Strafrecht overig

Grafschennis; art. 149 Wetboek van Strafrecht. Paranormaal onderzoek op begraafplaats. Vrijspraak wegens…

Rechtbank Midden-Nederland, 18 november 2026

Zaakgegevens

Op 18 november 2026 heeft de Rechtbank Midden-Nederland in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over strafrecht.

Instantie
Rechtbank Midden-Nederland
Zittingsplaats
Utrecht
Datum uitspraak
18 november 2026
Datum publicatie
18 november 2026
Zaaknummer
16/115580.23
Procedure
Eerste aanleg - meervoudig
ECLI
ECLI:NL:RBMNE:2026:8240
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Grafschennis; art. 149 Wetboek van Strafrecht.

Paranormaal onderzoek op begraafplaats. Vrijspraak wegens ontbreken (voorwaardelijk) opzet op krenking nagedachtenis overledenen of piëteitsgevoel nabestaanden.

Uitspraak

RECHTBANK MIDDEN-NEDERLAND

Strafrecht

Zittingsplaats Utrecht

Parketnummer: 16/115580-23

Tegenspraak (art. 279 Sv)

Vonnis van de meervoudige kamer van 18 november 2026 in de strafzaak van:

[verdachte] ,

geboren op [geboortedatum] 1976 in [geboorteplaats] ,

adres: [adres] , [postcode] [plaats] ,

(hierna ook: de verdachte).

1 Zitting

De strafzaak van de verdachte is inhoudelijk behandeld op de openbare zitting van 28 oktober 2026. Het onderzoek is gesloten op 18 november 2026.

Op de zitting waren aanwezig:

  • de officier van justitie: mr. A.P. Altena;

  • de advocaten van de verdachte: mr. J.J.J.L. Maalsté en mr. X.B. Sijmons (hierna: de advocaten);

  • de benadeelde partij: [benadeelde 1] met advocaat mr. J. Visscher;

  • de advocaat van de slachtoffers [slachtoffer 1] en [slachtoffer 2] : mr. R. Pennino.

2 Tenlastelegging

De officier van justitie beschuldigt de verdachte ervan dat zij, samengevat:

op 11 september 2021 in [plaats] samen met anderen opzettelijk twintig met naam genoemde graven op de begraafplaats [begraafplaats] heeft geschonden door

- vragen te stellen aan de daar begraven overledenen, en
- met een K2-meter te meten of er sprake was van “energieën”, en
- graven aan te raken, en
- lichtgevende balletjes en een voice-recorder neer te leggen op/bij graven, en
- dat te filmen.

De volledige tekst van de beschuldiging staat in de bijlage bij dit vonnis.

3 Vrijspraak

3.1.

Standpunt van de officier van justitie

De officier van justitie stelt zich op het standpunt dat kan worden bewezen dat de verdachte het feit waarvan zij wordt beschuldigd, heeft gepleegd.

De officier van justitie eist dat aan de verdachte een taakstraf van 200 uur, waarvan 40 uur voorwaardelijk met een proeftijd van 2 jaar, wordt opgelegd.

3.2.

Standpunt van de verdediging

De advocaten verzoeken de rechtbank om de verdachte vrij te spreken.

3.3.

Oordeel van de rechtbank

De rechtbank oordeelt dat het feit (grafschennis) niet is bewezen en zal de verdachte daarvan vrijspreken. De rechtbank legt hierna uit waarom.

Wat is er gebeurd?

De rechtbank stelt op basis van het dossier en wat op de zitting is besproken het volgende vast. Op 11 september 2021 in de avond heeft een groep paranormale onderzoekers de begraafplaats [begraafplaats] in [plaats] betreden met de bedoeling om daar paranormale activiteit waar te nemen en vast te leggen (hierna: het onderzoek).

De verdachte [verdachte] heeft het onderzoek geïnitieerd en heeft contact gezocht met de begraafplaats om hier toestemming voor te vragen. De verdachte [verdachte] heeft in mei 2021 een e-mail naar begraafplaats [begraafplaats] gestuurd, waarin zij schreef dat zij met een team van paranormale onderzoekers graag een avond onderzoek wilde doen op de begraafplaats. Zij schreef dat hun doel het kunnen aantonen van paranormale activiteit (energieën) was. Zij lichtte toe dat zij deze activiteiten hoopten waar te kunnen nemen met diverse apparatuur, waarbij gedacht moest worden aan speciale camera’s en sensoren. Zij benadrukte dat zij dit zouden doen met het grootste respect voor de overledenen en de begraafplaats.

In juli of augustus 2021 is de verdachte [verdachte] vervolgens naar de [begraafplaats] gegaan en heeft daar gesproken met de directeur van de begraafplaats. In dit gesprek heeft de verdachte [verdachte] van de directeur mondeling toestemming gekregen om het beschreven onderzoek op 11 september 2021 na sluitingstijd van de begraafplaats te doen. De verdachte [verdachte] heeft in een e-mail van 18 augustus 2021 aan de directeur bevestigd wat in dit gesprek is besproken.

In de avond van 11 september 2021 zijn uiteindelijk zes vrouwen naar de begraafplaats gegaan, onder wie ook de verdachten [verdachte] , [medeverdachte 1] , [medeverdachte 2] en [medeverdachte 3] . Zij hadden apparatuur bij zich om hun onderzoek te doen. Een medewerkster van de begraafplaats was er die avond ook bij. De aanwezigen verzamelden op de parkeerplaats en splitsten zich in twee groepen toen zij de begraafplaats op gingen. De verdachte [verdachte] en de medeverdachten [medeverdachte 1] en [medeverdachte 3] gingen samen met de medewerkster naar de [locatie] op de begraafplaats. De medeverdachte [medeverdachte 2] ging samen met de twee andere aanwezigen richting de militaire begraafplaats. Later op de avond hebben de twee groepen zich weer samengevoegd bij een aantal graven vooraan op de begraafplaats.

De groep heeft bij verschillende graven en op verschillende plekken op de begraafplaats onderzoek gedaan. Ze hebben oplichtende balletjes, een K2-meter (een apparaat dat elektromagnetische straling detecteert) en een muziekdoosje gebruikt en op en bij graven gelegd. Ook hebben zij graven aangeraakt. Meerdere deelnemers van de groep hebben contact gezocht met overledenen die daar begraven liggen, door vragen te stellen. Daarnaast is een deel van deze handelingen gefilmd. De medeverdachte [medeverdachte 1] was aanwezig als medium en zij is de persoon die op de [locatie] voornamelijk contact heeft gezocht met de overledenen. Zij heeft ook oplichtende balletjes neergelegd bij de graven. De verdachte [verdachte] heeft op de [locatie] verschillende meetinstrumenten neergelegd en heeft ook een aantal vragen gesteld. De medeverdachte [medeverdachte 3] was bij het onderzoek op de [locatie] aanwezig. Bij de graven vooraan de begraafplaats hebben voornamelijk de verdachte [verdachte] en de medeverdachte [medeverdachte 2] vragen gesteld. De medeverdachte [medeverdachte 1] was hierbij ook aanwezig.

In deze zaak is geen sprake geweest van een fysieke aantasting (zoals vernieling) van gedenktekens of van de graven zelf of de daarbij behorende eerbetonen of versieringen. Het zwaartepunt van de handelingen van de verdachten, zoals genoemd in de beschuldiging, is immaterieel, namelijk het in contact proberen te treden met de overledenen op de hiervoor omschreven manieren. De vraag die de rechtbank moet beantwoorden, is of de verdachten door dit te doen zich in strafrechtelijke zin schuldig hebben gemaakt aan grafschennis.

Grafschennis

Grafschennis is strafbaar gesteld in artikel 149 van het Wetboek van Strafrecht. Deze bepaling strekt tot bescherming van de tegenover een graf verschuldigde eerbied. Van het schenden van een graf is sprake als de integriteit van het graf met opzet wordt geschonden. De vraag die de rechtbank moet beantwoorden, is of sprake is van het opzettelijk krenken van de nagedachtenis van de overledene of van het ‘piëteitsgevoel’ (gevoel van eerbied) van zijn of haar betrekkingen (de nabestaanden).

Geen opzet op het schenden van graven

Naar het oordeel van de rechtbank kan niet worden bewezen dat de verdachten willens en wetens de nagedachtenis van de overledenen of het piëteitsgevoel van de nabestaanden hebben willen krenken. Het was hen te doen om het waarnemen, onderzoeken en vastleggen van paranormale activiteit. Er is dus geen sprake van ‘vol’ opzet.

De rechtbank is van oordeel dat ook geen sprake is van voorwaardelijk opzet. Daarvoor is nodig dat de verdachten bewust de aanmerkelijke kans hebben aanvaard dat zij met hun handelen de nagedachtenis van de overledenen of het piëteitsgevoel van de nabestaanden zouden krenken, in die zin dat zij dit op de koop toe hebben genomen. De rechtbank licht haar oordeel als volgt toe.

Het gedrag van de verdachten heeft tot veel maatschappelijke beroering geleid. Die beroering is voorstelbaar, in het bijzonder voor de ouders die hun overleden kind op de [locatie] hebben begraven. Tegelijk ziet de rechtbank dat er ook nabestaanden zijn die het gedrag van de verdachten niet afkeuren en zich niet gekrenkt voelen door de pogingen van de verdachten om in gesprek te komen met hun overleden dierbare. Ook zijn er nabestaanden die, omdat zij geen geloof hechten aan het paranormale, het gedrag van de verdachten sterk relativeren. De maatschappelijke beroering in deze zaak is er één met meerdere gezichten. Niettemin leven er sterke gevoelens van afkeur bij nabestaanden en andere betrokkenen, wat ook op de zitting zichtbaar was voor de rechtbank. In dit vonnis beantwoordt de rechtbank alleen de vraag of wat de verdachten hebben gedaan grafschennis oplevert. Daar worden zij tenslotte van beschuldigd. De strafrechter gaat niet over de vraag of dat gedrag maatschappelijk geaccepteerd is.

Dat de verdachten zich tot op zekere hoogte bewust zijn geweest van de gevoeligheid van hun onderzoek, is onmiskenbaar. In de aanvraag aan de [begraafplaats] heeft de verdachte [verdachte] namelijk vermeld dat het onderzoek met het grootste respect voor de overledenen en de begraafplaats zal worden uitgevoerd. Ook de tussen de verdachten onderling uitgewisselde berichten, nadat bekend was geworden dat zij een wildcamera hadden vergeten en dat die door een bezoeker was meegenomen, getuigen daarvan. De verdachten zijn zich bewust geweest van het ‘buitennormale’ van hun activiteit en van het gegeven dat hun interesse in het paranormale door de meeste nabestaanden van op de [begraafplaats] begraven overledenen niet zou worden gedeeld.

De verdachten hebben – in die bewustheid van de gevoeligheid van hun onderzoek – daar vervolgens wel iets mee gedaan. Zij hebben vooraf schriftelijk en mondeling toestemming gevraagd aan de directeur van de begraafplaats. Zij zijn in dat verzoek open en duidelijk geweest over hun intentie (het waarnemen en vastleggen van paranormale activiteit) én over de manier waarop zij te werk wilden gaan (met camera’s en sensoren). Ook zijn de namen doorgegeven van degenen die bij het onderzoek aanwezig zouden zijn. De verdachten hebben vervolgens ook toestemming gekregen. De avond zelf is een medewerkster van de begraafplaats bij het onderzoek aanwezig geweest. Zij heeft gezien wat de verdachten deden en heeft daar niet op ingegrepen. Hoewel de toestemming van de directeur (en niet van de nabestaanden) het opzet op – kortgezegd – krenking niet wegneemt, kleurt dat wel de ‘aanmerkelijke kans’ en de ‘bewuste aanvaarding’ daarvan. Een directeur (en medewerkster) van een begraafplaats zou, meer nog dan de verdachten, moeten kunnen inschatten welk (paranormaal) onderzoek daar kan plaatsvinden zonder dat daarmee de integriteit van de graven in het geding komt.

Als de rechtbank vervolgens zelf beoordeelt wat de verdachten feitelijk hebben gedaan op de begraafplaats, dan valt het volgende op. De verdachten hebben weliswaar meetapparatuur op/bij graven neergelegd, maar zij hebben die apparatuur ook weer meegenomen. De meetapparatuur was enkel en alleen bedoeld om paranormale activiteit waar te nemen. De wildcamera, die per ongeluk op de [begraafplaats] is achtergelaten, lag op één van de paden en niet bij een graf. De filmopnames waren bedoeld voor het vastleggen van eventuele paranormale activiteit en waren niet bedoeld om te delen met het publiek. En hoewel het proberen te communiceren met overledenen met behulp van lichtgevende balletjes en een K2-meter, in het donker, na sluitingstijd, bij graven waar de verdachten eigenlijk niets te zoeken hadden door (sommige) nabestaanden begrijpelijkerwijs als zeer kwetsend en oneerbiedig kan zijn ervaren, was de manier van communiceren zelf wel respectvol. De verdachten hebben slechts vragenderwijs en aftastend geprobeerd om ‘in gesprek’ te komen met overledenen.

Op basis van het voorgaande concludeert de rechtbank dat niet kan worden bewezen dat de verdachten bewust de aanmerkelijke kans hebben aanvaard dat zij de nagedachtenis van de overledenen of het piëteitsgevoel van de nabestaanden zouden krenken. De rechtbank spreekt de verdachte daarom vrij van de beschuldiging van grafschennis.

4 Vordering benadeelde partij

De vorderingen

[benadeelde 2] heeft zich gesteld als benadeelde partij en vordert de verdachte te veroordelen tot het betalen van een schadevergoeding van € 500,- aan immateriële schade, vermeerderd met de wettelijke rente.

[benadeelde 1] heeft zich gesteld als benadeelde partij en vordert de verdachte te veroordelen tot het betalen van een schadevergoeding van € 1,- aan immateriële schade, vermeerderd met de wettelijke rente.

Niet-ontvankelijk vanwege vrijspraak

De rechtbank spreekt de verdachte vrij. Volgens de wet kan de strafrechter dan geen schadevergoeding toekennen aan een benadeelde. De rechtbank bepaalt daarom dat de benadeelde partijen niet-ontvankelijk zijn in hun vorderingen.

Proceskosten

Bij vorderingen tot schadevergoeding is de hoofdregel dat de partij die ongelijk krijgt, de proceskosten van de andere partij moet vergoeden. In dit geval vindt de rechtbank het, gelet op de aard van deze zaak, echter redelijk en billijk dat de partijen elk hun eigen kosten betalen.

5 De beslissing

De rechtbank:

vrijspraak

- verklaart niet bewezen dat de verdachte het feit heeft gepleegd en spreekt de verdachte daarvan vrij;

vordering tot schadevergoeding van benadeelde partij [benadeelde 2]

  • verklaart [benadeelde 2] niet-ontvankelijk in de vordering;

  • compenseert de proceskosten van de benadeelde partij en de verdachte, in die zin dat ieder haar eigen kosten draagt;

vordering tot schadevergoeding van benadeelde partij [benadeelde 1]

  • verklaart [benadeelde 1] niet-ontvankelijk in de vordering;

  • compenseert de proceskosten van de benadeelde partij en de verdachte, in die zin dat ieder haar eigen kosten draagt.

Dit vonnis is gewezen door mr. drs. S.M. van Lieshout, voorzitter, mr. J.P. Verboom en mr. S. Ourahma, rechters, in tegenwoordigheid van mr. R.I. van Balkom als griffier en is in het openbaar uitgesproken op 18 november 2026.

Bijlage: De tenlastelegging

Aan de verdachte is ten laste gelegd dat:

zij op 11 september 2021 te [plaats] ,
tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen,
opzettelijk,
meerdere graven van kinderen en/of volwassenen, allen gelegen op begraafplaats
[begraafplaats] , heeft geschonden,
door:


(1) na sluitingstijd van de begraafplaats [begraafplaats] op het op die begraafplaats gelegen
[locatie] in groepsverband rond te lopen en bij de graven van [overledene]
en/of [overledene]

telkens
- meerdere vragen te stellen die gericht waren aan de aldaar begraven overledenen,
en/of
- met een (K2-)meter te meten of er sprake was “energie(ën)”, en/of
- meerdere graven aan te raken, en/of
- (lichtgevende) balletjes en/of een voice-recorder neer te leggen op/bij het graf
en/of de grafsteen en/of op/bij de daarbij behorende, al dan niet onlosmakelijk
daarop of daaraan, ter nagedachtenis aan de overledene, aangebrachte eerbetonen
en versieringen, en/of
- voornoemde handelingen te filmen, en/of

(2) na sluitingstijd van de begraafplaats op de [begraafplaats] op die begraafplaats in
groepsverband rond te lopen en bij de graven van
- [overledene] en/of
- [overledene] en/of
- [overledene] en/of
- [overledene] en/of
- [overledene] en/of
- [overledene] en/of
- [overledene] en/of
- [overledene] en/of
- [overledene] en/of
- [overledene] en/of
- [overledene] en/of
- [overledene] en/of
- [overledene] en/of
- [overledene] en/of
- [overledene] en/of
- [overledene] en/of
- [overledene] en/of
- [overledene]

telkens
- meerdere vragen te stellen die gericht waren aan de aldaar begraven overledenen,
en/of
- met een (K2-)meter te meten of er sprake was “energie(ën)”, en/of
- meerdere graven aan te raken, en/of
- (lichtgevende) balletjes en/of een voice-recorder neer te leggen op/bij het graf
en/of de grafsteen en/of op/bij de daarbij behorende, al dan niet onlosmakelijk
daarop of daaraan, ter nagedachtenis aan de overledene, aangebrachte eerbetonen
en versieringen, en/of
- (lichtgevende) balletjes tussen de letters van meerdere graven te klemmen en/of
- voornoemde handelingen te filmen.

Hoge Raad 4 juli 2017, ECLI:NL:HR:2017:1224, r.o. 2.3.2 en 2.4.2.