Bestuursrecht overig
Bij besluit van 4 juli 2024 heeft de raad van de gemeente Woensdrecht het bestemmingsplan "’t Marktje…
Raad van State, 18 november 2026
ECLI:NL:RVS:2026:6830 · Raad van State · 18 november 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/raad-van-state/bestuursrecht/bestuursrecht-overig/eerste-aanleg-enkelvoudig/ecli-nl-rvs-2026-6830
Zaakgegevens
Op 18 november 2026 heeft de Raad van State in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over bestuursrecht.
- Instantie
- Raad van StateRaad van StateDe hoogste algemene bestuursrechter, onder meer voor omgevingsrecht en vreemdelingenzaken.Meer uitleg
- Datum uitspraak
- 18 november 2026
- Datum publicatie
- 18 november 2026
- Zaaknummer
- 202405745/1/R2
- Rechtsgebied
- Bestuursrecht » Bestuursrecht overig
- Procedure
- Eerste aanleg - enkelvoudigEnkelvoudige kamerDe zaak is behandeld door één rechter.Meer uitleg
- ECLI
- ECLI:NL:RVS:2026:6830
Samenvatting
Bij besluit van 4 juli 2024 heeft de raad van de gemeente Woensdrecht het bestemmingsplan "’t Marktje, Woensdrecht" vastgesteld. Het plan voorziet onder meer in de realisatie van 14 woningen direct ten oosten van het bestaande bebouwingslint ’t Marktje in Woensdrecht. Met de beoogde woningen worden twee verouderde landbouwloodsen aan de noordzijde en halverwege het plangebied gesloopt en vervangen. [appellant sub 1] en anderen wonen direct grenzend en in de directe nabijheid van de gronden van het plangebied. Zij vrezen voor aantasting van hun woon- en leefklimaat. Het college van GS heeft beroep ingesteld, omdat volgens hem het meest zuidelijke deel van het plan in strijd met de Interim Omgevingsverordening Noord-Brabant (IOV) is vastgesteld. Het plangebied is volgens het college van GS gesitueerd in een gevoelig gebied en woningbouw is uitsluitend mogelijk als voldoende rekening wordt gehouden met de kwetsbaarheid van dit gebied.
Uitspraak
202405745/1/R2.
Datum uitspraak: 18 november 2026
AFDELING
BESTUURSRECHTSPRAAK
Uitspraak in het geding tussen:
1. [appellant sub 1] en anderen, allen wonend in Woensdrecht,
2. het college van gedeputeerde staten van Noord-Brabant,
appellanten,
en
de raad van de gemeente Woensdrecht,
verweerder.
Procesverloop
Bij besluit van 4 juli 2024 heeft de raad het bestemmingsplan "’t Marktje, Woensdrecht" vastgesteld.
Tegen dit besluit hebben [appellant sub 1] en anderen en het college van GS beroep ingesteld.
De raad heeft een verweerschrift ingediend.
AVV Beheer B.V. heeft een schriftelijke uiteenzetting ingediend.
AVV Beheer B.V. heeft een nader stuk ingediend.
De Afdeling heeft de zaak ter zitting behandeld op 3 juni 2026, waar
[appellant sub 1], het college van GS, vertegenwoordigd door mr. G.C. Toenbreker, J.L. van den Bergh en P.E.H. Peeters, en de raad, vertegenwoordigd door mr. J.M. van Koeveringe-Dekker, advocaat te Middelburg, M.J.P. Bastiaanse en R. Meijer, zijn verschenen. Voorts is ter zitting AVV Beheer B.V., vertegenwoordigd door mr. R.J.G. Ensink, advocaat te Breda, [gemachtigden] als partij gehoord.
Overwegingen
Overgangsrecht inwerkingtreding Omgevingswet
1. Op 1 januari 2024 zijn de Omgevingswet en de Invoeringswet Omgevingswet in werking getreden. Op grond van artikel 4.6, derde lid, van de Invoeringswet Omgevingswet blijft op een beroep tegen een besluit tot vaststelling van een bestemmingsplan waarvan het ontwerp vóór het tijdstip van inwerkingtreding van de Omgevingswet ter inzage is gelegd het recht zoals dat gold onmiddellijk vóór dat tijdstip van toepassing tot het bestemmingsplan onherroepelijk is.
Het ontwerpplan is op 7 december 2023 ter inzage gelegd. Dat betekent dat op deze beroepsprocedure het recht, waaronder de Wet ruimtelijke ordening en de Crisis- en herstelwet, zoals dat gold vóór 1 januari 2024 van toepassing blijft.
Inleiding
2. Het plan voorziet onder meer in de realisatie van 14 woningen direct ten oosten van het bestaande bebouwingslint ’t Marktje in Woensdrecht. Met de beoogde woningen worden twee verouderde landbouwloodsen aan de noordzijde en halverwege het plangebied gesloopt en vervangen.
3. [appellant sub 1] en anderen wonen direct grenzend en in de directe nabijheid van de gronden van het plangebied. Zij vrezen voor aantasting van hun woon- en leefklimaat.
4. Het college van GS heeft beroep ingesteld, omdat volgens hem het meest zuidelijke deel van het plan in strijd met de Interim Omgevingsverordening Noord-Brabant (IOV) is vastgesteld. Het plangebied is volgens het college van GS gesitueerd in een gevoelig gebied en woningbouw is uitsluitend mogelijk als voldoende rekening wordt gehouden met de kwetsbaarheid van dit gebied.
5. AVV Beheer B.V. is de initiatiefnemer van de voorziene ontwikkeling.
Ingetrokken beroepsgronden
6. [appellant sub 1] en anderen hebben op de zitting hun beroepsgronden over de behoefte aan de voorziene woningen en de milieueffectbeoordeling ingetrokken.
Het college van GS heeft op de zitting zijn beroepsgrond over dat de investeringsopgave van de landschappelijke maatregelen onduidelijk is, ingetrokken.
Toetsingskader
7. Bij de vaststelling van een bestemmingsplan moet de raad bestemmingen aanwijzen en regels geven die de raad uit het oogpunt van een goede ruimtelijke ordening nodig acht. De raad heeft daarbij beleidsruimte en moet de betrokken belangen afwegen. De Afdeling oordeelt niet zelf of het plan in overeenstemming is met een goede ruimtelijke ordening. De Afdeling beoordeelt aan de hand van de beroepsgronden of het besluit tot vaststelling van het bestemmingsplan in overeenstemming is met het recht. Daarbij kan aan de orde komen of de nadelige gevolgen van het plan onevenredig zijn in verhouding tot de met het plan te dienen doelen.
Het beroep van [appellant sub 1] en anderen
Ontsluiting
8. [appellant sub 1] en anderen voeren aan dat onvoldoende is gemotiveerd waarom niet van de bestaande uitrit van het voormalige bedrijf ten noorden van het plangebied gebruik kan worden gemaakt.
8.1. De Afdeling stelt vast dat op de verbeelding zowel in het noorden als in het midden van de gronden van het plangebied aan enkele gronden de functieaanduiding "pad" is toegekend. Op grond van artikel 4.1, aanhef en lid c, van de planregels zijn deze gronden bestemd voor paden en wegen ten behoeve van het wegverkeer. Op de zitting heeft AVV Beheer B.V. toegelicht dat de ontsluiting gesitueerd in het midden van het plangebied de hoofdontsluiting is en dat de ontsluiting in het noorden van het plangebied voor calamiteiten zal zijn.
8.2. In het verweerschrift stelt de raad dat de noordelijke ontsluiting een particuliere uitrit betreft. Deze ontsluiting is fysiek te smal om een veilige en volwaardige toegang tot het plangebied te realiseren. Op de zitting is door AVV Beheer B.V. nader toegelicht dat als zou worden gekozen voor de noordelijke ontsluiting als hoofdontsluiting, bestuurders van motorvoertuigen tussen twee gebouwen ’t Marktje op zullen rijden. Deze twee gebouwen zullen het zicht beperken. Bij de ontsluiting in het midden van het plangebied hebben bestuurders een vrij uitzicht op ’t Marktje. In de nota van zienswijzen staat dat gekozen is om een volwaardige ontsluiting toe te staan op de gronden van de bestaande ontsluiting die ook centraal in het plangebied is gesitueerd. Het is bekend dat ‘t Marktje een smal profiel heeft. Gezien het beperkt aantal woningen en de daarmee samenhangende verkeersbewegingen, is de situering van de uitrit ten opzichte van het tegenover liggende perceel niet onevenredig bezwarend, zo staat in de nota van zienswijzen.
8.3. Gelet op het vorenstaande heeft de raad voldoende gemotiveerd waarom niet is gekozen voor de bestaande uitrit van het voormalige bedrijf ten noorden van het plangebied als hoofdontsluiting.
Het betoog slaagt niet.
Zicht op rijdende motorvoertuigen
9. [appellant sub 1] en anderen voeren aan dat ten onrechte niet is geborgd dat aan de zijde van de Onderstal een houtwal of windsingel wordt aangelegd. Zij wijzen erop dat zij hebben verzocht het Beeldregieplan zo aan te vullen dat ook aan de zijde van de Onderstal een houtwal of windsingel wordt aangelegd en in stand gehouden, opdat het zicht op de auto's van en naar het plangebied, en daarmee hinder voor de omwonenden, wordt weggenomen. De raad heeft aangegeven dat dit in de voorbereidende fase nader is onderzocht, maar dit is volgens [appellant sub 1] en anderen niet terug te zien in het bestemmingsplan.
9.1. Uit het verhandelde ter zitting is gebleken dat het [appellant sub 1] en anderen alleen gaat om het zicht op rijdende motorvoertuigen binnen het plangebied en niet om het licht van de lampen van die motorvoertuigen.
De Afdeling stelt vast dat de weg Onderstal is gesitueerd ten oosten van het plangebied.
9.2. De raad stelt in zijn verweerschrift dat de weg de Onderstal (+5,06 NAP) hoger is gelegen dan het plangebied (tussen de +2,87 NAP en +4,13 NAP). Daarbij merkt de raad op dat de woningen aan de Onderstal nog hoger liggen, namelijk +12,12 NAP. De raad acht de kans zeer klein dat omwonenden aan de Onderstal hinder van enige betekenis zullen ondervinden van de motorvoertuigen die van en naar het plangebied zullen rijden. Als dat al het geval zou zijn, dan gaat het om hinder van geringe betekenis, aldus de raad.
9.3. [appellant sub 1] en anderen hebben de hoogteligging van de (woningen aan de) Onderstal niet gemotiveerd weersproken. Gelet op het vorenstaande mocht de raad zich op het standpunt stellen dat er geen sprake is van onaanvaardbare aantasting van hun (uit)zicht als gevolg van rijdende motorvoertuigen in het plangebied.
Het betoog slaagt niet.
Het beroep van het college van GS
Interim Omgevingsverordening Noord-Brabant
10. Het college van GS voert aan dat het plan in strijd is met enkele bepalingen uit de IOV. Hieronder zal de Afdeling per artikel ingaan op de aangevoerde bezwaren.
- Duurzame afronding
11. Het college van GS voert aan dat de voorziene vijf woningbouwkavels aan de zuidzijde van het plangebied in strijd zijn met artikel 3.43 en artikel 3.44 van de IOV, omdat geen sprake is van een duurzame afronding en onvoldoende rekening wordt gehouden met de omgevingskwaliteit en structuren in het gebied en de naaste omgeving. De raad stelt enkel dat er woningbouw kan komen, omdat er dan sprake is van sanering van de verouderde landbouwloodsen en daarmee herstel van de cultuurhistorische waarden van de omgeving en het landschap. Volgens het college van GS liggen er aan de zuidzijde van het bebouwingslint 't Marktje geen te saneren landbouwloodsen, dus is dit argument van de raad niet houdbaar. Daarnaast is aan de zuidzijde het bebouwingslint dun, wordt steeds dunner en is maar eenzijdig bebouwd. Ook worden de vijf zuidelijk gelegen kavels te diep in het zuidelijk gelegen open waardevolle landschap geprojecteerd. Gelet op dit alles is er volgens het college van GS geen sprake van een duurzame afronding van het stedelijk gebied.
11.1. Artikel 3.43 van de IOV luidt:
"In afwijking van artikel 3.42 Duurzame stedelijke ontwikkeling, eerste lid, kan een bestemmingsplan, ter plaatse van Verstedelijking afweegbaar voorzien in de nieuwvestiging van een duurzame stedelijke ontwikkeling als:
[…] d. de stedenbouwkundige- en landschappelijke inrichting rekening houdt met de omgevingskwaliteit en structuren in het gebied en de naaste omgeving waaronder een duurzame afronding van het Stedelijk Gebied."
Artikel 3.44, twee lid, van de IOV luidt:
"2. Als Verstedelijking afweegbaar samenvalt met de Groenblauwe Mantel of Attentiezone Waterhuishouding, geeft het bestemmingsplan in aanvulling op artikel 3.43 overeenkomstige toepassing aan artikel 3.32 Landschappelijke waarden in de groenblauwe mantel of artikel 3.26 Attentiezone waterhuishouding en geldt dat de duurzame stedelijke ontwikkeling:
a. plaatsvindt in samenhang en in evenredigheid met een groene en blauwe landschapsontwikkeling binnen het gebied of de naaste omgeving;
[…]"
11.2. Niet in geschil tussen partijen is dat de gronden van het plangebied voor het overgrote deel zijn gesitueerd in gebied dat in de IOV is aangeduid als "Verstedelijking afweegbaar". Niet in geschil tussen partijen is dat het gehele plangebied is gesitueerd binnen de aanduiding "Groenblauwe mantel" op grond van de IOV.
11.3. Uit de stukken volgt dat in het noorden en in het midden van de gronden van het plangebied voormalige agrarische bedrijfsbebouwing is gesitueerd, die zal worden gesloopt met het oog op het mogelijk maken van de voorziene ruimtelijke ontwikkeling.
11.4. De Afdeling stelt vast dat op grond van artikel 3.43, eerste lid, van de IOV op de gronden waaraan in de IOV de aanduiding "Verstedelijking afweegbaar" is toegekend, een bestemmingsplan kan voorzien in de nieuwvestiging van een duurzame stedelijke ontwikkeling, als bij de stedenbouwkundige en landschappelijke inrichting ervan rekening wordt gehouden met de omgevingskwaliteit en structuren in het gebied en de naaste omgeving daarvan, waaronder een duurzame afronding van het Stedelijk Gebied.
11.5. De Afdeling stelt vervolgens vast dat de aanduiding "Verstedelijking afweegbaar" is toegekend aan zowel de gronden ter plaatse van de te amoveren bedrijfsbebouwing en het daartussen gelegen gebied, maar ook aan de gronden waar de vijf zuidelijke woningen zijn voorzien. Daarbij komt dat het plan ter plaatse van de gronden met de aanduiding "Verstedelijking afweegbaar" niet alleen in woningbouw voorziet, maar ook in de bestemmingen "Groen - Houtwal" en "Groen - Landschap".
11.6. Uit de plantoelichting en uit het verhandelde ter zitting is gebleken dat de raad zich op het standpunt stelt dat de gronden met laatstgenoemde bestemmingen aldus een overgangsgebied betreffen tussen het stedelijk en landelijk gebied - waaronder in het bijzonder het gebied ten oosten van de beek - en de voorziene woningbouw, waaronder ook de vijf zuidelijk gesitueerde woningen. In combinatie met die "groene inpassing" vindt aldus een afronding van het stedelijk gebied ter plaatse plaats.
De raad stelt dat in het plan voldoende rekening is gehouden met de omgevingskwaliteit en structuren in het gebied en dat sprake is van een duurzame afronding van het stedelijk gebied. Volgens de raad moet het plan als één geheel beschouwd worden, niet alleen vanuit het oogpunt van een integrale landschapsvisie, maar ook financieel economisch. Het plan maakt met de ruimtelijke inpassing een overgang mogelijk van het landschap en het beekdal. Door de landschappelijke inpassing en regels ten aanzien van de minimale afstand tussen de woningen, worden de te bouwen woningen passend gemaakt in het gebied en wordt aangesloten op het beekdal. Daarbij wijst de raad op het Beeldregieplan ’t Marktje Woensdrecht, bijlage 1 bij de planregels, (het Beeldregieplan). In het Beeldregieplan staat onder meer: "Het landschapsontwerp voorziet in een open en bereikbaar landschap aan de oostzijde. Dit landschap verloopt - conform de aanwezige aardkundige waarden - straks in hoogte langzaam naar de bestaande beekloop. De nieuwe woningen worden afgezoomd door een houtwal. Tussen deze wal door is er vanuit de woningen uitzicht op het landschap. Tegelijkertijd neemt de houtwal de woningen op in het landschap." Daarbij stelt de raad dat de voorziene zuidelijke woningen zijn gelegen in de spreekwoordelijke oksel van de open polder. Het aanwezige bosje aan de zuidzijde van 't Marktje, markeert het smalste punt van het beekdal en is daarmee bepalend voor het zicht op datzelfde beekdal vanuit het natuurgebied van de Noordpolder. Andersom kijkt men tegen het uitstekende bosje aan, waar visueel ander groen voor kan worden gesitueerd, hetgeen dus tot op zekere hoogte tegen elkaar wegvalt. Ook vanaf de Onderstal kijkt men straks feitelijk tegen een groene wal aan. Ook het standpunt dat de vijf zuidelijke woningen te diep in het zuidelijk gelegen open waardevolle landschap zouden zijn geprojecteerd, volgt de raad niet. De meest zuidelijke kavel sluit qua diepte in het landschap aan op de kavel aan 't Marktje 57 en zal niet verder worden gerealiseerd dan de watergang die grenst aan de gronden van het plangebied. Naast dit bosje is het Kerkepadje gesitueerd. Het bosje en het Kerkepadje zijn van cultuurhistorisch belang en zullen worden gerespecteerd, aldus de raad.
11.7. Naar het oordeel van de Afdeling heeft de raad, gelet op het voorgaande, toereikend gemotiveerd dat in het plan rekening is gehouden met de omgevingskwaliteit en structuren in het gebied, en met een duurzame afronding van het stedelijk gebied. Ook heeft de raad voldoende gemotiveerd dat de duurzame stedelijke ontwikkeling plaatsvindt in samenhang en in evenredigheid met een groene en blauwe landschapsontwikkeling binnen het gebied of de naaste omgeving.
Hierbij neemt de Afdeling ook het volgende in aanmerking. Uit artikel 3.43 van de IOV, volgt niet dat met dat artikelonderdeel mogelijk gemaakte nieuwvestiging van een duurzame stedelijke ontwikkeling alleen maar in de vorm van een afronding van bestaand stedelijk gebied kan plaatsvinden. Slechts is bepaald dat bij de stedenbouwkundige en landschappelijke inrichting van de nieuwvestiging van de duurzame stedelijke ontwikkeling er ook rekening mee moet worden gehouden dat het stedelijk gebied duurzaam wordt afgerond. Uit artikel 3.43 van de IOV volgt ook niet dat de nieuwvestiging van een duurzame stedelijke ontwikkeling alleen maar mag plaatsvinden ter plaatse van te amoveren bedrijfsbebouwing en de contouren daarvan (het daartussen gelegen gebied).
Voor zover het college van GS erop wijst dat aan de zuidzijde van het plangebied het bebouwingslint steeds dunner wordt en er eenzijdig wordt bebouwd, heeft de raad op de zitting toegelicht dat de meest zuidelijk gesitueerde woning qua diepte in het landschap aansluit op de kavel aan ’t Marktje 57, en ook niet verder reikt dan de aanwezige beek. Daarbij neemt de Afdeling in aanmerking dat ook aan dat deel van het plangebied de aanduiding "Verstedelijking afweegbaar" is toegekend. Als het vanwege het dunner en eenzijdig bebouwd zijn van het bestaande bebouwingslint niet de bedoeling zou zijn geweest dat in de nabijheid daarvan een nieuwvestiging van een duurzame stedelijke ontwikkeling in de vorm van woningbouw zou plaatsvinden, dan valt niet te begrijpen waarom die aanduiding aan die oostelijk gesitueerde gronden is toegekend.
11.8. Gelet op hetgeen het college van GS terzake heeft aangevoerd is in het licht van het vorenstaande voldoende rekening gehouden met de omgevingskwaliteit en structuren in het gebied en de naaste omgeving waaronder een duurzame afronding van het Stedelijk Gebied als bedoeld in artikel 3.43 van de IOV en ook met artikel 3.44 van de IOV.
Het betoog slaagt niet.
- Kwaliteitsverbetering van het landschap
12. Het college van GS voert aan dat het plan in strijd is met artikel 3.9 van de IOV, omdat de vereiste kwaliteitsverbetering onvoldoende is onderbouwd en de uitvoering en de instandhouding daarvan planologisch onvoldoende is geborgd.
Zo wordt onder meer in het Beeldregieplan voor de beekzone niet duidelijk gemaakt welke concrete landschappelijke maatregelen moeten worden getroffen. De houtwal ter afscherming van de woningen, alsmede de maatregelen voor behoud van aardkundige waarden beschouwt het college van GS als noodzakelijke randvoorwaarden, om in dit gebied überhaupt woningbouw te ontwikkelen. Deze kunnen volgens hem geen onderdeel zijn van de kwaliteitsverbetering van het landschap. Ook constateert het college van GS dat de naleving van het Beeldregieplan niet als voorwaarde is opgenomen in artikel 11.5.1 van de planregels, zodat de naleving van de uitgangspunten uit het Beeldregieplan niet of onvoldoende kunnen worden gehandhaafd, zodat strijdigheid ontstaat met artikel 3.9, tweede lid, van de IOV.
12.1. Artikel 3.9 van de IOV luidt:
"1. Een bestemmingsplan dat een ruimtelijke ontwikkeling mogelijk maakt in Landelijk Gebied bepaalt dat die ruimtelijke ontwikkeling gepaard gaat met een fysieke verbetering van de landschappelijke kwaliteit van het gebied of de omgeving.
2. Het bestemmingsplan motiveert dat de verbetering past binnen de gewenste ontwikkeling van het gebied én op welke wijze de uitvoering is geborgd door dat:
a. dit financieel, juridisch en feitelijk is geborgd in het plan; of
b. de afspraken uit het regionaal overleg, bedoeld in afdeling 5.4 Regionaal samenwerken, worden nagekomen.
3. Een verbetering van de landschappelijke kwaliteit kan mede de volgende aspecten omvatten:
a. de op grond van deze verordening verplichte landschappelijke inpassing;
b. het toevoegen, versterken of herstellen van landschapselementen die een bijdrage leveren aan de versterking van de landschapsstructuur of de relatie stad-land;
c. het behoud of herstel van cultuurhistorisch waardevolle bebouwing of terreinen;
d. het wegnemen van verharding;
e. het slopen van bebouwing;
f. de realisering van het Natuur Netwerk Brabant en ecologische verbindingszones;
g. het aanleggen van extensieve recreatieve mogelijkheden.
4. Ingeval er toepassing wordt gegeven aan het tweede lid onder b geldt dat een passende financiële bijdrage in een landschapsfonds is verzekerd én over de besteding van dat fonds periodiek verslag wordt gedaan in het regionaal overleg, bedoeld in afdeling 5.4 Regionaal samenwerken."
Artikel 11.2.1 van de planregels luidt:
"Op of in de gronden mogen gebouwen en overige bouwwerken worden gebouwd ten dienste van de bestemming, waarbij wordt voldaan aan de ontwerprichtlijnen en stedenbouwkundige- en kwaliteitseisen, zoals neergelegd in het tegelijkertijd vastgestelde Beeldregieplan 't Marktje, Woensdrecht', d. d. van de gemeente Woensdrecht, dat als Bijlage 1 bij deze regels is gevoegd."
Artikel 11.5.1 van de planregels luidt:
"Tot een gebruik, in strijd met deze bestemming, zoals bedoeld in artikel 2.1 lid 1 sub c Wabo wordt in ieder geval gerekend:
a. het gebruik van (vrijstaande) bijgebouwen als zelfstandige woning of als afhankelijke woonruimte;
b. het gebruik van gronden en/of bouwwerken ten behoeve van een seksbedrijf, het kweken en/of telen van verdovende middelen voor zover dit het voorzien in de eigen behoefte te boven gaat;
c. het gebruik van gronden en/of bouwwerken ten behoeve van een beroep aan huis, dan wel bedrijfsmatige activiteiten, behoudens:
1. Indien hiervoor een omgevingsvergunning is verleend op grond van 11.5.2
2. 11.5.3; of
3. uitgezonderd het bepaalde in 11.6
d. het gebruik van de gronden en/of bouwwerken ten behoeve van detailhandel in:
1. brand- en/of explosiegevaarlijke stoffen;
2. volumineuze goederen;
3. erotisch getinte artikelen."
12.2. De raad verwijst in zijn verweerschrift naar de verplichtingen en verwijzingen in het Beeldregieplan over de landschappelijke kwaliteit van het gebied. De Afdeling stelt echter vast dat de landschappelijke kwaliteit, zoals die door de raad wordt benadrukt, onvoldoende is geborgd in de planregels.
De Afdeling stelt vast dat in diverse planregels is opgenomen dat voldaan moet worden aan het Beeldregieplan. In artikel 11.2.1 van de planregels staat dat bij het bouwen van gebouwen en overige bouwwerken moet worden voldaan aan de ontwerprichtlijnen en stedenbouwkundige- en kwaliteitseisen uit het Beeldregieplan. Weliswaar moet bij de bouw voldaan worden aan het Beeldregieplan, maar in artikel 11.2.1 van de planregels is niet geborgd dat het Beeldregieplan ook na de bouw in stand moet worden gehouden. Ook is in de planregels niet bepaald dat het gebruik van de gronden van het plangebied waaraan de bestemming "Woongebied" is toegekend en die zijn bestemd voor wonen, slechts is toegestaan als ook is voldaan aan de landschappelijke inpassing conform het Beeldregieplan.
Daarbij neemt de Afdeling in aanmerking dat uit het Beeldregieplan ook niet duidelijk volgt hoe de landschappelijke kwaliteit in het plangebied wordt vormgegeven. Zo is onduidelijk of het Beeldregieplan een definitieve inrichting bevat of slechts een ontwerp is. Boven de afbeelding bij pagina 15 van het Beeldregieplan staat het begrip "Landschapsontwerp". In het verweerschrift stelt de raad dat in het Beeldregieplan ook staat dat dit inhoudt dat er sprake is van een ontwerp voor de niet-bebouwde ruimte, de beplanting en het maaiveld. Gelet hierop is niet duidelijk in welke fysieke verbeteringen van de landschappelijke kwaliteit van het gebied het Beeldkwaliteitsplan daadwerkelijk voorziet.
Gelet op het vorenstaande is het plan in strijd met artikel 3.9, eerste en tweede lid, van de IOV.
Het betoog slaagt.
- Cultuurhistorische waarden
13. Het college van GS voert aan dat het plan in strijd is met artikel 3.29 van de IOV, omdat het zuidelijke deel niet is ingericht op behoud, herstel of duurzame ontwikkeling van cultuurhistorische waarden en kenmerken. Volgens het college van GS worden in tegenstelling tot wat de raad beweert, de visuele relaties in het zuidelijke deel niet hersteld of beleefbaar gemaakt maar juist aangetast. In tegenstelling tot het noordelijke en middendeel van de gronden van het plangebied is bebouwing aan de zuidzijde van het plangebied vanuit cultuurhistorisch perspectief niet aanvaardbaar, omdat daar nooit bebouwing aanwezig is geweest en dat deel steeds een agrarische functie heeft gehad en open polder is geweest. De vijf zuidelijk gelegen kavels reiken daar te ver het open waardevolle poldergebied in.
13.1. Artikel 3.29 van de IOV luidt:
"Een bestemmingsplan van toepassing op Cultuurhistorisch waardevol gebied:
a. is mede gericht op behoud, herstel of de duurzame ontwikkeling van de cultuurhistorische waarden en kenmerken zoals beschreven in de Cultuurhistorische Waardenkaart;
b. stelt regels ter bescherming van de cultuurhistorische waarden en kenmerken van de onderscheiden gebieden."
13.2. Het plangebied is voor een groot deel gesitueerd in een gebied dat in de IOV is aangeduid als "Cultuurhistorisch waardevol gebied". Dit gebied maakt onderdeel uit van de Polders bij Calfven. Eén van de kenmerken van dit gebied zijn de vergezichten van en naar de Brabantse Wal.
In het document over de Polders bij Calfven staat over dit gebied onder meer het volgende: "Het gebied Polders bij Calfven ligt op de overgang van de hooggelegen zandgronden op de Brabantse Wal in het oosten naar het zeekleigebied ten westen hiervan. Er is een steilrand ontstaan door erosie van de rivier de Schelde, die aan de voet van de Brabantse Wal stroomde. Op de rand van de Brabantse Wal is sprake van vergezichten over de westelijke, lager gelegen polders, maar ook omgekeerd zijn de hoge gronden vanuit de polders van verre zichtbaar."
Verder staat in het document onder meer als kenmerken van het gebied:
"- De relatie tussen de terreingesteldheid en het grondgebruik/percelering. De lager gelegen gronden hebben een open karakter met agrarisch gebruik, terwijl de houtwallen en bossen tussen de akkers op de Brabantse Wal zorgen voor een meer gesloten karakter.
- De visuele relatie tussen de steilrand van de Brabantse Wal en de polders."
13.3. De raad zet in zijn verweerschrift uiteen waarom er geen strijdigheid is en hoe de cultuurhistorische waarden in het gebied worden hersteld. Zo wordt het plangebied openbaar toegankelijk en passen de voorziene woningen in de overgang van het dorp naar het landschap, omdat de zichtlijnen op de Brabantse Wal worden verbeterd. Door het openbare groene gebied en de hoogteverschillen zullen er ruime doorzichten ontstaan richting onder andere het beekdal en de Brabantse Wal. Door de jaren heen hebben er grondwerkzaamheden in het gebied plaatsgevonden waardoor een deel van het gebied kunstmatig is opgehoogd. Met de ontwikkelingen in het plangebied is het voornemen om de aardkundige waarden te herstellen door deze kunstmatige verhogingen in het plangebied te verwijderen. Het plangebied zal het oorspronkelijke natuurlijke hoogteverloop in het beekdal volgen. Dit betekent dat de hoogte van het plangebied afneemt in de richting van de beek. Hiermee wordt ook aangesloten bij de cultuurhistorische landschapswaarden, aldus de raad.
13.4. Op de zitting heeft het college van GS toegelicht dat wat de visuele relaties en de vergezichten betreft niet alleen gekeken moet worden vanuit de westelijke zijde van het plangebied naar de polder van Calfven, maar ook vanuit het gebied ten oosten van het plangebied naar het plangebied. In dat gebied ten oosten van het plangebied is de weg Onderstal gesitueerd, die ligt aan de voet van de Brabantse Wal. Van daaruit is er ook een visuele relatie richting ‘t Marktje. Die gaat door de komst van de voorziene bebouwing aangetast worden. Daarnaast is er aan de noordzijde een visuele relatie richting de zuidwestelijke richting, die wordt aangetast omdat de voorziene bebouwing te ver richting de polder van Calfven wordt ontwikkeld.
13.5. Gelet op het voorgaande ziet de Afdeling in hetgeen is aangevoerd grond voor het oordeel dat het plan in strijd is met artikel 3.29 van de IOV. Met de voorziene woningen wordt het zicht op de vergezichten van en naar de Brabantse Wal ontnomen. Weliswaar worden reliëf en agrarische bedrijfsbebouwing verwijderd, maar de mogelijk gemaakte woningen zorgen niet voor het herstel of het behoud van de cultuurhistorische waarden en kenmerken van het gebied. Weliswaar worden de twee loodsen op gronden binnen het plangebied verwijderd, maar dat neemt niet weg dat op die plekken, maar ook elders in het plangebied woningen zijn voorzien, wat niet bijdraagt aan de vergezichten en de visuele relatie van en naar de Brabantse Wal. Dit geldt temeer voor de vijf zuidelijk gesitueerde voorziene woningen binnen het plangebied, omdat ter plaatse van die woningen nooit eerder bebouwing aanwezig is geweest en deze gronden worden en zijn aangewend voor akkerbouw. In het bijzonder ook het zuidelijke deel van het plangebied is niet gericht op behoud, herstel en duurzame ontwikkeling van cultuurhistorische waarden en kenmerken van het gebied.
Het betoog slaagt.
- Compensatie Natuur Netwerk Brabant
14. Het college van GS wijst erop dat het plangebied niet is gesitueerd in het Natuur Netwerk Brabant (NNB), maar wel in de nabijheid van het NNB van het beekdal. Het college van GS voert in dat kader aan dat het plan in strijd is met artikel 3.16 en artikel 3.22, sub e, van de IOV, omdat niet is onderbouwd en geborgd hoe mogelijke negatieve effecten als gevolg van verlichting van verkeer op het NNB worden gemitigeerd. In het Beeldregieplan wordt op pagina 62 aangegeven binnen welke randvoorwaarden straatverlichting kan worden toegestaan. Maar in het plan is niet onderbouwd hoe de overblijvende negatieve effecten van verlichting van verkeer op het NNB worden gecompenseerd. De ontsluiting staat haaks op het NNB en koplampen zullen het NNB inschijnen, aldus het college van GS.
14.1. Artikel 3.16 van de IOV luidt:
"1. In aanvulling op de Wet natuurbescherming bepaalt een bestemmingsplan dat een ontwikkeling toelaat in Stedelijk Gebied of in Landelijk Gebied, die een aantasting geeft van de ecologische waarden en kenmerken in het Natuur Netwerk Brabant, dat de negatieve effecten waar mogelijk worden beperkt en de overblijvende, negatieve effecten worden gecompenseerd, overeenkomstig artikel 3.22 Compensatie.
2. Op de overdraai van de wieken van een windturbine die buiten het Natuur Netwerk Brabant staat, is het eerste lid van overeenkomstige toepassing.
3. Het eerste lid is niet van toepassing op een aantasting door de verspreiding van stoffen in lucht of water."
Artikel 3.22 van de IOV luidt:
"1. De verplichte compensatie vindt, naar keuze, plaats door:
1. fysieke compensatie, overeenkomstig artikel 3.23;
2. financiële compensatie, overeenkomstig artikel 3.24.
2. De omvang van de compensatie wordt bepaald door de omvang van het vernietigde of verstoorde areaal en de ontwikkeltijd van de aangetaste natuur, conform de volgende indeling:
[…]
e. bij verstoring van natuur: maatwerk."
14.2. De Afdeling stelt vast dat de gronden van het plangebied niet zijn gesitueerd in het NNB. Het NNB is ten oosten en zuiden van het plangebied gesitueerd.
14.3. De raad wijst er in zijn verweerschrift op dat in het kader van de voortoets ook aandacht is besteed aan de verstoring door licht voor habitattypen en habitatsoorten, die aanwezig zijn in het nabijgelegen NNB. Significante negatieve effecten op het aanliggende NNB als gevolg van verstoring door licht door de voorziene ontwikkeling kan op voorhand worden uitgesloten. Ook wijst de raad erop dat op grond van het vorige planologische regime er grootschalige bedrijfsbebouwing mogelijk was en dat voor deze bedrijven er sprake was van heen- en weer rijdend vrachtverkeer. Dit vrachtverkeer bracht dus ook de nodige lichthinder met zich mee. Er is volgens de raad geen sprake van overblijvende negatieve effecten die moeten worden gecompenseerd.
14.4. De raad heeft een voortoets laten uitvoeren door Buijs Eco Consult B.V. (bijlage 21 bij de plantoelichting). In deze voortoets wordt ingegaan op de effecten van het bestemmingsplan op het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Het NNB valt voor zover hier van belang samen met het NNN. Zo staat in de voortoets dat in de huidige situatie er sprake is van vaste verlichting binnen het plangebied, namelijk buitenverlichting van aanwezige (bedrijfs)panden en gevoerde verlichting van transportbewegingen van en naar het plangebied. In de toekomstige situatie blijft verlichting als gevolg van vervoersbewegingen in het plangebied bestaan. Daarnaast wordt in de toekomstige situatie straatverlichting toegepast. Verder wordt in de voortoets ingegaan op de voorzorgsmaatregelen die ter plaatse genomen worden met betrekking tot de straatverlichting.
14.5. In de stukken en ook uit het verhandelde ter zitting is niet gebleken dat voldoende is onderzocht in hoeverre koplampen van motorvoertuigen als gevolg van het plan van invloed zijn op het NNB. Gebleken is dat de voorziene ontsluiting haaks staat op het NNB en koplampen het NNB in zullen schijnen. De Afdeling ziet niet in dat daarmee sprake is van een situatie, die vergelijkbaar is met de als zodanig ook bestemde situatie met de bedrijfspanden en de daarbij behorende verlichting. Als gevolg van het plan worden meerdere woningen mogelijk gemaakt, waardoor er meer bewegingen zullen komen en daarbij zullen de toekomstige bewoners met een motorvoertuig hun perceel alleen kunnen verlaten door haaks richting het NNB te rijden. Daarbij komt ook dat in de huidige situatie in het zuidelijke deel van het plangebied geen bedrijfsgebouwen en woningen aanwezig zijn, waardoor ook op dat deel van de gronden van het plangebied meer bewegingen met motorvoertuigen met de daarmee gepaard gaande lichthinder aan de orde zullen zijn dan in de vorige planologische situatie.
14.6. De Afdeling ziet, gelet hierop, aanleiding voor het oordeel dat het plan in zoverre in strijd is met de artikelen 3:2 en 3:46 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb).
Het betoog slaagt.
Conclusie
15. Gelet op het vorenstaande is het beroep van [appellant sub 1] en anderen ongegrond.
16. Gelet op wat hiervoor onder 12.2, 13.5 en 14.6 is overwogen, is het beroep van het college van GS gegrond. In wat het heeft aangevoerd, ziet de Afdeling aanleiding voor het oordeel dat het besluit wegens strijd met de artikelen 3.9 en 3.29 van de IOV en de artikelen 3:2 en 3:46 van de Awb moet worden vernietigd.
17. De Afdeling ziet aanleiding de raad op te dragen het hierna in de beslissing nader aangeduide onderdeel van deze uitspraak binnen vier weken na verzending van de uitspraak te verwerken op de landelijke voorziening.
18. Zoals de Afdeling heeft overwogen in haar uitspraak van 27 maart 2024, ECLI:NL:RVS:2024:1174, zijn op een eventueel nieuw te nemen besluit de Omgevingswet en de daarbij behorende omgevingsrechtelijke regels van toepassing. Dat houdt onder meer in dat niet meer kan worden teruggevallen op het vóór 1 januari 2024 ter inzage gelegde ontwerpbestemmingsplan, omdat in het ontwerpbestemmingsplan geen regels zijn gesteld met het oog op een evenwichtige toedeling van functies aan locaties.
Proceskosten
19. De raad heeft geen proceskosten te vergoeden.
Beslissing
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State:
I. verklaart het beroep van [appellant sub 1] en anderen tegen het besluit van de raad van de gemeente Woensdrecht van 4 juli 2024 tot vaststelling van het bestemmingsplan "’t Marktje, Woensdrecht" ongegrond;
II. verklaart het beroep van het college van gedeputeerde staten van Noord-Brabant tegen het besluit van de raad van de gemeente Woensdrecht van 4 juli 2024 tot vaststelling van het bestemmingsplan "’t Marktje, Woensdrecht" gegrond;
III. vernietigt het besluit van de raad van de gemeente Woensdrecht van 4 juli 2024 tot vaststelling van het bestemmingsplan "’t Marktje, Woensdrecht";
IV. draagt de raad van de gemeente Woensdrecht op om binnen vier weken na verzending van deze uitspraak ervoor zorg te dragen dat het hiervoor vermelde onderdeel III wordt verwerkt op de landelijke voorziening;
V. gelast dat de raad van de gemeente Woensdrecht aan het college van gedeputeerde staten van Noord-Brabant het door hem voor de behandeling van het beroep betaalde griffierecht ten bedrage van € 371,00 vergoedt.
Aldus vastgesteld door mr. J. Hoekstra, lid van de enkelvoudige kamer, in tegenwoordigheid van mr. S.M.W. van Ewijk, griffier.
w.g. Hoekstra
lid van de enkelvoudige kamer
w.g. Van Ewijk
griffier
Uitgesproken in het openbaar op 18 november 2026
867