Tussenuitspraak. Vervolgings-EAB uit Kroatië. Kroatische detentieomstandigheden: aan de orde is een mogelijk…

Parketnummer: 13-239340-26

Datum uitspraak: 3 november 2026

TUSSENUITSPRAAK

op de vordering van 11 september 2026 van de officier van justitie bij deze rechtbank tot het in behandeling nemen van een Europees aanhoudingsbevel (EAB).

Dit EAB is uitgevaardigd op 16 april 2026 door the Municipal Court in Rijeka, Kroatië (hierna: de uitvaardigende justitiële autoriteit) en strekt tot de aanhouding en overlevering van:

[de opgeëiste persoon]

geboren in [geboorteplaats] (Polen) op [geboortedag] 1974,

zonder vaste woon- of verblijfplaats in Nederland,

feitelijk verblijfsadres:

[adres] ,

hierna ‘de opgeëiste persoon’.

De behandeling van het EAB heeft plaatsgevonden op de zitting van 20 oktober 2026, in aanwezigheid van mr. K. van der Schaft, officier van justitie. De opgeëiste persoon is verschenen en is bijgestaan door mr. B.J. Korver, advocaat in Amsterdam, en door een tolk in de Poolse taal.

De rechtbank heeft de termijn waarbinnen zij op grond van de Overleveringswet (OLW) uitspraak moet doen over de verzochte overlevering met 30 dagen verlengd.

Ook heeft de rechtbank voor sluiting van het onderzoek ter zitting de gevangenneming bevolen met gelijktijdige schorsing van dat bevel tot aan de uitspraak.

Ter zitting heeft de opgeëiste persoon verklaard dat de bovenvermelde persoonsgegevens juist zijn en dat zij de Poolse nationaliteit heeft.

Het EAB vermeldt een aanhoudingsbevel van the Municipal Court in Rijeka van 30 september 2025, met kenmerk KV-313/2025, K-194/2021-109.

De uitvaardigende justitiële autoriteit verzoekt de overlevering vanwege het vermoeden dat de opgeëiste persoon zich schuldig heeft gemaakt aan een naar Kroatisch recht strafbaar feit. Dit feit is omschreven in het EAB.

Feit waarvoor dubbele strafbaarheid is vereist

De uitvaardigende justitiële autoriteit heeft het strafbare feit niet aangeduid als lijstfeit. Overlevering kan in dat geval worden toegestaan, als – kort gezegd – voldaan is aan de vereisten dat op het feit naar het recht van de uitvaardigende lidstaat een vrijheidsstraf met een maximum van ten minste twaalf maanden is gesteld en dat het feit ook naar Nederlands recht strafbaar is.

De rechtbank stelt vast dat hieraan is voldaan.

Het feit levert naar Nederlands recht op:

mensensmokkel.

Inleiding

De rechtbank heeft bij uitspraak van 27 december 2023 op basis van het rapport van 23 november 2023 van The European Committee for the Prevention of Torture and Inhuman or Degrading Treatment or Punishment (hierna: CPT) aangenomen dat er sprake is van een algemeen reëel gevaar van een onmenselijke of vernederende behandeling in the Zagreb Remand Prison.

Op 8 september 2026 heeft de uitvaardigende justitiële autoriteit de volgende aanvullende informatie verstrekt:

“Regarding your request, I inform you that I have received the answer of the prison authorities with the guarantee that [de opgeëiste persoon] , in case that her surrender to the Croatian authorities is approved, will be placed in the Rijeka Prison and that she will not be transfered to the Zagreb Remand Prison.”

Het standpunt van de verdediging

De raadsman heeft zich op het standpunt gesteld dat het reeds voor the Zagreb Remand Prison aangenomen algemeen reëel gevaar van een onmenselijke of vernederende behandeling tevens moet worden aangenomen voor de Rijeka Prison. Uit een rapport van de Kroatische Ombudsman van maart 2026 blijkt dat de bezettingsgraad in de Rijeka Prison vastgesteld is op 159%. Daarbij komt dat in een nieuwsbericht van 10 oktober 2026 staat dat The Croatian Helsinki Committee for Human Rights haar zorgen heeft geuit over de overbevolking in Kroatische penitentiaire instellingen. Uit deze objectieve, betrouwbare, nauwkeurige en naar behoren bijgewerkte gegevens over de detentieomstandigheden in Rijeka Prison blijkt dat personen die daar worden gedetineerd onmenselijk of vernederend worden behandeld. Indien de rechtbank aanleiding ziet om een algemeen gevaar aan te nemen voor de Rijeka Prison, zal dat algemene gevaar middels een detentiegarantie moeten worden weggenomen voor de opgeëiste persoon.

Het standpunt van de officier van justitie

De officier van justitie heeft zich op het standpunt gesteld dat artikel 11 OLW niet aan overlevering in de weg staat, omdat de geboden garantie het reële gevaar van een onmenselijke of vernederende behandeling voor de opgeëiste persoon wegneemt. De rechtbank heeft recent nog een overlevering naar Rijeka Prison toegestaan. Het door de raadsman aangeleverde rapport van de Ombudsman is in de Kroatische taal en kan daarom niet worden beoordeeld. De betrouwbaarheid van een samenvatting door een journalist van het standpunt van The Croatian Helsinki Committee for Human Rights kan in twijfel getrokken worden. Bovendien maakt de enkele constatering van overbevolking in Rijeka Prison niet zonder meer dat de opgeëiste persoon over een persoonlijke leefruimte van minder dan 3 m² zal beschikken en dus onmenselijk of vernederend zal worden behandeld.

Het oordeel van de rechtbank

De rechtbank overweegt dat zij gelet op het arrest Generalstaatsanwaltschaft (detentieomstandigheden in Hongarije) van het Hof van Justitie van de Europese Unie uitsluitend de detentieomstandigheden dient te onderzoeken in de penitentiaire inrichting(en) waar de opgeëiste persoon, volgens de informatie waarover zij beschikt, naar alle waarschijnlijkheid zal worden gedetineerd, mede op tijdelijke of voorlopige basis. De opgeëiste persoon zal na overlevering naar alle waarschijnlijkheid worden geplaatst in Rijeka Prison.

In zijn arrest van 5 april 2016, ECLI:EU:C:2016:198 (Aranyosi en Căldăraru, punt 78) heeft het Hof van Justitie van de Europese Unie voorop gesteld dat het beginsel van wederzijds vertrouwen vereist dat elk van de lidstaten, behoudens uitzonderlijke omstandigheden, ervan uitgaat dat alle andere lidstaten het Unierecht en, meer in het bijzonder, de door dat recht erkende grondrechten in acht nemen.

Dergelijke uitzonderlijke omstandigheden doen zich voor indien de uitvoerende rechterlijke autoriteit bewijzen heeft dat er in het algemeen een reëel gevaar bestaat dat personen die in de uitvaardigende lidstaat zijn gedetineerd onmenselijk of vernederend worden behandeld. In dat geval moet zij beoordelen of dit gevaar in geval van overlevering voor de opgeëiste persoon aanwezig is. Bij haar oordeel moet zij zich baseren op objectieve, betrouwbare, nauwkeurige en naar behoren bijgewerkte gegevens over de detentieomstandigheden die heersen in de uitvaardigende lidstaat en die kunnen duiden op gebreken die hetzij structureel of fundamenteel zijn, hetzij bepaalde groepen van personen raken, hetzij bepaalde detentiecentra betreffen (Aranyosi en Căldăraru, punten 88-89).

De rechtbank heeft eerder aangenomen dat er, in de kern vanwege de overbevolking, sprake is van een algemeen reëel gevaar van een onmenselijke of vernederende behandeling in the Zagreb Remand Prison. De rechtbank benadrukt dat het ten aanzien van the Zagreb Remand Prison aangenomen algemene gevaar, gelet op punt 90 van het rapport van the Committee for the Prevention of Torture and Inhuman or Degrading Treatment or Punishment van 23 november 2023, ook op vrouwelijke gedetineerden ziet. Ook zonder vertaling van het rapport van de Ombudsman ziet de rechtbank in de grafiek op pagina 327 daarvan, gelezen in samenhang met het door de raadsman aangedragen nieuwsbericht, aanwijzingen dat er in Rijeka Prison sprake is van ernstige overbevolking vanwege een bezettingsgraad van 159%. Dit geeft de rechtbank aanleiding om onderzoek te doen naar de mogelijkheid dat er ook voor vrouwelijke gedetineerden in Rijeka Prison een algemeen reëel gevaar bestaat dat zij aan een onmenselijke of vernederende behandeling zullen worden blootgesteld in de zin van artikel 4 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, zoals bedoeld in het arrest van het Hof van Justitie van 5 april 2016. Dit leidt ertoe dat de rechtbank het onderzoek zal heropenen en de behandeling van de zaak voor onbepaalde tijd zal aanhouden om paragraaf 4.3 van het Ombudsman-rapport, die, naar de rechtbank begrijpt, ziet op de detentieomstandigheden in Kroatische penitentiaire instellingen, te laten vertalen. Ruim voor de volgende zitting zal deze vertaling aan partijen worden verstrekt, zodat zij zich daar op de volgende zitting over kunnen uitlaten. Mocht de raadsman of de officier van justitie menen dat ook andere delen van het rapport relevant zijn voor de vraag of sprake is van een algemeen reëel gevaar van grondrechtenschendingen in (andere) Kroatische penitentiaire instellingen, dan ligt het op hun weg om daarvan ruim voor de volgende zitting een beëdigde vertaling in de Nederlandse of Engelse taal te verstrekken.

De termijn om op het verzoek tot overlevering te beslissen loopt na de verlenging ter zitting af op 5 december 2026. Nu de rechtbank, gezien het voorgaande, een verlenging nodig heeft om op het verzoek tot overlevering te beslissen zal zij op grond van artikel 22, vierde lid, aanhef en onder b en vijfde lid, OLW ook de beslistermijn verlengen met dertig dagen onder gelijktijdige verlenging van de geschorste vrijheidsbeneming met dertig dagen op grond van artikel 27, derde lid, OLW.

HEROPENT en SCHORST het onderzoek ter zitting voor onbepaalde tijd in verband met het onder 5 bedoelde nadere onderzoek naar de detentieomstandigheden in de detentie-instelling te Rijeka, Kroatië;

VERLENGT op grond van artikel 22, vierde lid en onder b, OLW de termijn waarbinnen zij op grond van het derde lid van dit artikel uitspraak moet doen met 30 dagen, omdat zij die verlenging nodig heeft om over de verzochte overlevering te beslissen;

VERLENGT op grond van artikel 27, derde lid, OLW de geschorste overleveringsdetentie van de opgeëiste persoon met 30 dagen;

BEPAALT dat de zaak opnieuw wordt ingepland op een zitting uiterlijk veertien dagen vóór het verstrijken van de verlengde beslistermijn op 4 januari 2027;

BEVEELT de oproeping van de opgeëiste persoon tegen nader te bepalen datum en tijdstip, met tijdige kennisgeving aan de advocaat;

BEVEELT de oproeping van een tolk in de Poolse taal tegen een nader te bepalen datum en tijdstip.
Deze uitspraak is gedaan door

mr. O.P.M. Fruytier, voorzitter,

mrs. C. Klomp en H.P. Kijlstra, rechters,

in tegenwoordigheid van E. Mulder, griffier,

en in het openbaar uitgesproken op de zitting van 3 november 2026.

Ingevolge artikel 29, tweede lid, OLW staat tegen deze uitspraak geen gewoon rechtsmiddel open.