Bestuursrecht overig

Bij besluit van 26 september 2024 heeft de raad van de gemeente Bernheze het bestemmingsplan "Woonlocatie…

Raad van State, 18 november 2026

Zaakgegevens

Op 18 november 2026 heeft de Raad van State in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over bestuursrecht.

Instantie
Raad van State
Datum uitspraak
18 november 2026
Datum publicatie
18 november 2026
Zaaknummer
202406624/1/R2
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
ECLI
ECLI:NL:RVS:2026:6823
E-mail

Samenvatting

Bij besluit van 26 september 2024 heeft de raad van de gemeente Bernheze het bestemmingsplan "Woonlocatie Nobisweg/Hommelsedijk, Heenwijk-Dinther" vastgesteld. Het plan maakt de bouw van 208 woningen mogelijk in twee verschillende plangebieden: een noordelijk en een zuidelijk deel, beide gelegen tussen de straten De Dieppoel, Koffiestraat, Heuvelstraat, Nobisweg en de Zandstraat in de gemeente Heeswijk-Dinther. [appellanten] wonen en exploiteren een bedrijf aan de [locatie]. Het perceel is gesitueerd ten oosten van het noordelijke plangebied. Zij exploiteren een recreatief een agrarisch bedrijf waar gasten in gezins- of groepsverband kunnen verblijven. De gasten kunnen in een groepsaccommodatie of in een appartement overnachten. Daarnaast houden [appellanten] verschillende paarden op het perceel. [appellanten] vrezen dat het voortbestaan van hun bedrijf in gevaar komt, omdat toekomstige bewoners kunnen gaan klagen over geluid- en stankoverlast. Op de gronden van het plangebied naast hun perceel wordt onder meer een appartementencomplex mogelijk gemaakt. Zij vragen zich af of, gelet hierop, een goed woon- en leefklimaat voor de toekomstige bewoners kan worden gegarandeerd.

Uitspraak

202406624/1/R2.

Datum uitspraak: 18 november 2026

AFDELING

BESTUURSRECHTSPRAAK

Uitspraak in het geding tussen:

[appellant A] en [appellant B], allebei wonend in Heeswijk-Dinther, gemeente Bernheze,

appellanten,

en

de raad van de gemeente Bernheze,

verweerder.

Procesverloop

Bij besluit van 26 september 2024 heeft de raad het bestemmingsplan "Woonlocatie Nobisweg/Hommelsedijk, Heeswijk-Dinther" vastgesteld.

Tegen dit besluit hebben [appellanten] beroep ingesteld.

Ruimte voor Ruimte C.V. en BVH Projectontwikkeling B.V. hebben een nader stuk ingediend.

Ruimte voor Ruimte C.V. en BVH Projectontwikkeling B.V. hebben, daartoe in de gelegenheid gesteld, een schriftelijke uiteenzetting gegeven.

[appellanten], Ruimte voor Ruimte C.V. en BVH Projectontwikkeling B.V. en de raad hebben nadere stukken ingediend.

Bij besluit van 20 november 2025 heeft de raad het bestemmingsplan opnieuw en gewijzigd vastgesteld.

[appellanten] hebben een zienswijze ingediend.

De raad, Ruimte voor Ruimte C.V. en BVH Projectontwikkeling B.V. en [appellanten] hebben nadere stukken ingediend.

De Afdeling heeft de zaak ter zitting behandeld op 12 oktober 2026, waar [appellant A] en [appellant B], bijgestaan door mr. K.M.J. Wartena, advocaat in Veghel, en de raad, vertegenwoordigd door D.M.J. de Beer, M. Bijkerk en ir. J.W. Schuddeboom, zijn verschenen. Voorts zijn op de zitting Ruimte voor Ruimte C.V. en BVH Projectontwikkeling B.V., vertegenwoordigd door mr. B. Bollen, advocaat in Tilburg en [personen] gehoord.

Overwegingen

Overgangsrecht inwerkingtreding Omgevingswet

1.       Op 1 januari 2024 zijn de Omgevingswet en de Invoeringswet Omgevingswet in werking getreden. Op grond van artikel 4.6, derde lid, van de Invoeringswet Omgevingswet blijft op een beroep tegen een besluit tot vaststelling van een bestemmingsplan waarvan het ontwerp vóór het tijdstip van inwerkingtreding van de Omgevingswet ter inzage is gelegd het recht zoals dat gold onmiddellijk vóór dat tijdstip van toepassing tot het bestemmingsplan onherroepelijk is.

Het ontwerpplan is op 21 december 2023 ter inzage gelegd. Dat betekent dat op deze beroepsprocedure het recht, waaronder de Wet ruimtelijke ordening en de Crisis- en herstelwet, zoals dat gold vóór 1 januari 2024 van toepassing blijft.

Inleiding

2.       Het plan maakt de bouw van 208 woningen mogelijk in twee verschillende plangebieden: een noordelijk en een zuidelijk deel, beide gelegen tussen de straten De Dieppoel, Koffiestraat, Heuvelstraat, Nobisweg en de Zandstraat in de gemeente Heeswijk-Dinther.

Op deze locaties, grenzend aan de kern Heeswijk-Dinther, zijn agrarische gronden en drie intensieve veehouderijen gelegen. Het voornemen bestaat om ten behoeve van de voorziene ontwikkeling de bedrijfsactiviteiten van de drie intensieve veehouderijen aan de Hommelsedijk 4a en 4b en Nobisweg 15 te beëindigen en de bijbehorende stallen te saneren. De veehouderijen aan de Hommelsedijk 4a en 4b zijn gesitueerd waar het noordelijke plangebied is en de veehouderij aan de Nobisweg 15 is gesitueerd waar het zuidelijke plangebied is.

3.       [appellanten] wonen en exploiteren een bedrijf aan de [locatie]. Het perceel is gesitueerd ten oosten van het noordelijke plangebied. Zij exploiteren een recreatief een agrarisch bedrijf waar gasten in gezins- of groepsverband kunnen verblijven. De gasten kunnen in een groepsaccommodatie of in een appartement overnachten. Daarnaast houden [appellanten] verschillende paarden op het perceel.

[appellanten] vrezen dat het voortbestaan van hun bedrijf in gevaar komt, omdat toekomstige bewoners kunnen gaan klagen over geluid- en stankoverlast. Op de gronden van het plangebied naast hun perceel wordt onder meer een appartementencomplex mogelijk gemaakt. Zij vragen zich af of, gelet hierop, een goed woon- en leefklimaat voor de toekomstige bewoners kan worden gegarandeerd.

4.       Ruimte voor Ruimte C.V. en BVH Projectontwikkeling B.V. zijn de initiatiefnemers van de voorziene ontwikkeling.

5.       Naar aanleiding van het ingediende beroep van [appellanten] heeft de raad een herstelbesluit genomen. In de "Nota van wijzigingen herstelbesluit" (bijlage 25 bij de plantoelichting) heeft de raad uiteengezet wat er allemaal is gewijzigd. Zo zien de wijzigingen onder meer op het aspect geluid. Het voorziene geluidsscherm tussen het plangebied en het perceel van [appellanten] is bijvoorbeeld planologisch langer gemaakt, namelijk 83 m in plaats van 78 m.

Betekenis herstelbesluit

6.       Met het herstelbesluit is het bestemmingsplan "Woonlocatie Nobisweg/Hommelsedijk, Heeswijk-Dinther" opnieuw en gewijzigd vastgesteld. Daarom is met dit besluit het besluit van 26 september 2024 vervangen als bedoeld in artikel 6:19, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht. Aangezien het herstelbesluit niet geheel aan het beroep van [appellanten] tegemoetkomt, heeft het beroep van rechtswege ook betrekking op dit herstelbesluit.

De Afdeling zal eerst de beroepsgronden tegen het herstelbesluit beoordelen.

Toetsingskader

7.       Bij de vaststelling van een bestemmingsplan moet de raad bestemmingen aanwijzen en regels geven die de raad uit het oogpunt van een goede ruimtelijke ordening nodig acht. De raad heeft daarbij beleidsruimte en moet de betrokken belangen afwegen. De Afdeling oordeelt niet zelf of het plan in overeenstemming is met een goede ruimtelijke ordening. De Afdeling beoordeelt aan de hand van de beroepsgronden of het besluit tot vaststelling van het bestemmingsplan in overeenstemming is met het recht. Daarbij kan aan de orde komen of de nadelige gevolgen van het plan onevenredig zijn in verhouding tot de met het plan te dienen doelen.

Het herstelbesluit

Geluid

8.       [appellanten] voeren aan dat in de door de raad uitgevoerde geluidsonderzoeken die aan het bestemmingsplan ten grondslag zijn gelegd geen realistische (maximale) bedrijfssituatie is geschetst voor hun bedrijf. Het blijft dan ook de vraag of een goed woon- en leefklimaat voor de toekomstige bewoners kan worden gegarandeerd. Er is volgens hen sprake van een onderschatting van de werkelijke geluiduitstraling. Volgens [appellanten] leidt het in het bestemmingsplan mogelijk gemaakte 4 m hoge geluidsscherm tussen hun perceel en de gronden van het plangebied niet tot een situatie waarbij alsnog wordt voldaan aan de grenswaarden van het langtijdgemiddelde geluidsniveau en het maximaal geluidsniveau. Zowel de grenswaarde uit de brochure "Bedrijven en milieuzonering" van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (de VNG-brochure) als de grenswaarde van het Activiteitenbesluit milieubeheer worden meermaals overschreden. [appellanten] verwijzen in dat kader naar de conclusie van een door G&O Consult uitgevoerd geluidsonderzoek waarvan de resultaten zijn neergelegd in de contra-expertise "Akoestisch onderzoek [locatie] te Heeswijk-Dinther" van 17 januari 2025 (de contra-expertise).

8.1.    De raad heeft een geluidonderzoek laten uitvoeren en heeft de volgende rapporten ten grondslag gelegd aan het plan. Het rapport "Akoestisch Onderzoek Industrielawaai Woningbouwlocatie Heeswijk-Dinther" van 1 augustus 2024 is als bijlage 3 bij de planregels en bijlage 8 bij de plantoelichting gevoegd. Aanvullend is een nadere notitie opgesteld, namelijk de "Notitie geluid - Addendum" van 4 juli 2025 van Kragten (bijlage 9 bij de plantoelichting) waarin aanvullend is onderzocht of een aanvaardbaar woon- en leefklimaat kan worden gerealiseerd. Verder heeft Kragten in de "Memo beroepsprocedure herstelbesluit Dinthers erf" van 10 maart 2026 gereageerd op de nadere stukken van [appellanten].

8.2.    Naar aanleiding van de door [appellanten] overgelegde contra-expertise heeft Kragten een aanvullend geluidonderzoek uitgevoerd, dat is neergelegd in de "Notitie geluid - Addendum" van 4 juli 2025. Daarin is uitgegaan van de maximale bedrijfssituatie zoals die in de contra-expertise is benoemd, waaronder de maximale bezetting van 64 personen bij de groepsaccommodatie, verschillende activiteiten op hun perceel zoals het vullen van de silo, verschillende vervoersbewegingen en dat twee uur per dag het gras wordt gemaaid. In deze notitie wordt vervolgens geconcludeerd dat de geluidbelasting nagenoeg overal voldoet aan stap 3 van de VNG-brochure mits een geluidsscherm wordt gerealiseerd met een hoogte van 4 m en een lengte van 83 m. Dit geldt niet voor een deel van de derde etage van het voorziene appartementencomplex en de tweede etage van een vrijstaande voorziene woning, vanwege de geluidbelasting die afkomstig is van de grasmaaier. In de notitie staat hierover opgemerkt dat het gebruik van de grasmaaier kortstondig en seizoensgebonden is. Op de dagen dat geen gebruik gemaakt wordt van de grasmaaier kan zonder meer worden voldaan aan stap 3 VNG-brochure en ook aan stap 2 van de VNG-brochure, zo staat in de notitie.

8.3.    Kragten heeft vervolgens nog met de "Memo beroepsprocedure herstelbesluit Dinthers erf" van 10 maart 2026 gereageerd op de nadere stukken van [appellanten]. In deze memo staat dat uit de berekende geluidbelasting zonder grasmaaier blijkt dat het langtijdgemiddeld beoordelingsniveau alleen ter plaatse van de bovenste bouwlagen van de woning en appartementen overdag ten hoogste 47 dB(A) bedraagt. Dit is ongeveer 5 dB(A) lager dan met grasmaaier (52 dB(A)). Zonder grasmaaier zou ook hier het langtijdgemiddeld beoordelingsniveau onder de richtwaarde van stap 3 van de VNG-brochure (50 dB(A) overdag) blijven. Hieruit komt naar voren dat de grasmaaier een aanzienlijk deel van de geluidbelasting veroorzaakt. Omdat het feitelijke gebruik van de grasmaaier beperkt is tot maximaal een paar maal per week, gedurende een korte tijdsperiode per keer en slechts voor een deel van het jaar, zal ook de verhoogde geluidbelasting slechts beperkt plaatsvinden en dan nog alleen ter plaatse van de bovenste bouwlagen van de noordelijke woningen. Dit wordt acceptabel geacht. Het langtijdgemiddeld beoordelingsniveau van de andere activiteiten (zonder grasmaaier) komen bij de onderste lagen van het voorziene appartementencomplex niet boven de richtwaarde van stap 2 van de VNG-brochure (45 dB(A) overdag) uit, zo staat in de memo van Kragten.

8.4.    Gelet op het vorenstaande acht de raad de geluidbelasting van de activiteiten op het perceel van [appellanten] op de voorziene ontwikkeling aanvaardbaar. Op de zitting heeft de raad benadrukt dat hij het niet aannemelijk acht dat er 64 personen tegelijkertijd aanwezig zijn op het perceel van [appellanten] en ook niet dat de grasmaaier elke dag in gebruik is. Desalniettemin is de raad toch van deze uitgangspunten van de bedrijfssituatie uitgegaan (worst case), hetgeen ook is opgemerkt in de notitie van Kragten van 10 maart 2026.

8.5.    Op de zitting heeft de raad bevestigd dat een overschrijding van de grenswaarden van het Activiteitenbesluit milieubeheer op grond van de hiervoor genoemde omstandigheden niet aannemelijk is. Gelet op wat hierover is aangevoerd, ziet de Afdeling, net als de voorzieningenrechter, geen reden om dit standpunt niet aannemelijk te achten.

8.6.    Gelet op het vorenstaande heeft de raad afdoende aannemelijk gemaakt dat ter plaatse van het voorziene appartementengebouw en de voorziene woningen gesitueerd naast het perceel van [appellanten] qua geluid een goed woon- en leefklimaat kan worden gegarandeerd.

Het betoog slaagt niet.

Geur

9.       [appellanten] voeren aan dat de raad onvoldoende onderzoek heeft gedaan naar de geuroverlast die wordt veroorzaakt door hun 45 paarden. Het is de vraag of in zoverre een goed woon- en leefklimaat voor de toekomstige bewoners kan worden gegarandeerd. Volgens [appellanten] wordt er in het plan ten onrechte van uitgegaan dat aan de minimale afstand van 50 m tussen de geurgevoelige objecten binnen het bestemmingsplan en het bouwvlak waarbinnen de dierverblijven staan, wordt voldaan. Volgens [appellanten] zijn echter binnen deze afstand gronden voor wonen bestemd. Volgens [appellanten] ligt dit woongebied binnen iets meer dan 10 m van de geurgevoelige objecten, namelijk de locatie waar de paarden staan.

9.1.    De gemeente Bernheze heeft gebruik gemaakt van de mogelijkheid die de Wet geurhinder en veehouderij (Wgv) biedt om, binnen bandbreedtes, af te wijken van de wettelijke normen. In de Verordening Fysieke Leefomgeving gemeente Bernheze 2021 (Verordening) heeft de gemeente normen vastgelegd voor de beoordeling van de individuele veehouderijen en kaders aangegeven voor de beoordeling van het woon- en leefklimaat.

9.2.    Artikel 3.1.3 van deze Verordening luidt:

"Op grond van artikel 6, lid 3 van de Wet geurhinder en veehouderij en in afwijking van artikel 4, lid 1 van de Wet geurhinder en veehouderij, bedraagt de afstand tussen een geurgevoelig object en een veehouderij waar dieren worden gehouden van een diercategorie waarvoor op grond van de Wet geen geuremissiefactor is vastgesteld:

1. ten minste 50 meter indien het geurgevoelig object is gelegen binnen de bebouwde kom als bedoeld in de Wet geurhinder en veehouderij en is gelegen binnen het gebied dat is aangeduid op de bij deze verordening behorende kaart ‘Kaart B halvering vaste afstanden’.

2. ten minste 25 meter indien het geurgevoelig object is gelegen buiten de bebouwde kommen als bedoeld in de Wet geurhinder en veehouderij en is gelegen binnen het gebied dat is aangeduid op de bij deze verordening behorende kaart ‘Kaart B halvering vaste afstanden’."

9.3.    Niet in geschil is dat de gronden van het plangebied en het perceel van [appellanten] zijn gesitueerd binnen de bebouwde kom als bedoeld op kaart "B: Halvering vaste afstanden" van de Verordening. Gelet hierop geldt op grond van artikel 3.1.3, aanhef en lid 1, van de Verordening een afstand van 50 m tussen een geurgevoelig object en een veehouderij waar dieren worden gehouden van een diercategorie waarvoor geen geuremissiefactor is vastgesteld.

9.4.    De raad heeft aan het plan een geuronderzoek ten grondslag gelegd (bijlage 11 bij de plantoelichting). In paragraaf 5.2.3 van het "Agrarisch Geuronderzoek woningbouwplan Heeswijk-Dinther" van Kragten van 5 april 2023 (het geuronderzoek) is de vergunde situatie van de dierenverblijven van de [locatie] bekeken. De raad stelt onder verwijzing naar de "Memo beroepsprocedure herstelbesluit Dinthers erf" van Kragten van 10 maart 2026 dat voldaan wordt aan de minimale afstand van 50 m tussen de voorziene woningen en het bouwvlak op het perceel van [appellanten] waar planologisch een dierenverblijf is toegestaan. In de memo van Kragten staat dat de afstand tussen het bouwvlak van de dierenverblijven en het bouwvlak van de voorziene woningen minimaal 51,4 m en maximaal 56,31 m is. Gelet hierop is dus rekening gehouden met de maximale planologische mogelijkheden met betrekking tot de dierenverblijven op het perceel van [appellanten]. Omdat er voldaan wordt aan de minimale afstand van 50 m op grond van de Verordening is een nader onderzoek naar het aspect geur niet noodzakelijk, zo staat in het memo van Kragten.

9.5.    Over het betoog van [appellanten] over het woon- en leefklimaat overweegt de Afdeling dat, als tussen de veehouderij en een geurgevoelig object de in de Wgv of de hierop gebaseerde Verordening genoemde afstand wordt aangehouden, in beginsel mag worden aangenomen dat bij het geurgevoelig object een aanvaardbaar woon- en leefklimaat kan worden gegarandeerd. Als tussen de veehouderij en een geurgevoelig object niet de in de Wgv of de hierop gebaseerde Verordening genoemde afstand wordt aangehouden, mag niet zonder meer worden aangenomen dat daar een aanvaardbaar woon- en leefklimaat kan worden gegarandeerd. In een dergelijk geval dient door de raad te worden gemotiveerd waarom ter plaatse van het geurgevoelig object niettemin een aanvaardbaar woon- en leefklimaat kan worden gegarandeerd.

Gelet op wat hiervoor onder 9.4 is overwogen, kan worden voldaan aan de minimale afstand van 50 m op grond van de Verordening.

Gelet op het voorgaande mocht de raad zich dus op het standpunt stellen dat ter plaatse, wat betreft geur, een aanvaardbaar woon- en leefklimaat kan worden gegarandeerd en dat een nader onderzoek naar eventuele geuroverlast niet hoeft. Daarbij neemt de Afdeling in aanmerking dat op grond van artikel 7.2, aanhef en lid c, en artikel 8.2.3, aanhef en lid c, van de planregels hoofdgebouwen op de gronden waaraan de bestemming "Wonen" dan wel "Woongebied" is toegekend, enkel mogen worden gebouwd binnen een bouwvlak. De Afdeling stelt vast dat aan de gronden van het plangebied die op minder dan 51,4 m zijn gesitueerd vanaf de perceelsgrens van het bedrijf van [appellanten] geen bouwvlakken zijn toegekend. Overigens heeft de raad op de zitting desgevraagd bevestigd dat deze gronden in de praktijk niet zullen worden ingericht en gebruikt als tuin of erf, maar als toegangsweg, parkeerterrein en bergingen zullen worden gebruikt.

Het betoog slaagt niet.

Conclusie beroep tegen het herstelplan

10.     Gelet op het vorenstaande is het beroep van [appellanten] tegen het herstelplan ongegrond.

Het beroep tegen het plan van 26 september 2024

11.     Zoals onder 6 is overwogen, is het besluit van 26 september 2024 tot vaststelling van het bestemmingsplan "Woonlocatie Nobisweg/Hommelsedijk, Heeswijk-Dinther", bij het herstelbesluit van 20 november 2025 vervangen. Omdat het beroep tegen het herstelplan ongegrond is en dit herstelplan dat plan vervangt, leidt dit ertoe dat dit plan geen betekenis meer heeft. Onder deze omstandigheden en nu ook overigens niet is gebleken van enig belang, is de Afdeling van oordeel dat [appellanten] geen belang meer hebben bij een inhoudelijke bespreking van hun beroep tegen dat plan. In verband hiermee is het beroep van [appellanten] tegen het besluit van 26 september 2024 tot vaststelling van het bestemmingsplan "Woonlocatie Nobisweg/Hommelsedijk, Heeswijk-Dinther" niet-ontvankelijk.

Proceskosten

12.     De Afdeling stelt vast dat de raad in de stukken heeft erkend dat hij naar aanleiding van het ingediende beroep van [appellanten] wijzigingen in het herstelplan heeft doorgevoerd waarmee is beoogd om deels aan dat beroep tegemoet te komen. Onder omstandigheden kan dit aanleiding geven om de raad te veroordelen tot vergoeding van de bij [appellanten] opgekomen proceskosten. Dat is hier ook aan de orde.

Beslissing

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State:

I.        verklaart het beroep van [appellant A] en [appellant B] tegen het besluit van 26 september 2024 van de raad van de gemeente Bernheze waarbij het bestemmingsplan "Woonlocatie Nobisweg/Hommelsedijk, Heeswijk-Dinther" is vastgesteld, niet-ontvankelijk;

II.       verklaart het beroep van [appellant A] en [appellant B] tegen het besluit van 20 november 2025 van de raad van de gemeente Bernheze waarbij het bestemmingsplan opnieuw en gewijzigd heeft vastgesteld, ongegrond;

III.      veroordeelt de raad van de gemeente Bernheze tot vergoeding van bij [appellant A] en [appellant B] in verband met de behandeling van het beroep opgekomen proceskosten tot een bedrag van € 2.335,00, met dien verstande dat bij betaling van genoemd bedrag aan een van hen de raad aan zijn betalingsverplichting heeft voldaan;

IV.     gelast dat de raad van de gemeente Bernheze aan [appellant A] en [appellant B] het door hen voor de behandeling van het beroep betaalde griffierecht ten bedrage van € 187,00 vergoedt, met dien verstande dat bij betaling van genoemd bedrag aan een van hen de raad aan zijn betalingsverplichting heeft voldaan.

Aldus vastgesteld door mr. P.H.A. Knol, lid van de enkelvoudige kamer, in tegenwoordigheid van mr. S.M.W. van Ewijk, griffier.

w.g. Knol

lid van de enkelvoudige kamer

w.g. Van Ewijk

griffier

Uitgesproken in het openbaar op 18 november 2026

867