Burgerlijk procesrecht

Massaschadezaak - gevolgen van het arrest van de Hoge Raad in de zaak SEC - Mercedes voor deze zaak. De…

Rechtbank Amsterdam, 4 november 2026

Zaakgegevens

Op 4 november 2026 heeft de Rechtbank Amsterdam in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over burgerlijk procesrecht.

Instantie
Rechtbank Amsterdam
Zittingsplaats
Amsterdam
Datum uitspraak
4 november 2026
Datum publicatie
4 november 2026
Zaaknummer
686493 / HA ZA 20-697 en 695611 / HA ZA 21-60
Procedure
Eerste aanleg - meervoudig
ECLI
ECLI:NL:RBAMS:2026:10883
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Massaschadezaak - gevolgen van het arrest van de Hoge Raad in de zaak SEC - Mercedes voor deze zaak. De rechtbank zal terugkomen van het oordeel dat de WAMCA niet van toepassing is. Partijen mogen reacgeren op het voorstel van de rechtbank inzake voortzetting van de zaak.

Uitspraak

[afbeelding niet beschikbaar] [afbeelding niet beschikbaar]vonnis

RECHTBANK AMSTERDAM

afdeling privaatrecht

Vonnis van 4 november 2026

in de gevoegde zaken

[naam 1], [naam 2], [naam 3] en [naam 4], SEW 2026/81 van

de stichting

STICHTING DIESEL EMISSIONS JUSTICE,

gevestigd te Amsterdam,

e i s e r e s,

advocaat mr. J.D. Edixhoven te Amsterdam,

tegen

1. de vennootschap naar buitenlands recht

MERCEDES-BENZ GROUP AG ,

gevestigd te Stuttgart, Duitsland,

3. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid

MERCEDES-BENZ NEDERLAND B.V. ,

gevestigd te Nieuwegein,

advocaat mr. J.S. Kortmann te Amsterdam,

4. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid

ASV AUTOMOBIELBEDRIJVEN B.V.,

gevestigd te Veghel,

5. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid

AUTO KÖKCÜ B.V.,

gevestigd te Vijfhuizen,

9. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid

VAN DRIEL AUTOBEDRIJF B.V.,

gevestigd te Liempde,

12. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid

AUTOSERVICE VAN DEN AKKER B.V.,

gevestigd te Uden,

14. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid

BAAN TWENTE B.V.,

gevestigd te Zuna, gemeente Wierden,

15. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid

COR MILLENAAR B.V. ,

gevestigd te Amstelveen,

16. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid

GOMES NOORD HOLLAND B.V.,

gevestigd te Alkmaar,

17. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid

LOUWMAN MB B.V. ,

gevestigd te ’s-Gravenhage,

18. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid

AGAM B.V. ,

gevestigd te ’s-Gravenhage,

19. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid

SMEETS M.B. EINDHOVEN B.V.,

gevestigd te Heerlen,

20. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid

SMEETS M.B. VENLO B.V.,

gevestigd te Heerlen,

21. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid

SMEETS M.B. ZUID-LIMBURG B.V.,

gevestigd te Heerlen,

22. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid

HEDIN AUTOMOTIVE 1M B.V. ,
gevestigd te Utrecht,

23. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid

VAN MOSSEL MB B.V. ,

gevestigd te Rotterdam,

24. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid

WENSINK AUTOMOTIVE B.V.,

gevestigd te Apeldoorn,

advocaat mr. B. Kemp te Amsterdam,

g e d a a g d e n,

en

C/13/695611 / HA ZA 21-60 van

de stichting

STICHTING CAR CLAIM,

gevestigd te Rotterdam,

e i s e r e s,

advocaat mr. P. Haas te Rotterdam,

tegen

de hiervoor genoemde gedaagden.

Stichting Diesel Emissions Justice zal hierna SDEJ worden genoemd, Stichting Car Claim zal hierna Car Claim worden genoemd. Gedaagden 1 en 3 zullen hierna gezamenlijk Mercedes worden genoemd. De overige gedaagden zullen hierna gezamenlijk de Partners worden genoemd.

1 Het verloop van de procedure

1.1.

Op 15 juli 2026 hebben Mercedes en de Partners een conclusie van antwoord genomen in de inhoudelijke fase.

1.2.

SDEJ en Car Claim hebben bij brief van 31 augustus 2026 verzocht eerst een mondelinge behandeling te houden over de juridische kwalificatie en aanwezigheid van illegale manipulatie-instrumenten in de voertuigen van Mercedes en na eventuele vaststelling daarvan een latere zitting waarin de gevolgen daarvan behandeld worden, waaronder ook het in het licht van het hierna te noemen arrest van de Hoge Raad toe te passen collectieve actierecht.

1.3.

Daarnaast verzoeken SDEJ en Car Claim schriftelijk op de stellingen van Mercedes te mogen reageren dan wel een tweede schriftelijke ronde, gezien de omvang en complexiteit van hetgeen Mercedes heeft aangevoerd. Ook zouden partijen nog moeten kunnen reageren op de uitspraak van het Engelse High Court van 10 juli 2026.

1.4.

Mercedes heeft in reactie daarop bij brief van 10 september 2026 verzocht niet eerder te beslissen dan nadat het hiervoor bedoelde arrest van de Hoge Raad zou zijn verschenen. Mercedes verzet zich tegen een nadere schriftelijke ronde, subsidiair verzoekt zij de duur en omvang daarvan te beperken. Ook verzet zij zich tegen de door SDEJ en Car Claim voorgestelde fasering van de procedure. Als de procedure al gefaseerd zou worden, zou eerst de vraag of de NL Kopers benadeeld zijn - en dus of SDEJ en Car Claim voldoende belang hebben bij hun vorderingen - moeten worden beoordeeld.

1.5.

De Partners sluiten zich in hun brief van 10 september 2026 bij het standpunt van Mercedes aan. Als een schriftelijke ronde zou worden toegestaan wensen ook de Partners een eigen antwoordakte te nemen.

1.6.

Bij e-mailbericht van de griffier van 22 september 2026 heeft de rechtbank partijen in de onderhavige zaken in de gelegenheid gesteld zich bij akte uit te laten over de betekenis van het (toen nog toekomstige) arrest van de Hoge Raad voor deze zaken. In dat e-mailbericht is medegedeeld dat bij de vervolgens te nemen beslissing, naast de akten, ook de in dat e-mailbericht vermelde en hiervoor onder 1.2-1.5 weergegeven eerdere brieven van de raadslieden zullen worden betrokken.

1.7.

Op 25 september 2026 heeft de Hoge Raad arrest gewezen in de zaak SEC/Mercedes, te weten de zaak van Mercedes en de Partners als eiseressen tot cassatie tegen Stichting Emission Claim (hierna: SEC) als verweerster in cassatie. Bij dat arrest heeft de Hoge Raad de arresten van het gerechtshof Amsterdam van 13 augustus 2024, zoals hersteld bij arrest van 26 november 2024, en 22 oktober 2024 vernietigd en het geding verwezen naar het gerechtshof Den Haag ter verdere behandeling en beslissing.

1.8.

Het arrest van de Hoge Raad luidt, voor zover hier van belang, als volgt:

“2.8 Voorts oordeelde het hof dat de collectieve vorderingen van SEC, voor zover deze betrekking hebben op Euro 5 voertuigen, worden beheerst door art. 3:305a (oud) BW, en voor zover deze betrekking hebben op Euro 6 voertuigen, door de WAMCA. Het hof overwoog daartoe onder meer als volgt:

“4.15. Met de invoering van de WAMCA is art. 3:305a BW, dat het instellen van collectieve vorderingen regelt, gewijzigd en zijn nieuwe processuele bepalingen voor dergelijke vorderingen toegevoegd in titel 14A Rv. Het relevante overgangsrecht voor art. 3:305a BW is neergelegd in art. 119a lid 2 Overgangswet NBW (ONBW). Deze bepaling bevat een uitzondering op de hoofdregel van onmiddellijke werking (art. 68a ONBW) die inhoudt dat art. 3:305a (oud) BW van toepassing blijft voor na 1 januari 2020 ingestelde collectieve vorderingen “voor zover de rechtsvordering betrekking heeft op een gebeurtenis of gebeurtenissen die heeft of hebben plaatsgevonden voor 15 november 2016.” Het overgangsrecht dat geldt voor de met de WAMCA ingevoerde titel 14A Rv houdt in dat deze titel van toepassing is op gedingen die op of na 1 januari 2020 aanhangig zijn gemaakt en betrekking hebben op een gebeurtenis of gebeurtenissen die heeft of hebben plaatsgevonden op of na 15 november 2016 (art. III onder 2 WAMCA).
De met de WAMCA doorgevoerde wijzigingen in het BW en het Rv zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Gelet hierop en omdat het WAMCA-overgangsrecht uitzondering maakt op het uitgangspunt van onmiddellijke werking van wijzigingen van het BW en het Rv, is de WAMCA niet van toepassing op collectieve vorderingen die (uitsluitend) betrekking hebben op een gebeurtenis of gebeurtenissen die hebben plaatsgevonden voor 15 november 2016 (vlg. HR 11 maart 2022, ECLI:NL:HR:2022:347, rov. 3.1.4). Dit strookt met de met het WAMCA-overgangsrecht nagestreefde rechtszekerheid en het voorkomen van procedures over dezelfde gebeurtenis(sen) onder verschillende collectieve actie regimes.
Voor de vaststelling of sprake is van een gebeurtenis of gebeurtenissen die (uitsluitend) voor dan wel vanaf 15 november 2016 heeft of hebben plaatsgevonden dient acht geslagen te worden op de stellingen van SDEJ en de betwistingen van geïntimeerden. Bewijs is dus niet aan de orde, een aanwijzing op grond van de stellingen van partijen is voldoende (vgl. HR 11 maart 2022, ECLI:NL:HR:2022:347, rov. 3.1.4).

4.16.

De gemene deler van de collectieve vorderingen van SEC is dat alle, op verschillende juridische grondslagen stoelende, verwijten aan Mercedes, de Importeur en de Partners zien op in Nederland in het verkeer gebrachte Voertuigen die zouden zijn voorzien van emissiebeheersingssoftware (een vermeend manipulatie-instrument) waardoor zij niet voldeden en nog steeds niet voldoen aan de toepasselijke emissievoorschriften. Het hof merkt daarom het in Nederland in het verkeer brengen van Voertuigen die zijn voorzien van een vermeend manipulatie-instrument aan als de ‘gebeurtenis(sen)’ waarop de collectieve vorderingen van SEC zien. Het hof onderschrijft dus niet de door de rechtbank bepaalde ‘gebeurtenis’, te weten het ontwikkelen van de emissiebeheersingssoftware. De door SEC voorgestane gebeurtenis(sen), waaronder de herprogrammering van de betreffende software, betreffen het voortduren of het niet wegnemen van de gestelde schade die het gevolg is van het in Nederland in het verkeer brengen van Voertuigen die niet aan de emissievoorschriften voldoen. Het (ook) aanmerken daarvan als de voor toepassing van het overgangsrecht relevante gebeurtenis(sen) zou leiden tot strijd met de met het overgangsrecht beoogde rechtszekerheid.

4.17.

Bij toepassing van art. 119a lid 2 BW [bedoeld is: Ow NBW; Hoge Raad] op de collectieve vorderingen van SEC dient onderscheid te worden gemaakt tussen Voertuigen waarvoor de Euro 5 respectievelijk Euro 6 emissienormen gelden. De Euro 5 norm gold tot september 2015, daarna gold de Euro 6 norm. Gezien de partijdiscussie is er geen aanwijzing dat op of na 15 november 2016 Euro 5 Voertuigen waarop de collectieve vorderingen van SEC zien in Nederland in het verkeer zijn gebracht. De collectieve vorderingen van SEC met betrekking tot de Euro 5 Voertuigen hebben daarmee uitsluitend betrekking op gebeurtenissen die voor 15 november 2016 hebben plaatsgevonden en worden beheerst door art. 3:305a (oud) BW. De keuze van SEC om in één procedure collectieve vorderingen in te stellen met betrekking tot Voertuigen die in een lange periode zijn geproduceerd waarin verschillende emissievoorschriften (Euro 5/Euro 6) gelden, kan niet ertoe leiden dat collectieve vorderingen met betrekking tot Voertuigen die op en na 15 november 2016 niet langer werden geproduceerd onder het WAMCA-regime worden gebracht. Dat strookt niet de door de wetgever met art. 119a ONBW beoogde rechtszekerheid.

4.18.

De partijdiscussie biedt voldoende aanwijzingen dat de Euro 6 Voertuigen waarop de collectieve vorderingen van SEC zien (ook) op en na 15 november 2016 in Nederland in het verkeer zijn gebracht. De collectieve vorderingen met betrekking tot deze Voertuigen hebben dan ook niet (uitsluitend) betrekking op gebeurtenis(sen) van voor 15 november 2016. De WAMCA is daarop van toepassing. Dit strookt met het uitgangspunt van de WAMCA dat alle vorderingen met betrekking tot dezelfde gebeurtenis(sen) geconcentreerd worden in één collectieveactieprocedure, de bedoeling van de wetgever om te voorkomen dat tegelijkertijd verschillende regimes van toepassing zijn op collectieve acties over dezelfde gebeurtenis(sen) en de door de wetgever nagestreefde rechtszekerheid, die onder meer inhoudt dat (potentiële) gedaagden kunnen verwachten dat zij met betrekking tot gebeurtenissen die niet of niet uitsluitend voor 15 november 2016 hebben plaatsgehad kunnen worden geconfronteerd met een collectieve actie waarop de WAMCA van toepassing is.”

2.9

Het hof heeft verder geoordeeld dat de rechtbank SEC ten onrechte niet-ontvankelijk heeft verklaard in haar vorderingen vanwege het ontbreken van een tijdig eigen verzoek om een verlengde dagvaardingstermijn zoals bedoeld in art. 1018d lid 2 Rv. Volgens het hof is deze bepaling niet toepasselijk voor zover de collectieve vorderingen van SEC zien op Euro 5 voertuigen. Die vorderingen worden beheerst door art. 3:305a (oud) BW, dat geen termijn kent voor het instellen van een vordering. Voor zover de collectieve vorderingen van SEC zien op Euro 6 voertuigen en daarom volgens het hof wel worden beheerst door de WAMCA, oordeelde het hof dat de verlengde dagvaardingstermijn ook geldt voor belangenorganisaties die zelf niet om verlenging hebben verzocht (rov. 4.20-4.24).

(…)

3 Beoordeling van het middel

(…)

Overgangsrecht van de WAMCA

3.2.1

Onderdeel 2 is gericht tegen het oordeel van het hof (in de rov. 4.15-4.19 van het tussenarrest) over het toepasselijke collectieve-actieregime op de vorderingen van SEC. Bij de behandeling van dit onderdeel stelt de Hoge Raad het volgende voorop.

3.2.2

De WAMCA is op 1 januari 2020 in werking getreden. Hiermee werd onder meer art. 3:305a BW gewijzigd (art. I) en werd titel 14A toegevoegd aan Boek 3 Rv (art. II). Art. III, onderdeel 1, WAMCA bevat het overgangsrecht voor art. 3:305a BW. Dit is thans neergelegd in art. 119a Ow NBW dat, voor zover in cassatie relevant, als volgt luidt:

“1 In afwijking van artikel 68a en artikel 74, leden 2 tot en met 4, blijven voor een rechtsvordering die strekt tot bescherming van gelijksoortige belangen als bedoeld in de artikelen 305a tot en met 305d van Boek 3 en die is ingesteld voor 1 januari 2020 de voorwaarden van toepassing die golden voor die datum.

2 In afwijking van artikel 68a, blijven voor een rechtsvordering die strekt tot bescherming van gelijksoortige belangen als bedoeld in de artikelen 305a tot en met 305d van Boek 3 en die is ingesteld op of na 1 januari 2020 de voorwaarden van toepassing die golden voor die datum voor zover de rechtsvordering betrekking heeft op een gebeurtenis of gebeurtenissen die heeft of hebben plaatsgevonden voor 15 november 2016.”

Art. III, onderdeel 2, WAMCA bevat het overgangsrecht voor titel 14A van Boek 3 Rv en luidt als volgt:

“Artikel II van deze wet is van toepassing op gedingen die aanhangig zijn gemaakt op of na het tijdstip van het in werking treden van de wet en die betrekking hebben op een gebeurtenis of gebeurtenissen die heeft of hebben plaatsgevonden op of na 15 november 2016.”

3.2.3

De rechtsvordering als bedoeld in art. 119a Ow NBW is in deze procedure door SEC ingesteld bij inleidende dagvaarding van 30 december 2020 (zie hiervoor in 2.2). Dat betekent dat het eerste lid van art. 119a Ow NBW hier toepassing mist.

3.2.4

Het tweede lid van art. 119a Ow NBW is toegevoegd bij amendement en bepaalt dat het oude recht van toepassing is voor zover de rechtsvordering betrekking heeft op een gebeurtenis of gebeurtenissen die heeft of hebben plaatsgevonden voor 15 november 2016. Uit de toelichting op het amendement volgt dat het voornaamste doel daarvan is om de rechtszekerheid te waarborgen. De verwerende partij heeft geen rekening kunnen houden met het nieuwe recht als het gaat om gebeurtenissen die hebben plaatsgevonden voor 15 november 2016, zijnde de datum waarop het voorstel voor de WAMCA aan de Tweede Kamer is aangeboden.

De tekst van het amendement moet in het licht van de toelichting daarop aldus worden begrepen, dat in een geval waarin een rechtsvordering betrekking heeft zowel op gebeurtenissen die voor 15 november 2016 hebben plaatsgevonden als op gebeurtenissen die op of na 15 november 2016 hebben plaatsgevonden, een splitsing van de rechtsvordering moet plaatsvinden. Dit betekent dat voor zover de rechtsvordering betrekking heeft op gebeurtenissen die hebben plaatsgevonden voor 15 november 2016, deze wordt beheerst door het oude recht (art. 3:305a (oud) BW). Voor zover de rechtsvordering betrekking heeft op gebeurtenissen die hebben plaatsgevonden op of na 15 november 2016, wordt deze beheerst door de WAMCA. Op deze regel van overgangsrecht heeft de Hoge Raad geen uitzondering gemaakt in zijn (door het hof in rov. 4.15 van het tussenarrest vermelde) beschikking van 11 maart 2022. De Hoge Raad ziet nu evenmin aanleiding een uitzondering te maken.

3.2.5

Met het begrip ‘gebeurtenissen’ in de hiervoor in 3.2.2 vermelde bepalingen wordt gedoeld op de feiten die de grondslag vormen van de rechtsvordering van een belangenorganisatie in een collectieve actie. Daarbij dient de rechter uit te gaan van hetgeen de belangenorganisatie heeft gesteld, maar ook rekening te houden met de eventuele betwisting daarvan door de gedaagde. Indien de gedaagde de desbetreffende stellingen van de belangenorganisatie betwist, is de rechter in het kader van de bepaling van het toepasselijke collectieve-actierecht (art. 3:305a (oud) BW dan wel de WAMCA) niet gehouden om nader feitenonderzoek te doen of instructiemaatregelen, bijvoorbeeld ten behoeve van bewijslevering, te treffen. De rechter mag zich voor dat oordeel beperken tot de al beschikbare gegevens.

3.2.6

Het overgangsrecht met betrekking tot titel 14A van Boek 3 Rv moet eveneens op vorenstaande wijze worden begrepen. Dit betekent dat deze titel alleen van toepassing is voor zover de aan de rechter voorgelegde rechtsvordering wordt beheerst door de WAMCA.

3.2.7

Opmerking verdient dat in deze zaak geen betekenis toekomt aan de opmerking in de hiervoor in 3.2.4 bedoelde toelichting op het amendement dat “[i]n het theoretische geval dat sprake is van een reeks van gebeurtenissen die zowel vóór als na 15 november 2016 plaatsvinden”, het recht van toepassing is “zoals dat geldt op het moment dat de laatste gebeurtenis waarop de vordering betrekking heeft, heeft plaatsgevonden”. Hiermee is klaarblijkelijk gedoeld op gevallen die zich volgens de indieners van het amendement slechts bij hoge uitzondering voordoen. Van een ‘reeks van gebeurtenissen’ zoals bedoeld in de toelichting op het amendement is slechts sprake indien de feiten die de grondslag vormen van de rechtsvordering van een belangenorganisatie in een collectieve actie, zozeer met elkaar zijn verweven dat in het kader van de bepaling van het toepasselijke collectieve-actierecht (art. 3:305a (oud) BW dan wel de WAMCA) geen splitsing in afzonderlijke gebeurtenissen kan worden gemaakt. De feiten van deze zaak laten geen andere conclusie toe dan dat dit geval zich in deze zaak niet voordoet.

3.3.1

Onderdeel 2.2 keert zich tegen het oordeel van het hof (in rov. 4.15, tweede alinea, van het tussenarrest) dat de WAMCA niet van toepassing is op vorderingen die (uitsluitend) betrekking hebben op een gebeurtenis of gebeurtenissen die hebben plaatsgevonden voor 15 november 2016. Het onderdeel voert in de kern aan dat het hof aldus heeft miskend dat als de rechtsvordering betrekking heeft op gebeurtenissen die zowel voor als op of na 15 november 2016 hebben plaatsgevonden, een splitsing van de rechtsvordering moet plaatsvinden.

3.3.2

Deze klacht slaagt. In het oordeel van het hof ligt besloten dat de WAMCA van toepassing is indien de rechtsvordering zowel berust op gebeurtenissen die voor 15 november 2016 hebben plaatsgevonden als op gebeurtenissen die op of na die datum hebben plaatsgevonden. Deze rechtsopvatting is onjuist. In een geval waarin de rechtsvordering betrekking heeft zowel op gebeurtenissen die voor 15 november 2016 hebben plaatsgevonden als op gebeurtenissen die op of na 15 november 2016 hebben plaatsgevonden, dient een splitsing van de rechtsvordering plaats te vinden (zie hiervoor in 3.2.4).

3.3.3

In het geding na verwijzing zal – met het oog op de toepassing van art. 3:305a (oud) BW dan wel de WAMCA – voor elke door SEC tegen iedere gedaagde ingestelde rechtsvordering moeten worden onderzocht welke gebeurtenis of gebeurtenissen daaraan ten grondslag is of zijn gelegd, en of die gebeurtenis of gebeurtenissen heeft of hebben plaatsgevonden voor dan wel op of na 15 november 2016.

3.3.4

De klachten van de onderdelen 2.4-2.11 behoeven geen behandeling.

Ontvankelijkheid

3.4.1

Onderdeel 3 klaagt over het oordeel van het hof (in de rov. 4.21-4.24 van het tussenarrest) dat de rechtbank SEC ten onrechte niet-ontvankelijk heeft verklaard in haar collectieve vorderingen voor zover deze betrekking hebben op Euro 6 voertuigen. De rechtbank overwoog daartoe dat het ontbrak aan een tijdig verzoek van SEC op de voet van art. 1018d lid 2 Rv tot verlenging van de dagvaardingstermijn. Het hof oordeelde dat de op verzoek van SCC verlengde dagvaardingstermijn (zie hiervoor in 2.1 onder (v)) ook geldt voor SEC. Het onderdeel klaagt dat dit oordeel onjuist is, omdat de verlenging alleen geldt voor de belangenorganisatie die daarom heeft verzocht.

3.4.2

Deze klacht treft doel. Een verlenging van de dagvaardingstermijn als bedoeld in art. 1018d lid 2 Rv geldt uitsluitend voor de rechtspersoon die om verlenging heeft verzocht en heeft dus geen algemene werking.”

1.9.

SDEJ en Car Claim hebben vervolgens op 14 oktober 2026 een gezamenlijke akte uitlating implicaties arresten HR ingediend; Mercedes en de Partners hebben op diezelfde datum elk een akte uitlating procesorde ingediend.

1.10.

SDEJ en Car Claim stellen dat de rechtbank terug dient te komen van het oordeel dat de WAMCA niet van toepassing is in deze zaak; de WAMCA is van toepassing op de vorderingen voor zover deze betrekking hebben op voertuigen die na 15 november 2016 in het verkeer zijn gebracht. In een procedure kunnen zowel vorderingen die onder de WAMCA vallen als vorderingen die daar niet onder vallen worden beoordeeld. De beoordeling van de ontvankelijkheid volgens de WAMCA kan plaatsvinden parallel aan de inhoudelijke behandeling.


Samengevat verzoeken SDEJ en Car Claim de rechtbank de volgende procesorde vast te stellen:

  • i) De rechtbank splitst de inhoudelijke fase van de procedure in een onderdeel over de aanwezigheid van illegale manipulatie-instrumenten (Deel 1 inhoudelijke fase) en een onderdeel over de gevolgen daarvan (Deel 2 inhoudelijke fase).

  • ii) De rechtbank stelt SDEJ en Car Claim in de gelegenheid op een termijn van vier maanden na de te geven beslissing op de technische stellingen van Mercedes te reageren, met een door de rechtbank te bepalen reactietermijn voor Mercedes en de Partners. Zij hanteert daarbij voor alle partijen een paginalimiet van 50 pagina’s.

  • iii) Parallel hieraan heropent de rechtbank de beoordeling van het overgangsrecht en geeft zij alle partijen vier weken om zich bij akte uit te laten over ieder van de in rnr. 19 genoemde onderwerpen. De rechtbank hanteert daarbij een paginalimiet van 20 pagina’s. De rechtbank stelt alle partijen in staat om op elkaars akten en eventuele bewijsstukken te reageren, eveneens op een termijn van vier weken, met een paginalimiet van 10 pagina’s.

( iv) De rechtbank beslist voorafgaand aan de mondelinge behandeling voor Deel 1 op de (gedeeltelijke) toepasselijkheid van de WAMCA en de overige daaraan gerelateerde onderwerpen (benoeming exclusieve belangenbehartiger (EB), vaststelling van de nauw omschreven groep personen voor wie de EB de belangen behartigt, , de tekst van de aankondiging van artikel 1018f lid 3 Rv en de opt-outtermijn) en beveelt publicatie van de aankondiging.

1.11.

Mercedes stelt voor dat partijen eerst een akte zouden moeten nemen over de vraag of de WAMCA in deze procedure (toch) deels van toepassing is. Na een optionele mondelinge behandeling zou de rechtbank daarover moeten beslissen, waarna partijen zich over de ontvankelijkheid volgens de WAMCA zouden moeten uitlaten en de rechtbank daarover zou moeten beslissen. Daarna zal nog de aanwijzing van de EB, de vaststelling van de nauw omschreven groep en opt-in en opt-out moeten plaatsvinden, waarover partijen een akte zouden moeten nemen. Vervolgens zou moeten worden beslist over de vraag of het aantal opt-outverklaringen niet te groot is om de procedure voort te zetten. Vervolgens zou een inhoudelijke mondelinge behandeling moeten plaatsvinden. Indien de procedure van SEC tegen Mercedes door het Hof Den Haag terug zou worden verwezen naar de rechtbank, zou Mercedes zich over de gevolgen daarvan willen uitlaten.

Mercedes stelt de volgende procesorde voor:

Termijn

Proceshandeling

Beoordeling van het toepasseliike collectieve-actieregime

Vier weken na vaststelling van de (nadere) procesorde door uw rechtbank

Akte zijdens eiseressen over de vraag of de WAMCA in deze procedures (toch) deels van toepassing zou moeten worden verklaard en zo ja, ten aanzien van welke rechtsvorderingen en welke gedaagden

Vier weken later

Akte zijdens gedaagden

-

Optioneel: mondelinge behandeling

-

Vonnis

Indien de WAMCA deels van toepassing zou worden verklaard: ontvankeliikheid

Vier weken na het vonnis over het toepasselijke collectieve-actieregime

Akte zijdens eiseressen

Vier weken later

Akte zijdens gedaagden

-

Optioneel: mondelinge behandeling

-

Vonnis

Indien eiseressen onder de WAMCA ontvankeliik ziin: aanwiizing EB, vaststelling nauw omschreven groep, voorschriften voor opt-out en opt-in

Vier weken na het vonnis over de ontvankelijkheid onder de WAMCA

Akte zijdens eiseressen

Vier weken later

Akte zijdens gedaagden

-

Vonnis

Na periode van opt-out en opt-in: vaststelling en beoordeling van het aantal verklaringen van opt-out en opt-in

-

Mededeling door uw rechtbank van het aantal verklaringen van opt-out en opt-in

-

Optioneel: gelijktijdige akte van partijen

�

Optioneel: beoordeling van uw rechtbank of het aantal opt-out-verklaringen te groot is

Voortzetting van de inhoudelijke fase van de procedure (‘fase 3'): bepaling van een datum -

voor mondelinge behandeling

1.12.

De Partners sluiten zich bij Mercedes aan. Zij wijzen op rechtsoverweging 3.3.3 van het arrest SEC/Mercedes, waaruit blijkt dat het toepasselijke collectieve actieregime per vordering en per gedaagde moet worden beoordeeld. De Partners willen zich te zijner tijd uitlaten over de manier waarop deze maatstaf op de vorderingen van SDEJ en Car Claim moet worden toegepast. Voor nu merken zij op dat SDEJ en Car Claim in deze procedure diverse vorderingen tegen ieder van de Partners hebben ingesteld op uiteenlopende grondslagen. De 'gebeurtenissen' waarop de vorderingen van SDEJ en Car Claim zijn gebaseerd verschillen (mogelijk) voor iedere grondslag (en in sommige gevallen zelfs binnen dezelfde grondslag). Bovendien verschillen deze 'gebeurtenissen' mogelijk ook per Partner.

2 De beoordeling

geen wijziging positie SEC

2.1.

Zoals ook de Hoge Raad in zijn arrest, onder 2.3, heeft vermeld, heeft de rechtbank in het tussenvonnis van 22 juni 2022 SEC niet-ontvankelijk verklaard, kort gezegd omdat zij haar vordering te laat heeft ingesteld.

2.2.

Deze beslissing van de rechtbank ten aanzien van SEC wordt door het arrest van de Hoge Raad op zichzelf niet aangetast. Integendeel, de Hoge Raad bevestigt juist zijn eerdere oordeel dat een verlenging van de dagvaardingstermijn als bedoeld in artikel 1018d lid 2 Rv uitsluitend geldt voor de rechtspersoon die om verlenging heeft verzocht en dus geen algemene werking heeft (rechtsoverweging 3.4.2).

‘gebeurtenis’ – terugkomen op eerdere beslissing

2.3.

Het hof heeft als relevante gebeurtenis aangemerkt het in het verkeer brengen van de voertuigen. Die benadering wordt door de Hoge Raad genuanceerd voor het geval een deel van de voertuigen voor en een deel op of na 15 november 2016 in het verkeer is gebracht.

2.4.

Zoals de Hoge Raad in zijn arrest, onder 2.4, ook heeft vermeld, heeft de rechtbank in het tussenvonnis van 22 juni 2022 ook geoordeeld dat wat betreft het collectieve-actierecht in de SDEJ-zaak en de Car Claim zaak (uiteindelijk) uitsluitend artikel 3:305a (oud) BW van toepassing is. Anders gezegd: geoordeeld is dat in de onderhavige zaken artikel 3:305a (nieuw) BW en titel 14A van het derde boek van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering niet van toepassing zijn. De SDEJ-zaak en de Car Claim zaak zijn afzonderlijk voortgezet. Bij vonnis van 17 april 2024 zijn deze zaken gevoegd.

2.5.

Deze beslissingen van de rechtbank ten aanzien van SDEJ en Car Claim worden door het arrest van de Hoge Raad niet aangetast. Deze beslissingen waren geen onderwerp van het hoger beroep en de procedure in cassatie, omdat SDEJ en Car Claim in de SEC-zaak geen partij waren. Wel is er aanleiding om te bezien of en, zo ja, in hoeverre, het arrest van de Hoge Raad er toe moet leiden dat de rechtbank van die eerdere beslissingen terugkomt.

2.6.

Partijen hebben in hun akte de gelegenheid gekregen te reageren op de gevolgen van het oordeel van de Hoge Raad voor dit geding. Dus konden zij ook ingaan op de vraag of de rechtbank op grond van de beslissing van de Hoge Raad dient terug te komen van de eerdere beslissing dat de WAMCA in deze zaak in het geheel niet van toepassing is. Voor zover partijen daarover nog een afzonderlijke akte zouden willen nemen wijst de rechtbank dat verzoek af.

2.7.

De rechtbank acht het zonder meer duidelijk dat zij op de eerdere beslissing terug zal moeten komen.

2.8.

De rechtbank geeft hierna een voorlopig oordeel over de vraag welke voertuigen onder oud en welke onder nieuw recht vallen. Partijen zullen daarop bij akte mogen reageren.
SDEJ en Car Claim hebben in hun dagvaardingen hun vorderingen ingediend met betrekking tot “getroffen voertuigen” die zij beiden op dezelfde wijze als volgt hebben gedefinieerd:

“Een door Daimler, waaronder begrepen een of meer aan haar gelieerde ondernemingen, gefabriceerde en van een Illegaal Manipulatie-instrument voorzien dieselvoertuig van het merk Mercedes-Benz dat door een typegoedkeuringsinstantie in de Europese Unie, zoals het KBA, is goedgekeurd op basis van de Euro 5 of Euro 6 grenswaarden en door een Gedupeerde in de periode 1 januari 2009 tot en met 31 januari 2019 is gekocht, geleaset of anderszins is verkregen.”

Gezien het oordeel van de Hoge Raad onder 3.2.5, zoals hiervoor onder 1.8 aangehaald, zal voor het begrip ‘gebeurtenissen’ aansluiting moeten worden gezocht bij de feiten die de grondslag vormen van de rechtsvordering van een belangenorganisatie in een collectieve actie. Daarbij dient de rechter uit te gaan van hetgeen de belangenorganisatie heeft gesteld, maar ook rekening te houden met de eventuele betwisting daarvan door de gedaagde. Mercedes en de Partners hebben niet betwist dat zij “dieselvoertuigen van het merk Mercedes-Benz dat door een typegoedkeuringsinstantie in de Europese Unie, zoals het KBA, is goedgekeurd op basis van de Euro 5 of Euro 6 grenswaarden” in de periode 1 januari 2009 tot en met 31 januari 2019 in het verkeer hebben gebracht, maar wel dat deze van een verboden manipulatie-instrument waren voorzien. Hieruit volgt dat voor de beoordeling van het overgangsrecht het moment dat een dergelijk voertuig “is gekocht, geleaset of anderszins is verkregen” bepalend is.

2.9.

Naar het hof heeft vastgesteld en in dit geding niet is betwist zijn in de periode vanaf 15 november 2016 geen nieuwe Mercedes-Benz dieselvoertuigen die goedgekeurd zijn op basis van Euro 5 meer door afnemers gekocht, geleaset of anderszins verkregen.

2.10.

De rechtbank komt op grond van het bovenstaande - anders dan de rechtbank eerder heeft beslist - tot het voorlopig oordeel dat op de vorderingen van SDEJ en Car Claim de WAMCA van toepassing is voor zover de vorderingen zien op dieselvoertuigen van het merk Mercedes-Benz die door een typegoedkeuringsinstantie in de Europese Unie, zoals het KBA, zijn goedgekeurd op basis van de Euro 6 grenswaarden en op of na 15 november 2016 zijn gekocht, geleaset of anderszins verkregen door een afnemer.

voor zover de WAMCA van toepassing – positie SEC nog steeds niet ontvankelijk

2.11.

Voor zover de WAMCA van toepassing is, is SEC niet ontvankelijk. Dat betekent dat het uitgangspunt van de WAMCA dat vorderingen met betrekking tot dezelfde gebeurtenissen die gebaseerd zijn op de WAMCA als één zaak worden behandeld wel geldt voor SDEJ en Car Claim, maar niet voor SEC. Indien al terugverwijzing van de SEC-zaak door het Hof Den Haag plaatsvindt, zal die zaak los staan van de onderhavige zaak. Er is dan ook geen noodzaak om Mercedes de gelegenheid te geven zich in het kader van deze zaak de gelegenheid te geven zich over de mogelijke terugverwijzing van de SEC-zaak uit te laten.

voor zover de WAMCA van toepassing – ontvankelijkheidseisen SDEJ en Car Claim

2.12.

De (gedeeltelijke) toepassing van de WAMCA brengt mee dat de beoordeling van de ontvankelijkheid zoals die heeft plaatsgevonden naar oud recht niet volstaat. De rechtbank zal alsnog moeten beoordelen of SDEJ en Car Claim voor zover hun vorderingen zijn gebaseerd op de WAMCA voldoen aan de ontvankelijkheidseisen van de WAMCA. Omdat SDEJ en Car Claim hun dagvaarding destijds hebben gebaseerd op het uitgangspunt dat de WAMCA van toepassing is, en daarop ook door gedaagden is geantwoord, terwijl er al een mondelinge behandeling van de ontvankelijkheid heeft plaatsgevonden en de rechtbank ook al een beoordeling van de ontvankelijkheid naar oud recht heeft gegeven, terwijl de criteria naar oud en nieuw recht gedeeltelijk overeenkomen, kan worden volstaan met een aktewisseling.

Partners

2.13.

De rechtbank ziet geen aanleiding de Partners nog in de gelegenheid te stellen nader in te gaan op de betekenis van rechtsoverweging 3.3.3 voor onderhavige zaak, de akte naar aanleiding van het arrest diende daartoe. Wel krijgen de Partners de gelegenheid te reageren op het voorlopig oordeel van de rechtbank (zie 2.8). Juist is dat SDEJ en Car Claim diverse vorderingen tegen ieder van de Partners hebben ingesteld op uiteenlopende grondslagen. Toepassing van de door de Hoge Raad gegeven regel dat het toepasselijke collectieve actieregime per vordering en per gedaagde moet worden beoordeeld leidt ten aanzien van de Partners tot het volgende. Uitgaande van het voorlopig oordeel dat de maatgevende gebeurtenis is het in het verkeer brengen van de voertuigen met als resultaat dat afnemers een voertuig op of na 15 november 2016 hebben gekocht, geleaset of anderszins verkregen, is de positie van elk van de Partners gelijk. Voor de voertuigen die in het verkeer zijn gebracht voor 15 november 2016 geldt dat alle vorderingen jegens de Partners zullen moeten worden beoordeeld naar oud recht. Voor de voertuigen die op of na die datum in het verkeer zijn gebracht geldt dat alle vorderingen jegens de Partners zullen moeten worden beoordeeld met toepassing van de WAMCA.

Procesorde

2.14.

De rechtbank komt alles afwegend tot de volgende voorgenomen procesorde.

  1. De zaak voor zover betrekking hebbend op oud recht wordt voortgezet; daarin wordt een inhoudelijke mondelinge behandeling bepaald.

  2. In de conclusie van antwoord van Mercedes is een groot aantal functionaliteiten aan de orde, waarvan de rechtbank zal moeten beslissen of deze als verboden manipulatie-instrument kunnen worden beschouwd. De rechtbank verzoekt partijen suggesties te doen voor een efficiënte verdere behandeling van de procedure. De rechtbank geeft partijen in overweging de verdere procedure te beperken tot een beperkt aantal functionaliteiten en die op de mondelinge behandeling te bespreken.

  3. Intussen wordt met betrekking tot de vorderingen waarop de WAMCA van toepassing is voortgeprocedeerd over de ontvankelijkheid volgens de maatstaven van de WAMCA.

- SDEJ en Car Claim nemen een akte waarin zij hun dagvaarding actualiseren voor zover relevant voor de beoordeling volgens de WAMCA. Daarbij kunnen zij ook een voorstel doen voor een mededeling inzake opt-in en opt-out. Hun standpunt inzake de EB is al bekend: zij stellen voor dat SDEJ als zodanig wordt benoemd. In het kader van deze akte kunnen SDEJ en Car Claim ook reageren op het onder 2.10 gegeven voorlopig oordeel.

- Mercedes en de Partners nemen een akte waarin zij uiteenzetten aan welke WAMCA-vereisten SDEJ en SCC naar hun oordeel niet voldoen en waarin zij ingaan op de (voorgestelde) EB en de mededeling inzake opt-in en opt-out. In het kader van deze akte kunnen Mercedes en de Partners ook reageren op het onder 2.10 gegeven voorlopig oordeel.

De termijn voor deze aktes: vier weken, omvang maximaal 20 pagina’s. Vervolgens beslist de rechtbank hierover bij vonnis; daarin wordt (indien een of meer eisers volgens de WAMCA ontvankelijk zijn) ook beslist over de aanwijzing van de EB en over opt in en opt out.

2.15.

De zaak zal naar de rol worden verwezen teneinde partijen de gelegenheid te geven om op de onder 2.14 voorgestelde procesorde te reageren. Iedere verdere beslissing zal worden aangehouden.

3 De beslissing

De rechtbank:

3.1.

verwijst de zaak naar de rol van 18 november 2026 voor uitlating partijen als bedoeld in rechtsoverweging 2.15,

3.2.

houdt iedere verdere beslissing aan.

Dit vonnis is gewezen door mr. R.H.C. Jongeneel, mr. F.L. Bolkestein en mr. M.L.S. Kalff, rechters, bijgestaan door mr. A.A.J. Wissink, griffier, en in het openbaar uitgesproken op 4 november 2026.

Voorheen Daimler AG Voorheen Mercedes-Benz Vans Nederland B.V. respectievelijk Mercedes-Benz Cars Nederland B.V. Ontbonden door opheffing van het faillissement wegens de toestand van de boedel Volgens de laatste akte van de Partners door fusie tevens rechtsopvolgster onder algemene titel van de vroegere gedaagden 10 en 11 Volgens de laatste akte van de Partners door overname rechtsopvolgster onder bijzondere titel van Mercedes-Benz Dealer Bedrijven B.V. Volgens de laatste akte van de Partners door overname rechtsopvolgster onder bijzondere titel van Stern 1M B.V. Volgens de laatste akte van de Partners door fusie tevens rechtsopvolgster onder algemene titel van de vroegere gedaagden 6 tot en met 8 ECLI:NL:HR:2026:1551 Deze onderwerpen zijn: (i) de gevolgen van de uitleg door de Hoge Raad van het begrip "gebeurtenis of gebeurtenissen" in het kader van het overgangsrecht, (ii) de herbeoordeling van de ontvankelijkheid, (iii) de aanwijzing van de Exclusieve Belangenbehartiger, (iv) de vaststelling van de Nauw Omschreven Groep, (v) de tekst van de aankondiging en de te bepalen opt-outtermijn.