Afwijzing handhavingsverzoek, tijdelijke omgevingsvergunning en last onder dwangsom. Bezwaar tegen last ten…

Zittingsplaats Arnhem

Bestuursrecht

zaaknummers: ARN 25/3036, ARN 25/3037, ARN 26/2166

in de zaken tussen

en

1. Deze uitspraak gaat over de afwijzing van een handhavingsverzoek, het verlenen van een tijdelijke omgevingsvergunning om gedurende een jaar te kunnen wonen in de bedrijfsruimte aan de [adres] in Kerkdriel, en over een last onder dwangsom ter beëindiging van die bewoning. Eisers wonen op het naastgelegen perceel en ervaren overlast. Zij zijn het niet eens met de besluiten. Zij voeren daartoe een aantal beroepsgronden aan. Aan de hand van deze beroepsgronden beoordeelt de rechtbank de besluiten.

De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat eisers geen procesbelang hebben in de zaak over de tijdelijke omgevingsvergunning, dat het beroep van eisers ongegrond is in de zaak over de afwijzing van het handhavingsverzoek, en dat het beroep gegrond is in de zaak over de last onder dwangsom. Eisers krijgen dus gedeeltelijk gelijk. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.

- Hebben eisers procesbelang?

In de zaak met zaaknummer ARN 25/3037 (afwijzing handhavingsverzoek):

- Heeft het college de geluidsoverlast voldoende meegewogen bij de afwijzing?

In de zaken met zaaknummers ARN 25/3036 en ARN 25/3037:

- Is de redelijke termijn van beslissen overschreden?

In de zaak met zaaknummer ARN 26/2166 (last onder dwangsom):

- Heeft het college het bezwaar van eisers ten onrechte niet-ontvankelijk verklaard?

Aan het eind staat de beslissing van de rechtbank en de gevolgen daarvan.

In de zaken met zaaknummers ARN 25/3036 en ARN 25/3037 (tijdelijke omgevingsvergunning en afwijzing handhavingsverzoek):

2. Op 28 januari 2024 hebben eisers een handhavingsverzoek bij het college ingediend omdat er volgens hen sprake is van geluidsoverlast vanwege gebruik van de bedrijfsruimte aan de [adres] in Kerkdriel in strijd met het omgevingsplan.

Bij besluit van 10 juli 2024 heeft het college het handhavingsverzoek afgewezen, en tegelijkertijd een tijdelijke omgevingsvergunning aan vergunninghouder verleend voor de buitenplanse omgevingsplanactiviteit bouwen waarmee er tijdelijk gedurende een jaar in de bedrijfsruimte kan worden gewoond.

Bij besluit van 5 juni 2025 op het bezwaar van eisers is het college bij de afwijzing van het handhavingsverzoek gebleven, en heeft het college de omgevingsvergunning met aanvulling van de motivering in stand gelaten.

3. Bij besluit van 24 september 2025 heeft het college aan vergunninghouder gelast om vóór 26 maart 2026, onder dwangsom van € 15.000,- ineens:

1. “De illegale bewoning van de loods op het adres [adres] in Kerkdriel te (laten) beëindigen en beëindigd te (laten) houden;

2. Ter voorkoming dat de loods illegaal wordt bewoond, het (laten) verwijderen en verwijderd (laten) houden van de aanwezige woonvoorzieningen welke zelfstandige bewoning van de loods mogelijk maken. Dit doet u door het verwijderen van de eventuele bedden, sanitaire voorzieningen en kookgelegenheid in de loods/kantoorruimte.”

Bij besluit van 27 maart 2026 heeft het college het bezwaar van eisers niet-ontvankelijk verklaard en het verzoek om kostenvergoeding afgewezen.

Het college heeft verweerschriften ingediend.

De rechtbank heeft de beroepen op 14 september 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eisers, [persoon] als vervanger van de gemachtigde van eisers en de gemachtigde van het college.

Wat is er gebeurd?

In de zaak met zaaknummer ARN 25/3036 (tijdelijke omgevingsvergunning):

Hebben eisers procesbelang?

Eisers hebben desgevraagd betoogd dat zij nog procesbelang hebben. Zij willen graag een uitspraak van de rechtbank over de tijdelijke omgevingsvergunning. Eisers stellen schade te hebben geleden door de langdurige overlast vanwege illegale bewoning van de bedrijfsruimte die nog doorgaat.

De rechtbank oordeelt dat eisers geen procesbelang hebben omdat de tijdelijke omgevingsvergunning met ingang van 10 juli 2025 is verstreken. Daardoor heeft de vergunning geen werking meer. Als de rechtbank de vergunning zou vernietigen, heeft dit daarom geen feitelijke gevolgen meer. Dat eisers een oordeel van de rechtbank wensen over de tijdelijke omgevingsvergunning, is in dit geval een belang van principiële aard en dat levert volgens vaste rechtspraak geen rechtens te respecteren belang op.

Ook hebben eisers geen procesbelang vanwege mogelijke schade. Voor zover eisers stellen dat zij schade te hebben geleden, motiveren zij de schade onvoldoende en onderbouwen zij hun stelling niet met objectieve gegevens. Volgens vaste rechtspraak moet voor het aannemen van procesbelang tot op zekere hoogte aannemelijk zijn dat schade is geleden als gevolg van het besluit. Eisers hebben in het geheel niet aannemelijk gemaakt of onderbouwd dat zij schade hebben geleden.

Omdat de rechtbank oordeelt dat eisers geen procesbelang hebben, komt de rechtbank niet toe aan de inhoudelijke beroepsgronden van eisers.

Het beroep is niet-ontvankelijk.

7. Het college heeft ook in de zaak over de afwijzing van het handhavingsverzoek het procesbelang betwist. De rechtbank is van oordeel dat eisers in deze zaak wel procesbelang hebben, nu zij aanvoeren dat het handhavingsverzoek ten onrechte is afgewezen over het gebruik van de ontvangstruimte als feestzaal. Als die grond doel treft, hebben eisers nog belang bij een nieuwe beoordeling van het handhavingsverzoek door het college. De rechtbank beoordeelt de afwijzing van het handhavingsverzoek aan de hand van de beroepsgronden van eisers.

8. Eisers betogen dat het college het handhavingsverzoek ten onrechte heeft afgewezen omdat er geen geluidsoverlast is geconstateerd. Eisers ervaren geluidsoverlast van de bedrijfsruimte die in strijd met het omgevingsplan als feestruimte wordt gebruikt, ook in de weekenden. Verder voeren eisers aan dat het besluit onzorgvuldig is voorbereid omdat het college nieuwe feiten – zoals mogelijk een nieuwe bewoner in de bedrijfsruimte – niet heeft onderzocht en meegewogen.

De inhoud van het handhavingsverzoek is bepalend voor de omvang van het geding. Eisers hebben gevraagd handhavend op te treden tegen het gebruik van het pand in strijd met het omgevingsplan. Dat gaat om de bewoning en ook om het gebruik van de ontvangstruimte van het bedrijf als feestzaal in de avonduren. Partijen zijn het er over eens dat de door eisers ervaren geluidsoverlast op die manier onderdeel uitmaakt van het handhavingsverzoek. Zij verschillen alleen van mening of het college het gebruik van de ontvangstruimte (en de bijbehorende geluidsoverlast) voldoende heeft onderzocht bij de afwijzing van het handhavingsverzoek.

De rechtbank oordeelt dat het college terecht stelt dat hij in het besluit op bezwaar voldoende is ingegaan op het gebruik van de ontvangstruimte en de door eisers ervaren geluidsoverlast. Het college stelt terecht dat er bij controles geen gebruik als feestruimte is vastgesteld en ook geen geluidsoverlast is geconstateerd. In reactie op de stellingen van eisers dat zij wel degelijk geluidsoverlast ervaren door dergelijk gebruik (op andere momenten dan de controles door het college) heeft het college binnen de gemeente navraag gedaan. Er zijn geen klachten over geluid over deze locatie bij de gemeente binnengekomen. Zoals tijdens de zitting is besproken, hebben eisers wel contact gehad met de politie. Dat heeft er echter niet toe geleid dat het college op de hoogte is gesteld van die melding bij de politie. Wat hier is misgegaan tussen politie en college kan niet meer worden vastgesteld. Er volgt uit het dossier geen aanleiding om dat aan het college te verwijten. Ook heeft het college toegelicht dat ook geen meldingen van anderen over overlast van een gebruik van de ontvangstzaal als feestruimte bij de gemeente zijn binnengekomen. Het college stelt terecht dat hij enkel af kan gaan op concrete meldingen van overlast. Nu die er niet zijn en ook tijdens de controles niet is gebleken van strijdig gebruik van de ontvangstruimte geluidsoverlast, heeft het college in het besluit op bezwaar voldoende overwogen over het handhavingsverzoek van eisers op dit punt.

De rechtbank geeft eisers het volgende nog mee voor zover er in de toekomst nog sprake zou zijn van geluidsoverlast door gebruik van de ontvangstruimte in strijd met het omgevingsplan. Tijdens de zitting heeft het college aangegeven dat klachten over geluidsoverlast direct bij de gemeente gemeld kunnen worden via de website van de gemeente. Deze klachten worden behandeld door de buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s), zo nodig ook in de avond en de nacht.

Voor zover eisers aanvoeren dat het besluit niet zorgvuldig is voorbereid, is van belang dat het college voorafgaand aan de besluitvorming twee controles heeft verricht en een afweging heeft gemaakt over een tijdelijke vergunning. Daarmee was het mogelijk dat de bedrijfsruimte tijdelijk werd bewoond. Omdat er geen klachten bij de gemeente zijn binnengekomen, was er geen aanleiding voor het college om opnieuw controles te verrichten naar aanleiding van het bezwaar. Het besluit is daarom naar het oordeel van de rechtbank voldoende voorbereid.

De beroepsgrond slaagt niet.

Uit vaste rechtspraak volgt dat de redelijke termijn, bedoeld in artikel 6 van het EVRM, is overschreden als de duur van de totale procedure te lang is. In zaken met een voorafgaande bezwaarschriftprocedure vangt de termijn aan op het moment van ontvangst van het bezwaarschrift door het bestuursorgaan. De termijn eindigt op het moment waarop de rechter uitspraak doet. Voor de berechting van een zaak in eerste aanleg geldt als uitgangspunt dat deze niet binnen een redelijke termijn geschiedt, als de rechter in eerste aanleg niet binnen twee jaar nadat die termijn is aangevangen uitspraak doet. In deze termijn is de duur van een eventuele bezwaarschriftprocedure inbegrepen. In gevallen waarin de bezwaar- en beroepsfase samen zo lang hebben geduurd dat de redelijke termijn daardoor is overschreden, heeft voor de toerekening van die termijnoverschrijding aan het bestuursorgaan, respectievelijk de rechter, als uitgangspunt te gelden dat de bezwaarfase onredelijk lang heeft geduurd, als de duur daarvan een half jaar overschrijdt en de beroepsfase als zij meer dan anderhalf jaar heeft geduurd.

De behandeling van de totale procedure heeft vanaf de ontvangst van het bezwaarschrift tot aan deze uitspraak (afgerond) twee jaar en twee maanden geduurd. De redelijke termijn voor de bezwaar- en beroepsfase is gezamenlijk twee jaar. De redelijke termijn is dus met twee maanden overschreden en daarom hebben eisers recht op vergoeding van schade. Bij een forfaitair bedrag van € 500,- per half jaar of een gedeelte daarvan dat de redelijke termijn is overschreden, bedraagt de aan eisers toe te kennen schadevergoeding € 500,-. In dit geval wordt slechts eenmaal het tarief van € 500,- per half jaar gehanteerd voor beide zaken samen, omdat de twee zaken betrekking op hetzelfde onderwerp en sprake is van één bezwaarschrift en één beroepschrift, waarbij de twee in de bezwaarfase en in de rechterlijke fase gezamenlijk zijn behandeld. Omdat het college buiten de redelijke termijn van een half jaar heeft besloten en de rechtbank binnen de redelijke termijn van anderhalf jaar is gebleven, is de overschrijding van de termijn toe te rekenen aan het college. De rechtbank zal daarom het college veroordelen tot betaling van de vergoeding van € 500,-.

Eisers krijgen daarom een schadevergoeding van € 500,-.

Eisers betogen dat het college hun bezwaar ten onrechte niet-ontvankelijk heeft verklaard omdat zij geen procesbelang hebben bij een beslissing op hun bezwaar. Het college besteedt onterecht geen aandacht aan het gebruik als ontvangstruimte/feestzaal in strijd met het bestemmingsplan, wat tot geluidsoverlast leidt. Uit de foto’s van het controlerapport van 12 maart 2026 blijkt dat de oorspronkelijke ontvangstruimte een soort kroeg is. Eisers ervaren dat er tot op heden regelmatig feesten worden gegeven. Het college heeft niet voldaan aan de verzwaarde motiveringsplicht van artikel 7:13, zevende lid, van Awb om af te wijken van het advies van de commissie bezwaarschriften waarin wordt geadviseerd dat de last nader moest worden onderbouwd over het gebruik als feestzaal.

Het college stelt zich op het standpunt dat de geluidsoverlast door de feestzaal niet meegenomen hoeft te worden in de last onder dwangsom omdat er geen constateringen van geluidsoverlast zijn. Tijdens de hoorzitting van 3 februari 2026 is door eisers ook gesteld dat zij geen geluidsoverlast meer ervaren. Nu de bewoning is geëindigd, hebben eisers volgens het college geen procesbelang meer.

De rechtbank stelt voorop dat het college de last onder dwangsom heeft opgelegd omdat hij ambtshalve heeft gehandhaafd vanwege het verstrijken van de termijn van de tijdelijke omgevingsvergunning. Met de last onder dwangsom is niet beslist op het eerdere handhavingsverzoek van eisers, waarover zaak ARN 25/3037 gaat. Dat handhavingsverzoek is immers door verweerder afgewezen en op een handhavingsverzoek kan maar één keer beslist worden. Uit overweging 8 volgt dat het college al volledig heeft beslist op het handhavingsverzoek.

De rechtbank oordeelt dat eisers procesbelang hebben bij een beoordeling van de opgelegde last. Eisers zijn belanghebbend omdat de last is opgelegd op het naastgelegen perceel, en hun procesbelang is gelegen in het voorkomen van herhaling van de overtreding. Als het pand en dan met name de ontvangstruimte/feestzaal niet in strijd met het omgevingsplan wordt gebruikt, hebben eisers hier geen geluidsoverlast van. De rechtbank stelt verder vast dat niet is gebleken dat de last is ingetrokken, dus de last is nog in werking. Het college heeft dat ten onrechte niet erkend.

Het beroep is gegrond.

De rechtbank bepaalt met toepassing van artikel 8:72, vierde lid, van de Algemene wet bestuursrecht dat het college een nieuw besluit moet nemen met inachtneming van deze uitspraak. De rechtbank geeft het college hiervoor een termijn van acht weken.

Omdat het beroep in de zaak met zaaknummer ARN 26/2166 gegrond is, krijgen eisers het griffierecht in die zaak terug. Zij krijgen in die zaak ook een vergoeding van hun proceskosten.

De proceskosten stelt de rechtbank op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht voor de door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand vast op € 1.868,- in de beroepsfase, (1 punt voor het indienen van het beroepschrift en 1 punt voor het verschijnen tijdens de zitting, met een waarde per punt van € 934,-). Ook zal de rechtbank de door eisers verzochte reis- en verletkosten van in totaal € 285,46 toewijzen. Dat betekent dat het college een bedrag van € 2.153,46 (1.868 + 285,46) aan eisers moet vergoeden.

De rechtbank:

in de zaak met zaaknummer ARN 25/3036 (tijdelijke omgevingsvergunning):

in de zaak met zaaknummer ARN 25/3037 (afwijzing handhavingsverzoek):

in de zaken met zaaknummers ARN 25/3036 en ARN 25/3037:

in de zaak met zaaknummer ARN 26/2166 (last onder dwangsom):

Deze uitspraak is gedaan door mr. M.J.M. Verhoeven, rechter, in aanwezigheid van mr. M.M. Verschuren, griffier.

Uitgesproken in het openbaar op 27 oktober 2026.

Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op: