Vermakelijkhedenretributie. Verhuur (motor)vaartuigen voor recreatief gebruik in Giethoorn. Vermakelijkheid?…

GERECHTSHOF ARNHEM-LEEUWARDEN

locatie Arnhem

nummer BK-ARN 24/1521

uitspraakdatum: 27 oktober 2026

Uitspraak van de derde meervoudige belastingkamer

op het hoger beroep van

[Belanghebbende] B.V. te [vestigingsplaats] (hierna: belanghebbende)

tegen de uitspraak van de Rechtbank Overijssel van 24 juni 2024, nummer ZWO 23/394, ECLI:NL:RBOVE:3308, in het geding tussen belanghebbende en

de heffingsambtenaar van de gemeente Steenwijkerland (hierna: de heffingsambtenaar)

1.1.

De heffingsambtenaar heeft aan belanghebbende voor het jaar 2021 een aanslag in de vermakelijkhedenretributie (hierna: VMR) opgelegd.

1.2.

De heffingsambtenaar heeft het bezwaar van belanghebbende bij uitspraak ongegrond verklaard en de aanslag gehandhaafd.

1.3.

Belanghebbende is tegen die uitspraak in beroep gekomen bij de rechtbank Overijssel (hierna: de Rechtbank). De Rechtbank heeft het beroep ongegrond verklaard.

1.4.

Belanghebbende heeft tegen de uitspraak van de Rechtbank hoger beroep ingesteld. De heffingsambtenaar heeft een verweerschrift ingediend.

1.5.

Het onderzoek ter zitting heeft plaatsgevonden op 25 juni 2026. Daarbij zijn verschenen en gehoord mr. S. Maakal, als de gemachtigde van belanghebbende, alsmede [naam1] , [naam2] , [naam3] , [naam4] , [naam5] en [naam6] namens de heffingsambtenaar. Op de zitting zijn, met instemming van partijen, de zaken met rolnummers ARN 24/1520 tot en met ARN 24/1546 gelijktijdig en gezamenlijk behandeld. Van de zitting is een proces-verbaal opgemaakt, dat bij deze uitspraak is gevoegd.

2.1.

Belanghebbende exploiteerde in 2021 in [plaatsnaam1] een onderneming waarbij onder meer en tegen betaling (motor)vaartuigen worden verhuurd voor recreatief gebruik. Op de motorvaartuigen heeft belanghebbende een kenteken aangebracht.

2.2.

De heffingsambtenaar heeft belanghebbende met betrekking tot deze activiteit aangeslagen in de VMR over het jaar 2021 opgelegd. Daarvoor heeft de heffingsambtenaar onder meer gebruik gemaakt van camerabeelden waarop de kentekens van de motorvaartuigen zijn opgenomen. De camera’s zijn geplaatst tussen paal 5 en 1 van de [locatie1] in [plaatsnaam1] .

2.3.

In artikel 229, eerste lid, aanhef en onder c, van de Gemeentewet is bepaald dat rechten kunnen worden geheven ter zake van het geven van vermakelijkheden waarbij gebruik wordt gemaakt van door of met medewerking van het gemeentebestuur tot stand gebrachte of in stand gehouden voorzieningen of waarbij een bijzondere voorziening in de vorm van toezicht of anderszins van de zijde van het gemeentebestuur getroffen wordt. In het derde lid van dit artikel is bepaald dat voor de toepassing van deze paragraaf en de eerste en vierde paragraaf van dit hoofdstuk de in het eerste lid bedoelde rechten worden aangemerkt als gemeentelijke belastingen.

2.4.

De raad van de gemeente Steenwijkerland heeft op 15 december 2020 de Verordening op de heffing en de invordering van vermakelijkhedenretributie [locatie1] [plaatsnaam1] 2021 vastgesteld (hierna: de Verordening). De datum van ingang van de heffing is bepaald op 1 januari 2021. De Verordening luidt, voor zover in deze procedure van belang, als volgt:

a. [locatie1] te [plaatsnaam1] : het openbaar vaarwater [locatie1] in [plaatsnaam1] , gelegen tussen paal 5 en paal 1, zoals weergegeven op de bij deze verordening behorende en daarvan onderdeel uitmakende kaart;

b. houten punter: een lancetvormig motorvaartuig met karakteristieke punt, rechte vallende achtersteven, scherpe kim en licht invallende boeisels, met de boeidelen, het berghout, roer en de binnenbetimmering volledig van massief eikenhout;

c. motorvaartuig: een door mechanische kracht, waaronder begrepen een elektromotor, voortbewogen vaartuig;

d. rondvaartboot: een motorvaartuig, ingericht of geschikt voor het vervoer van één of meer personen, dat bedrijfsmatig wordt gebruikt door een rondvaartbedrijf voor het verzorgen van rondvaarten;

e. verhuurboot: een motorvaartuig, bestemd, geschikt of ingericht om door één of meer personen te worden gebruikt ten behoeve van dagrecreatie, dat bedrijfsmatig beschikbaar wordt gestel aan derden;

f. breedte: de grootste breedte van het vaartuig, midscheeps gemeten op de buitenkant van d spanten bij een vaartuig met een metalen huid en op de buitenkant van de huid bij een vaartuig met een huid van een ander materiaal;

a. € 50 per kalenderjaar voor een houten punter;

b. € 500 per kalenderjaar voor een rondvaartboot;

c. € 500 per kalenderjaar voor een verhuurboot met een breedte tot en met 180 cm;

d. € 1.500 per kalenderjaar voor een verhuurboot met een breedte groter dan 180 cm;

e. € 500 per kalenderjaar voor een motorvaartuig met een breedte tot en met 180 cm, niet zijnde een houten punter, rondvaartboot of verhuurboot;

f. € 1.500 per kalenderjaar voor een motorvaartuig met een breedte groter dan 180 cm, niet zijnde een houten punter, rondvaartboot of verhuurboot.

g. vermakelijkheid: activiteiten waarbij wordt beoogd, of mede wordt beoogd, het publiek amusement, verstrooiing, ontspanning of vermaak te verschaffen of waarbij het publiek dit amusement, deze verstrooiing, deze ontspanning of dit vermaak zoekt, ondergaat, vind pleegt te vinden of kan vinden, een en ander in of op een daartoe bestemd of geschikt voor eenieder of voor een groep van personen toegankelijk motorvaartuig.

1. De rondvaart- en verhuurboten waarmee vermakelijkheden worden geboden als bedoeld in artikel 2, moeten zijn voorzien van een door of namens het college afgegeven kenteken.

2. Kentekens moeten zodanig bevestigd zijn aan weerszijden van de boeg van het vaartuig, dat zij vanaf de wal goed zichtbaar en leesbaar zijn.

3. Het kenteken blijft eigendom van de gemeente en dient aldaar te worden ingeleverd, zodra het niet meer als zodanig wordt gebruikt.

4. Het is verboden enig teken of middel aan te brengen of te doen aanbrengen met het oogmerk de herkenning, daaronder begrepen de herkenning met behulp van technische voorzieningen, van het ingevolge het tweede lid gevoerde kenteken te bemoeilijken.”

2.4.

De raad van de gemeente Steenwijkerland heeft op 2 december 2021 de Verordening tot wijziging van de Verordening vermakelijkhedenretributie [locatie1] [plaatsnaam1] 2021 (1e wijziging) vastgesteld. De datum van ingang van de heffing is bepaald op 1 januari 2021. In artikel I van deze verordening is bepaald dat het in artikel 5, onderdeel b, opgenomen tarief voor een rondvaartboot wordt gewijzigd in € 165 per kalenderjaar.

2.5.

De Verordening regelende het gebruik van rondvaart- en verhuurboten in de gemeente Steenwijkerland (hierna: de Vaarverordening Steenwijkerland 2021) bepaalt, voor zover hier van belang, het volgende:

3.1.

In geschil is of de aanslag VMR terecht en tot een juist bedrag is opgelegd. De heffingsambtenaar beantwoordt deze vraag bevestigend, belanghebbende ontkennend.

3.2.

Belanghebbende heeft in dat verband het volgende aangevoerd:

1. Zij biedt geen vermakelijkheid in de zin van artikel 229, eerste lid, aanhef en onder c van de Gemeentewet;

2. De gemeente heeft geen specifieke voorzieningen voor varende toeristen getroffen nadat de VMR werd ingevoerd;

3. De Verordening heeft geen verbindende kracht omdat geen relatie bestaat tussen het tarief van de VMR en de prijs die moet worden betaald voor de vermakelijkheid;

4. Vanwege het heffen van een VMR ontstaat oneerlijke concurrentie tussen ondernemers die boten verhuren binnen de gemeente Steenwijkerland en ondernemers van buiten deze gemeente, waardoor beginselen van behoorlijk bestuur, waaronder het evenredigheidsbeginsel, zijn geschonden;

5. Het belastbare feit heeft zich niet voorgedaan. De foto’s die dit aannemelijk moeten maken zijn zwart/wit afgedrukt en volgens belanghebbende vaag en onduidelijk, terwijl het registratiesysteem waarvan gebruik werd gemaakt, in 2021 voor het eerst in gebruik is genomen en vele haperingen vertoonde.

Vermakelijkheid

4.1.

De Verordening omschrijft in artikel 1, onder g, vermakelijkheid als ‘activiteiten waarbij wordt beoogd, of mede wordt beoogd, het publiek amusement, verstrooiing, ontspanning of vermaak te verschaffen of waarbij het publiek dit amusement, deze verstrooiing, deze ontspanning of dit vermaak zoekt, ondergaat, vindt, pleegt te vinden of kan vinden, een en ander in of op een daartoe bestemd of geschikt voor eenieder of voor een groep van personen toegankelijk motorvaartuig’. Aldus vormt het toeristisch verblijf aan boord van een (al dan niet varend) schip op binnen de gemeente gelegen water op zich reeds een vermakelijkheid in de zin van de Verordening. De Verordening maakt in de definitie van een vermakelijkheid geen onderscheid in de plaats binnen de gemeente waar gelegenheid tot deze vermakelijkheid wordt gegeven. Belanghebbende geeft met het verhuren van de boten gelegenheid tot deze vermakelijkheid.

4.2.

Tussen partijen is niet in geschil dat door de gemeente Bijzondere Opsporingsambtenaren (BOA’s) worden ingezet om toezicht te houden op het vaarverkeer, specifiek aan de [locatie1] . Op de [locatie1] wordt op drukke dagen in file gevaren. Vanwege deze drukte worden op en aan de [locatie1] (extra) kosten gemaakt voor schoonmaak en afvalverwijdering. Het Hof acht het verder aannemelijk dat publieke voorzieningen van de [locatie1] , zoals bijvoorbeeld de beschoeiing, sneller slijten door het intensievere gebruik daarvan en dat de gemeente hierdoor extra kosten maakt wegens onderhoud en vervanging van deze publieke voorzieningen. Het Hof acht het aannemelijk dat dit intensievere gebruik in meer dan verwaarloosbare mate wordt veroorzaakt door verhuur van boten voor recreatief gebruik. Op grond van het vorenstaande is het Hof van oordeel dat bij de vermakelijkheid van het varen in een motorvaartuig in de [locatie1] gebruik wordt gemaakt van door of met medewerking van het gemeentebestuur tot stand gebrachte of in stand gehouden voorzieningen. Het Hof merkt daarbij op dat vanaf de inwerkingtreding op 1 januari 1995 van het toenmalige artikel 227a van de Gemeentewet (nu: artikel 229b, lid 1 van de Gemeentewet) niet langer geldt dat de vermakelijkhedenrechten niet meer dan kostendekkend mogen zijn. Artikel 229b Gemeentewet is niet van toepassing op de vermakelijkhedenrechten. Ten slotte is niet aannemelijk geworden dat er een wanverhouding zou bestaan tussen de hoogte van de VMR en het profijt dat belanghebbende van de voorzieningen heeft.

4.3.

Vanwege het feit dat de gemeente alleen met betrekking tot het varen op de [locatie1] voorzieningen treft en op grond van artikel 229, lid 1, onder c, van de Gemeentewet alleen rechten kunnen worden geheven ter zake van het geven van vermakelijkheden waarbij gebruik wordt gemaakt van door of met medewerking van het gemeentebestuur tot stand gebrachte of in stand gehouden voorzieningen, is in artikel 2 van de Verordening het belastbaar feit naar het oordeel van het Hof terecht beperkt tot het geven van vermakelijkheden, met, aan, op of in een motorvaartuig in deze [locatie1] te [plaatsnaam1] . Het Hof ziet in deze geografische beperking dan ook geen reden aan de Verordening (gedeeltelijk) verbindende kracht te ontzeggen.

4.4.

Belanghebbende heeft verder gesteld dat de boten onbemand, zonder schipper, worden verhuurd en huurders zelf hun vaarroute mogen bepalen en er aldus zelf voor kunnen kiezen om al dan niet door de [locatie1] te varen, zodat het belastbare feit zich voordoet buiten de wil van belanghebbende als verhuurder om. Naar het oordeel van het Hof doet een en ander niet af aan het feit dat, indien er door de huurder voor wordt gekozen door de [locatie1] te varen, deze huurder bij deze vermakelijkheid op dat moment gebruik maakt van door of met medewerking van het gemeentebestuur tot stand gebrachte of in stand gehouden voorzieningen en dat belanghebbende binnen de gemeentegrenzen gelegenheid heeft gegeven voor deze vermakelijkheid door de boot te verhuren. Het Hof acht het overigens aannemelijk, gelet op de specifieke toeristische aantrekkingskracht van de [locatie1] in [plaatsnaam1] , dat huurders van een boot in de regel door de [locatie1] varen en dat belanghebbende zich hiervan bewust is. De heffingsambtenaar heeft daartoe onweersproken gesteld dat verhuurders van boten in [plaatsnaam1] aan toeristen kaartjes ter beschikking stellen met de te varen route, waarbij de [locatie1] wordt aangedaan. Door boten te verhuren neemt belanghebbende deze aanmerkelijke kans op de koop toe.

4.5.

Het Hof stelt voorop dat artikel 229, lid 1, onder c, van de Gemeentewet, in samenhang met artikel 219, lid 2, van de Gemeentewet, voorziet in de grondslag voor de bevoegdheid van een gemeente om een VMR te heffen. In artikel 229 van de Gemeentewet is geen heffingsmaatstaf of (maximale) tariefstelling bepaald. De gemeente mag daarom het tarief afhankelijk maken van de prijs die voor de verhuur van boten wordt gerekend, maar ook een andere wijze van bepaling van het tarief is toegestaan. Voor onverbindendverklaring van een regeling is slechts plaats indien de gekozen heffingsmaatstaf dan wel tariefstelling tot een uitkomst voert die in strijd is met de wet of enig algemeen rechtsbeginsel zoals het gelijkheidsbeginsel.

4.6.

Naar het oordeel van het Hof is de combinatie van heffingsmaatstaf en tariefstelling in de Verordening niet zodanig dat deze tot een uitkomst voert die in strijd is met de wet of enig algemeen rechtsbeginsel. Het is weliswaar zo dat de hoogte van de verschuldigde VMR de voor de verhuur bedongen tegenprestatie overtreft indien een boot in een kalenderjaar slechts eenmaal wordt verhuurd terwijl deze (mede) door de [locatie1] vaart, maar niet is gebleken dat een dergelijke situatie zich heeft voorgedaan. Het Hof acht het aannemelijk dat de hoogte van de VMR in een redelijke verhouding staat tot de opbrengst die met een verhuurde boot gedurende het kalenderjaar wordt behaald. Verder is, mede gelet op hetgeen het Hof hierna overweegt met betrekking tot verhuurders buiten de gemeente Steenwijkerland , niet aannemelijk geworden dat heffingsmaatstaf of tariefstelling in strijd zouden komen met de wet of enig algemeen rechtsbeginsel.

4.7.

Verhuurders van recreatieve boten buiten de gemeente Steenwijkerland worden niet in de heffing betrokken. Gelet op de geografische beperkingen die de gemeente Steenwijkerland als verordeninggever heeft, is het voor de gemeente onmogelijk deze verhuurders in de heffing te betrekken of deze verhuurders te verplichten hun boten te voorzien van door de gemeente Steenwijkerland ter beschikking gestelde kentekens. Naar het oordeel van het Hof bevinden deze verhuurders zich reeds om deze reden niet in een gelijke situatie als belanghebbende, die als verhuurder opereert binnen de gemeente Steenwijkerland . Bovenstaande afwijkende juridische positie van bootverhuurders van de gemeente Steenwijkerland is niet zodanig, dat het bestaan van deze verhuurders de gemeente ervan had dienen te weerhouden de Verordening op deze wijze in te voeren. Immers, deze bootverhuurders verkeren ook feitelijk niet in dezelfde situatie als belanghebbende. De omstandigheid dat belanghebbende een bootverhuurbedrijf heeft in de directe nabijheid van een bij uitstek pittoreske plaats als (de [locatie1] in) [plaatsnaam1] en bootverhuurders buiten de gemeente Steenwijkerland noodzakelijkerwijs niet in deze directe nabijheid opereren, maakt dat de beide situaties ook feitelijk te zeer van elkaar verschillen. Het Hof is van oordeel dat met de invoering van de Verordening niet het evenredigheidsbeginsel of enig ander beginsel van behoorlijke wetgeving is geschonden.

4.8.

Het Hof acht het verder niet aannemelijk dat een meerderheid van belastingplichtigen die verhuurboten door de [locatie1] laten varen, buiten de heffing zijn gebleven omdat de gemeente de verplichting kentekens aan te brengen niet goed zou naleven, dan wel anderszins. Van een schending van de meerderheidsregel is daarom geen sprake.

4.9.

Belanghebbende heeft gesteld dat het registratiesysteem aan de [locatie1] niet goed functioneerde en dat de door de heffingsambtenaar ingebrachte foto’s te vaag of onduidelijk zijn, terwijl niet duidelijk is wanneer deze foto’s zouden zijn genomen. Belanghebbende stelt dat de heffingsambtenaar om deze reden niet aannemelijk heeft gemaakt dat het belastbare feit zich heeft voorgedaan.

4.10.

Tussen partijen is niet in geschil dat de boten die bij belanghebbende (thans nog) in de heffing zijn betrokken in 2021 door middel van verhuur ter beschikking zijn gesteld aan derden. Dit feit, in combinatie met de door de heffingsambtenaar overgelegde foto’s en de toelichting die daarbij is gegeven, maakt het naar het oordeel van het Hof aannemelijk dat het belastbare feit zich met betrekking tot de in de heffing betrokken boten heeft voorgedaan.

Het Hof ziet geen aanleiding voor vergoeding van het griffierecht of een veroordeling in de proceskosten.

Het Hof bevestigt de uitspraak van de Rechtbank.

Deze uitspraak is gedaan door mr. R.A.V. Boxem, voorzitter, mr. A.J.H. van Suilen en mr. R.F.C. Spek, in tegenwoordigheid van mr. G.J. van de Lagemaat als griffier.

De beslissing is op 27 oktober 2026 in het openbaar uitgesproken.

De griffier, De voorzitter,

(G.J. van de Lagemaat) (R.A.V. Boxem)

Deze uitspraak is in Mijn Rechtspraak geplaatst. Indien u niet digitaal procedeert wordt een afschrift aangetekend per post verzonden.

Tegen deze uitspraak kunnen beide partijen binnen zes weken na de verzenddatum beroep in cassatie instellen bij de Hoge Raad der Nederlanden via het webportaal van de Hoge Raad www.hogeraad.nl.

Bepaalde personen die niet worden vertegenwoordigd door een gemachtigde die beroepsmatig rechtsbijstand verleent, mogen per post beroep in cassatie instellen. Dit zijn natuurlijke personen en verenigingen waarvan de statuten niet zijn opgenomen in een notariële akte. Als zij geen gebruik willen maken van digitaal procederen kunnen deze personen het beroepschrift in cassatie sturen aan de Hoge Raad der Nederlanden (belastingkamer), postbus 20303, 2500 EH Den Haag. Alle andere personen en gemachtigden die beroepsmatig rechtsbijstand verlenen, zijn in beginsel verplicht digitaal te procederen (zie www.hogeraad.nl).

Bij het instellen van beroep in cassatie moet het volgende in acht worden genomen:

a. de naam en het adres van de indiener;

b. de dagtekening;

c. een omschrijving van de uitspraak waartegen het beroep in cassatie is gericht;

d. de gronden van het beroep in cassatie.

Voor het instellen van beroep in cassatie is griffierecht verschuldigd. Na het instellen van beroep in cassatie ontvangt de indiener een nota griffierecht van de griffier van de Hoge Raad. In het cassatieberoepschrift kan de Hoge Raad verzocht worden om de wederpartij te veroordelen in de proceskosten.