verwerping van het beroep.
De Procureur-Generaal
bij de Hoge Raad der Nederlanden
AG