Einduitspraak over de toekenning van tegemoetkomingen in de planschade als gevolg van het inpassingsplan…

Zittingsplaats 's-Hertogenbosch

Bestuursrecht

zaaknummers: SHE 24/2030 E en SHE 24/3975 E

en

het college van gedeputeerde staten van de provincie Noord-Brabant, het college

(gemachtigden: mr. L.A. Jager en mr. W. Jackman).

Als derde-partij neemt aan de zaak deel: [derde belanghebbende] uit [vestigingsplaats],
(gemachtigden: ing. [gemachtigde] en mr. G.A. Leever).

1. Dit is een einduitspraak na de tussenuitspraak van 26 september 2025. De rechtbank volgt het na de tussenuitspraak uitgebrachte advies van haar deskundige gedeeltelijk en bepaalt op basis van de in een percentage uitgedrukte waardevermindering de hoogte van de tegemoetkoming in geleden planschade bij een van de eisers.

2. Eisers hebben gevraagd om vergoeding van de waardedaling van hun woningen en de bijbehorende percelen als gevolg van het Inpassingsplan “[Inpassingsplan]” (het Inpassingsplan).

Het college heeft met de besluiten van 11 oktober 2023 en van 24 juli 2024 tegemoetkomingen in de planschade aan eisers toegekend met een hoogte van € 27.500,- (eisers 1) en van € 10.250,- (eisers 2), te vermeerderen met de wettelijke rente.

Met het besluit van 12 maart 2024 op de bezwaren van eisers 1 is het college bij deze tegemoetkoming gebleven. Eisers 2 hebben met instemming van het college rechtstreeks beroep ingesteld tegen het besluit van 24 juli 2024 waarbij hen een tegemoetkoming is toegekend.

Het college heeft op de beroepen gereageerd met verweerschriften.

De rechtbank heeft de beroepen op 13 mei 2025 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiser [naam 1], eisers 2, bijgestaan door hun gemachtigde,
en de gemachtigden van het college en de derde-partij.

Daarna hebben eisers 2 facturen en urenspecificaties van hun gemachtigde overgelegd, waarop de andere partijen hebben gereageerd.

De rechtbank heeft op 26 september 2025 een tussenuitspraak gedaan. Hierin heeft de rechtbank de Stichting Advisering Bestuursrechtspraak (StAB) ingeschakeld en het college de gelegenheid geboden voor herstel van het gebrek door een aanvulling van de motivering van de bestreden besluiten dan wel door het nemen van herstelbesluiten, als het college van mening is dat de hoogte van de tegemoetkomingen moet worden aangepast naar aanleiding van het advies van de StAB.

De StAB heeft op 2 april 2026 een advies uitgebracht. Eisers hebben zienswijzen ingediend naar aanleiding van het advies. Het college heeft op 22 juli 2026 herstelbesluiten genomen. Eisers hebben gereageerd op de herstelbesluiten. Partijen hebben afgezien van een mondelinge tweede behandeling. Daarna heeft de rechtbank het onderzoek in beide zaken gesloten met toepassing van artikel 8:57 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb).

Inleiding

3. Deze uitspraak bouwt voort op de tussenuitspraak. De rechtbank blijft bij wat zij in de tussenuitspraak heeft overwogen en beslist, tenzij hierna uitdrukkelijk anders wordt overwogen. Het staat de rechtbank niet vrij om terug te komen van zonder voorbehoud gegeven oordelen in de tussenuitspraak. Dit is alleen anders in zeer uitzonderlijke gevallen.

Hierna geeft de rechtbank een korte samenvatting van de tussenuitspraak, het ingewonnen StAB-advies en een beschrijving van beide herstelbesluiten. Daarna beoordeelt de rechtbank, mede aan de hand van de ingediende zienswijzen, of de in de tussenuitspraak geconstateerde gebreken zijn hersteld.

De rechtbank gaat uit van de onherroepelijkheid van het Inpassingsplan. Eisers hebben de waardering van de waarde van de percelen voor de peildatum door de adviseur van het college betwist. Deze betwisting gaf de rechtbank echter geen aanleiding voor twijfel over de juistheid van de waardering van de percelen. Voor de beoordeling van het verzoek om planschade van beide eisers moet het college wat betreft de factor geluid uitgaan van de geluidniveaus die de windturbines ieder op zich (op grond van het Activiteitenbesluit) en gezamenlijk (op grond van het Inpassingsplan) mogen produceren. Omdat de gegevens die in het door eisers genoemde TNO-rapport staan, niet zijn toegesneden op een planschadevergelijking en op de specifieke kenmerken van de percelen van eisers en het windpark [windpark], zijn ze niet bruikbaar voor de planschadeverzoeken van eisers. Het TNO-rapport kan daarom naar het oordeel van de rechtbank niet afdoen aan de deskundigenadviezen.

De deskundigenadviezen waar het college haar besluitvorming op heeft gebaseerd, verschaffen onvoldoende inzicht in hoe de adviseur tot de omvang van de waardedaling is gekomen. Uit de deskundigenadviezen kan niet worden opgemaakt of de schadekwalificatiemethode alleen ter verificatie is gebruikt of ook aan de basis heeft gelegen van het inschatten van de waardedalingen van de percelen van eisers. Ook is niet duidelijk welk gewicht elk van de schadefactoren in de schaal legt, en of één van de schadefactoren als een dominante factor moet worden beschouwd. Wel mocht de factorgezondheidsschade worden verdisconteerd in de schadefactor geluidhinder.

Het college heeft het normaal maatschappelijk risico, de vaste rechtspraak van de Afdeling indachtig, vast mogen stellen op 3%.

In de tussenuitspraak heeft de rechtbank verder de hoogte van de vergoeding van de kosten van juridische bijstand van eisers 2 bepaald op een bedrag van € 1.190,25.

In de tussenuitspraak heeft de rechtbank tot slot overwogen dat de waarde van de percelen van eisers voor de peildatum voor de rechtbank vaststaat.

Het college heeft naar aanleiding van het StAB-advies en de zienswijzen van eisers op dit verslag de herstelbesluiten genomen. Kort samengevat leest het college in het advies een bevestiging dat de door het college ingeschakelde deskundige een correcte methodiek heeft gevolgd om tot de waarde na de peildatum te komen. Bovendien is het niet noodzakelijk om elke schadefactor op geld te waarderen. Het college vindt het verschil in taxatiewaarden opvallend maar ziet hierin geen reden om het advies van de eigen deskundige niet te volgen. Het college stelt vast dat de taxatie van de StAB resulteert in een tegemoetkoming planschade die nagenoeg overeenkomt met die van de eigen deskundige en handhaaft de bestreden besluiten met de aanvullende motivering. Het college heeft zich in het herstelbesluit niet uitgelaten over het verzoek van eiser 2 om een vergoeding toe te kennen voor de kosten van juridische bijstand.

De rechtbank begrijpt de herstelbesluiten aldus dat het college op basis van aanvullende argumenten blijft bij de eerdere besluiten en aan de uitkomst van het advies van de StAB een extra argument hiervoor ontleent. De beroepen van eisers richten zich op grond van artikel 6:19, eerste lid, van de Awb van rechtswege (automatisch) tegen de herstelbesluiten. Daarover oordeelt de rechtbank als volgt.

6. Eisers hebben zowel zienswijzen naar aanleiding van het advies van de StAB naar voren gebracht als zienswijzen op het herstelbesluit. Gelet op de aard van de zienswijzen van eisers, zal de rechtbank deze gezamenlijk behandelen.

7. In hun zienswijze naar aanleiding van het herstelbesluit stellen eisers vraagtekens bij de onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de StAB, omdat de StAB destijds advies heeft uitgebracht aan de Afdeling over het Inpassingsplan.

In het advies van de StAB heeft de StAB aangegeven geen beletselen te zien voor het uitvoeren van de opdracht van de rechtbank.

De rechtbank ziet in de omstandigheid dat de StAB door de Afdeling is ingeschakeld ten behoeve van de beoordeling van de rechtmatigheid van de vaststelling van het Inpassingsplan geen aanleiding voor het oordeel dat de StAB niet onafhankelijk of onpartijdig is. De advisering in deze zaak staat los van de advisering in de eerdere zaak. De rechtmatigheid van het Inpassingsplan staat vast (het Inpassingsplan is per slot van rekening onherroepelijk). De bevindingen van de StAB over de rechtmatigheid van het Inpassingsplan hebben geen enkele rol kunnen spelen bij de advisering van de StAB in deze zaak. Daarnaast werkt de StAB uitsluitend voor de Rechtspraak en de Afdeling en niet voor bestuursorganen en is de StAB reeds daarom onpartijdig.

De StAB heeft aangegeven dat de door haar ingeschakelde taxateur te veel twijfels had bij de juistheid van de taxatie van de objecten in de oude situatie voor de peildatum om deze in de advisering te betrekken. Aangezien er wel voldoende transactieprijzen van bruikbare referentieobjecten waren om de marktwaarde in de oude situatie te bepalen, heeft de taxateur er voor gekozen om eerst de waarden van de objecten van eisers in de oude planologische situatie aan de hand van de bruikbare referentieobjecten vast te stellen en vervolgens op basis van zijn kennis en ervaring de invloed van het Inpassingsplan op de waarde van de objecten van eisers per schadefactor te beoordelen en te wegen. De StAB benadrukt dat zij geen invloed kan en mag uitoefenen op een onafhankelijk taxateur met het doel dat deze zich aansluit bij de waarden die door een andere taxateur zijn vastgesteld. Het vorenstaande brengt volgens de StAB met zich mee dat de waarden van de objecten van eisers die de taxateur voor de nieuwe planologische situatie heeft vastgesteld, niet los kunnen worden gezien van de waarden die hij voor de objecten van eisers in de oude planologische situatie heeft vastgesteld. Hierbij is verder van belang dat de taxateur desgevraagd aan de StAB heeft medegedeeld dat hij zich op basis van zijn onderzoek niet kan verenigen met de waarden in de planschadebeoordelingsadviezen.

Het college stelt in haar herstelbesluiten vast dat de taxateur van de StAB net als de deskundige van het college gebruik heeft gemaakt van de vergelijkingsmethode om de waarde voorafgaand aan het Inpassingsplan vast te stellen. Ondanks dat de taxateur de waarde van de woning voor de peildatum op een ander bedrag taxeert en de schadefactoren apart op geld zijn gewaardeerd, komt de waardevermindering uit op nagenoeg hetzelfde bedrag. Het college ziet hierin een bevestiging dat haar deskundige een correcte methodiek heeft gevolgd om tot de waarde na de peildatum te komen. Het college neemt, zoals aangegeven, geen afstand van de taxaties door haar eigen deskundige voor het berekenen van de tegemoetkoming.

Eisers merken terecht op de StAB buiten de omvang van het geschil is getreden door de waarde van de woning van eisers 1 in de oude planologische situatie opnieuw te taxeren terwijl die waarde niet ter discussie stond. De rechtbank ziet in het advies van de StAB of de onderliggende taxatierapporten geen aanleiding om terug te komen op haar oordeel in de tussenuitspraak over de waarde van beide objecten in de oude planologische situatie. De rechtbank neemt in aanmerking dat het college in de herstelbesluiten ook geen aanleiding ziet om afstand te nemen van de taxaties door haar eigen deskundige. De enkele omstandigheid dat de taxateur andere referentieobjecten heeft kunnen vinden, beschouwt de rechtbank niet als een zodanige bijzondere omstandigheid dat er aanleiding bestaat om terug te komen op haar oordeel in de tussenuitspraak. Het college noemt het verschil in taxatiewaarden weliswaar opvallend maar binnen de beoordelingsmarge inherent aan de taxatie van onroerende zaken. Dat de StAB geen invloed mag uitoefenen op haar taxateur, acht de rechtbank begrijpelijk maar leidt niet tot een ander oordeel.

In de taxatierapporten heeft de taxateur ervoor gekozen om de schadefactoren te beschrijven en te wegen en voor bijna alle schadefactoren de schade afzonderlijk (per schadefactor) vast te stellen. De StAB heeft haar advies gebaseerd op de taxatierapporten van de door haar ingeschakelde taxateur en zich van de juistheid hiervan vergewist. In reactie op de zienswijzen van eisers op het concept-verslag heeft de StAB het volgende aangegeven:

Het college stelt in haar herstelbesluiten vast dat de taxateur van de StAB net als de deskundige van het college gebruik heeft gemaakt van de vergelijkingsmethode om de waarde voorafgaand aan het inpassingsplan vast te stellen en ziet geen reden om afstand te nemen van de taxaties (en de advisering) van haar eigen deskundige.

Rechtsoverweging 22.4 van de tussenuitspraak luidt:

Over de ‘burenregeling’ bij windmolens langs de [weg] heeft de StAB in haar definitief verslag gewezen op de daarover gepubliceerde informatie. Hierover is het volgende vermeld op een website: :

De StAB heeft terecht dezelfde waarderingsmethode toegepast als de deskundige van het college. Eisers stellen het gebruik van de vergelijkingsmethode ook niet ter discussie.

Naar het oordeel van de rechtbank is in de taxatierapporten die ten grondslag liggen aan het StAB-advies voldoende inzichtelijk gemaakt hoe de taxateur tot waardering van de afzonderlijke schadefactoren heeft kunnen komen. Dit staat per schadefactor uitvoerig beschreven in de taxatierapporten en is op aparte bedragen per schadefactor gewaardeerd. Eisers hebben dit niet weerlegd met een advies van een onafhankelijk deskundige en zij zijn zelf ook geen deskundige. In de reactie op de zienswijzen heeft de StAB bovendien voldoende onderbouwd waarom de zienswijzen met betrekking tot de inzichtelijkheid van de schadefactoren niet leiden tot aanpassing van het advies of de onderliggende taxatierapporten. De StAB heeft voldoende uitgelegd waarom de burenregeling niet is betrokken bij de waardering van de schadefactor ‘geluidhinder’. Het college hoefde ook niet apart in te gaan op de burenregeling.

De rechtbank is daarom van oordeel dat de StAB met inachtneming van de tussenuitspraak voldoende inzichtelijk heeft gemaakt wat de waardevermindering is en hoe deze waardevermindering is bepaald.

De vervolgvraag is of het college ondanks het advies van de StAB kon blijven vasthouden aan de waardering van het planologisch nadeel door haar eigen deskundige.

De rechtbank verwijst naar rechtsoverweging 22.1 van de tussenuitspraak. De waardevermindering van de percelen van eisers 1 bedraagt volgens de deskundigenadviezen 5,2% en van de percelen van eisers 2 4,24%.

In het advies van de StAB is de waarde van het object van eisers 1 in de oude planologische situatie direct vóór de peildatum bepaald op € 1.080.000,- en is de waardevermindering als gevolg van de inwerkingtreding van het inpassingsplan bepaald op € 60.000,-. De rechtbank leidt hieruit af dat de waardevermindering van de percelen van eisers 1 5,55 % bedraagt. In het advies van de StAB is de waarde van het object van eisers 2 in de oude planologische situatie direct vóór de peildatum bepaald op € 1.000.000,- en is bepaald dat dat als gevolg van de inwerkingtreding van het inpassingsplan een waardevermindering van € 35.000,- is opgetreden. De rechtbank leidt hieruit af dat de waardevermindering van de percelen van eisers 2 3,5,% bedraagt.

De rechtbank ziet aanleiding om voor wat betreft de bepaling van de hoogte van de tegemoetkoming in planschade voor het object van eisers 1 gedeeltelijk aan te sluiten bij het advies van de StAB. Het percentage waardevermindering zoals dat bepaald door de StAB is hoger dan het percentage dat de deskundige van het college heeft bepaald. De tegemoetkoming op basis van het StAB-advies bedraagt 2,5% (namelijk: 5,5% - 3% maatschappelijk risico) en dat resulteert op basis van de waarde van de woning in de oude planologische situatie van € 1.250.000,- in een bedrag van € 31.250,-. Dat is hoger dan de tegemoetkoming van € 27.500,- die het college heeft bepaald in het bestreden besluit en het herstelbesluit met betrekking tot eisers 1. De rechtbank hecht meer waarde aan de bepaling van de waardevermindering door de StAB en is van oordeel dat het college hierbij had moeten aansluiten. De omstandigheid dat het een gering verschil betreft, doet hier niet aan af. Het herstelbesluit en het bestreden besluit met betrekking tot eisers 1 komen daarom in aanmerking voor vernietiging. De rechtbank zal zelf de tegemoetkoming vaststellen op een bedrag van € 31.250,-.

De rechtbank is van oordeel dat het college voor wat betreft de bepaling van de hoogte van de tegemoetkoming in planschade voor het object van eisers 2 wel heeft kunnen aansluiten bij het advies van haar eigen deskundige. Als het college zou aansluiten bij het advies van de StAB, dan zouden eisers 2 aanspraak kunnen maken op een lagere tegemoetkoming en door de uitspraak op basis van het advies van de StAB in een nadeligere positie komen te verkeren. Het college is daarom terecht bij haar eigen vaststelling gebleven. De rechtbank stelt overigens vast dat het college in het herstelbesluit om onbekende redenen geen aanleiding heeft gezien een vergoeding voor kosten van juridische bijstand toe te kennen. Eisers 2 komen wel in aanmerking voor een tegemoetkoming in planschade en kunnen dus aanspraak maken op de vergoeding van de kosten van juridische bijstand. De rechtbank zal de vergoeding hierna zelf bepalen.

De rechtbank:

Deze uitspraak is gedaan door mr. M.J.H.M. Verhoeven, voorzitter, en mr. O.Y. Ifzaren en mr. C.N. van der Sluis, leden, in aanwezigheid van mr. M.J.A.B. Elsman, griffier.

Uitgesproken in het openbaar op 30 oktober 2026.

Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op: