Verbintenissenrecht
Ontbinding koopovereenkomst woning. Verkopers stellen dat zij hebben ontbonden met als gevolg dat kopers een…
Rechtbank Zeeland-West-Brabant, 11 november 2026
ECLI:NL:RBZWB:2026:10997 · Rechtbank Zeeland-West-Brabant · 11 november 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/rechtbank-zeeland-west-brabant/civiel-recht/verbintenissenrecht/bodemzaak/ecli-nl-rbzwb-2026-10997
Zaakgegevens
Op 11 november 2026 heeft de Rechtbank Zeeland-West-Brabant in een bodemzaak uitspraak gedaan in een zaak over verbintenissenrecht.
- Instantie
- Rechtbank Zeeland-West-BrabantRechtbankDe rechter die de meeste zaken als eerste behandelt: civiele zaken, strafzaken en bestuurszaken.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- Breda
- Datum uitspraak
- 11 november 2026
- Datum publicatie
- 11 november 2026
- Zaaknummer
- C/02/446643/HA ZA 26-176 (E)
- Rechtsgebied
- Civiel recht » Verbintenissenrecht
- Procedure
- BodemzaakBodemzaakDe gewone procedure waarin de rechter definitief over het geschil beslist, in tegenstelling tot een kort geding of voorlopige voorziening.Meer uitleg
- Advocaat
- mr. B. Bijlsma, mr. J. van Boekel
- ECLI
- ECLI:NL:RBZWB:2026:10997
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Ontbinding koopovereenkomst woning. Verkopers stellen dat zij hebben ontbonden met als gevolg dat kopers een boete hebben verbeurd van 10 procent van de koopsom (€ 97.500,-). Ontvangsttheorie. Volgens kopers hebben zij de ingebrekestelling en ontbindingsverklaring niet ontvangen. Subsidiair rechtvaardigt de tekortkoming de ontbinding niet. Meer subsidiair moet de boete worden gematigd. De rechtbank oordeelt dat de ontbinding gerechtvaardigd was en voltooid is. De rechtbank matigt de boete tot € 30.000,-.
Uitspraak
RECHTBANK Zeeland-West-Brabant
Civiel recht
Zittingsplaats Breda
Zaaknummer: C/02/446643 / HA ZA 26-176
Vonnis van 11 november 2026
in de zaak van
1 [verkoper 1] ,
te [plaats 1] ,
2. [verkoper 2],
te [plaats 1] ,
eisende partijen,
hierna ook te noemen: verkopers,
advocaat: mr. B. Bijlsma,
tegen
1 [koper 1] ,
te [plaats 2] ,
2. [koper 2],
te [plaats 2] ,
gedaagde partijen,
hierna afzonderlijk te noemen: [koper 1] en [koper 2]
hierna gezamenlijk te noemen: kopers,
advocaat: mr. J. van Boekel.
1 De zaak in het kort
Verkopers hebben hun woning verkocht aan kopers. Daarbij hebben partijen afgesproken dat kopers binnen een bepaalde termijn een bankgarantie zullen stellen of een waarborgsom zullen storten. Dit hebben zij niet gedaan en uiteindelijk is de woning ook niet in eigendom overgedragen aan kopers. Verkopers stellen dat zij de overeenkomst hebben ontbonden en dat kopers daardoor een in de overeenkomst opgenomen boete hebben verbeurd van € 97.500,00. Volgens kopers hebben verkopers de overeenkomst niet rechtsgeldig ontbonden. Ook vinden kopers dat de boete niet mag worden gevorderd omdat dit misbruik van recht oplevert, of dat deze moet worden gematigd.
De rechtbank is van oordeel dat verkopers de overeenkomst rechtsgeldig hebben ontbonden en dat verkopers de contractuele boete verschuldigd zijn. Zij ziet wel aanleiding om de boete te matigen tot een bedrag van € 30.000,00. Hierna legt de rechtbank dit oordeel uit.
2 De procedure
Het verloop van de procedure blijkt uit:
- het tussenvonnis van 17 juni 2026 en de daarin genoemde stukken
- de akte van kopers met producties 2 en 3
- de akte van verkopers met producties 4, 5 en 6
- de akte van kopers met productie 4
- de mondelinge behandeling van 23 september 2026, waarvan door de griffier zittingsaantekeningen zijn gemaakt
- de spreekaantekeningen van mr. Bijlsma
- de spreekaantekeningen van mr. Van Boekel.
Ten slotte is vonnis bepaald.
3 De feiten
Verkopers waren eigenaar van de woning aan [adres 1] (hierna: de woning). Op 22 oktober 2025 hebben zij de woning verkocht aan kopers voor een bedrag van € 975.000,00.
In de koopovereenkomst van 22 oktober 2025 is, voor zover hier relevant, het volgende opgenomen:
“De ondergetekende(n):
B. Koper(s)
Naam: [koper 1] Naam: [koper 2]
(…) (…)
Straat: [adres 2] Straat: [adres 2]
E-mailadres: [e-mailadres 1] E-mailadres: [e-mailadres 2] ”
“artikel 4 Eigendomsoverdracht
De akte van levering zal gepasseerd worden op 13 februari 2026”
“artikel 5 Bankgarantie/Waarborgsom
Tot zekerheid voor de nakoming van de verplichtingen van koper zal deze uiterlijk op
10 december 2025 een schriftelijke door een bankinstelling afgegeven bankgarantie doen stellen voor een bedrag van € 97.500,- (…)
In plaats van deze bankgarantie te stellen kan koper een waarborgsom storten ter hoogte van het in artikel 5.1 genoemde bedrag in handen van de notaris via diens derdenrekening.”
“artikel 11 Ingebrekestelling/Ontbinding
Indien één van de partijen, na in gebreke te zijn gesteld, gedurende acht dagen nalatig is of blijft in de nakoming van één of meer van diens uit deze koopovereenkomst voortvloeiende verplichtingen, kan de wederpartij van de nalatige partij deze koopovereenkomst zonder rechterlijke tussenkomst ontbinden door middel van een schriftelijke verklaring aan de nalatige partij.
Ontbinding na tekortkoming is slechts mogelijk na voorafgaande ingebrekestelling. Bij ontbinding van de koopovereenkomst op grond van toerekenbare tekortkoming zal de nalatige partij ten behoeve van de wederpartij een zonder rechterlijke tussenkomst terstond opeisbare boete van tien procent (10%) van de koopsom verbeuren, onverminderd het recht op aanvullende schadevergoeding, en onverminderd vergoeding van kosten van verhaal.”
De overeenkomst is door alle partijen op iedere pagina geparafeerd en op de laatste pagina ondertekend.
Op 22 december 2025 heeft de makelaar van verkopers een e-mailbericht verstuurd naar de in de koopovereenkomst opgenomen e-mailadressen van kopers. In dit e-mailbericht staat dat kopers niet uiterlijk 10 december 2025 een bankgarantie hebben afgegeven of waarborgsom hebben gestort. De makelaar sommeert hen om binnen acht dagen na ontvangst van het bericht alsnog de verplichtingen uit de koopovereenkomst na te komen.
Op 29 december 2025 heeft de makelaar van verkopers een whatsappbericht gestuurd aan [koper 1] . Hierin staat:
“De 8 dagen termijn is de 23e ingegaan, formeel verloopt hij dus de 31ste. Mijn advies zou zijn om alles in het werk te stellen om het bedrag voor die tijd bij de notaris te krijgen. Formeel hebben verkopers recht om anders de overeenkomst te ontbinden of een boete op te eisen.”
[koper 1] heeft als volgt geantwoord op dit bericht:
“Ik kan niemand bereiken gaf ik net aan. Dus formeel correct maar ik heb aangegeven wat ik kan! We willen het huis graag afnemen! Maar ik merk dat dit voor jullie niet meer aan de orde is?”
De makelaar heeft hierop – voor zover relevant – als volgt gereageerd:
“De waarborgsom had 19 dagen geleden al binnen moeten zijn, hier heeft de notaris ook al contact met jullie over gehad waarbij toen is aangegeven dat hij uiterlijk de 16de binnen zou zijn.”
[koper 1] heeft daarop geantwoord:
“Klopt!”
Op 15 januari 2026 hebben kopers een e-mailbericht gestuurd aan de makelaar van verkopers. Daarin staat, voor zover hier relevant:
“Wij zijn absoluut van plan het huis af te nemen en waarderen het aanbod van gisteren zeer maar wensen daar geen gebruik van te maken.
De feestdagen en het aansluitende winterweer hebben ons parten gespeeld in de vorderingen tot een financiering. Het zal nu snel gaan en we hebben afgesproken dat we elkaar nauwlettend op de hoogte houden en het contact tussen de noodzakelijke partijen tot stand te brengen.”
Op [nummer] januari 2026 heeft de deurwaarder bij exploot een brief betekend aan het adres van kopers zoals dat in de koopovereenkomst is opgenomen: [adres 2] . De brief is van een jurist van de rechtsbijstandsverzekeraar van verkopers. In deze brief staat, voor zover hier relevant:
“Voor zover u nog niet in verzuim zou zijn, geven cliënten u hierbij nog een laatste mogelijkheid om uw verplichtingen binnen 8 dagen na betekening van deze brief na te komen.
Mocht de bankgarantie/waarborgsom dan nog niet bij de notaris zijn gedeponeerd, dan ontbinden cliënten de overeenkomst hierbij reeds nu vooralsdan en maken cliënten aanspraak op de boete ter hoogte van 10% van de koopsom, te weten € 97.500,-.”
Kopers hebben geen bankgarantie gesteld of waarborgsom gestort.
Op 4 februari 2026 hebben verkopers de woning aan iemand anders verkocht voor een bedrag van € 995.000,00. Op 31 juli 2026 heeft de eigendomsoverdracht aan de nieuwe kopers plaatsgevonden. De woning is dus niet op 13 februari 2026 aan kopers geleverd.
4 Het geschil
Verkopers vorderen - samengevat - veroordeling van kopers tot betaling van € 97.500,00, vermeerderd met rente en kosten. Aanvankelijk hebben verkopers ook een schadevergoeding gevorderd van kopers. Op de mondelinge behandeling hebben verkopers deze vordering ingetrokken.
Kopers voeren verweer. Zij concluderen tot afwijzing van de vorderingen van verkopers, met uitvoerbaar bij voorraad te verklaren veroordeling van verkopers in de kosten van deze procedure.
Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover nodig, nader ingegaan.
5 De beoordeling
Verkopers leggen aan hun vordering ten grondslag dat kopers de in artikel 11 van de overeenkomst genoemde boete van 10% van de koopsom verbeurd hebben. Zij hebben immers geen bankgarantie afgegeven of waarborgsom gestort. Kopers zijn in gebreke gesteld en hebben na verloop van de daarin gestelde termijn nog steeds niet aan hun verplichting voldaan. Daarop hebben verkopers de overeenkomst ontbonden, zodat aan alle voorwaarden voor het verbeuren van de contractuele boete is voldaan.
Volgens kopers is niet aan alle vereisten voor ontbinding (en dus het verbeuren van de boete) voldaan. Zij hebben de in 3.3 en 3.6 genoemde ingebrekestelling en ontbindingsverklaring niet ontvangen. Daardoor zijn zij niet in verzuim geraakt, is de ontbinding niet voltooid en hebben zij dus ook geen boete verbeurd. Subsidiair stellen kopers dat de tekortkoming de ontbinding niet rechtvaardigt en meer subsidiair stellen kopers dat het vorderen van de boete misbruik van recht oplevert, dan wel dat de boete moet worden gematigd.
Het voorgaande betekent dat de rechtbank eerst moet beoordelen of aan alle voorwaarden voor ontbinding is voldaan en of de ontbinding is voltooid met de ontbindingsverklaring. Wanneer verkopers rechtsgeldig hebben ontbonden, hebben kopers op grond van artikel 11.2 van de overeenkomst een boete verbeurd. In dat geval komt de rechtbank toe aan de verweren van kopers dat het vorderen van de boete misbruik van recht oplevert en dat de boete moet worden gematigd.
Ontbinding
Op grond van de wet is voor een geslaagd beroep op ontbinding vereist dat kopers zijn tekortgeschoten in de nakoming van de overeenkomst. Daarnaast moesten zij op het moment van ontbinding in verzuim zijn. Partijen hebben dit ook opgenomen in artikel 11.1 van de overeenkomst. De rechtbank zal hierna achtereenvolgens beoordelen of aan genoemde vereisten is voldaan.
Dat kopers tekortgeschoten zijn in de nakoming van de overeenkomst, staat tussen partijen vast. Zij hebben immers geen bankgarantie afgegeven of waarborgsom gestort. Daarmee hebben zij niet voldaan aan hun verplichting op grond van artikel 5 van de overeenkomst.
Op grond van de wet zijn kopers in verzuim als zij door verkopers in gebreke gesteld zijn, waarbij een redelijke termijn voor nakoming is gesteld en nakoming binnen die termijn uitblijft. In artikel 11.1 van de overeenkomst is opgenomen dat een termijn van acht dagen moet worden gesteld. De ingebrekestelling is een rechtshandeling. Dat betekent dat deze alleen werking heeft als deze de ontvanger (hier: kopers) heeft bereikt. Daarvoor is voldoende dat de ingebrekestelling is verzonden naar een adres waarvan verkopers mochten aannemen dat kopers daar konden worden bereikt, en de brief daar is aangekomen. Het is niet nodig dat kopers de ingebrekestelling daadwerkelijk gelezen hebben.
Kopers betwisten niet dat sprake is van een ingebrekestelling met een redelijke termijn en dat zij niet binnen die termijn alsnog een bankgarantie hebben afgegeven of waarborgsom hebben gestort. Wel betwisten zij dat de ingebrekestelling hen heeft bereikt. Volgens verkopers heeft de ingebrekestelling kopers wel bereikt.
In de koopovereenkomst hebben kopers “ [adres 2] ” als hun adres opgenomen. Volgens kopers is dat echter niet het adres waarop zij konden worden bereikt. [adres 2] betreft een chaletpark en het chalet van kopers heeft de nummertoevoeging “ [nummer] ”. Dit nummer heeft ook een eigen brievenbus, verderop op het park. De algemene brievenbus van [adres 2] is voor derden te openen, waardoor post zoek kan raken.
Naar het oordeel van de rechtbank is het adres [adres 2] , dat door kopers zelf als hun adres is opgegeven, het adres waarvan verkopers mochten aannemen dat kopers daar konden worden bereikt. De door kopers aangevoerde omstandigheden met betrekking tot de nummertoevoeging doen daar niet aan af omdat deze omstandigheden geheel in de risicosfeer van kopers liggen. Zij hebben er bovendien zelf voor gekozen deze nummertoevoeging niet in de overeenkomst op te (laten) nemen.
De volgende vraag die de rechtbank moet beantwoorden is of de ingebrekestelling ook op het adres [adres 2] is aangekomen. Daarvoor zijn de volgende omstandigheden relevant.
Verkopers hebben een foto overgelegd met als datum 23 december 2025. De foto is afkomstig van hun makelaar. Op de foto is een envelop met daarop het logo van de makelaar van verkopers te zien. De envelop is geadresseerd aan kopers. De foto is genomen bij de brievenbus van [adres 2] ; dat is te zien op de foto en aan de locatie van de foto. [koper 1] heeft op de mondelinge behandeling bevestigd dat dit de brievenbus van [adres 2] is. De rechtbank leidt hieruit af dat de makelaar het bericht van 22 december 2025 op 23 december 2025 in deze brievenbus heeft gedaan.
In de in 3.4 genoemde whatsappcorrespondentie tussen de makelaar van verkopers en [koper 1] verwijst de makelaar naar de brief van 22 december 2025: hij noemt de termijn van acht dagen die op 23 december als gevolg van de ingebrekestelling is gaan lopen. [koper 1] heeft daarop geantwoord dat dit formeel correct is. Hij bevestigt daarmee de ontvangst van de brief.
De hiervoor genoemde omstandigheden bij elkaar brengen de rechtbank tot het oordeel dat de ingebrekestelling op het adres [adres 2] is aangekomen. Omdat verkopers er vanuit mochten gaan dat dit het adres was waarop zij kopers konden bereiken, heeft de ingebrekestelling kopers dus bereikt. De stelling van kopers dat post regelmatig zoekraakt door de manier waarop op het chaletpark met de brievenbus wordt omgegaan, acht de rechtbank gelet op de hiervoor genoemde omstandigheden onaannemelijk.
Conclusie
De rechtbank komt tot de conclusie dat aan alle vereisten voor ontbinding is voldaan. Dat betekent dat de overeenkomst in principe door verkopers kon worden ontbonden. Uitzondering hierop is mogelijk wanneer de tekortkoming de ontbinding niet rechtvaardigt. Kopers voeren als verweer aan dat daar sprake van is.
Verweer: de tekortkoming rechtvaardigt de ontbinding niet
Wanneer de bijzondere aard of de geringe betekenis van de tekortkoming, de ontbinding en de gevolgen daarvan niet rechtvaardigt, kan de overeenkomst niet worden ontbonden. Kopers stellen dat dat hier aan de orde is, omdat het afgeven van een bankgarantie of het storten van een waarborgsom slechts een zekerheidsverplichting is. De verplichting is herstelbaar. Dat kopers hieraan niet binnen de termijn hebben voldaan, is daarom een tekortkoming van geringe aard. Daar staat tegenover dat het gevolg van de ontbinding – het verbeuren van de contractuele boete – kopers financieel hard raakt. Verkopers betwisten deze stellingen gemotiveerd.
De rechtbank is van oordeel dat het afgeven van een bankgarantie of het storten van een waarborgsom, niet slechts een zekerheidsverplichting is, in die zin dat een schending daarvan geen ontbinding zou rechtvaardigen. De achterliggende gedachte van deze verplichting is namelijk dat de koper wordt aangespoord om aan zijn verplichtingen uit de overeenkomst te voldoen, waaronder de verplichting om daadwerkelijk de woning af te nemen. Het tekortschieten in deze bepaling is in dit geval ook niet van geringe betekenis. De termijn waarbinnen de bankgarantie moest worden afgegeven of de waarborgsom moest worden gestort, was al ruimschoots verstreken toen verkopers de overeenkomst ontbonden. Op dat moment hadden kopers nog altijd niet aan hun verplichting voldaan en was er ook nog geen zicht op dat kopers de financiering op tijd geregeld zouden hebben. Bij verkopers bestond op dat moment terechte twijfel over of kopers de woning daadwerkelijk af zouden nemen.
De rechtbank is dus van oordeel dat geen sprake is van een tekortkoming van geringe aard of bijzondere betekenis. Reeds daarom kan niet worden geoordeeld dat de tekortkoming de ontbinding niet rechtvaardigt. Het verweer van kopers wordt gepasseerd.
Conclusie
De rechtbank komt tot de conclusie dat verkopers de overeenkomst met kopers mochten ontbinden. De rechtbank zal hierna beoordelen of zij dat ook daadwerkelijk hebben gedaan. Voor het verbeuren van de contractuele boete is immers een voltooide ontbinding vereist.
De ontbindingsverklaring
Verkopers stellen dat zij buitengerechtelijk hebben ontbonden. Op grond van de wet en op grond van de koopovereenkomst gebeurt dat met een schriftelijke verklaring van verkopers aan kopers. Uit deze verklaring moet duidelijk blijken dat verkopers de overeenkomst ontbinden. De ontbindingsverklaring is – net als de al besproken ingebrekestelling – een rechtshandeling. Dat betekent dat ook deze verklaring alleen werking heeft als deze kopers heeft bereikt.
Tussen partijen staat vast dat de brief van 14 januari 2026 een ontbindingsverklaring inhoudt. Kopers betwisten – met dezelfde onderbouwing als bij de ingebrekestelling – dat de ontbindingsverklaring hen heeft bereikt. Volgens verkopers heeft de ontbindingsverklaring kopers wel bereikt.
Zoals in 5.9 al is geoordeeld, mochten verkopers er vanuit gaan dat zij kopers konden bereiken op het adres [adres 2] .
Uit het in 3.6 genoemde deurwaardersexploot volgt dat de ontbindingsverklaring op 16 januari 2026 op dat adres door de deurwaarder is betekend. De rechtbank moet er op grond van de wet van uitgaan dat het exploot kopers heeft bereikt. Als dat volgens kopers niet het geval is, zullen zij dat nader moeten onderbouwen.
Kopers hebben gesteld dat post regelmatig zoekraakt door de manier waarop op het chaletpark met de brievenbus wordt omgegaan. De rechtbank heeft die stelling in 5.11 reeds als onaannemelijk terzijde geschoven.
Daarnaast hebben kopers gewezen op de in 3.5 genoemde e-mail die zij naar de makelaar van verkopers hebben gestuurd. Daaruit volgt volgens kopers dat zij geen weet hadden van de ontbinding. Naar het oordeel van de rechtbank volgt uit deze e-mail echter niet dat het exploot kopers niet heeft bereikt. Zoals in 5.6 al is overwogen, hoeft een verklaring niet daadwerkelijk gelezen te zijn. Bovendien sluit de inhoud van deze e-mail aan bij de stelling van verkopers dat zij in eerste instantie wel de intentie hadden om in onderling overleg tot ontbinding te komen, maar dat zij, toen kopers daar naar aanleiding van het gesprek op 14 januari 2026 niet in mee wilden gaan, via de “officiële weg” (de rechtbank begrijpt dat als: door een schriftelijke ontbindingsverklaring) tot ontbinding overgegaan zijn.
Conclusie: contractuele boete
De rechtbank komt tot de conclusie dat verkopers de overeenkomst met kopers op 16 januari 2026 rechtsgeldig hebben ontbonden. Dat betekent dat kopers op grond van artikel 11.2 van de overeenkomst een boete hebben verbeurd van tien procent van de koopsom, zijnde € 97.500,00.
Dit betekent ook dat de rechtbank toekomt aan de verweren van kopers ten aanzien van de hoogte van de contractuele boete. De rechtbank zal deze hierna achtereenvolgens behandelen.
Verweer: misbruik van recht
Volgens kopers maken verkopers misbruik van hun bevoegdheid wanneer zij de contractuele boete vorderen van kopers. Verkopers hebben volgens kopers namelijk geen daadwerkelijke schade geleden, terwijl de gevolgen voor kopers daarentegen verstrekkend zijn. Verkopers betwisten dit gemotiveerd.
Een bevoegdheid kan op grond van de wet onder andere worden misbruikt:
-
als de bevoegdheid wordt gebruikt om iemand anders te schaden,
-
als de bevoegdheid wordt gebruikt voor een ander doel dan waarvoor deze is gegeven, of
-
als de schade die daardoor ontstaat niet in verhouding staat tot het gebruiken van die bevoegdheid.
Uit de stellingen van kopers volgt naar het oordeel van de rechtbank niet dat van een van bovenstaande gevallen sprake is. Kopers hebben niet gesteld dat verkopers hun bevoegdheid zouden gebruiken om kopers te schaden of dat zij hun bevoegdheid zouden gebruiken voor een ander doel dan waarvoor deze is gegeven. Ten aanzien van de disbalans tussen het gebruiken van de bevoegdheid en de schade hebben zij over de vereiste schade enkel gesteld dat de gevolgen voor kopers verstrekkend zijn, zonder dit concreet te onderbouwen. Dat betekent dat zij, gezien de betwisting van verkopers, onvoldoende onderbouwd hebben dat sprake is van schade aan de kant van kopers. Het verweer van kopers wordt daarom gepasseerd.
Verweer: matiging van de boete
Volgens kopers moet de contractuele boete van € 97.500,00 worden gematigd, omdat deze niet in verhouding staat tot de schade die verkopers daadwerkelijk geleden hebben. Verkopers hebben de woning namelijk al snel na de ontbinding verkocht voor
€ 20.000,00 meer dan waarvoor kopers de woning zouden kopen. Over de inhoud van het boetebeding is bovendien niet onderhandeld en kopers hadden geen bijstand van een deskundige. Verkopers vinden dat kopers de gehele boete moeten betalen, omdat dit duidelijk is afgesproken. De onzekerheid die het tekortschieten van kopers met zich meebracht heeft bij hen bovendien voor heel veel stress gezorgd.
Een overeenkomst tussen partijen heeft in de eerste plaats de gevolgen die door partijen zijn afgesproken. Dat partijen de in 3.2 opgenomen contractuele boete zijn overeengekomen, staat vast. Kopers hebben de overeenkomst op iedere pagina geparafeerd en vervolgens ondertekend. [koper 1] heeft op de mondelinge behandeling ook verklaard dat hij daarbij de overeenkomst heeft gelezen. In principe moeten kopers de boete dus betalen.
Op het hiervoor genoemde uitgangspunt bestaat een uitzondering: op grond van de wet kan de rechtbank de contractuele boete matigen, “indien de billijkheid dit klaarblijkelijk eist”. De rechtbank moet terughoudend omgaan met deze bevoegdheid. Zij mag hiervan pas gebruikmaken als de toepassing van de contractuele boete in de gegeven omstandigheden tot een buitensporig en daarom onaanvaardbaar resultaat leidt. De rechtbank moet in de afweging die zij daarbij maakt, rekening houden met de verhouding tussen de schade van verkopers en de hoogte van de boete, de aard van de overeenkomst, de inhoud en de strekking van de boetebepaling en de omstandigheden waaronder het is ingeroepen. Ook de hoedanigheid van partijen is van belang.
In bovengenoemde afweging die de rechtbank moet maken, zijn in dit geval de volgende omstandigheden relevant.
Partijen zijn een zogenaamde “eenheidsboete” overeengekomen. Dat houdt in dat het om een gefixeerd bedrag gaat, dat niet afhankelijk gesteld is van de ernst van het tekortschieten in de overeenkomst. Ieder tekortschieten levert dezelfde boete op.
Voor de hoogte van de boete hebben partijen aansluiting gezocht bij de koopsom. Die is met € 975.000,00 relatief – in vergelijking met andere koopwoningen op de huidige woningmarkt – hoog. Dat betekent dat de boete ook relatief hoog is.
De contractuele boete is als standaardbeding in de overeenkomst opgenomen. Er is tussen partijen niet over onderhandeld. Ook staat tussen partijen vast dat kopers niet werden bijgestaan door een deskundige, en verkopers wel.
Kopers zijn tekortgeschoten in hun verplichting om een bankgarantie te storten of een waarborgsom te verstrekken. Zoals de rechtbank al oordeelde in 5.14 is dit geen tekortschieten van geringe aard; kopers konden er niet meer vanuit gaan dat verkopers de woning daadwerkelijk zouden afnemen. De verkoop aan kopers is daardoor uiteindelijk niet doorgegaan. Het boetebeding is er precies voor bedoeld om die situatie te voorkomen, door kopers aan te sporen de verplichtingen uit de overeenkomst na te komen.
Op de mondelinge behandeling hebben verkopers voor wat betreft hun schade toegelicht dat zij vanwege de verkoop van de woning beiden op zoek moesten naar een eigen huurwoning. Toen duidelijk werd dat de woning niet op 13 februari 2026 aan kopers geleverd zou worden, hadden verkopers al een huurcontract afgesloten. [verkoper 1] heeft zijn contract na twee maanden kunnen beëindigen, maar voor [verkoper 2] was dat niet mogelijk; zij had een jaarcontract. Daarnaast moesten verkopers de vaste lasten voor de woning blijven betalen. Uiteindelijk is de woning op 31 juli 2026 aan de nieuwe kopers geleverd. Dat betekent dat [verkoper 2] voor een periode van zes maanden dubbele woonlasten heeft gehad en [verkoper 1] voor een periode van twee maanden.
Hier staat tegenover dat verkopers de woning uiteindelijk binnen drie weken na de ontbinding alsnog verkocht hebben voor € 995.000,00. Dat is € 20.000,00 meer dan dat zij van kopers zouden krijgen. Naar inschatting van de rechtbank overstijgen de hiervoor genoemde dubbele lasten het bedrag van € 20.000,00 niet. In elk geval is dit niet gesteld door verkopers. Daarom hebben verkopers naar het oordeel van de rechtbank geen financiële schade geleden.
De rechtbank begrijpt dat de periode december 2025 tot en met juli 2026 voor verkopers stressvol is geweest en dat zij dat als schadelijk hebben ervaren. Achteraf bezien was deze periode echter van korte duur en van goede afloop, omdat zij de woning relatief snel en voor een hoger bedrag hebben kunnen verkopen aan een ander.
Op de mondelinge behandeling heeft [koper 1] toegelicht dat de financiële gevolgen voor hem en zijn gezin groot zullen zijn als hij de gevorderde boete moet betalen.
Alle hiervoor genoemde omstandigheden bij elkaar leiden de rechtbank tot het oordeel dat een boete van € 97.500,00 in de gegeven omstandigheden buitensporig is en tot een onaanvaardbaar resultaat leidt. De rechtbank zal daarom gebruikmaken van haar bevoegdheid om de boete te matigen. De rechtbank vindt een boete van € 30.000,00 in deze omstandigheden passend. Dit bedrag doet enerzijds namelijk recht aan de aansporende en schadebeperkende functie van de contractuele boete, en anderzijds aan de omstandigheid dat verkopers weliswaar een stressvolle periode hebben gehad in de periode rondom de verkoop maar uiteindelijk geen financiële schade hebben geleden terwijl de gevolgen van een hoge boete voor kopers groot zijn. Daarnaast sluit dit bedrag beter aan bij de gemiddelde prijs van een woning en sluit het daarmee ook beter aan bij een gemiddeld boetebedrag.
Conclusie
De rechtbank zal de vordering van verkopers tot betaling van de contractuele boete toewijzen tot een bedrag van € 30.000,00.
Rente
Verkopers vorderen betaling van de boete vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 23 december 2025. De Hoge Raad heeft echter bepaald dat wettelijke rente over de contractuele boete pas verschuldigd is na ingebrekestelling en het verloop van de daarin gestelde termijn. Verkopers hebben kopers op 23 december 2025 in gebreke gesteld en de daarin gestelde termijn van acht dagen is op 31 december 2025 verlopen. Dat betekent dat de wettelijke rente toewijsbaar is vanaf 1 januari 2026. De rechtbank zal de vordering van verkopers daarom in zoverre toewijzen.
Buitengerechtelijke kosten
Verkopers vorderen vergoeding van buitengerechtelijke incassokosten. Kopers hebben gemotiveerd betwist dat er buitengerechtelijke werkzaamheden zijn verricht. De vordering moet worden beoordeeld op grond van artikel 6:96 BW en het Besluit vergoeding voor buitengerechtelijke incassokosten (hierna: het Besluit). Verkopers hebben, gezien de betwisting van kopers, onvoldoende gemotiveerd gesteld dat er buitengerechtelijke incassowerkzaamheden zijn verricht. De rechtbank zal hun vordering op dat punt daarom afwijzen.
Proceskosten
Kopers zijn grotendeels in het ongelijk gesteld en moeten daarom de proceskosten (inclusief nakosten) betalen. Omdat een lager bedrag wordt toegewezen dan gevorderd, wordt het salaris van de advocaat dienovereenkomstig aangepast. De proceskosten van verkopers worden aldus begroot op:
|
- kosten van de dagvaarding |
€ |
155,60 |
|
|
- griffierecht |
€ |
1.414,00 |
|
|
- salaris advocaat |
€ |
1.672,00 |
(2 punten × € 836,00) |
|
- nakosten |
€ |
189,00 |
(plus de verhoging zoals vermeld in de beslissing) |
|
Totaal |
€ |
3.430,60 |
Hoofdelijke veroordeling
De veroordeling wordt hoofdelijk uitgesproken. Dat betekent dat iedere veroordeelde kan worden gedwongen het hele bedrag te betalen. Als de één (een deel) betaalt, hoeft de ander dat (deel van het) bedrag niet meer te betalen aan de wederpartij.
6 De beslissing
De rechtbank
veroordeelt kopers hoofdelijk om aan verkopers te betalen een bedrag van € 30.000,00, te vermeerderen met de wettelijke rente als bedoeld in artikel 6:119 BW over het toegewezen bedrag, met ingang van 1 januari 2026, tot de dag van volledige betaling,
veroordeelt kopers hoofdelijk in de proceskosten van € 3.430,60, te betalen binnen veertien dagen na aanschrijving daartoe, te vermeerderen met € 98,00 plus de kosten van betekening als kopers niet tijdig aan de veroordelingen voldoen en het vonnis daarna wordt betekend,
verklaart dit vonnis tot zover uitvoerbaar bij voorraad,
wijst het meer of anders gevorderde af.
|
Dit vonnis is gewezen door mr. Van Onzenoort en in het openbaar uitgesproken op 11 november 2026. |
||