Penitentiair strafrecht
Bevestiging met aanvulling van gronden. Het hof overweegt dat er op 5 maart 2024 een zorgconferentie heeft…
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, 24 september 2026
ECLI:NL:GHARL:2026:6893 · Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden · 24 september 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/gerechtshof-arnhem-leeuwarden/strafrecht/penitentiair-strafrecht/raadkamer/ecli-nl-gharl-2026-6893
Zaakgegevens
Op 24 september 2026 heeft het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden uitspraak gedaan in een zaak over penitentiair strafrecht.
- Instantie
- Gerechtshof Arnhem-LeeuwardenGerechtshofDe rechter in hoger beroep in civiele zaken, strafzaken en belastingzaken. Nederland heeft vier gerechtshoven.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- Arnhem
- Datum uitspraak
- 24 september 2026
- Datum publicatie
- 26 oktober 2026
- Zaaknummer
- P26/123
- Rechtsgebied
- Strafrecht » Penitentiair strafrecht
- Procedure
- RaadkamerRaadkamerEen zitting die niet openbaar is, bijvoorbeeld over voorlopige hechtenis of een klacht over niet-vervolging.Meer uitleg
- ECLI
- ECLI:NL:GHARL:2026:6893
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Bevestiging met aanvulling van gronden. Het hof overweegt dat er op 5 maart 2024 een zorgconferentie heeft plaatsgevonden. Uit die zorgconferentie zijn enkele conclusies getrokken en adviezen voortgekomen, waaronder het laten uitvoeren van meerdere onderzoeken met inzet van het Centrum voor Consultatie en Expertise (hierna: CCE) na overplaatsing van de terbeschikkinggestelde naar een andere kliniek. Het hof heeft geconstateerd dat de terbeschikkinggestelde ruim twee jaar later nog niet is overgeplaatst naar een andere kliniek en dat niet te verwachten is dat op korte termijn een overplaatsing zal gaan plaatsvinden. Tegen die achtergrond acht het hof het wenselijk dat de onderzoeken met inzet van het CCE op korte termijn al gaan plaatsvinden, ongeacht waar de terbeschikkinggestelde dan verblijft. Om de stand van zaken van dit onderzoek op een kortere termijn te toetsen dan resteert bij een verlenging van de terbeschikkingstelling met twee jaar, zal het hof de beslissing van de rechtbank bevestigen zodat de terbeschikkingstelling wordt verlengd met een termijn van één jaar.
Uitspraak
TBS P26/123
Beslissing van 24 september 2026
De kamer van het hof als bedoeld in artikel 67 van de Wet op de rechterlijke organisatie heeft te beslissen op het beroep van
[Terbeschikkinggestelde] ,
geboren te [geboorteplaats] op [geboortedag] 1968,
verblijvende in [Kliniek] (hierna: de kliniek),
verder te noemen de terbeschikkinggestelde.
Het beroep is ingesteld tegen de beslissing van de rechtbank Noord-Nederland, zittingsplaats Leeuwarden, van 27 maart 2026. Deze beslissing houdt in de verlenging van de terbeschikkingstelling met een termijn van één jaar en – impliciet – de afwijzing van het verzoek tot het doen onderzoeken van de mogelijkheid van de afgifte van een zorgmachtiging, alsmede van het verzoek tot het doen onderzoeken van de mogelijkheid van een voorwaardelijke beëindiging van de verpleging van overheidswege.
Het hof heeft gelet op de stukken, waaronder:
- de processen-verbaal van het onderzoek in eerste aanleg;
- de beslissing waarvan beroep;
- de akte van 30 maart 2026 waarbij de terbeschikkinggestelde beroep heeft ingesteld;
- de appelschriftuur van 10 april 2026;
- de aanvullende informatie van de kliniek van 25 augustus 2026, met als bijlage de wettelijke aantekeningen over de periode van 21 oktober 2025 tot en met 2 juni 2026;
- een e-mailbericht van mr. Louwerse van 9 september 2026, met bijlagen.
Het hof heeft ter zitting van 10 september 2026 de advocaat-generaal,
mr. S.T.C. van der Werf, en de terbeschikkinggestelde (via een videoverbinding), bijgestaan door mr. A.L. Louwerse, advocaat te Haarlem gehoord.
Overwegingen
Het standpunt van de terbeschikkinggestelde
De advocaat heeft primair verzocht de vordering tot verlenging van de terbeschikkingstelling af te wijzen en ambtshalve een zorgmachtiging af te geven. Aan de criteria van afgifte van een zorgmachtiging is voldaan. Op grond van de subsidiariteit volstaat de minder zware maatregel. De advocaat heeft subsidiair verzocht om onderzoek te gelasten naar een concrete GGZ-instelling waar de terbeschikkinggestelde in het kader van de zorgmachtiging zou kunnen verblijven, wat een aanbeveling was van de zorgconferentie in 2024, alsmede de reclassering opdracht te geven voor een onderzoek naar de mogelijkheden van een voorwaardelijke beëindiging van de verpleging van overheidswege. Meer subsidiair heeft de advocaat verzocht de terbeschikkingstelling te verlengen met een termijn van één jaar om een vinger aan de pols te houden. Het is noodzakelijk dat er in december 2026 getoetst gaat worden of de aanbevelingen van de zorgconferentie in 2024, te weten uitplaatsing en nadere onderzoeken, daadwerkelijk zijn uitgevoerd c.q. gestart.
Het standpunt van het openbaar ministerie
De advocaat-generaal heeft geconcludeerd tot bevestiging van de beslissing van de rechtbank. Het recidiverisico bij beëindiging van de terbeschikkingstelling wordt ingeschat als hoog. Ook is er nog sprake van stoornissen, zodat aan de wettelijke eisen voor verlenging van de terbeschikkingstelling is voldaan. Er is sprake van een impasse en de terbeschikkinggestelde wacht nu op overplaatsing naar [Instelling] . Er is nog geen inhoudelijke behandeling gestart.
De verzoeken om de vordering tot verlenging af te wijzen of nader onderzoek te gelasten dienen te worden afgewezen. Er worden geen juridische aanknopingspunten gezien voor afgifte van een zorgmachtiging. Een zorgmachtiging is niet bedoeld om het recidiverisico te beperken. De behandelimpasse en de lange duur van de terbeschikkingstelling zijn ook geen zelfstandige gronden voor afgifte van een zorgmachtiging of een voorwaardelijke beëindiging van de verpleging van overheidswege.
Het oordeel van het hof
Verlenging
Het hof is onder aanvulling van gronden als hierna weergegeven van oordeel dat de rechtbank op goede gronden heeft geoordeeld en op de juiste wijze heeft beslist. Daarom zal het hof de beslissing waarvan beroep met die aanvulling bevestigen.
Duur van de verlenging
Het hof heeft als uitgangspunt dat de terbeschikkingstelling verlengd dient te worden met een termijn van twee jaar wanneer aannemelijk is geworden dat de behandeling en resocialisatie van de terbeschikkinggestelde in het bestaande juridische kader meer tijd in beslag zal nemen dan de tijd die resteert bij een verlenging van de terbeschikkingstelling met een termijn van één jaar. Het hof ziet in dit geval aanleiding om van dit uitgangspunt af te wijken.
Het hof overweegt daartoe dat er op 5 maart 2024 een zorgconferentie heeft plaatsgevonden. Uit die zorgconferentie zijn enkele conclusies getrokken en adviezen voortgekomen, waaronder het laten uitvoeren van meerdere onderzoeken met inzet van het Centrum voor Consultatie en Expertise (hierna: CCE) na overplaatsing van de terbeschikkinggestelde naar een andere kliniek. Het hof heeft geconstateerd dat de terbeschikkinggestelde ruim twee jaar later nog niet is overgeplaatst naar een andere kliniek en dat niet te verwachten is dat op korte termijn een overplaatsing zal gaan plaatsvinden. Tegen die achtergrond acht het hof het wenselijk dat de onderzoeken met inzet van het CCE op korte termijn al gaan plaatsvinden, ongeacht waar de terbeschikkinggestelde dan verblijft. Om de stand van zaken van dit onderzoek op een kortere termijn te toetsen dan resteert bij een verlenging van de terbeschikkingstelling met twee jaar, zal het hof de beslissing van de rechtbank bevestigen zodat de terbeschikkingstelling wordt verlengd met een termijn van één jaar.
Het hof acht verlenging van de terbeschikkingstelling niet in strijd met het beginsel van subsidiariteit. Uit de stukken blijkt dat er nog geen geschikte alternatieven zijn om de terbeschikkinggestelde te kunnen laten functioneren in de maatschappij zonder de structuur van de terbeschikkingstelling met verpleging van overheidswege. Het recidiverisico bij beëindiging van de terbeschikkingstelling wordt ingeschat als hoog. Het huidige risicomanagement wordt voldoende geacht om escalatie naar fysieke agressie tijdig te signaleren en te begrenzen. Tegelijkertijd blijft sprake van een kwetsbaar evenwicht, waarbij de samenwerking met hulpverlening in toenemende mate onder druk staat.
Eerder ging het vergroten van de leefwereld van de terbeschikkinggestelde door middel van begeleid verlof gepaard met een toename van psychotische ontregeling. Omdat er in de tussentijd geen verbetering is opgetreden in de draagkracht (copingvaardigheden) van de terbeschikkinggestelde is de verwachting dat ook nu het vergroten van zijn leefwereld door middel van begeleid verlof gepaard zal gaan met een verslechtering van het psychiatrisch toestandsbeeld. Hierdoor zullen spanningen toenemen en zal de terbeschikkinggestelde naar verwachting vijandiger en wantrouwender worden in contact. In het geval van begeleid verlof wordt het risico op zowel verbaal als fysiek gewelddadig gedrag daarom ingeschat als matig tot hoog. Het hof ziet niet in hoe dit recidiverisico dan wel zou kunnen worden beteugeld in het kader van een voorwaardelijke beëindiging van de verpleging van overheidswege of in het kader van een zorgmachtiging, die op zichzelf ook niet is bedoeld om het recidiverisico te beperken.
BESLISSING
Het hof:
Bevestigt met aanvulling van gronden als voormeld de beslissing van de rechtbank Noord-Nederland, zittingsplaats Leeuwarden, van 27 maart 2026, met betrekking tot de terbeschikkinggestelde [Terbeschikkinggestelde].
Aldus gedaan door
mr. J. Steenbrink, voorzitter,
mr. A.H. Garos en mr. M. Keppels, raadsheren,
en drs. P.K.J. Ronhaar en dr. K.J. de Wijs-Heijlaerts, raden,
in aanwezigheid van mr. R. Kaatman, griffier,
en op 24 september 2026 in het openbaar uitgesproken.
Mr. Kaatman en de raden zijn buiten staat deze beslissing mede te ondertekenen.