Civiel recht overig
Arrest in het incident. Familieleden van een overleden vrouw zijn van mening dat haar echtgenoot niet mag…
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, 10 november 2026
ECLI:NL:GHARL:2026:7302 · Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden · 10 november 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/gerechtshof-arnhem-leeuwarden/civiel-recht/civiel-recht-overig/hoger-beroep/ecli-nl-gharl-2026-7302
Zaakgegevens
Op 10 november 2026 heeft het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden in hoger beroep uitspraak gedaan in een zaak over civiel recht.
- Instantie
- Gerechtshof Arnhem-LeeuwardenGerechtshofDe rechter in hoger beroep in civiele zaken, strafzaken en belastingzaken. Nederland heeft vier gerechtshoven.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- Leeuwarden
- Datum uitspraak
- 10 november 2026
- Datum publicatie
- 12 november 2026
- Zaaknummer
- 200.369.756/01
- Rechtsgebied
- Civiel recht » Civiel recht overig
- Procedure
- Hoger beroepHoger beroepEen hogere rechter behandelt de zaak opnieuw, zowel de feiten als het recht, omdat een partij het niet eens is met de eerste uitspraak.Meer uitleg
- Advocaat
- mr. A.C. de Bakker, mr. Y. Moszkowicz
- ECLI
- ECLI:NL:GHARL:2026:7302
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Arrest in het incident. Familieleden van een overleden vrouw zijn van mening dat haar echtgenoot niet mag erven en geen rechten kan ontlenen van de levensverzekering nadat hij haar onder invloed van een psychotische stoornis om het leven heeft gebracht. Zij vorderen afgifte van de polis en de correspondentie met de verzekeraar. Het hof beveelt de man ex artikel 22 Rv om de stukken in het geding te brengen.
Procesgang
Rechtbank Midden-Nederland · 21 januari 2026
ECLI:NL:RBMNE:2026:741Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden · 10 november 2026deze uitspraak
ECLI:NL:GHARL:2026:7302
Uitspraak
GERECHTSHOF ARNHEM-LEEUWARDEN
locatie Leeuwarden
afdeling civiel recht
zaaknummer gerechtshof 200.369.756/01
zaaknummer rechtbank Midden-Nederland 582571
arrest in het incident van 10 november 2026
in de zaak van
1 [appellante1]
die woont in [woonplaats1]
2. [appellante2]
die woont in [woonplaats2]
hierna: [appellanten]
advocaat: mr. A.C. de Bakker
en
[geïntimeerde]
die woont in [woonplaats3]
hierna: [geïntimeerde]
advocaat: mr. Y. Moszkowicz
1 Het verloop van de procedure in hoger beroep
[appellanten] hebben hoger beroep ingesteld tegen het vonnis dat de rechtbank Midden-Nederland, zittingsplaats Lelystad, op 21 januari 2026 tussen partijen heeft uitgesproken. Het verloop van de procedure in hoger beroep blijkt uit:
-
de dagvaarding in hoger beroep
-
de memorie van grieven tevens inhoudende een vordering in incident en wijziging van eis
-
de memorie van antwoord in het incident.
Partijen hebben arrest gevraagd in het incident en zij hebben de stukken daarvoor aan het hof gegeven.
2 De kern van de zaak
[in] 2022 is [erflaatster] (hierna: [erflaatster] ) overleden. [appellanten] zijn de zus respectievelijk de moeder van [erflaatster] . [geïntimeerde] is de echtgenoot van [erflaatster] , met wie zij onder huwelijkse voorwaarden was gehuwd.
In een strafrechtelijke procedure heeft de rechtbank Midden-Nederland in een vonnis van 7 juni 2024 bewezen verklaard dat [geïntimeerde] [erflaatster] opzettelijk van het leven heeft beroofd en haar daaraan voorafgaand heeft bedreigd met enig misdrijf tegen het leven gericht. De rechtbank heeft geoordeeld dat [geïntimeerde] niet strafbaar is, omdat hij ontoerekeningsvatbaar was als gevolg van een psychische stoornis. [geïntimeerde] is daarom ontslagen van alle rechtsvervolging en aan hem is de maatregel van tbs met voorwaarden opgelegd. [geïntimeerde] heeft hoger beroep ingesteld tegen het vonnis. In een arrest van 9 april 2025 is het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden tot eenzelfde beslissing als de rechtbank gekomen, zij het deels met een andere motivering. Het daartegen door [geïntimeerde] ingestelde cassatieberoep is door de Hoge Raad in een arrest van 7 juli 2026 verworpen met toepassing van artikel 81 RO.
[erflaatster] had geen testament laten opmaken. Op grond van de wet komt haar nalatenschap dan in beginsel aan haar echtgenoot toe. [appellanten] vinden dat [geïntimeerde] gelet op de bewezenverklaarde feiten en bijkomende omstandigheden geen aanspraak kan maken op de nalatenschap en dat zij daarom in plaats van [geïntimeerde] de wettelijke erfgenamen van [erflaatster] zijn. [appellanten] hebben conservatoir beslag laten leggen op de voormalige echtelijke woning en op persoonlijke spullen van [erflaatster] . In deze procedure hebben zij bij de rechtbank, na eisvermindering tijdens de zitting, gevorderd:
i. een verklaring voor recht dat [geïntimeerde] op grond van artikel 4:3 BW onwaardig is om van [erflaatster] te erven, dan wel
ii. een verklaring voor recht dat de algemene rechtsbeginselen, de beginselen van openbare orde en de redelijkheid en billijkheid zich ertegen verzetten dat aan [geïntimeerde] enige aanspraak toekomt op de nalatenschap van [erflaatster] en dat hij op grond van de redelijkheid en billijkheid onwaardig dient te worden geacht, en
iii. veroordeling van [geïntimeerde] in de proceskosten.
[geïntimeerde] heeft verweer gevoerd en heeft op zijn beurt tegenvorderingen ingesteld. Hij heeft bij de rechtbank gevorderd:
i. een verklaring voor recht dat hij enig erfgenaam is van [erflaatster] en dat hij niet onwaardig is om van haar te erven, en/of
ii. dat de gelegde conservatoire worden opgeheven, en
iii. veroordeling van [appellanten] in de proceskosten.
[erflaatster] had bij Waard Leven N.V. een levensverzekering (polisnummer [nummer] ) die onder meer tot uitkering komt bij het overlijden van de verzekerde. [appellanten] hebben tijdens de zitting bij de rechtbank verzocht om aanhouding van de zaak, zodat zij (onder meer) kunnen onderzoeken of [geïntimeerde] begunstigde is van deze verzekeringspolis en, zo nodig, hun eis kunnen vermeerderen met een vordering over de rechten op de verzekeringsuitkering. De rechtbank heeft geen aanleiding gezien om de uitspraak aan te houden en heeft vonnis gewezen.
De rechtbank heeft geoordeeld dat [geïntimeerde] niet onwaardig is om van [erflaatster] te erven en dat de door [appellanten] aangevoerde omstandigheden, mede in het licht van de gemotiveerde betwisting door [geïntimeerde] , onvoldoende zijn om te kunnen concluderen dat het naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is dat [geïntimeerde] aanspraak maakt op haar nalatenschap. De gevorderde verklaringen voor recht zijn afgewezen en de conservatoire beslagen zijn opgeheven, met veroordeling van [appellanten] in de proceskosten.
[appellanten] hebben hoger beroep ingesteld tegen het vonnis van de rechtbank. Het doel van dit hoger beroep is dat de afgewezen vorderingen van [appellanten] alsnog worden toegewezen. [appellanten] hebben daarnaast hun eis gewijzigd en vermeerderd en vorderen in de hoofdzaak:
-
een verklaring voor recht dat [geïntimeerde] onwaardig is om enig voordeel te trekken uit de nalatenschap van [erflaatster] en mitsdien niet als haar erfgenaam kan worden aangemerkt, althans de bepaling dat het naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is dat [geïntimeerde] aanspraak maakt op de nalatenschap van [erflaatster] ,
-
een verklaring voor recht dat [geïntimeerde] geen rechten kan ontlenen aan de levensverzekering bij Waard Leven N.V. en een verklaring voor recht dat [appellanten] in zijn plaats als begunstigden van de uitkering hebben te gelden, en
-
veroordeling van [geïntimeerde] tot betaling aan [appellanten] van het volledige bedrag dat hij uit hoofde van de levensverzekering heeft ontvangen of zal ontvangen, te vermeerderen met wettelijke rente en
-
veroordeling van [geïntimeerde] in de proceskosten, zowel bij de rechtbank als in hoger beroep.
Daarnaast hebben [appellanten] een incidentele vordering ingesteld. Over die vordering in het incident zal het hof in dit arrest een beslissing nemen.
3 De beoordeling
In dit incident vorderen [appellanten] veroordeling van [geïntimeerde] tot afgifte van de polis levensverzekering bij Waard Leven N.V. (polisnummer [nummer] ) alsmede alle correspondentie met de verzekeraar over de hoogte van de uitkering en de wijze waarop de uitkering heeft plaatsgevonden, zulks op straffe van een dwangsom. [geïntimeerde] heeft verweer gevoerd.
Het hof stelt vast dat [appellanten] op 13 april 2026 hoger beroep hebben ingesteld. Dit heeft tot gevolg dat het nieuwe bewijsrecht van toepassing is dat op 1 januari 2025 in werking is getreden (zie artikel XIIA van de Wet vereenvoudiging en modernisering bewijsrecht). [appellanten] hebben in hun memorie niet aangegeven wat de wettelijke grondslag van hun incidentele vordering is. Het hof begrijpt dat zij inzage verlangen op grond van artikelen 194 en 195 Rv. Het hof leidt uit de memorie van antwoord in het incident af dat [geïntimeerde] zich daartegen heeft kunnen verweren en er niet door is gehinderd dat [appellanten] zich niet concreet op één of meerdere wettelijke bepalingen hebben beroepen. [geïntimeerde] heeft nog gesteld dat het nieuwe recht de vorm van een verzoekschrift voorschrijft. Het hof gaat hieraan voorbij, omdat een verzoek om inzage ook kan worden ingediend bij incidentele conclusie.
Het hof stelt voorop dat op een incidentele vordering eerst en vooraf wordt beslist indien de zaak dat meebrengt (artikel 209 Rv). Hieruit volgt dat [appellanten] niet zonder meer aanspraak hebben op een beoordeling van hun incidentele vordering voorafgaand aan die van de hoofdzaak. Het staat vooralsnog niet vast dat [appellanten] belang hebben om in deze fase van de procedure in hoger beroep over de gevraagde stukken te kunnen beschikken, aangezien zij de memorie van grieven al hebben genomen en zij de gegevens uit de door hen verlangde stukken niet meer in dat processtuk kunnen verwerken.
Het hof wijst er echter op dat de rechter in alle gevallen en in elke stand van de procedure partijen of één van hen kan bevelen bepaalde stellingen toe te lichten of bepaalde, op de zaak betrekking hebbende bescheiden over te leggen (artikel 22 lid 1 Rv). In dit geval ziet het hof aanleiding om [geïntimeerde] met toepassing van artikel 22 Rv te bevelen de polis van de levensverzekering bij Waard Leven N.V. (polisnummer [nummer] ) alsmede de correspondentie met de verzekeraar in het geding te brengen. Bij de laatstgenoemde stukken gaat het alleen om de correspondentie waaruit blijkt wat de hoogte van de uitkering is en wat de wijze is waarop is of zal worden uitgekeerd. Het hof is van oordeel dat deze stukken relevant zijn (of kunnen zijn) voor de beoordeling van de door [appellanten] in hoger beroep ingestelde vordering over het recht op de verzekeringsuitkering. Voor een doelmatig verloop van de procedure is het van belang dat de genoemde stukken in het geding worden gebracht. Dat de rechtbank in het kader van de vordering over de gerechtigdheid tot de nalatenschap heeft geoordeeld dat de door [appellanten] aangevoerde bijzondere omstandigheden onvoldoende zijn voor een geslaagd beroep op de beperkende werking van de redelijkheid en billijkheid, maakt het voorgaande niet anders. Dat oordeel is namelijk in hoger beroep bestreden. Bovendien ziet dit oordeel alleen op de vordering met betrekking tot de nalatenschap.
[geïntimeerde] heeft in het kader van het verweer op de incidentele vordering aangevoerd dat sprake zou zijn van gewichtige redenen om geen inzage te geven. Voor zover [geïntimeerde] met een beroep op deze gewichtige redenen zou weigeren om te voldoen aan het bevel om de stukken in het geding te brengen, overweegt het hof als volgt. Volgens [geïntimeerde] wordt hij geraakt in zijn persoonlijke levenssfeer, omdat het gaat om financiële en medische gegevens van de verzekering en de vermogenspositie van [geïntimeerde] zelf. [geïntimeerde] heeft echter niet nader toegelicht dan wel onderbouwd op welke wijze hij wordt geraakt in zijn persoonlijke levenssfeer. De bedoelde algemene stellingen van [geïntimeerde] zijn daarmee onvoldoende om te veronderstellen dat sprake is van een gewichtige reden die grond kan zijn om verstrekking van de stukken te weigeren. Het hof ziet overigens ook geen grond of aanleiding om [appellanten] uitdrukkelijk te verbieden om die informatie te gebruiken in een andere procedure. [geïntimeerde] heeft verder nog aangevoerd dat hij in verband met een strafrechtelijke maatregel in een instelling verblijft en dus feitelijk niet of niet zonder meer toegang heeft tot de fysieke administratie. Het hof zal [geïntimeerde] vanwege zijn verblijf in een instelling een ruime termijn geven om aan het bevel te voldoen. Het hof wijst [geïntimeerde] er nog op dat als zonder gewichtige redenen wordt nagelaten om aan het bevel te voldoen, het hof dan de conclusie kan trekken die het geraden acht.
De conclusie
Het hof zal [geïntimeerde] in de hoofdzaak bevelen om het polisblad en de correspondentie met de verzekeraar bij gelegenheid van memorie van antwoord in de hoofdzaak in het geding te brengen. [appellanten] hebben om die reden geen belang meer bij de incidentele vordering tot inzage en dus zal het hof deze vordering afwijzen. De beslissing over de kosten van het incident zal worden aangehouden tot de einduitspraak. Verder houdt het hof iedere beslissing aan.
4 De beslissing
Het hof:
in het incident:
wijst de vordering af;
bepaalt dat over de kosten zal worden beslist bij einduitspraak in de hoofdzaak;
in de hoofdzaak:
beveelt [geïntimeerde] om bij gelegenheid van memorie van antwoord in het geding te brengen:
-
een afschrift van de levensverzekering met polisnummer [nummer] , en
-
een afschrift van alle correspondentie met de verzekeraar (of vertegenwoordiger van de verzekeraar) over de hoogte van de uitkering onder die levensverzekering en over de wijze van uitkering;
bepaalt dat de hoofdzaak wordt voortgezet in de stand waarin deze zich volgens het roljournaal bevindt;
houdt iedere verdere beslissing aan.
Dit arrest is gewezen door mrs. J.H. Kuiper, W.F. Boele en A.A.J. Smelt, en is door de rolraadsheer in tegenwoordigheid van de griffier in het openbaar uitgesproken op 10 november 2026.