(vervolg op 8-10-2024) Huwelijksvermogensrecht. Niet uitgevoerd periodiek verrekenbeding. Verrekening van…

Zaaknummer: 200.320.560/01

Zaaknummer rechtbank: C/13/715942 / FA RK 22-2081

Beschikking van de meervoudige kamer van 13 mei 2025 inzake

[de man] ,

wonende te [plaats A] ,

verzoeker in principaal hoger beroep,

verweerder in voorwaardelijk incidenteel hoger beroep,

verder te noemen: de man,

advocaat: mr. A. Krim te Haarlem,

en

[de vrouw] ,

wonende te [plaats A] ,

verweerster in principaal hoger beroep,

verzoekster in voorwaardelijk incidenteel hoger beroep,

verder te noemen: de vrouw,

advocaat: mr. A.D. Leuftink te Amsterdam.

Het hof verwijst voor het verloop van de procedure naar hetgeen is opgenomen in zijn beschikkingen van 19 maart 2024 en 8 oktober 2024. Bij de beschikking van 8 oktober 2024 is, voor zover thans van belang, de man in het kader van de afwikkeling van de huwelijkse voorwaarden met betrekking tot de woonark in de gelegenheid gesteld om per verbouwingspost te specificeren en - zo mogelijk - met objectief verifieerbare stukken te onderbouwen wanneer de verbouwing heeft plaatsgevonden en wat de omvang van de kosten van de investeringen is geweest, waarbij het arbeidsloon dat de man aan derden heeft betaald, eveneens een rol speelt.

De vrouw is in de gelegenheid gesteld daarop schriftelijk te reageren.

Iedere verdere beslissing is aangehouden.

Door het hof zijn daarna de volgende stukken ontvangen:

- een bericht van de man van 4 november 2024 met bijlagen;

- een bericht van de vrouw van 2 december 2024 met bijlagen.

De stelling van de vrouw dat er kosten voor de aanvraag van nieuwe vergunningen moeten worden gemaakt en al zijn gemaakt, waarmee rekening moet worden gehouden, laat het hof buiten beschouwing. Deze stelling is tardief en daarmee in strijd met de goede procesorde. Hetzelfde geldt voor de stelling op pagina 7 van het bericht van de vrouw van 2 december 2024, dat de klusactiviteiten van de man een natuurlijke verbintenis jegens de vrouw opleveren. Doordat de vrouw deze stellingen pas in haar reactie op 2 december 2024 heeft aangevoerd, heeft de man hiertegen geen verweer meer kunnen voeren. De man is daardoor in zijn procespositie geschaad, reden waarom het hof aan deze stellingen van de vrouw voorbij gaat.

Voor wat betreft hetgeen partijen inhoudelijk over de diverse werkzaamheden hebben aangevoerd, overweegt het hof als volgt. De door de man gegeven nadere toelichting en uitwerking van de verbouwingen in de brief van zijn advocaat van 4 november 2024 sluiten (nagenoeg geheel) aan bij de eerder door hem in de stukken genoemde werkzaamheden, die onder 2.20 van de beschikking van 8 oktober 2024 zijn opgesomd. De man heeft echter geen facturen of betaalbewijzen overgelegd van de door hem opgevoerde werkzaamheden. Het hof kan dan ook niet controleren of de opgevoerde kosten ook daadwerkelijk zijn gemaakt, of daadwerkelijk onderaannemers zijn ingeschakeld en, zo ja, welke bedragen aan hen zijn betaald. Wel constateert het hof op grond van de door de man overgelegde “voor en na” foto’s van de woonark, dat partijen in 2007 een eenvoudige en ietwat verouderde woonboot hebben gekocht. Deze was weliswaar geschikt voor bewoning, maar door de werkzaamheden van de man, die als zodanig onvoldoende door de vrouw zijn weersproken, was op de peildatum (13 juli 2021) sprake van een volledig gemoderniseerde woonboot met een aanzienlijk groter woonoppervlak dan ten tijde van de aankoop. Dat de door de man gestelde werkzaamheden hebben plaatsgevonden, acht het hof dan ook aannemelijk evenals de omstandigheid dat deze werkzaamheden ook daadwerkelijk tot een waardevermeerdering van de woonark hebben geleid.

Het hof kwalificeert het overgrote deel van de door de man uitgevoerde werkzaamheden als investeringen en niet, zoals de vrouw stelt, als huishoudelijke kosten of noodzakelijk onderhoud, met uitzondering van de volgende posten. Naar het oordeel van het hof kan het inkorten van de garage op last van de gemeente in 2015 niet als investering worden aangemerkt. Los van de betwisting door de vrouw, acht het hof het ook niet aannemelijk dat de plaatsing van de cv-ketel in 2016 een investering betreft en geen vervanging in het kader van onderhoud. Daarnaast kunnen de werkzaamheden aan de tuin in 2020 naar het oordeel van het hof deels worden aangemerkt als investering, maar ook deels als onderhoud dan wel een vergroting van het gebruiksgenot. Als investering kan worden aangemerkt dat de tuin is vergroot met 18 m2 en is opgetrokken, waarbij deze constructie is voorzien van een ‘groene muur’. De nieuwe bestrating en beplanting worden aangemerkt als onderhoud.

De man heeft de kosten van zijn werkzaamheden op € 205.127,64 inclusief btw berekend. Het hof is van oordeel dat niet van dit bedrag kan worden uitgegaan. Allereerst blijkt uit de door de man gegeven nadere onderbouwing van de kosten niet of daarbij van de destijds geldende of de huidige kostprijs van de benodigde materialen e.d. is uitgegaan. Daarnaast ligt niet voor de hand dat gerekend wordt met prijzen inclusief btw, nu gesteld noch gebleken is dat de man de benodigde materialen in privé heeft aangeschaft. Belangrijker is echter dat de man, die zelf aannemer is en de werkzaamheden grotendeels zelf heeft verricht, de kosten van de werkzaamheden eerder op een bedrag van € 100.000,- schatte. De man heeft geen verklaring gegeven voor het feit dat dat hij thans op een veel hoger bedrag uitkomt, hetgeen naar het oordeel van het hof wel van hem verwacht had mogen worden.

- de periode van 2009 tot en met 2010, met als zwaartepunt 2010, waarin de schuur is vervangen en een kantoorruimte, dan wel – zoals de vrouw heeft gesteld – een gastenverblijf is gebouwd, waardoor een extra ruimte is ontstaan van 35 m2. Daarnaast is de vloer in de woonkamer verlaagd en is een extra verdieping gecreëerd van 25 m2;

- de periode van 2015 tot en met 2017, met als zwaartepunt 2016, waarin de gevelbekleding aan de waterzijde is vervangen, een betonfundering van 15 bij 2 meter is aangebracht, die is verbonden met de bestaande ark door een staalconstructie aan de waterlijn en een staalkooiconstructie met de eerste verdieping, waardoor een aanbouw op de begane grond is gerealiseerd en een extra woonoppervlakte van 24 m2 is gecreëerd. Daarbij is onder andere de bestaande keuken uitgebreid naar een woonkeuken. Ook zijn alle kozijnen op de begane grond vervangen door dubbele deuren en is de omlijsting van alle kozijnen van hout vervangen door een gecoate zetprofiel (staal). Daarnaast is de houten steiger met 30 m2 vergroot en voorzien van nieuwe steigerplanken;

- de periode van 2018 tot en met 2020, met als zwaartepunt 2019, waarin de houten kozijnen aan de voorzijde van de eerste verdieping zijn vervangen, de gevelbekleding op de eerste verdieping aan de tuinzijde is vervangen en geïsoleerd. Ook is een uitbouw op de eerste verdieping van 14 m2 geplaatst, is het dak vervangen door een duurzame dakbedekking met isolatie en zijn 12 solarpanelen geïnstalleerd. Bovendien zijn alle dakgoten en de hemelwaterafvoer vervangen door een zinken variant en is de ark getrimd door een duikteam. Daarnaast is de tuin vergroot met 18 m2 en opgetrokken, welke constructie is voorzien van een ‘groene muur’.

Het hof bepaalt de investeringen per periode in redelijkheid op een bedrag van:

- € 10.000,- over de periode 2009-2010 (zwaartepunt begin 2010);

- € 45.000,- over de periode 2015-2017 (zwaartepunt medio 2016);

- € 25.000,- over de periode 2018-2020 (zwaartepunt medio 2019).

In totaal houdt het hof dus rekening met een door de man gedane investering van € 80.000,- over de gehele periode.

Zoals in de beschikking van 8 oktober 2024 is overwogen, is het hof voornemens een makelaar als deskundige te benoemen om een taxatie te verrichten ter vaststelling van de waarde van de woonark per peildatum 13 juli 2021. Deze taxatie is allereerst van belang om de hoogte van de verrekenvordering in verband met de investering bij de aankoop van de woonark en de aflossing op de hypothecaire geldlening te kunnen vaststellen (vgl. 2.13 in de beschikking van 8 oktober 2024). De vrouw heeft weliswaar op eigen initiatief een taxatierapport op laten maken op 15 november 2024, maar nu dit taxatierapport opnieuw niet mede in opdracht van de man is opgesteld, zal het hof hieraan voorbij gaan.

Naast deze waarde is het hof voor de berekening van het aandeel in de waardevermeerdering ook voornemens te vragen de waarde van de woonark te schatten per 1 januari 2010, 1 juli 2016 en 1 juli 2019, en dan steeds alsof de desbetreffende verbouwingen nog niet hebben plaatsgevonden. Bij de taxatie in 2016 moet wel rekening worden gehouden met de verbouwingen in 2010. Hetzelfde geldt voor de taxatie in 2019, waarbij de verbouwingen in 2010 en 2016 moeten worden meegenomen. Bij de laatste taxatie moet rekening worden gehouden met alle verbouwingen, waarbij wordt uitgegaan van de staat van de woonark op 13 juli 2021. Het te verrekenen bedrag in verband met de door de man gedane investeringen wordt dan volgens de volgende formule berekend: X: (Y+X) x Z. Daarbij staat X voor de kosten van de verbouwingen per respectievelijk 2010, 2016 en 2019, Y betreft de nog te taxeren waarde van de woonark per 1 januari 2010, 1 juli 2016 en 1 juli 2019 voor de verbouwing, en Z staat voor de waarde van de woonark op de peildatum, te weten 13 juli 2021.

Het hof is voornemens aan de deskundige de volgende vragen te stellen:

1. Wat is de onderhandse verkoopwaarde van de woonark gelegen aan de [A-straat] te [plaats A] :

- vóór de verbouwing in 2010, waarbij de taxatiedatum wordt gesteld op 1 januari 2010;

- vóór de verbouwing in 2016, waarbij de taxatiedatum wordt gesteld op 1 juli 2016;

- vóór de verbouwing in 2019, waarbij de taxatiedatum wordt gesteld op 1 juli 2019;

- op 13 juli 2021.

Bij de taxatie is uitgangspunt dat de werkzaamheden genoemd in rechtsoverweging 3.7 per periode op de genoemde taxatiedatum nog niet hebben plaatsgevonden, zoals hiervoor onder 3.10 uiteen gezet is. Ook dient u ervan uit te gaan dat de woonark voldoet aan alle eisen van de gemeente, er sprake is van een ligplaatsvergunning en de benodigde vergunningen voor de verbouwing/uitbreiding van de woonark;

2. Heeft u overigens nog opmerkingen die voor de beoordeling van de zaak van belang kunnen zijn?

Het hof heeft woonbootmakelaar de heer [naam] , werkzaam bij [Y] bereid gevonden deze taxatie te verrichten. Gelet op de van de deskundige verkregen voorlopige begroting wordt het voorschot voor zijn kosten bepaald op € 3.500,- inclusief btw. Deze kosten kunnen hoger uitvallen. Deze benoeming, waaronder de aan de deskundige te stellen vragen, worden definitief tenzij partijen uiterlijk op 10 juni 2025 daartegen schriftelijk bezwaar hebben gemaakt dan wel aanvullende vragen voor de deskundige hebben geformuleerd, in welk geval het hof nader zal beslissen. Het door de deskundige te berekenen voorschot op zijn kosten zal door partijen ieder bij helfte dienen te worden voldaan. In de einduitspraak zal het hof beslissen wie van partijen deze kosten zal dienen te dragen.

De deskundige zal de opdracht uitvoeren onder leiding van een raadsheer-commissaris.

Partijen zullen nadat het taxatierapport is uitgebracht, de gelegenheid krijgen (eerst de man, daarna de vrouw) zich uit te laten over het rapport en de consequenties daarvan voor de verrekenvordering.

Het hof houdt partijen voor dat de hiervoor opgesomde vragen aan de makelaar uitgebreide taxaties zullen opleveren en dat daaraan ook de nodige kosten zijn verbonden. Partijen kunnen eenvoudigheidshalve ook ervoor kiezen om samen één datum in het midden van de periode van investeringen van 2009 tot en met 2020 te kiezen. Partijen dienen dit uiterlijk op 10 juni 2025 aan het hof te berichten.

Het hof wil partijen tot slot in overweging geven met elkaar in overleg te treden om te kijken of zij alsnog tot overeenstemming kunnen komen, gelet op hetgeen hiervoor is overwogen alsmede de uitvoerige processuele handelingen die nog zullen moeten volgen bij de benoeming van een deskundige en de kosten en tijd die hierbij zullen komen kijken.

Het vorengaande leidt tot de volgende beslissing.

Het hof:

zaaknummer 200.320.560/01:

ten aanzien van de afwikkeling van de huwelijkse voorwaarden:

beveelt een onderzoek door een deskundige ter beantwoording van de volgende vragen:

benoemt voor het geval geen van partijen uiterlijk op 10 juni 2025 aan het hof heeft aangegeven zich hierover nog te willen uitlaten tot deskundige om dit onderzoek te verrichten:

de heer [naam] ,

[Y] ,

[adres]

;

wijst de deskundige op het bepaalde in artikel 198 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, met name op de verplichting om bij het onderzoek partijen in de gelegenheid te stellen opmerkingen te maken en verzoeken te doen en om in het schriftelijk bericht te doen blijken dat aan dit voorschrift is voldaan, onder vermelding van de inhoud van de opmerkingen en/of verzoeken;

bepaalt dat de deskundige het onderzoek overigens zelfstandig - in de zin van artikel 198 lid 2 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, dat wil zeggen niet onder leiding van het hof - zal verrichten;

bepaalt dat de deskundige een voorschot toekomt van minimaal € 3.500,- (inclusief btw);

bepaalt dat partijen ieder een bedrag van € 1.750,- binnen twee weken na ontvangst van de na te noemen nota, als voorschot van de deskundige zullen voldoen;

bepaalt dat partijen van het Landelijk Dienstencentrum voor de Rechtspraak een nota met betaalinstructies zullen ontvangen;

bepaalt dat de griffier onmiddellijk na betaling van het desbetreffende voorschot de deskundige hiervan in kennis zal stellen en dat de deskundige pas dan met het onderzoek behoeft te beginnen;

benoemt tot raadsheer-commissaris, onder wiens leiding het onderzoek zal plaatsvinden: mr. A.R. Sturhoofd;

bepaalt dat de griffier van dit hof een afschrift van deze beschikking aan de deskundige zal zenden;

bepaalt dat de (advocaat van de) vrouw en/of de man voor 10 juni 2025 een afschrift van de overige processtukken ter beschikking van de deskundige zal stellen en dat partijen alle door deze gewenste inlichtingen zullen verstrekken;

bepaalt dat de deskundige een schriftelijk, ondertekend bericht zal inleveren ter griffie van het hof vóór 12 augustus 2025;

stelt partijen in de gelegenheid uiterlijk vier weken na ontvangst van het deskundigenbericht hun reactie op het deskundigenbericht bij het hof in te dienen;

houdt de zaak daartoe aan tot zondag 5 september 2025 pro forma;

houdt iedere verdere beslissing aan.

Deze beschikking is gegeven door mr. A.R. Sturhoofd, mr. H.A. van den Berg, en mr. M.C. Schenkeveld, in tegenwoordigheid van mr. A. Blijleven als griffier en is op 13 mei 2025 in het openbaar uitgesproken door de voorzitter.