Personen- en familierecht
Erfrecht. Hoofdzaak (tussenvonnis) en incident inzage (eindvonnis). Afwikkeling nalatenschap moeder van…
Rechtbank Den Haag, 28 oktober 2026
ECLI:NL:RBDHA:2026:31927 · Rechtbank Den Haag · 28 oktober 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/rechtbank-den-haag/civiel-recht/personen-en-familierecht/eerste-aanleg-enkelvoudig/ecli-nl-rbdha-2026-31927
Zaakgegevens
Op 28 oktober 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over personen- en familierecht.
- Instantie
- Rechtbank Den HaagRechtbankDe rechter die de meeste zaken als eerste behandelt: civiele zaken, strafzaken en bestuurszaken.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- Den Haag
- Datum uitspraak
- 28 oktober 2026
- Datum publicatie
- 30 oktober 2026
- Zaaknummer
- C/09/698285 / HA ZA 26-104
- Rechtsgebied
- Civiel recht » Personen- en familierecht
- Procedure
- Eerste aanleg - enkelvoudigEnkelvoudige kamerDe zaak is behandeld door één rechter.Meer uitleg
- Advocaat
- mr. D. van den Berg te Amsterdam, mr. W.H.J. Luijer te Loosdrecht
- ECLI
- ECLI:NL:RBDHA:2026:31927
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Erfrecht. Hoofdzaak (tussenvonnis) en incident inzage (eindvonnis). Afwikkeling nalatenschap moeder van partijen. Vaststellen omvang legaat en (aanvullende) legitieme portie.
Uitspraak
RECHTBANK Den Haag
Team handel
Zaak- / rolnummer: C/09/698285 / HA ZA 26-104
Vonnis in de hoofdzaak en in het incident van 28 oktober 2026
in de zaak van
[eiseres] te [woonplaats] ,
eiseres in de hoofdzaak en in het incident,
advocaat: mr. D. van den Berg te Amsterdam,
tegen
[gedaagde] te [woonplaats] ,
zowel als erfgenaam als in zijn hoedanigheid van executeur in de nalatenschap van [erflaatster] ,
gedaagde in de hoofdzaak en in het incident,
advocaat: mr. W.H.J. Luijer te Loosdrecht, gemeente Wijdemeren.
1 Inleiding
Deze zaak gaat over de afwikkeling van de nalatenschap van de moeder van partijen. Eiseres heeft in de hoofdzaak vorderingen ingesteld die kort gezegd zien op het vaststellen van de omvang van haar legaat en haar (aanvullende) legitieme portie en op betaling daarvan. Omdat eiseres over onvoldoende informatie beschikt om haar vorderingen in de hoofdzaak te begroten, heeft zij ook een incidentele inzagevordering ingesteld.
De rechtbank kan in dit stadium van de procedure nog niet alle vorderingen in de hoofdzaak beoordelen, omdat zij over enkele onderwerpen niet over voldoende informatie beschikt. Daarom wijst zij in de hoofdzaak een tussenvonnis. Op de incidentele vordering beslist de rechtbank wel in dit vonnis.
2 De procedure
Het procesdossier bestaat uit de volgende stukken:
- de dagvaarding van 25 november 2025, met producties 1 tot en met 19;
- de conclusie van antwoord, met producties 1 tot en met 4;
- de akte overlegging producties tevens houdende wijziging c.q. vermeerdering c.q. vermindering van eis, met producties 20 tot en met 41.
Op 12 juni 2026 heeft de mondelinge behandeling van de zaak plaatsgevonden.
Vervolgens zijn de volgende stukken ingekomen:
- de akte overleggen en uitlaten producties, met productie 5, van gedaagde;
- de antwoordakte tevens houdende vermindering van eis in het incident en vermeerdering van eis in de hoofdzaak, met producties 42 tot en met 47, van eiseres;
- de antwoordakte inzake vermeerdering van eis in hoofdzaak, van gedaagde.
3 De feiten
Op [datum] 2025 is [erflaatster] (hierna: erflaatster) overleden. Partijen zijn de kinderen van erflaatster. Erflaatster was ten tijde van haar overlijden ongehuwd en niet als partner geregistreerd.
Erflaatster heeft bij testament van 1 september 2022 over haar nalatenschap beschikt. Erflaatster heeft gedaagde tot haar enig erfgenaam benoemd en heeft aan eiseres een geldbedrag gelegateerd ter grootte van 1/4e gedeelte van de nalatenschap. Verder heeft erflaatster in het testament gedaagde tot executeur-afwikkelingsbewindvoerder benoemd. Gedaagde heeft de benoeming aanvaard. Erflaatster heeft bepaald dat de executeur voor zijn werkzaamheden geen recht heeft op loon.
Bij het beslagrekest van 7 november 2025 heeft eiseres aanspraak gemaakt op haar (aanvullende) legitieme portie. De legitieme portie van eiseres bedraagt 1/4e gedeelte van de legitimaire massa.
Op 12 november 2025 heeft eiseres conservatoir beslag ten laste van gedaagde gelegd op de woning van erflaatster.
Bij brief van 12 november 2025 heeft de advocaat van eiseres gedaagde verzocht om informatie te verstrekken met betrekking tot de nalatenschap van erflaatster, welke informatie eiseres nodig heeft om de omvang van het legaat en de (aanvullende) legitieme portie te berekenen. Ook heeft zij in die brief deze procedure aangekondigd. Gedaagde heeft hierop stukken aan eiseres overgelegd.
De woning van erflaatster is inmiddels verkocht en geleverd aan derden voor een bedrag van € 400.000.
Op 24 juni 2026 heeft gedaagde aan eiseres als voorschot op haar legaat een bedrag betaald van € 50.000.
4 Het geschil
in het incident
Eiseres vordert bij vonnis, na wijzigingen van eis, voor zover mogelijk uitvoerbaar bij voorraad:
I. veroordeling van gedaagde om binnen veertien dagen na het door de rechtbank te wijzen vonnis in het incident aan eiseres digitale en goed leesbare afschriften te verstrekken van de volgende stukken, althans de volgende inlichtingen te verstrekken:
a. de aangifte en aanslag erfbelasting in de nalatenschap van erflaatster;
b. de rekeningafschriften van de Rabobank basisrekening ( [rekeningnummer 1] ) en van de Rabobank spaarrekening ( [rekeningnummer 2] ) over de periode van [datum] 2018 tot en met 21 oktober 2020;
c. de rekeningafschriften van de Rabobank basisrekening ( [rekeningnummer 1] ) en van de Rabobank spaarrekening ( [rekeningnummer 2] ) over de periode vanaf de overlijdensdatum tot en met heden;
d. de aangifte inkomstenbelasting van erflaatster over het jaar 2025 en de definitieve aanslagen inkomstenbelasting van erflaatster over de jaren 2018 tot en met 2025;
e. een met bewijsstukken onderbouwd antwoord op de vraag of erflaatster overlijdensverzekeringen, levensverzekeringen, lijfrentepolissen en/of beleggingsproducten had afgesloten die als gevolg van het overlijden tot uitkering zijn gekomen, en, als dat het geval is, de/het polisblad(en) van die verzekering(en) en/of onderbouwende stukken ter zake van de waarde van die beleggingsproducten;
althans, voor zover de aangifte en aanslag erfbelasting, en/of de aangifte en definitieve aanslag inkomstenbelasting (2024 en) 2025 nog niet is/zijn opgesteld maar wel zal/zullen worden opgesteld, gedaagde te veroordelen om dat/die specifieke stuk(ken) aan eiseres te verstrekken binnen veertien dagen nadat dat/die stuk(ken) is/zijn opgesteld en in de macht van gedaagde is/zijn althans behoren te zijn;
II. veroordeling van gedaagde tot betaling aan eiseres van een dwangsom van € 500 voor iedere dag, waaronder begrepen een gedeelte van een dag, dat gedaagde niet volledig aan zijn hiervoor onder I gevorderde verplichting tot het verstrekken van afschriften van de genoemde stukken heeft voldaan;
III. een zodanige beslissing te nemen over de proceskosten, waaronder niet vallen de beslagkosten, als de rechtbank in goede justitie juist acht.
Gedaagde voert verweer.
Eiseres vordert bij vonnis, na wijzigingen van eis, voor zover mogelijk uitvoerbaar bij voorraad:
-
bij wijze van verklaring voor recht de omvang van de vordering van eiseres uit hoofde van het aan haar vermaakte legaat in de nalatenschap van erflaatster, vooralsnog begroot op € 204.669,78, vast te stellen;
-
bij wijze van verklaring voor recht de omvang van de vordering van eiseres uit hoofde van haar (aanvullende) legitieme portie in de nalatenschap van erflaatster, vooralsnog begroot op € 13.871, vast te stellen;
-
veroordeling van gedaagde om aan eiseres haar vordering uit hoofde van haar legaat in de nalatenschap van erflaatster te betalen binnen veertien dagen na het in deze zaak te wijzen vonnis, te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf 7 mei 2026 tot aan de dag van algehele voldoening en daarbij te bepalen dat de betaling door gedaagde aan eiseres van € 50.000 op 24 juni 2026 eerst wordt toegerekend aan de op 24 juni 2026 verschenen rente over het legaat, waarna het restant van de betaling van € 50.000 wordt toegerekend aan het legaat zelf;
-
veroordeling van gedaagde om aan eiseres haar vordering uit hoofde van haar (aanvullende) legitieme portie in de nalatenschap van erflaatster te betalen binnen veertien dagen na het in deze zaak te wijzen vonnis, te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf 7 mei 2026 tot aan de dag van algehele voldoening;
-
veroordeling van gedaagde om aan eiseres ter zake van de beslagkosten op de voet van artikel 706 Rv te betalen het bedrag van € 3.591,70 binnen veertien dagen na de dag van het door de rechtbank te wijzen vonnis, indien en voor zover niet binnen die termijn is betaald te vermeerderen met de wettelijke rente tot aan de dag van algehele voldoening;
te verklaren voor recht dat gedaagde jegens eiseres aansprakelijk is voor de ter zake van de erfrechtelijke verkrijging van eiseres door de Belastingdienst in rekening te brengen belastingrente;
een zodanige beslissing te nemen over de proceskosten, waaronder niet vallen de beslagkosten, als de rechtbank in goede justitie juist acht.
Gedaagde voert verweer.
Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover nodig, nader ingegaan.
5 De beoordeling
In het incident
Eiseres vordert in het incident veroordeling van gedaagde tot het verstrekken van diverse stukken met betrekking tot de nalatenschap van erflaatster. Zij legt hieraan het volgende ten grondslag. Voor de berekening van de hoogte van het geldlegaat moet eiseres weten wat de omvang is van de nalatenschap van erflaatster. Dit recht op informatie van een legataris heeft geen wettelijke grondslag, maar volgt uit de jurisprudentie. Ook voor de berekening van haar (aanvullende) legitieme portie heeft eiseres informatie nodig. Het informatierecht van eiseres als legitimaris volgt uit artikel 4:78 lid 1 BW. Gedaagde is als erfgenaam en executeur op grond van artikel 4:78 BW gehouden inlichtingen te geven en inzage en afschrift te verstrekken van alle bescheiden die nodig zijn voor de berekening van de legitieme portie.
Naar aanleiding van de ontvangst van stukken en informatie van gedaagde heeft eiseres de vordering in het incident gewijzigd. Eiseres stelt dat zij ondanks de verstrekte stukken en informatie nog niet over voldoende gegevens beschikt om de omvang van haar vorderingen te kunnen berekenen. Eiseres wenst nog de volgende stukken, althans inlichtingen, te ontvangen:
-
de aangifte en aanslag erfbelasting in de nalatenschap van erflaatster;
-
de rekeningafschriften van de Rabobank basisrekening ( [rekeningnummer 1] ) en van de Rabobank spaarrekening ( [rekeningnummer 2] ) over de periode van [datum] 2018 tot en met 21 oktober 2020;
-
de rekeningafschriften van de Rabobank basisrekening ( [rekeningnummer 1] ) en van de Rabobank spaarrekening ( [rekeningnummer 2] ) over de periode vanaf de overlijdensdatum tot en met heden;
-
e aangifte inkomstenbelasting van erflaatster over het jaar 2025 en de definitieve aanslagen inkomstenbelasting van erflaatster over de jaren 2018 tot en met 2025;
-
en met bewijsstukken onderbouwd antwoord op de vraag of erflaatster overlijdensverzekeringen, levensverzekeringen, lijfrentepolissen en/of beleggingsproducten had afgesloten die als gevolg van het overlijden tot uitkering zijn gekomen, en, als dat het geval is, de/het polisblad(en) van die verzekering(en) en/of onderbouwende stukken ter zake van de waarde van die beleggingsproducten.
De rechtbank zal hierna beoordelen in hoeverre van gedaagde kan worden verlangd dat hij de door eiseres gewenste stukken aan haar verstrekt.
a). De aangifte en aanslag erfbelasting
Vast staat dat de termijn voor het doen van aangifte erfbelasting op 22 juni 2026 is verstreken, zonder dat gedaagde aangifte erfbelasting heeft gedaan.
Gedaagde heeft tijdens de mondelinge behandeling verklaard dat hij uitstel voor het doen van aangifte erfbelasting heeft gevraagd en gekregen. Gedaagde heeft toegezegd dat hij de aangifte en aanslag erfbelasting met eiseres zal delen zodra die stukken beschikbaar zijn.
Het voorgaande brengt mee dat gedaagde nog geen aangifte en aanslag erfbelasting kan overleggen. Dit onderdeel van de vordering zal dan ook worden afgewezen.
Eiseres vordert, voor zover de aangifte en aanslag erfbelasting nog niet zijn opgesteld, gedaagde te veroordelen om die stukken aan haar te verstrekken binnen veertien dagen nadat die stukken zijn opgesteld of in de macht van gedaagde zijn gekomen. De rechtbank heeft geen redenen om te twijfelen aan de toezegging van gedaagde om deze stukken met eiseres te delen zodra hij daarover beschikt. De rechtbank overweegt daartoe dat gedaagde de andere stukken die hij in zijn bezit heeft en waarvan hij onderschrijft dat eiseres daarop recht heeft, ook heeft verstrekt aan eiseres. Deze vordering wordt daarom afgewezen..
b). Rekeningafschriften Rabobank
Eiseres vordert inzage in de rekeningafschriften van erflaatster van de Rabobank basisrekening ( [rekeningnummer 1] ) en van de Rabobank spaarrekening ( [rekeningnummer 2] ) over de periode van [datum] 2018 tot en met 21 oktober 2020. Eiseres stelt dat zij daarbij belang heeft, omdat zij wil kunnen controleren of erflaatster giften heeft gedaan.
Gedaagde heeft tijdens de mondelinge behandeling verklaard dat hij de Rabobank heeft verzocht om de bankafschriften van zeven jaar voorafgaand aan het overlijden van erflaatster te verstrekken. De Rabobank heeft gedaagde daarop laten weten dat hij de bankafschriften tot vijf jaar terug kan krijgen en dat zij de afschriften tot zeven jaar terug alleen aan hem verstrekt als hij een daartoe veroordelend vonnis heeft van de rechtbank.
Nu gedaagde bereid is de gevorderde bankafschriften te verstrekken zal de rechtbank de vordering toewijzen. Er zijn immers aanwijzingen dat erflaatster giften heeft gedaan die niet gebruikelijk zijn en bovenmatig zijn, zodat eiseres belang heeft bij deze vordering.
c). Rekeningafschriften van na de overlijdensdatum
Eiseres vordert inzage in de rekeningafschriften van de Rabobank basisrekening ( [rekeningnummer 1] ) en van de Rabobank spaarrekening ( [rekeningnummer 2] ) over de periode vanaf de overlijdensdatum tot en met heden. Eiseres stelt dat zij deze afschriften nodig heeft om vast te kunnen stellen of tot de nalatenschap van erflaatster vorderingen behoren die tot uitkering zijn gekomen. Dit is relevant voor de berekening van het legaat en de (aanvullende) legitieme portie.
Tijdens de mondelinge behandeling heeft gedaagde verklaard dat er na het overlijden van erflaatster bij- of afschrijvingen zijn geweest en dat hij die nog in kaart moet brengen. De rechtbank zal de vordering daarom toewijzen.
d). Aangifte en aanslagen ib
Eiseres wil de aangifte inkomstenbelasting van erflaatster ontvangen over het jaar 2025 en de definitieve aanslagen inkomstenbelasting van erflaatster over de periode vanaf de datum van overlijden tot en met zeven jaren terug in de tijd (ofwel de jaren 2018 tot en met 2025).
Eiseres heeft inmiddels de aangiften inkomstenbelasting over de jaren 2016 tot en met 2024 ontvangen, maar zij heeft nog geen aanslagen inkomstenbelasting ontvangen. Eiseres heeft toegelicht dat zij de aanslagen ook wil inzien om het verloop van het vermogen van erflaatster te controleren. De rechtbank zal de vordering ten aanzien van de aanslagen inkomstenbelasting over 2016 tot en met 2024 toewijzen, nu eiseres hier voldoende belang bij heeft.
Gedaagde heeft tijdens de mondelinge behandeling verklaard dat hij de aangifte inkomstenbelasting over het jaar 2025 nog niet heeft gedaan, zodat hij de aangifte en aanslag inkomstenbelasting over 2025 niet kan overleggen. Dit gedeelte van de vordering zal de rechtbank dan ook afwijzen. De rechtbank gaat ervan uit dat gedaagde de aangifte en aanslag inkomstenbelasting over 2025 te zijner tijd aan eiseres zal verstrekken. De rechtbank acht het niet noodzakelijk om gedaagde daartoe te veroordelen.
e). Uitkeringen als gevolg van het overlijden
Eiseres wil een met bewijsstukken onderbouwd antwoord op de vraag of erflaatster overlijdensverzekeringen, levensverzekeringen, lijfrentepolissen en/of beleggingsproducten had afgesloten die als gevolg van het overlijden tot uitkering zijn gekomen, en, als dat het geval is, de/het polisblad(en) van die verzekering(en) en/of onderbouwende stukken ter zake van de waarde van die beleggingsproducten. Gedaagde heeft verklaard dat hij daar niet over beschikt.
Tijdens de mondelinge behandeling heeft eiseres verklaard dat zij geen aanwijzingen heeft gevonden op de rekeningafschriften, zoals premiebetalingen, waaruit dergelijke polissen of verzekeringen blijken. Volgens eiseres zou dit wel uit andere rekeningafschriften kunnen blijken.
Gedaagde heeft onder meer rekeningafschriften vanaf [datum] 2020 tot [datum] 2025 en aangiften inkomstenbelasting over de jaren 2016 tot en met 2024 aan eiseres beschikbaar gesteld. In deze stukken heeft eiseres geen aanwijzingen gevonden waaruit blijkt dat erflaatster overlijdensverzekeringen, levensverzekeringen, lijfrentepolissen of beleggingsproducten had. De rechtbank gaat er daarom van uit dat er geen overlijdensverzekeringen, levensverzekeringen, lijfrentepolissen of beleggingsproducten tot uitkering zijn gekomen als gevolg van het overlijden van erflaatster en ziet geen aanleiding om gedaagde te gelasten daarover nadere informatie te verstrekken.
Dwangsom
Eiseres vordert oplegging van een dwangsom, omdat de machtiging om bankafschriften op te vragen in de praktijk niet werkt.
Gedaagde betoogt dat er geen grondslag is om een dwangsom op te leggen. Hij is steeds bereid geweest om de gevraagde documenten aan eiseres te verstrekken, voor zover hij daarover beschikt. Gedaagde heeft het niet in zijn macht om over de nog ontbrekende stukken te beschikken.
De rechtbank heeft geen redenen om te twijfelen aan de verklaring van gedaagde dat hij de gevorderde rekeningafschriften en de aanslagen inkomstenbelasting over de jaren 2018 tot en met 2024 aan eiseres zal verstrekken. Hij heeft immers al een groot deel van de door haar gevorderde stukken aan eiseres verstrekt. De door eiseres gevorderde dwangsom zal daarom worden afgewezen.
Conclusie
Het voorgaande brengt mee dat gedaagde aan eiseres (zoveel mogelijk digitaal) moet verstrekken, met betrekking tot de nalatenschap van erflaatster:
de rekeningafschriften van de Rabobank basisrekening ( [rekeningnummer 1] ) en van de Rabobank spaarrekening ( [rekeningnummer 2] ) over de periode van [datum] 2018 tot en met 21 oktober 2020;
de rekeningafschriften van de Rabobank basisrekening ( [rekeningnummer 1] ) en van de Rabobank spaarrekening ( [rekeningnummer 2] ) over de periode vanaf de overlijdensdatum ( [datum] 2025) tot en met heden;
de definitieve aanslagen inkomstenbelasting van erflaatster over de jaren 2018 tot en met 2024.
Gedaagde moet de stukken binnen veertien dagen na de vonnisdatum aan eiseres verstrekken, aangezien hij geen verweer heeft gevoerd tegen de gevorderde termijn.
Proceskosten
Gelet op de familierelatie tussen partijen en het onderwerp van het geschil zullen de proceskosten in het incident worden gecompenseerd, in die zin dat iedere partij de eigen kosten draagt.
In de hoofdzaak
Eiseres vordert in de hoofdzaak, kort gezegd, vaststelling van de omvang van haar legaat en haar (aanvullende) legitieme portie en betaling daarvan. Nu de rechtbank gedaagde in het incident veroordeelt stukken aan eiseres te verstrekken die zij nodig heeft om de omvang van het legaat en de (aanvullende) legitieme portie te kunnen berekenen, kan de rechtbank nog niet beslissen op alle vorderingen in de hoofdzaak. Wel zal de rechtbank, zoals ook verzocht door partijen, alvast de geschilpunten voor zover mogelijk beoordelen. Wellicht helpt dat partijen om alsnog een minnelijke regeling te treffen, ook met inachtneming van de nog door gedaagde aan eiseres te verstrekken stukken.
De omvang van het legaat
Erflaatster heeft aan eiseres een bedrag gelegateerd ter grootte van 1/4e gedeelte van haar nalatenschap. Om de omvang van het legaat vast te kunnen stellen moet de rechtbank dus eerst de omvang van de nalatenschap van erflaatster vaststellen.
Eiseres stelt dat de nalatenschap van erflaatster, op de dag van haar overlijden, uit de volgende activa bestond:
-
woning ter waarde van € 400.000;
-
banktegoeden van € 72.867;
-
vordering uit hoofde van geldlening (inclusief niet betaalde rente tot en met [datum] 2025) van € 339.122;
-
inboedel ter waarde van € 1.500;
-
diverse vorderingen p.m.;
-
IB vorderingen (werkelijk rendement) over 2021-2024 van € 11.200.
Eiseres stelt dat tot de nalatenschap van erflaatster, op de dag van haar overlijden, de volgende passiva behoorden:
g. schulden van de nalatenschap in totaal € 6.009,90.
De rechtbank zal de bestanddelen van de nalatenschap van erflaatster hierna puntsgewijs bespreken en beoordelen voor welke waarde zij in de nalatenschap moeten worden betrokken.
a, b en d). Woning, banktegoeden en inboedel
De waarde van de woning en de inboedel en de hoogte van de banktegoeden zijn niet in geschil, zodat de rechtbank deze bestanddelen voor de door eiseres gestelde waarden in de berekening zal betrekken.
c). Geldlening en niet betaalde rente
Tussen partijen is niet in geschil dat erflaatster op het moment van haar overlijden een geldvordering had op gedaagde op grond van een geldlening. Het geschil tussen partijen ziet op de omvang van die schuld op het moment van overlijden van erflaatster. Partijen zijn het erover eens dat gedaagde op enig moment een bedrag van € 300.000 van erflaatster heeft geleend ten behoeve van zijn eenmanszaak. Partijen verschillen echter van standpunt over de datum waarop het bedrag is geleend en de hoogte van de verschuldigde rente, welke elementen van belang zijn voor het verschuldigde bedrag op het moment van overlijden van erflaatster. Ook verschillen partijen van standpunt welke aflossingen gedaagde heeft gedaan op de schuld.
De rechtbank stelt voorop dat op eiseres de stelplicht en de bewijslast rusten van het bestaan en de omvang van de vordering van de nalatenschap op gedaagde. Zij beroept zich immers op de rechtsgevolgen daarvan. Voor zover gedaagde de stellingen van eiseres weerspreekt, dient hij dat evenwel voldoende gemotiveerd te doen.
De ingangsdatum van de lening
Aanvankelijk ging eiseres, op basis van een niet-ondertekende geldleningsovereenkomst, uit van een ingangsdatum van de geldlening van 1 januari 2017. Dit was in lijn met het standpunt van gedaagde. Naar aanleiding van de bankafschriften die gedaagde na de mondelinge behandeling in het geding heeft gebracht, heeft eiseres dit standpunt gewijzigd. Ze gaat nu uit van 1 januari 2016 als ingangsdatum. Eiseres heeft ter onderbouwing van haar gewijzigde standpunt verwezen naar de door gedaagde overgelegde bankafschriften, waaruit blijkt dat gedaagde al op 7 maart 2016 een tweetal rentebetalingen heeft gedaan, die gelet op de omvang van de betalingen aansluiten bij een rentepercentage van 5% over € 300.000. Hieruit blijkt, volgens eiseres, dat het bedrag al op 1 januari 2016 is geleend. Gedaagde heeft dit vervolgens niet weersproken, zodat tussen partijen vast staat dat gedaagde het bedrag van € 300.000 op 1 januari 2016 van erflaatster heeft geleend.
De hoogte van de rente
Eiseres heeft ook haar standpunt wat betreft de verschuldigde rente gewijzigd. Aanvankelijk ging eiseres – wederom op basis van de niet-ondertekende geldleningsovereenkomst – uit van 2,5% per jaar. Naar aanleiding van de akte van gedaagde en de daarbij overgelegde bankafschriften, stelt eiseres thans dat erflaatster en gedaagde een rente van 5% per jaar zijn overeengekomen. Eiseres verwijst ter onderbouwing naar de akte overleggen en uitlaten producties van gedaagde, waarin hij dat percentage noemt. Daarnaast blijkt dit volgens eiseres uit de rentebetalingen van 17 augustus 2016, 17 januari 2017, 17 juli 2017, 14 november 2017 en 31 mei 2020, waarin gedaagde de rente van 5% letterlijk noemt.
Gedaagde heeft deze stelling betwist. Daartoe heeft gedaagde gesteld dat hij aanvankelijk met erflaatster een rente van 5% per jaar is overeengekomen, maar dat zij later een rente van 2,25% per jaar zijn overeengekomen.
In het licht van de gemotiveerde stelling van eiseres dat gedaagde en erflaatster een rente van 5% per jaar zijn overeengekomen en de door haar overgelegde bewijsstukken die dit ondersteunen, kan gedaagde niet volstaan met dit - niet onderbouwde en niet geconcretiseerde - standpunt. Gedaagde is partij bij de geldleningsovereenkomst en had dus kunnen concretiseren en onderbouwen voor welke periode hij welke rente was overeengekomen met erflaatster. Dit heeft hij niet gedaan. De rechtbank neemt daarom een rente van 5% per jaar in aanmerking voor de hele looptijd van de geldlening.
De hoogte van de vordering inclusief rente
Eiseres heeft berekend wat volgens haar de hoogte is van de geldvordering inclusief de verschuldigde rente op [datum] 2025. Eiseres heeft er bij de berekening rekening mee gehouden dat eventuele achterstallige rentetermijnen van vóór [datum] 2020 zijn verjaard en de hoofdsom daarom niet verhogen.
Eiseres heeft daartoe eerst berekend wat de totale schuld is per 20 oktober 2020. Uit de overgelegde berekening volgt een bedrag van € 338.740,63 (prod. 45 zijdens eiseres). Bij die berekening is eiseres uitgegaan van een hoofdsom van € 300.000 per 1 januari 2016. Vervolgens heeft ze op de schuld in mindering gebracht een veertiental betalingen gedaan door gedaagde in de periode van 4 maart 2016 tot en met 31 mei 2020 van totaal
€ 68.249,99, zoals die blijken uit de door gedaagde overgelegde bankafschriften. Ze heeft de schuld vermeerderd met twee betalingen door erflaatster aan gedaagde in die periode van totaal € 30.750. Ook heeft ze de lopende rente van 5% per jaar daarbij opgeteld. Op het berekende bedrag van € 338.740,63 heeft eiseres vervolgens in mindering gebracht een betaling gedaan door gedaagde op 21 oktober 2020 van € 50.000. Dat bedrag komt volgens eiseres op grond van artikel 6:44 lid 1 BW eerst in mindering op de destijds reeds verschenen (en toen nog niet verjaarde) rente en vervolgens pas op de hoofdsom. Dit betekent volgens eiseres dat erflaatster op [datum] 2020 een vordering had van
€ 228.740.
Vervolgens heeft eiseres berekend wat het verdere verloop van de vordering van erflaatster was vanaf [datum] 2020 rekening houdend met enerzijds de verschuldigde rente en anderzijds met een zevental betalingen die gedaagde heeft gedaan van gezamenlijk € 26.500,00 (prod. 46 zijdens eiseres). Volgens de berekening van eiseres is de vordering van erflaatster per datum van haar overlijden, [datum] 2025, € 339.122.
Gedaagde heeft de berekening betwist. Volgens gedaagde was de schuld per
[datum] 2025 het bedrag van € 210.000.
Gedaagde heeft daartoe ten eerste gesteld dat hij meer aflossingen heeft gedaan, dan waar eiseres van uitgaat. Gedaagde betoogt dat hij in totaal € 99.100 op de lening heeft afgelost, waartoe hij heeft verwezen naar de volgende betalingen zoals die blijken uit zijn bankafschriften:
op 29 januari 2024 een bedrag van € 5.000 met omschrijving “Deelaflossing lening”;
op 9 december 2023 een bedrag van € 4.000 met omschrijving “Rente en aflossing lening 2023”;
op 21 oktober 2020 een bedrag van € 50.000 met omschrijving “terugbetaling deel lening”;
op 17 januari 2017 een bedrag van € 10.100 met omschrijving “Terugbetaling korte lening inclusief 3 procent rente over 4 maanden. Hoofdsom 10000,-”;
op 17 augustus 2016 een bedrag van € 10.000 met omschrijving “Terugbetaling korte lening, restant 10.000”;
op 14 juli 2016 een bedrag van € 20.000 met omschrijving “Retour korte lening deel 1 juli 2016”.
De rechtbank overweegt dat eiseres in haar berekening al rekening heeft gehouden met de aflossingen op 29 januari 2024, 9 december 2023 en 21 oktober 2020. Het geschil gaat dus over de betalingen van 17 januari 2017, 17 augustus 2016 en 14 juli 2016 van in totaal € 40.100. Eiseres betoogt dat tegenover deze betalingen staat dat gedaagde op 29 juni 2016 en 11 juli 2016 een bedrag van in totaal € 40.000 van erflaatster heeft bijgeleend. Dit volgt uit de door gedaagde overgelegde afschriften, waaruit blijkt dat erflaatster op 29 juni 2016 een bedrag van € 20.000 heeft overgemaakt met de omschrijving “korte term lening” en op 11 juli 2016 een bedrag van € 20.000 met de omschrijving “korte lening”. Volgens eiseres volgt hieruit dat de hoofdsom van de lening vóór de aflossingen van 17 januari 2017, 17 augustus 2016 en 14 juli 2016 met € 40.000 was toegenomen, althans dat met die betalingen niet is afgelost op de lening met een hoofdsom van € 300.000. Gedaagde heeft deze stellingen van eiseres niet weersproken. De rechtbank gaat er daarom vanuit dat de betalingen van 17 januari 2017, 17 augustus 2016 en 14 juli 2016 niet zagen op terugbetaling van de geldlening van € 300.000 en de daarvoor verschuldigde rente.
Ten tweede heeft gedaagde gesteld dat eiseres in haar berekening is uitgegaan van een te hoog rentepercentage. Deze betwisting van gedaagde treft geen doel. Zoals hiervoor is geoordeeld, heeft gedaagde onvoldoende gemotiveerd weersproken dat er een rente van 5% per jaar was overeengekomen.
Gedaagde heeft voor de onderbouwing van zijn stelling dat hij aan erflaatster nog maar een bedrag van € 210.000 verschuldigd was, een door zijn boekhouder opgestelde grootboekrekening en het overzicht met bij- en afschrijvingen overgelegd. Deze zijn in overeenstemming met de belastingaangiften die door erflaatster werden gedaan, aldus gedaagde.
Eiseres heeft de aangiften inkomstenbelasting van erflaatster naast het grootboekoverzicht van gedaagde gelegd en heeft daarvan het volgende overzicht gemaakt:
[afbeelding niet beschikbaar]Eiseres stelt dat hieruit blijkt dat, behalve in het jaar 2023, de hoofdsom van de lening die in de aangiften inkomstenbelasting van erflaatster is opgenomen niet overeenkomt met de hoofdsom van de lening die in het grootboekoverzicht van gedaagde is opgenomen. Eiseres wijst er op dat de aangiften inkomstenbelasting van 2017 tot en met 2020 zijn te relateren aan de hoofdsom die is opgenomen in de (niet ondertekende) geldleningsovereenkomst terwijl het grootboekoverzicht van gedaagde op geen enkel moment met die hoofdsom overeenkomt. Hieruit volgt volgens eiseres dat het grootboekoverzicht van gedaagde onbetrouwbaar is en dat de daaruit volgende restant hoofdsom niet juist is.
De rechtbank is van oordeel dat de berekening van eiseres over de hoogte van de schuld, onvoldoende wordt weersproken door de grootboekrekening van gedaagde. Uit de grootboekrekening blijkt niet duidelijk welke aflossingen er zouden zijn gedaan en welke rente er is betaald, terwijl de afname van de vordering zoals vermeld in de grootboekrekening niet aansluit bij de overgelegde bankafschriften van gedaagde. Ook wijkt de grootboekrekening van gedaagde af van IB aangifte van erflaatster. Er is wat dat betreft geen sprake van een geringe afwijking, zoals gedaagde betoogt. Op 1 januari 2018, twee jaar na het aangaan van de lening, is in de aangifte inkomstenbelasting van erflaatster een bedrag van € 300.000 opgenomen en staat in de grootboekhouding van gedaagde een bedrag van € 138.039 vermeld. Gedaagde heeft dit verschil niet toegelicht en heeft evenmin verklaard hoe dit komt.
Gedaagde is van mening dat het niet aan hem is om de oorzaken van de verschillen in zijn administratie en de aangiften inkomstenbelasting van erflaatster te achterhalen. De rechtbank is van oordeel dat gedaagde was gehouden een deugdelijke administratie bij te houden van de aflossingen van zijn schuld aan erflaatster. Dat heeft hij niet gedaan.
Het betoog van gedaagde dat niet duidelijk is welke rol de verjaring van de rentevordering speelt slaagt evenmin, nu eiseres een termijn van vijf jaar in aanmerking heeft genomen zoals is bepaald in artikel 3:308 BW.
Gedaagde betoogt verder dat de aflossing van € 50.000 ten onrechte niet volledig op de hoofdsom in mindering is gebracht. Gedaagde heeft bij die betaling op 21 oktober 2020 vermeld dat dit een aflossing betrof. Ingevolge artikel 6:43 BW moet de desbetreffende betaling in mindering strekken op de geleende hoofdsom, aldus gedaagde. De rechtbank volgt gedaagde hierin niet. Artikel 6:43 BW ziet op toerekening van de betaling indien de schuldenaar meer dan één schuld heeft aan dezelfde schuldeiser. Gedaagde heeft niet gesteld dat hiervan sprake is. Bovendien laat dit onverlet dat de betaling van € 50.000 op grond van artikel 6:44 lid 1 BW eerst in mindering kwam op de destijds reeds verschenen (en toen nog niet verjaarde) rente en vervolgens pas op de hoofdsom.
Het voorgaande leidt tot de conclusie dat de openstaande vordering uit hoofde van de geldlening inclusief niet betaalde rente € 339.122 bedraagt.
e). Diverse vorderingen
Eiseres stelt dat erflaatster nog diverse vorderingen had die in de nalatenschap vallen. Op dit moment is nog niet bekend om welke vorderingen het gaat. Daarom heeft eiseres de vordering in incident ingesteld. Die vordering is toegewezen. Na ontvangst van de in het incident gevorderde rekeningafschriften kan eiseres haar vordering op dit punt eventueel wijzigen of aanvullen.
f). IB vorderingen
Eiseres stelt dat de IB vorderingen (werkelijk rendement) over 2021-2024 in totaal € 11.200 bedragen. Zij onderbouwt dit als volgt. Na de mondelinge behandeling van 12 juni 2026 ontving eiseres een e-mailbericht van 29 juni 2026 van de fiscalist/boekhouder van gedaagde waarin is opgenomen dat gedaagde de fiscalist opdracht heeft gegeven om werk te maken van de herziening van de rendementsgrondslag in box 3 van de inkomstenbelasting over de jaren 2021 tot en met 2024. Volgens de fiscalist bedraagt de vordering over het jaar 2022 tussen de € 2.400 en € 2.800. De omvang van de vordering over de jaren 2021, 2023 en 2024 is eiseres nog niet bekend. Bij gebrek aan informatie stelt eiseres dat ook over die jaren moet worden uitgegaan van een vordering op de belastingdienst van € 2.800 per jaar, zodat een totale vordering van € 11.200 (4 x € 2.800) tot de nalatenschap behoort.
Gedaagde heeft verklaard dat de Belastingdienst de aangiften over de jaren 2021, 2023 en 2024 nog niet heeft herzien. Gedaagde zal bij de afwikkeling van de nalatenschap ook de bedragen betrekken die hij van de Belastingdienst zal ontvangen of zal moeten betalen. Zodra gedaagde de beschikkingen van de Belastingdienst ontvangt zal hij deze aan eiseres verstrekken. Gedaagde wenst dit bedrag niet in een voorlopige berekening op te nemen.
De rechtbank zal gedaagde in de gelegenheid stellen de stukken in het geding te brengen, dan wel een bericht van de boekhouder of de Belastingdienst waaruit de stand van zaken met betrekking tot de herziening van de aangiften inkomstenbelasting over de jaren 2021 tot en met 2024 volgt. De rechtbank verwijst de zaak daartoe naar de rol van 25 november 2025.
De rechtbank zal een beslissing over de hoogte van de vordering aanhouden tot het eindvonnis.
g). Schulden van de nalatenschap
Partijen zijn het er over eens dat de schulden van de nalatenschap € 6.009,90 bedragen. Dit zijn de kosten verbonden aan de verkoop van de woning van erflaatster. De rechtbank zal dit bedrag daarom in aanmerking nemen bij de berekening van de omvang van de nalatenschap van erflaatster.
Conclusie ten aanzien van het legaat
Uit het voorgaande volgt dat de nalatenschap van erflaatster, op de dag van haar overlijden, uit de volgende activa bestond:
-
woning ter waarde van € 400.000;
-
banktegoeden van € 72.867;
-
vordering uit hoofde van geldlening (inclusief niet betaalde rente tot en met [datum] 2025) van € 339.122;
-
inboedel ter waarde van € 1.500;
-
diverse vorderingen p.m.;
-
IB vorderingen (werkelijk rendement) over 2021-2024 p.m.
Verder bestaat de nalatenschap uit de volgende passiva: schulden van de nalatenschap van in totaal € 6.009,90.
Het legaat van eiseres bedraagt 1/4e gedeelte van het saldo van de nalatenschap. Omdat het saldo van de nalatenschap nog niet kan worden vastgesteld, kan ook de omvang van het legaat nog niet worden vastgesteld en kan het legaat nog niet worden afgegeven. De rechtbank zal de beslissing daarom aanhouden tot het eindvonnis.
Opeisbaarheid en wettelijke rente
Eiseres vordert de wettelijke rente over haar legaat. Gedaagde verzoekt de gevorderde wettelijke rente af te wijzen, omdat het geheel aan eiseres te wijten is dat de afwikkeling van de nalatenschap zoveel tijd vergt. Eiseres heeft de vertragingsschade volgens gedaagde zelf veroorzaakt.
De rechtbank is van oordeel dat niet vast is komen te staan dat de vertraging van de afwikkeling van de nalatenschap van erflaatster aan eiseres te wijten is. De informatie waar eiseres om heeft gevraagd bij gedaagde heeft zij immers nodig om de omvang van haar legaat te kunnen bepalen. Het ligt niet in de macht van eiseres om op een andere manier aan deze informatie te komen.
Omdat in het testament van erflaatster niets is opgenomen over de opeisbaarheid van het legaat, geldt op grond van artikel 4:125 lid 1 BW dat het legaat opeisbaar wordt zes maanden na het overlijden van erflaatster. Het legaat is dus per 22 april 2026 opeisbaar geworden.
Uit artikel 4:125 lid 3 BW volgt dat deze termijn geen fatale termijn is in de zin van artikel 6:83 BW, zodat ingebrekestelling is vereist. In de brief van 12 november 2025 heeft de advocaat van eiseres gedaagde een termijn van twee weken na 22 april 2026 voor de nakoming gesteld en aanspraak gemaakt op de wettelijke rente. Gedaagde is in verzuim vanaf het moment dat hij het legaat niet binnen twee weken na 22 april 2026 aan eiseres heeft betaald. Dit betekent dat de rechtbank (in het eindvonnis) de wettelijke rente over het legaat zal toewijzen vanaf 7 mei 2026.
Niet in geschil is dat gedaagde op 24 juni 2026 een bedrag van € 50.000 aan eiseres heeft overgemaakt. Eiseres stelt dat de betaling van € 50.000 eerst moet worden toegerekend aan de op 24 juni 2026 verschenen rente over het legaat, waarna het restant van deze betaling moet worden toegerekend aan de hoofdsom (het legaat zelf).
Op grond van het bepaalde in artikel 6:44 lid 1 BW strekt de betaling van het bedrag van € 50.000 in de eerste plaats in mindering van de kosten, vervolgens in mindering van de verschenen rente en ten slotte in mindering van de hoofdsom en de lopende (nog niet opeisbare) rente. Dit betekent dat de betaling van € 50.000 eerst moet worden toegerekend aan de op 24 juni 2026 verschenen rente over het legaat, waarna het restant van deze betaling moet worden toegerekend aan de hoofdsom (het legaat zelf). De rechtbank zal de vordering voor wat betreft de wettelijke rente in het eindvonnis dan ook toewijzen.
De hoogte van de (aanvullende) legitieme portie
Eiseres vordert de hoogte van haar (aanvullende) legitieme portie in de nalatenschap van erflaatster vast te stellen. Eiseres stelt dat erflaatster giften heeft gedaan, waarmee bij de berekening van de legitieme portie rekening moet worden gehouden. Het gaat om de volgende giften:
€ 35.760 (giften aan gedaagde)
€ 101.250 (gift door te lage rente)
€ 5.400 (giften aan kleindochter)
€ 5.000 (gift aan eiseres)
€ 147.410 totaal.
Gedaagde betwist dat sprake was van giften waarmee rekening dient te worden gehouden bij de berekening van de legitieme portie.
De rechtbank overweegt dat als de waarde van het legaat minder is dan de legitieme portie, eiseres recht heeft op een aanvullende vergoeding in geld. Op grond van artikel 4:65 BW wordt de legitieme portie berekend over de zogenaamde legitimaire massa, te weten de waarde van de goederen van de nalatenschap, vermeerderd met de in aanmerking te nemen giften en verminderd met de schulden vermeld in artikel 4:7 lid 1 onder a tot en met c en f BW.
Nu de omvang van de nalatenschap van erflaatster nog niet kan worden vastgesteld, kan de legitimaire massa nog niet worden vastgesteld. Wel zal de rechtbank alvast oordelen over de door eiseres gestelde giften.
Giften aan gedaagde van in totaal € 35.760
Eiseres stelt dat erflaatster in de periode van 18 februari 2018 tot en met 12 oktober 2025 in totaal een bedrag van € 35.760 aan gedaagde heeft geschonken. Eiseres heeft dit bedrag berekend aan de hand van de door gedaagde verstrekte rekeningafschriften en zij heeft het volgende overzicht van giften opgesteld:
[afbeelding niet beschikbaar]Gedaagde heeft tijdens de mondelinge behandeling gezegd dat hij er geen probleem mee heeft om een kwart van de giften die hij van erflaatster heeft gekregen aan eiseres te geven. In de akte overleggen en uitlaten producties van 15 juli 2026 heeft gedaagde verklaard dat hij tijdens de mondelinge behandeling verrast was door de vraag van de rechtbank of de door hem ontvangen bedragen ter grootte van het bedrag dat jaarlijks van schenkingsbelasting is vrijgesteld als bovenmatig moeten worden beschouwd. Verder heeft gedaagde gesteld dat hij deze vraag heeft beantwoord vanuit het gegeven dat erflaatster hem door de jaren heen een bedrag van € 32.060 heeft geschonken terwijl eiseres eenmalig een bedrag van € 5.000 heeft ontvangen. Gedaagde stelt zich nu op het standpunt dat de giften niet bovenmatig waren. Erflaatster verkeerde in de positie dat zij de bedragen makkelijk kon missen en was niet gehouden haar kinderen gelijke bedragen te schenken. Erflaatster gaf geen kleine cadeautjes maar deed uitsluitend grotere giften die om die reden alle niet als bovenmatig kunnen worden beschouwd, aldus gedaagde.
De rechtbank stelt voorop dat in het kader van de berekening van de legitieme portie op grond van artikel 4:69 lid 1 sub b BW niet als giften worden beschouwd gebruikelijke giften voor zover zij niet bovenmatig waren. Onder niet bovenmatig wordt verstaan gering van omvang, waarbij de omstandigheden zoals de financiële positie van de gever een zekere rol moeten spelen.
De rechtbank is van oordeel dat de opmerking van gedaagde op de mondelinge behandeling niet een erkenning is dat de bedoelde giften ongebruikelijk en/of bovenmatig waren. De opmerking was geen beantwoording van de vraag van de rechtbank op dat punt. De rechtbank komt daarom toe aan een materiële beoordeling of en in hoeverre sprake is van giften die relevant zijn voor de berekening van de legitieme portie.
De rechtbank is van oordeel dat hier sprake is van gebruikelijke giften die niet bovenmatig zijn, zodat deze op grond van artikel 4:69 lid 1 onder b BW buiten beschouwing blijven bij de berekening van de legitieme portie. Het gaat immers onder meer om vakantiegeld en belastingvrije schenkingen van bedragen tussen € 250 en € 5.000. Dit paste binnen de schenkingstraditie tussen erflaatster en gedaagde. Eiseres stelt zelf ook dat duidelijk blijkt van een schenkingstraditie. Ook past dit binnen de financiële positie van erflaatster. Zij beschikte over ruim voldoende vermogen. De tot de nalatenschap behorende bank- en spaartegoeden wijzen er immers niet op dat de schenkingen als bovenmatig aangemerkt zouden moeten worden.
Gift door te lage rente
Eiseres stelt dat het overeenkomen van een te lage rente over de geldlening van € 300.000 een gift is van erflaatster aan gedaagde. Eiseres stelt dat 6% per jaar een zakelijke rente is. Het verschil tussen de marktconforme rente van 6% en de overeengekomen rente van 5% per jaar is de jaarlijkse gift. Dat is 1% over € 300.000 (2016 tot en met 2019) en over € 288.740 (2020 tot en met 2025), zodat de gift € 29.324,40 bedraagt.
Gedaagde is van mening dat een rente van 5% per jaar niet kan worden opgevat als een gift. Indien en voor zover een dergelijke rente wel zou resulteren in een gift, is deze gift volgens gedaagde niet bovenmatig.
De rechtbank heeft hiervoor geoordeeld dat de rente over de lening 5% per jaar bedroeg (zie 5.36). De rechtbank is van oordeel deze rente, mede gelet op de door eiseres gestelde zakelijke rente van 6% per jaar enerzijds en de omstandigheid dat sprake is van een geldlening tussen familieleden anderzijds, niet zodanig laag is dat sprake is van een schenking in de vorm van een te laag rentepercentage.
Giften aan kleindochter en aan eiseres
Eiseres noemt ook een bedrag van in totaal € 5.400 aan giften aan haar dochter. Het gaat om bedragen tussen € 100 en € 2.500 die erflaatster in de periode van 11 juli 2021 tot en met 13 augustus 2025 aan haar kleindochter heeft geschonken. Ook noemt zij een gift van € 5.000 van erflaatster aan eiseres.
Naar het oordeel van de rechtbank zijn ook dit gebruikelijke giften voor verjaardagen en andere gelegenheden die niet bovenmatig zijn, zodat deze op grond van artikel 4:69 lid 1 onder b BW buiten beschouwing blijven bij de berekening van de legitieme portie.
Conclusie
Erflaatster heeft geen giften gedaan waarmee bij de berekening van de (aanvullende) legitieme portie rekening moet worden gehouden.
Erflaatster heeft in haar testament bepaald dat de executeur geen recht heeft op loon. De kosten van executele hebben dus geen invloed op de omvang van het legaat.
Het voorgaande brengt mee dat de waarde van het legaat niet minder is dan de legitieme portie van eiseres, zodat zij geen recht heeft op een aanvullende vergoeding in geld. De vorderingen die zien op vaststelling en betaling van de (aanvullende) legitieme portie zullen in het eindvonnis dan ook worden afgewezen.
Beslagkosten
Eiseres vordert veroordeling van gedaagde om aan haar op de voet van artikel 706 Rv de beslagkosten te vergoeden. Zij heeft op 12 november 2025 conservatoir beslag gelegd op de woning van erflaatster om verhaal ter zake van de vorderingen zeker te stellen. Tijdens de mondelinge behandeling heeft eiseres toegelicht dat zij vreesde voor verduistering.
Gedaagde betoogt dat de beslagkosten voor rekening van eiseres moeten blijven, omdat het beslag op de woning van erflaatster vexatoir en onnodig was. Gedaagde heeft voordat het beslag werd gelegd geen gelegenheid gehad om tot een effectieve afwikkeling van de nalatenschap te komen. Eiseres heeft dit vervolgens niet weersproken.
Op grond van artikel 706 Rv kunnen de kosten van het beslag van de beslagene worden teruggevorderd, tenzij het beslag nietig, onnodig of onrechtmatig was.
Vast staat dat het beslag is gelegd drie weken na het overlijden van erflaatster (op 12 november 2025), zonder dat er nog enig overleg tussen partijen is geweest over de afwikkeling van de nalatenschap. Diezelfde dag heeft de advocaat van eiseres gedaagde verzocht om informatie te verstrekken met betrekking tot de nalatenschap van erflaatster, waarna gedaagde stukken aan eiseres heeft verstrekt. Eiseres heeft gedaagde niet eerder dan met de brief van 12 november 2025 om informatie verzocht.
De rechtbank is van oordeel dat eiseres er voor had kunnen kiezen om de reactie van gedaagde op de brief van 12 november 2025 af te wachten en eerst met gedaagde in gesprek te gaan over de afwikkeling van de nalatenschap van erflaatster. Zij had eventueel op een later moment alsnog beslag kunnen leggen op de woning van erflaatster. Eiseres heeft niet toegelicht waarom het beslag al drie weken na het overlijden van erflaatster gelegd moest worden. Eiseres stelt weliswaar dat zij vreesde voor verduistering, maar zij heeft dat niet voldoende aannemelijk gemaakt. Daarom was het beslag op de woning van erflaatster op dat moment onnodig.
Eiseres vordert te verklaren voor recht dat gedaagde jegens haar aansprakelijk is voor de ter zake van haar erfrechtelijke verkrijging door de Belastingdienst in rekening te brengen belastingrente. Zij legt hieraan het volgende ten grondslag.
Gedaagde is als executeur verplicht om tijdig aangifte erfbelasting te doen. De termijn voor het indienen van de aangifte is op 22 juni 2026 verlopen. Als niet tijdig aangifte is gedaan, brengt de Belastingdienst belastingrente in rekening. Vóór het verstrijken van de termijn heeft eiseres gedaagde hierop gewezen en aangestuurd op het ondernemen van actie. Door geen of niet tijdig aangifte erfbelasting te doen heeft gedaagde als executeur niet de zorg in acht genomen die van hem als executeur mag worden verwacht en heeft hij het voorzienbare risico genomen dat belastingrente in rekening zal worden gebracht. Gedaagde had dit kunnen voorkomen door tijdig aangifte te doen. Daarnaast had gedaagde ervoor moeten zorgen dat hij wel een voldoende duidelijk en compleet beeld had van de verkrijging van eiseres en hij had een voorlopige aangifte erfbelasting kunnen doen om zo de verschuldigdheid van belastingrente (grotendeels) te voorkomen. Gedaagde heeft dus een fout gemaakt in de uitoefening van zijn taak als executeur en heeft in die zin onrechtmatig gehandeld, wat hem kan worden toegerekend. Hierdoor lijdt eiseres schade, te weten de belastingrente die in rekening zal worden gebracht door de Belastingdienst.
Gedaagde betwist dat hij aansprakelijk is voor de door de Belastingdienst in rekening te brengen belastingrente ten aanzien van de verkrijging van eiseres. Hij betoogt dat hij niet aansprakelijk is voor de vertraging in de afwikkeling van de nalatenschap van erflaatster. De verantwoordelijkheid voor de vertraging ligt volgens gedaagde bij eiseres.
De rechtbank ziet thans geen aanleiding gedaagde te veroordelen deze eventuele toekomstige schade aan eiseres te vergoeden. Eiseres heeft onvoldoende gesteld voor de conclusie dat gedaagde als executeur onrechtmatig jegens haar heeft gehandeld. De enkele omstandigheid dat gedaagde desgevraagd uitstel heeft verkregen van de Belastingdienst voor het doen van de aangifte erfbelasting en dat dit mee zou kunnen brengen dat er belastingrente in rekening wordt gebracht door de Belastingdienst, brengt niet reeds mee dat gedaagde is tekortgeschoten in de zorg van een goed executeur. In dat kader is relevant dat de reden om uitstel te verzoeken volgens gedaagde mede was gelegen in het onderhavige geschil tussen partijen. De uitkomst daarvan is immers relevant voor de aangifte. De omstandigheid dat gedaagde daardoor niet binnen de wettelijke termijn aangifte heeft kunnen doen maar om uitstel heeft verzocht, is onder die omstandigheden dan ook niet onrechtmatig jegens eiseres. De gevorderde verklaring voor recht zal in het eindvonnis worden afgewezen.
Vervolg van de procedure
Zoals hiervoor is overwogen wordt de zaak verwezen naar de rol van 25 november 2026 het nemen van een akte door gedaagde als bedoeld onder 5.55.
De rechtbank verwijst vervolgens de zaak naar de rol van 9 december 2026. Uiterlijk op die roldatum kunnen partijen de rechtbank gezamenlijk berichten of zij een minnelijke regeling hebben bereikt en op welke wijze deze procedure dan moet worden beëindigd.
Als partijen geen minnelijke regeling hebben bereikt, wordt eiseres in staat gesteld haar vordering in de hoofdzaak aan de hand van de door gedaagde overgelegde stukken nader toe te lichten en haar eis eventueel te wijzigen of aan te vullen. De zaak zal daartoe worden verwezen naar de rol van 23 december 2026, waarna gedaagde in de gelegenheid wordt gesteld op die akte te reageren. Vervolgens zal de rechtbank vonnis wijzen.
Iedere verdere beslissing, ook over de proceskosten, zal worden aangehouden tot het eindvonnis.
6 De beslissing
De rechtbank:
in het incident
veroordeelt gedaagde om binnen veertien dagen na de vonnisdatum aan eiseres (zoveel mogelijk digitaal) te verstrekken, met betrekking tot de nalatenschap van erflaatster:
-
de rekeningafschriften van de Rabobank basisrekening ( [rekeningnummer 1] ) en van de Rabobank spaarrekening ( [rekeningnummer 2] ) over de periode van [datum] 2018 tot en met 21 oktober 2020;
-
de rekeningafschriften van de Rabobank basisrekening ( [rekeningnummer 1] ) en van de Rabobank spaarrekening ( [rekeningnummer 2] ) over de periode vanaf de overlijdensdatum ( [datum] 2025) tot en met heden;
-
de definitieve aanslagen inkomstenbelasting van erflaatster over de jaren 2018 tot en met 2024;
compenseert de kosten van de procedure tussen partijen, in die zin dat iedere partij de eigen kosten draagt;
verklaart dit vonnis uitvoerbaar bij voorraad;
verwijst de zaak naar de rol van 25 november 2026 het nemen van een akte door gedaagde als bedoeld onder 5.55;
verwijst de zaak vervolgens naar de rol van 9 december 2026 voor uitlaten partijen voortprocederen;
verwijst de zaak zo nodig daarop naar de rol van 23 december 2026 het nemen van een akte door eiseres als bedoeld onder 5.96, met vervolgens gelegenheid voor gedaagde voor antwoordakte;
houdt iedere verdere beslissing aan.
Dit vonnis is gewezen door mr. D.E. Alink en in het openbaar uitgesproken op 28 oktober 2026.
2339