Personen- en familierecht
Ontslag testamentair bewindvoerder. Verandering van omstandigheden/ verstoorde relatie.
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, 7 februari 2013
ECLI:NL:GHARL:2013:BZ3536 · Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden · 7 februari 2013
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/gerechtshof-arnhem-leeuwarden/civiel-recht/personen-en-familierecht/hoger-beroep/ecli-nl-gharl-2013-bz3536
Zaakgegevens
Op 7 februari 2013 heeft het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden in hoger beroep uitspraak gedaan in een zaak over personen- en familierecht.
- Instantie
- Gerechtshof Arnhem-LeeuwardenGerechtshofDe rechter in hoger beroep in civiele zaken, strafzaken en belastingzaken. Nederland heeft vier gerechtshoven.Meer uitleg
- Datum uitspraak
- 7 februari 2013
- Datum publicatie
- 8 april 2013
- Zaaknummer
- 200.112.677/01
- Rechtsgebied
- Civiel recht » Personen- en familierecht
- Procedure
- Hoger beroepHoger beroepEen hogere rechter behandelt de zaak opnieuw, zowel de feiten als het recht, omdat een partij het niet eens is met de eerste uitspraak.Meer uitleg
- Advocaat
- mr. F Putmans-de Kok, mr. R Kamphuis
- ECLI
- ECLI:NL:GHARL:2013:BZ3536
Samenvatting
Ontslag testamentair bewindvoerder. Verandering van omstandigheden/ verstoorde relatie.
Uitspraak
Beschikking d.d. 7 februari 2013
Zaaknummer: 200.112.677/01
(Zaaknummer in eerste aanleg: 605645 BM 12-397)
GERECHTSHOF ARNHEM-LEEUWARDEN
Locatie Leeuwarden
Beschikking van de tweede kamer in de zaak van:
[appellant],
wonende te [woonplaats],
appellant,
in eerste aanleg: verweerder,
hierna te noemen: [appellant],
advocaat: mr. F. Putmans-de Kok, kantoorhoudende te Veghel,
tegen
1. [Naam] Bewindvoerders 's-Hertogenbosch B.V.,
voorheen geheten [Naam] Bewind 's-Hertogenbosch B.V.,
kantoorhoudende te 's-Hertogenbosch,
als bewindvoerder, als bedoeld in titel 1.19 BW
over het vermogen van:
a. [geïntimeerde 1],
wonende te [woonplaats],
hierna te noemen: [geïntimeerde 1];
b. [geïntimeerde 2],
wonende te [woonplaats],
hierna te noemen: [geïntimeerde 2],
2. [geïntimeerde 3],
wonende te [woonplaats],
hierna te noemen: [geïntimeerde 3],
3. [geïntimeerde 4],
wonende te [woonplaats],
hierna te noemen: [geïntimeerde 4],
4 . [geïntimeerde 5],
wonende te [woonplaats],
hierna te noemen: [geïntimeerde 5],
verweerders,
in eerste aanleg: verzoekers,
hierna tezamen te noemen: [geïntimeerden],
advocaat: mr. R. Kamphuis, kantoorhoudende te Ravenstein.
Belanghebbende:
[belanghebbende],
werkzaam bij [Naam] Bewindvoerders 's-Hertogenbosch B.V.,
kantoorhoudende te 's-Hertogenbosch,
hierna te noemen: [belanghebbende].
Het geding in eerste aanleg
In eerste aanleg is geprocedeerd en beslist, zoals weergegeven in de beschikking, uitgesproken op 22 juni 2012, door de rechtbank Zwolle-Lelystad, sector kanton, locatie Lelystad, hierna te noemen de kantonrechter.
Het geding in hoger beroep
Bij beroepschrift, ingekomen ter griffie van het gerechtshof te Leeuwarden op 5 september 2012, is [appellant] in hoger beroep gekomen van de genoemde beschikking van 22 juni 2012, hierna te noemen de bestreden beschikking.
Het in het beroepsschrift neergelegde verzoek strekt er toe :
'bij arrest, voor zover mogelijk uitvoerbaar bij voorraad:
- te vernietigen de beschikking van de Rechtbank Zwolle-Lelystad, sector kanton, locatie
Lelystad d.d. 22 juni 2012 met zaaknummer 605645 BM 12-397;
en opnieuw rechtdoende:
- te bepalen dat appellant testamentair bewindvoerder is conform het testament verleden
op 4 november 2002;
- Geïntimeerden te veroordelen in de kosten van deze procedure alsook in de kosten
van de procedure in eerste aanleg.
Bij het beroepschrift zijn tevens producties in het geding gebracht.
Bij verweerschrift, binnengekomen op de voornoemde griffie op 8 november 2012, hebben [geïntimeerden] onder overlegging van een productie verweer gevoerd met het verzoek:
'het hoger beroep van verzoeker tegen de beschikking van de rechtbank te Zwolle-Lelystad van 22 juni 2012 (…) af te wijzen als zijnde ongegrond gedaan, althans onder verbetering van gronden, de beslissing van de rechtbank om verzoeker te ontslaan als testamentair bewindvoerder, met benoeming van mevrouw [belanghebbende], als zodanig handelend onder de naam [Naam] bewind, tot testamentair bewindvoerder, met bepaling dat verzoeker rekening en verantwoording dient af te leggen aan verweerders en degene die na hem met het beheer van de nalatenschap is belast, te bekrachtigen, met de kosten rechtens.'
Gelet op artikel CIII van de Wet herziening gerechtelijke kaart (Staatsblad 2012, 313) wordt deze vóór 1 januari 2013 aanhangig gemaakte zaak verder behandeld door het hof Arnhem-Leeuwarden, locatie Leeuwarden.
Op 23 januari 2013 is ter griffie binnengekomen een faxbrief van die datum van mr. Kamphuis en in reactie daarop op 24 januari 2013 een faxbrief van deze datum van mr. Putmans-de Kok.
De mondelinge behandeling van de zaak heeft plaatsgehad ter zitting van 29 januari 2013, alwaar verschenen zijn: [appellant] en mr. Putmans-de Kok,
[geïntimeerde 3]-, [geïntimeerde 4]- en [geïntimeerde 5], mr. Kamphuis, alsmede
[belanghebbende].
Op verzoek van het hof is nadien nog door [belanghebbende] ingezonden: de beschikking van de rechtbank 's-Hertogenbosch , sector kanton, locatie Eindhoven van 20 juli 2012, houdende de instelling van een bewind, als bedoeld in titel 1.19 BW over het vermogen van [geïntimeerde 1] en de bereidverklaring van [Naam] Bewindvoerders 's-Hertogenbosch B.V. om een benoeming tot testamentair bewindvoerder over de erfdelen van [geïntimeerde 1]-, [geïntimeerde 2]- en [geïntimeerde 3] te aanvaarden.
De grieven
[appellant] heeft vier grieven opgeworpen.
De beoordeling
De vaststaande feiten
1. In hoger beroep kan van de volgende vaststaande feiten worden uitgegaan:
(i) [In 2009] is overleden [de erflater], hierna te noemen de erflater.
(ii) De erflater is overleden met achterlating van vijf kinderen, te weten
[geïntimeerde 1]-, [geïntimeerde 2]-, [geïntimeerde 3]-, [geïntimeerde 4]- en [geïntimeerde 5].
(iii) De erflater heeft bij openbaar testament, op 4 november 2002 verleden voor mr. S.A.H.M. van Lieshout, notaris te Veghel, onder meer als volgt over zijn nalatenschap beschikt:
'WIJZE VAN VERERVING
II. Ik benoem tot gezamenlijke erfgenamen in mijn nalatenschap met
toepassing van de regels van plaatsvervulling overeenkomstig de ten tijde van mijn overlijden geldende wet, alsdan met uitsluiting van plaatsvervulling in geval van onwaardigheid:
a. mijn zoon [geïntimeerde 1], geboren [in 1983], voor een aandeel gelijk aan het hem toekomend wettelijk erfdeel (de legitieme portie) in mijn nalatenschap. De legitieme portie zal berekend worden aan de hand van de legitieme breuk zoals die geldt ten tijde van mijn overlijden;
b. mijn zoon [geïntimeerde 2], geboren [in 1985], voor een aandeel gelijk aan het hem toekomend wettelijk erfdeel (de legitieme portie) in mijn nalatenschap. De legitieme portie zal berekend worden aan de hand van de legitieme breuk zoals die geldt ten tijde van mijn overlijden;
c. mijn overige afstammelingen-erfgenamen, tezamen en voor gelijke delen, voor het resterend gedeelte.
BEWIND
III. Ik stel al hetgeen ieder van mijn afstammelingen - hierna (ieder) aangeduid met ''de rechthebbende'' - uit mijn nalatenschap verkrijgt onder bewind als bedoeld in artikel 4:1066 Burgerlijk Wetboek en maak ten aanzien van elk bewind, waarvoor steeds dezelfde bewindvoerder zal optreden, de navolgende bepalingen:
1. Strekking van het bewind
Het bewind is uitsluitend ingesteld in het belang van de rechthebbende, omdat deze ongeschikt of onmachtig is in het beheer te voorzien.
2. Duur
Het bewind vangt aan op de dag van mijn overlijden.
Ten aanzien van mijn zoon [geïntimeerde 1], voornoemd, bepaal ik dat het bewind pas eindigt bij zijn overlijden.
Zowel ten aanzien van mijn zoon [geïntimeerde 2], voornoemd, als ten aanzien van mijn dochter [geïntimeerde 3], geboren [in 1989], bepaal ik dat het bewind eindigt zodra hij/zij de leeftijd van vijfendertig jaar heeft bereikt of eerder overlijdt.
Zowel ten aanzien van mijn zoon [geïntimeerde 4], geboren [in 1989], als ten aanzien van mijn zoon [geïntimeerde 5], geboren [in 1991], bepaal ik dat het bewind eindigt zodra hij de leeftijd van eenentwintig jaar heeft bereikt of eerder overlijdt.
(…)
11. Benoeming bewindvoerder en opvolger
Tot bewindvoerder benoem ik de heer [appellant], geboren [in 1949], thans wonende [adres].
De bewindvoerder heeft de bevoegdheid bij notariële akte een opvolger met gelijke bevoegdheden te benoemen.'
(iv) [appellant] heeft zijn benoeming tot testamentair bewindvoerder aanvaard.
(v) Het vermogen van [geïntimeerde 1] is bij beschikking van de rechtbank 's-Hertogenbosch, sector kanton, locatie Eindhoven, van 20 juli 2012 onder bewind gesteld als bedoeld in titel 1.19 BW met benoeming van
[Naam] Bewind 's-Hertogenbosch B.V tot bewindvoerder en dat van
[geïntimeerde 2] bij de rechtbank 's-Hertogenbosch, sector kanton, locatie 's-Hertogenbosch, van 10 februari 2011.
(vi) Het testamentair bewind over het erfdeel van [geïntimeerde 4] is geëindigd op 9 december 2010 en dat over het testamentair erfdeel van [geïntimeerde 5] op 12 december 2012.
Het verzoek van [geïntimeerden] als oorspronkelijk verzoekers en de beslissing in eerste aanleg
2. Het verzoek van [geïntimeerden] strekt tot ontslag van [appellant] als testamentair bewindvoerder. De rechtbank heeft bij de bestreden beschikking dit verzoek ingewilligd met benoeming van [belanghebbende], werkzaam bij
[Naam] Bewind 's-Hertogenbosch B.V. tot opvolgende testamentair bewindvoerder.
Met betrekking tot de grieven
3. De grieven strekken tot volledige behandeling van de zaak in hoger beroep.
4. Zo termen aanwezig mochten zijn om het ontslag van [appellant] als testamentair bewindvoerder en de benoeming van [belanghebbende] tot opvolgend testamentair bewindvoerder ongedaan te maken - hetgeen hierna zal moeten blijken - komt het het hof in een geval als het onderhavige hoogst ondoelmatig en onwenselijk voor dat zulks met terugwerkende kracht wordt bewerkstelligd, te meer daar de kantonrechter bij de bestreden beschikking de datum van ingang van de benoeming op de dag waarop de beschikking is uitgesproken, heeft gesteld,
zodat voor een vernietiging van de bestreden beschikking voor de periode van 22 juni 2012 tot heden geen plaats is. Bovendien staat vast dat het testamentaire bewind over het erfdeel van [geïntimeerde 5] op 12 december 2012 is geëindigd door het bereiken door laatstgenoemde van de leeftijd van 21 jaar. Om redenen van doelmatigheid zal het hof de bestreden beschikking in dit opzicht alsnog, uitvoerbaar bij voorraad, verklaren.
5. De grieven treffen daarom in zoverre geen doel.
6. Resteert de vraag of het ontslag van [appellant] als testamentair bewindvoerder en de benoeming van [belanghebbende] tot opvolgend testamentair bewindvoerder in de bewinden over de erfdelen van [geïntimeerde 1], [geïntimeerde 2] en [geïntimeerde 3] met ingang van heden ongedaan dienen te worden gemaakt.
7. Het hof is van oordeel dat die vraag voor wat het ontslag betreft ontkennend moet worden beantwoord, omdat voor bedoeld ontslag gewichtige redenen bestaan. Bij dit oordeel is het volgende in aanmerking genomen. Gelet op hetgeen uit de gedingstukken en het verhandelde ter zitting naar voren is gekomen, is sedert het overlijden van de erflater een verandering in de omstandigheden opgetreden. In de eerste plaats is komen vast te staan dat de relatie tussen [geïntimeerde 1]-, [geïntimeerde 2]- en [geïntimeerde 3] enerzijds en [appellant] anderzijds verstoord is geraakt. Voorts zijn de testamentaire bewinden over de erfdelen van [geïntimeerde 4]- en [geïntimeerde 5] geëindigd. Tenslotte is over het vermogen van [geïntimeerde 1] een bewind, als bedoeld in titel 1.19 BW ingesteld, waardoor een samenloop van bewinden is ontstaan, die het wenselijk maakt dat ten aanzien van [geïntimeerde 1] in beide bewinden één en dezelfde bewindvoerder optreedt. Hetzelfde geldt ten aanzien van [geïntimeerde 2] wat de beide bewinden betreft.
8. Gelet op het hiervoor overwogene, acht het hof wel termen aanwezig om in plaats van [belanghebbende] [Naam] Bewindvoerders 's-Hertogenbosch B.V. tot opvolgend testamentair bewindvoerder te benoemen onder ontslagverlening aan [belanghebbende]. [Naam] Bewindvoerders 's-Hertogenbosch B.V. is bereid deze benoeming te aanvaarden.
9. De grieven treffen derhalve in dit opzicht evenmin doel.
De slotsom
10. De bestreden beschikking dient te worden bekrachtigd. Het hof zal de bestreden beschikking alsnog uitvoerbaar bij voorraad verklaren. Voorts zal [belanghebbende] met ingang van heden ontslag worden verleend en in haar plaats met ingang van heden [Naam] Bewindvoerders 's-Hertogenbosch B.V. tot opvolgend testamentair bewindvoerder worden benoemd.
11. Het hof ziet onvoldoende termen om te dezen een veroordeling in de kosten van het geding uit te spreken; de kosten van het geding in hoger beroep zullen daarom worden gecompenseerd in die zin dat elke partij haar eigen kosten draagt.
Beslissing
Het gerechtshof:
bekrachtigt de bestreden beschikking;
verklaart de bestreden beschikking alsnog uitvoerbaar bij voorraad;
verleent [belanghebbende] met ingang van heden ontslag als opvolgend testamentair bewindvoerder;
benoemt met ingang van heden tot opvolgend testamentair bewindvoerder [Naam] Bewindvoerders 's-Hertogenbosch B.V., kantoorhoudende te
's-Hertogenbosch;
verklaart vorenstaand ontslag en vorenstaande benoeming uitvoerbaar bij voorraad;
compenseert de kosten van het geding in hoger beroep in die zin dat elke partij haar eigen kosten draagt;
wijst af het meer of anders verzochte.
Aldus gegeven door mrs. W. Breemhaar, voorzitter, G. Jonkman en G.K. Schipmölder en uitgesproken ter openbare terechtzitting van dit hof van 7 februari 2013 in bijzijn van de griffier.