Penitentiair strafrecht

Vernietiging van de beslissing van de rechtbank. Wijziging van de maatregel strekkende tot…

Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, 24 september 2026

Zaakgegevens

Op 24 september 2026 heeft het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden uitspraak gedaan in een zaak over penitentiair strafrecht.

Instantie
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden
Zittingsplaats
Arnhem
Datum uitspraak
24 september 2026
Datum publicatie
16 november 2026
Zaaknummer
P26/0078
Procedure
Raadkamer
ECLI
ECLI:NL:GHARL:2026:7306
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Vernietiging van de beslissing van de rechtbank. Wijziging van de maatregel strekkende tot gedragsbeïnvloeding of vrijheidsbeperking (hierna: GVM), met dien verstande dat de voorwaarden worden gewijzigd. Het hof overweegt dat voor het toevoegen van voorwaarden die betrekking hebben op behandeling of opname in een zorginstelling een medische verklaring moet worden overgelegd waaruit de noodzaak van behandeling of opname blijkt (artikel 6:6:23a, derde lid, van het Wetboek van Strafvordering). Naar het oordeel van het hof is een medische verklaring een verklaring van een arts, zoals bijvoorbeeld een psychiater, waarin wordt ingegaan op de noodzaak van behandeling of opname in een zorginstelling. Dit kan ook een verklaring van een arts uit een reeds betrokken kliniek zijn. Uit de bewoordingen van genoemd artikel leidt het hof voorts af dat de medische verklaring recent dient te zijn. Omdat deze medische verklaring in deze zaak ontbreekt is het juridisch niet mogelijk deze voorwaarden toe te voegen aan de GVM. Het hof acht de voorwaarde ‘opname in een instelling voor begeleid wonen of maatschappelijke opvang’ die bij de tenuitvoerlegging van de GVM is opgelegd niet (meer) noodzakelijk zodat het hof deze voorwaarde niet langer aan de GVM zal verbinden. Het hof zal de overige voorwaarden handhaven en de voorwaarden die door de reclassering in het advies van 25 november 2025 zijn opgenomen toevoegen.

Uitspraak

GVM P26/78

Beslissing van 24 september 2026

De kamer van het hof als bedoeld in artikel 67 van de Wet op de rechterlijke organisatie heeft te beslissen op het beroep van

[betrokkene] ,

geboren te [geboorteplaats] ( [geboorteland] ) op [geboortedag] 1964,

verblijvende in [verblijfplaats] ,

postadres: [postadres] ,

verder te noemen de betrokkene.

Het beroep is ingesteld tegen de beslissing van de rechtbank Limburg, zittingsplaats Roermond, van 22 januari 2026. Deze beslissing houdt in de wijziging van de maatregel strekkende tot gedragsbeïnvloeding of vrijheidsbeperking (hierna: GVM), met dien verstande dat er vijf voorwaarden worden toegevoegd.

Het hof heeft gelet op dezelfde stukken als de rechtbank en daarnaast op:

- het proces-verbaal van het onderzoek in eerste aanleg;

- de beslissing waarvan beroep;

- de akte van 28 januari 2026 waarbij de betrokkene beroep heeft ingesteld;

- het evaluatieverslag van Verslavingsreclassering GGZ VVN [plaats] (hierna: de reclassering) van 28 mei 2026;

- het proces-verbaal van de zitting bij het hof van 11 juni 2026;

- een ontslagbrief van [Instelling1] van 15 juli 2026;

- een brief van [Instelling2] , Ambulante Forensische Psychiatrische Behandeling, van

31 augustus 2026.

Het hof heeft op de zitting van 10 september 2026 de advocaat-generaal,

mr. S.T.C. van der Werf, en de betrokkene, bijgestaan door mr. I. Djordjevic, advocaat te Groningen gehoord. Het hof heeft [naam 2] , reclasseringswerker op de zitting als deskundige gehoord.

Overwegingen

De toelichting deskundige

De deskundige heeft aangegeven dat de betrokkene bij meerdere begeleid/beschermd wonen instellingen is aangemeld, maar dat hij telkens is afgewezen vanwege de aard van het delict of zijn ontkennende houding. Van de instelling [Instelling3] is nog geen antwoord op de aanmelding en de intake, maar de deskundige verwacht ook hier een afwijzing. De deskundige heeft verder aangegeven dat de reclassering een ambulante behandeling niet van de grond krijgt, maar dat het ook maar de vraag is of een klinische behandeling iets zal opleveren. Desondanks wordt het advies van de reclassering gehandhaafd.

Desgevraagd heeft de deskundige aangegeven dat de reclassering ook toezicht kan houden op de betrokkene als de voorwaarden tot klinische en/of ambulante behandeling niet aan de GVM zullen worden toegevoegd. Het is daarbij van belang dat de overige voorwaarden wel (blijven) gelden.

Het standpunt van de betrokkene

De advocaat heeft verzocht de beslissing van de rechtbank te vernietigen en de voorwaarden ‘opname in een zorginstelling’ en ‘ambulante behandeling’ niet aan de voorwaarden van de GVM toe te voegen. De aan de GVM gekoppelde voorwaarden moeten feitelijk uitvoerbaar zijn en van betekenis zijn. Daar zijn twijfels over. Ook is er geen medische verklaring voorhanden waaruit de noodzaak voor klinische dan wel ambulante behandeling blijkt.

De advocaat heeft zich verzet tegen het aanhoudingsverzoek van de advocaat-generaal om alsnog een medische verklaring te laten opstellen. De betrokkene wil absoluut niet in een gesloten setting terechtkomen en bovendien is hij bijna overal ook al afgewezen. Minder druk en meer autonomie bij de betrokkene verbetert mogelijk het contact met de reclassering en draagt bij aan de kans van slagen van het traject.

De betrokkene heeft geen bezwaar tegen de overige door de rechtbank toegevoegde voorwaarden. Hij wil daar ook aan meewerken.

Het standpunt van het openbaar ministerie

De advocaat-generaal heeft primair geconcludeerd tot bevestiging van de beslissing van de rechtbank, met uitzondering van de voorwaarden ‘opname in een zorginstelling’ en ‘ambulante behandeling’. Voor het toevoegen van dergelijke voorwaarden is een medische verklaring nodig die door een arts is opgesteld en recente informatie bevat en die medische verklaring ontbreekt. Er is dus niet voldaan aan de eisen om die voorwaarden toe te kunnen voegen aan de GVM.

Subsidiair heeft de advocaat-generaal verzocht alsnog een medische verklaring te laten opstellen en daartoe de zaak aan te houden.

Het oordeel van het hof

Vernietiging

Het hof zal de beslissing van de rechtbank vernietigen, omdat het tot een andere beslissing komt.

Procesverloop

De betrokkene is bij arrest van het gerechtshof ‘s-Hertogenbosch van 17 juni 2022 veroordeeld voor ‘door giften en beloften van geld of goed en misbruik van uit feitelijke

verhoudingen voortvloeiend overwicht, een persoon waarvan hij weet dat deze de leeftijd van achttien jaren nog niet heeft bereikt, opzettelijk bewegen ontuchtige handelingen te plegen en/of van hem te dulden, meermalen gepleegd’ tot een gevangenisstraf voor de duur van achttien maanden. Daarnaast is de GVM als bedoeld in artikel 38z van het Wetboek van Strafrecht opgelegd.


De betrokkene heeft de opgelegde gevangenisstraf ondergaan. Op 18 maart 2025 heeft de officier van justitie schriftelijk de tenuitvoerlegging gevorderd van de opgelegde GVM voor de duur van twee jaar.

Bij beslissing van de rechtbank Limburg, zittingsplaats Roermond, van 30 april 2025 is de tenuitvoerlegging van de GVM gelast voor een periode van twee jaar. Daarbij heeft de rechtbank – naast de (algemene) voorwaarden om mee te werken aan het vaststellen van zijn identiteit en het meewerken aan reclasseringstoezicht – een aantal (bijzondere) voorwaarden gesteld.

De officier van justitie heeft bij vordering van 9 december 2025 gevorderd vijf voorwaarden aan de GVM toe te voegen. Dit gaat – kort gezegd – om de volgende voorwaarden:

  • Opname in een zorginstelling;

  • Ambulante behandeling;

  • Meewerken aan middelencontrole;

  • Meewerken aan schuldhulpverlening, en;

  • Openheid geven over zijn sociale contacten.

Bij beslissing van de rechtbank Limburg, zittingsplaats Roermond, van 22 januari 2026 zijn deze vijf voorwaarden aan de GVM toegevoegd. De betrokkene heeft tegen deze beslissing beroep ingesteld.

Toevoegen voorwaarden

Uit het advies van de reclassering van 25 november 2025, het evaluatieverslag van

28 mei 2026 en de toelichting van de deskundige op de zitting blijkt dat de behandeling van de betrokkene nog niet van de grond is gekomen. Door de blijvende ontkenning van het plegen van het delict is er geen zicht op de delictgerelateerde risicofactoren en ook mist er een actuele diagnostiek. Volgens de reclassering is diagnostiek en behandeling noodzakelijk om zicht te krijgen op de risicofactoren. Omdat de betrokkene ontkent maakt dit een delictgerelateerde behandeling lastig dan wel onmogelijk. De reclassering schat het recidiverisico in als hoog.

De GVM heeft een roerige start gehad waarbij de betrokkene driemaal de voorwaarde ‘opname in een instelling voor beschermd wonen of maatschappelijke opvang’ heeft overtreden. Nadat drie keer de tenuitvoerlegging van twee weken vervangende hechtenis is gelast, is de betrokkene verhuisd naar het noorden van het land. De druk van de bijzondere voorwaarden werd minder, er ontstond een werkalliantie met de reclassering waarin de betrokkene meer openheid van zaken gaf en geeft en zich gemotiveerd toont voor stabiliteit op de leefgebieden waaraan gewerkt wordt. De reclassering heeft de betrokkene bij meerdere begeleid/beschermd wonen instellingen aangemeld, maar de betrokkene is telkens afgewezen. Op dit moment staat de zoektocht naar een kliniek stil vanwege dit beroep.

Het hof overweegt dat voor het toevoegen van voorwaarden die betrekking hebben op behandeling of opname in een zorginstelling een medische verklaring moet worden overgelegd waaruit de noodzaak van behandeling of opname blijkt (artikel 6:6:23a, derde lid, van het Wetboek van Strafvordering). Naar het oordeel van het hof is een medische verklaring een verklaring van een arts, zoals bijvoorbeeld een psychiater, waarin wordt ingegaan op de noodzaak van behandeling of opname in een zorginstelling. Dit kan ook een verklaring van een arts uit een reeds betrokken kliniek zijn. Uit de bewoordingen van genoemd artikel leidt het hof voorts af dat de medische verklaring recent dient te zijn. Omdat deze medische verklaring in deze zaak ontbreekt is het juridisch niet mogelijk deze voorwaarden toe te voegen aan de GVM. Met de stukken waarover het hof nu beschikt en gelet op hetgeen op zitting is besproken, ziet het hof thans onvoldoende aanleiding om een medische verklaring te laten opmaken en aan het dossier te laten toevoegen. Mocht op enig moment gedurende de tenuitvoerlegging van de GVM de noodzaak van een dergelijke behandeling of opname in een zorginstelling alsnog blijken, dan kan op grond van artikel 6:6:23d van het Wetboek van Strafvordering, onder overlegging van een medische verklaring waaruit die noodzaak blijkt, opnieuw een vordering tot wijziging van de GVM worden ingediend.

Het hof heeft op de zitting van de deskundige begrepen dat ook het vinden van een begeleid of beschermd wonen instelling voor de betrokkene lastig is. Tot nu toe is hij telkens afgewezen en van [Instelling3] wordt ook een afwijzing verwacht. De betrokkene woont op dit moment bij een vriend, maar kan hier niet altijd blijven en wil graag een plek voor zichzelf. Het is wenselijk dat de reclassering de betrokkene bij het vinden van passende huisvesting/een passende woonvoorziening blijft ondersteunen. Het hof acht de voorwaarde ‘opname in een instelling voor begeleid wonen of maatschappelijke opvang’ die bij de tenuitvoerlegging van de GVM is opgelegd niet (meer) noodzakelijk zodat het hof deze voorwaarde niet langer aan de GVM zal verbinden.

Het hof zal de overige voorwaarden handhaven en de voorwaarden die door de reclassering in het advies van 25 november 2025 zijn opgenomen toevoegen.

De betrokkene heeft zich bereid verklaard zich aan deze voorwaarden te houden en heeft ook geen bezwaar tegen het handhaven dan wel toevoegen van deze voorwaarden.

BESLISSING

Het hof:

Vernietigt de beslissing van de rechtbank Limburg, zittingsplaats Roermond, van

22 januari 2026 met betrekking tot de betrokkene [betrokkene];

Wijzigt de aan de betrokkene opgelegde voorwaarden in het kader van de maatregel strekkende tot gedragsbeïnvloeding of vrijheidsbeperking, zoals opgenomen in de beslissing van de rechtbank Limburg, zittingsplaats Roermond, van 30 april 2025, in die zin dat deze voorwaarden komen te luiden dat de betrokkene:

  1. zich meldt op afspraken met de reclassering GGZ [adres] , telefoonnummer [telefoonnummer] , zo vaak en zolang de reclassering dat nodig vindt;

  2. op geen enkele wijze – direct of indirect – contact met [slachtoffer] , geboren op [geboortedatum] , heeft of zoekt;

  3. zich inspant voor het vinden en behouden van betaald werk, onbetaald werk en/of vrijetijdsbesteding, met een vaste structuur. De dagbesteding draagt bij aan het voorkomen van delictgedrag;

  4. zich op welke wijze dan ook onthoudt van:

• het seksueel getint communiceren met minderjarigen;

• het bezoeken van een digitale omgeving waarin kinderpornografisch materiaal kan

worden verkregen;

• het bezoeken van een digitale omgeving waarin over seksuele handelingen met

minderjarigen wordt gecommuniceerd:

De betrokkene bespreekt tijdens de gesprekken met de reclassering hoe hij denkt dit gedrag te voorkomen.

De betrokkene werkt mee aan controle van digitale gegevensdragers tijdens een huisbezoek.

De betrokkene verschaft toegang tot alle aanwezige computers, smartphones en andere digitale gegevensdragers waarop afbeeldingen kunnen worden opgeslagen of waarmee het internet kan worden benaderd.

De betrokkene verstrekt de wachtwoorden die nodig zijn voor deze controle. De controle op digitale gegevensdragers vindt maximaal drie keer per jaar

plaats.

De controle is gericht op de vraag of de betrokkene kinderpornografisch materiaal vermijdt.

De controle strekt er niet toe een beeld te krijgen van het persoonlijke leven van de betrokkene.

De reclassering kan voor technische ondersteuning een deskundige meenemen, ook als dit een opsporingsambtenaar is die deskundig is op digitaal gebied.

Bij de controle kan gebruik worden gemaakt van een hulpmiddel dat een indicatie geeft of kinderpornografisch materiaal aanwezig is;

5. meewerkt aan controle van het gebruik van alcohol en drugs om het middelengebruik te beheersen. De reclassering kan urineonderzoek en ademonderzoek (blaastest) gebruiken voor de controle. De reclassering bepaalt hoe vaak de betrokkene wordt gecontroleerd;

6. meewerkt aan het aflossen van zijn schulden en het treffen van afbetalingsregelingen, ook als dit inhoudt meewerken aan schuldhulpverlening in het kader van de Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen of bewindvoering. De betrokkene geeft de reclassering inzicht in zijn financiën en schulden;

7. openheid geeft aan de reclassering met wie hij omgaat en waar hij verblijft.

Voorwaarden daarbij zijn dat de betrokkene gedurende de termijn van de tenuitvoerlegging:

  1. ten behoeve van het vaststellen van zijn identiteit medewerking verleent aan het nemen van een of meer vingerafdrukken of een identiteitsbewijs als bedoeld in artikel 1 van de Wet op de identificatieplicht ter inzage aanbiedt;

  2. medewerking verleent aan het reclasseringstoezicht, bedoeld in artikel 6:3:14 van het Wetboek van Strafvordering, daaronder begrepen de medewerking aan huisbezoeken en het zich melden bij de reclasseringsinstelling zo vaak en zo lang als die instelling dit noodzakelijk acht.

Het hof beveelt dat, indien de betrokkene niet voldoet aan de maatregel en de daaraan verbonden voorwaarden, vervangende hechtenis zal worden toegepast voor de duur van twee (2) weken bij iedere keer dat niet voldaan wordt. Daarbij geldt dat de totale duur van de vervangende hechtenis ten hoogste zes (6) maanden bedraagt en de toepassing van de vervangende hechtenis de verplichtingen ingevolge de maatregel niet opheft.

Het hof bepaalt dat het aantal dagen dat de vervangende hechtenis al is tenuitvoergelegd, bij de tenuitvoerlegging in mindering zal worden gebracht.

Aldus gedaan door

mr. J. Steenbrink, voorzitter,

mr. A.H. Garos en mr. M. Keppels, raadsheren,

en drs. P.K.J. Ronhaar en dr. K.J. de Wijs-Heijlaerts, raden,

in aanwezigheid van mr. R. Kaatman, griffier,

en op 24 september 2026 in het openbaar uitgesproken.

Mr. Kaatman en de raden zijn buiten staat deze beslissing mede te ondertekenen.