Art 7, lid 3, Awir. Toepassing Wet rechtsherstel box 3 op vermogenstoets huurtoeslag. Belastingrechter…

Team Belastingrecht

meervoudige kamer

nummer BK-25/760

in het geding tussen:

en

op het hoger beroep van belanghebbende tegen de uitspraak van de Rechtbank Den Haag (de Rechtbank) van 19 september 2025, nummer SGR 24/8337.

Aan belanghebbende is over het jaar 2022 een aanslag in de inkomstenbelasting en premie volksverzekeringen opgelegd (de aanslag IB/PVV 2022). In de aanslag IB/PVV 2022 is belanghebbendes vermogen vastgesteld op € 39.433 (de rendementsgrondslag).

Belanghebbende heeft over het jaar 2022 een voorschot huurtoeslag ontvangen van
€ 4.024. Dienst Toeslagen heeft bij beschikking de zorg- en huurtoeslag van belanghebbende over het jaar 2022 definitief vastgesteld op nihil en bepaald dat belanghebbende het als voorschot ontvangen bedrag aan huurtoeslag moet terugbetalen (de toeslagbeschikking).

Belanghebbende heeft bezwaar gemaakt tegen de toeslagbeschikking. Dienst Toeslagen heeft het bezwaar tegen de toeslagbeschikking afgewezen. Dienst Toeslagen heeft het bezwaar tevens ter behandeling doorgezonden aan de Inspecteur. De Inspecteur heeft het bezwaar vervolgens aangemerkt als bezwaar tegen de aanslag IB/PVV 2022. Bij uitspraak op bezwaar heeft de Inspecteur belanghebbendes bezwaar niet-ontvankelijk verklaard (de uitspraak op bezwaar).

Belanghebbende heeft tegen de uitspraak op bezwaar beroep ingesteld bij de Rechtbank. In verband daarmee is een griffierecht geheven van € 51. De Rechtbank heeft als volgt beslist, waarbij belanghebbende is aangeduid als eiser en de Heffingsambtenaar als verweerder:

Belanghebbende heeft tegen de uitspraak van de Rechtbank hoger beroep ingesteld. In verband daarmee is een griffierecht geheven van € 143. De Inspecteur heeft een verweerschrift ingediend. Belanghebbende heeft bij nader stuk van 15 januari 2026 op het verweerschrift gereageerd.

De mondelinge behandeling van de zaak heeft plaatsgehad ter zitting van het Hof van 17 juni 2026. Partijen zijn verschenen. Van het verhandelde ter zitting is een proces-verbaal opgemaakt. Het Hof heeft aan het einde van de zitting het onderzoek gesloten.

De Inspecteur heeft op 18 juni 2026 een stuk ingediend. Het Hof heeft daarin aanleiding gezien tot heropening van het onderzoek en heeft het stuk als nader stuk tot de gedingstukken gerekend. Belanghebbende heeft op 21 juni 2026 een nader stuk met bijlage ingediend en om een tweede mondelinge behandeling verzocht. De Inspecteur heeft voorts op 1 juli 2026 een nader stuk ingediend.

De tweede mondelinge behandeling van de zaak heeft plaatsgehad ter zitting van het Hof van 22 juli 2026. Partijen zijn verschenen. Van het verhandelde ter zitting is een proces-verbaal opgemaakt. Na de tweede mondelinge behandeling heeft belanghebbende stukken ingediend, ingekomen op 23 juli 2026. Het Hof heeft in deze stukken geen aanleiding gezien tot heropening van het onderzoek. Partijen is bericht dat de stukken niet tot de gedingstukken worden gerekend en dat geen acht wordt geslagen op de inhoud daarvan.

Belanghebbende heeft gedurende het jaar 2022 geen fiscaal partner.

Belanghebbende heeft voor het jaar 2022 aangifte IB/PVV gedaan (de aangifte). Uit de aangifte blijkt een belastbaar inkomen uit werk en woning van € 15.417 en een belastbaar inkomen uit sparen en beleggen van nihil. Voorts blijkt uit de aangifte een rendementsgrondslag die als volgt is opgebouwd:

De Inspecteur heeft op 10 juni 2023 de aanslag IB/PVV 2022 conform de aangifte opgelegd en daarbij de rendementsgrondslag vastgesteld op € 39.433.

Dienst Toeslagen heeft de aan belanghebbende toekomende huurtoeslag voor het jaar 2022 bij beschikking met dagtekening 11 augustus 2023 vastgesteld. In de toeslagbeschikking staat, onder meer, dat het vermogen van belanghebbende te hoog is voor huurtoeslag. De toeslagbeschikking is (mede) gebaseerd op een rendementsgrondslag van belanghebbende van € 39.433.

Belanghebbende heeft bezwaar gemaakt tegen de toeslagbeschikking. Belanghebbendes bezwaar is gericht tegen de hoogte van de rendementsgrondslag die voor de berekening van de definitieve huurtoeslag is gebruikt. Dienst Toeslagen heeft het bezwaar tegen de toeslagbeschikking afgewezen. Belanghebbende heeft geen beroep ingesteld tegen de uitspraak op bezwaar van Dienst Toeslagen.

Dienst Toeslagen heeft belanghebbendes bezwaar tevens doorgestuurd naar Directie Particulieren van de Belastingdienst. De Inspecteur heeft belanghebbendes bezwaar aangemerkt als bezwaar tegen de aanslag IB/PVV 2022 en vervolgens niet-ontvankelijk verklaard vanwege een gebrek aan procesbelang.

Belanghebbende is tegen deze uitspraak in beroep gegaan bij de Rechtbank. De Rechtbank heeft geoordeeld als weergegeven in 1.4 en belanghebbende is tegen de uitspraak van de Rechtbank in hoger beroep gekomen bij het Hof.

“7. Eiser heeft zijn bezwaar tegen de Beschikking in zijn brief van 13 september 2013 geformuleerd als volgt:

“Bij deze maak ik bezwaar tegen de door u aan mij opgelegde definitieve aanslag over ad 2022 ad. € 4.024 terug te betalen huurtoeslag”

Met de Beschikking is de aanspraak van eiser op huurtoeslag vastgesteld op nihil, wat ertoe leidt dat eiser het door hem ontvangen voorschot dient terug te betalen. Blijkens de hiervoor geciteerde bewoording is dat. waartegen eiser in bezwaar is opgekomen. Verweerder heeft het bezwaar niet-ontvankelijk verklaard op grond van een overweging die betrekking heeft op een andere beschikking dan de Beschikking, te weten de aanslag. Van bezwaar tegen de aanslag kan eiser inderdaad niet beter worden, maar dat is niet waartegen hij is opgekomen. Zijn bezwaar is gericht tegen de Beschikking en dat kon hem bij gegrondverklaring (wel degelijk) in een betere positie brengen.

Verweerder heeft het bezwaar dan ook ten onrechte niet-ontvankelijk verklaard. Om die reden heeft de rechtbank de uitspraak op bezwaar vernietigd.

Het belaste voordeel uit sparen en beleggen is het forfaitaire rendementspercentage. vermenigvuldigd met de grondslag sparen en beleggen.[4] De grondslag sparen en beleggen is de rendementsgrondslag. voor zover deze uitgaat boven - of anders gezegd: verminderd met - het heffingsvrije vermogen.[5] De rendementsgrondslag is waarde van de bezittingen verminderd met de waarde van de schulden voor zover die schulden uitgaan boven de drempel van € 3.200.[6]

Met de Wet rechtsherstel beoogde de wetgever het box 3-stelsel in overeenstemming te brengen met het ‘kerstarrest'.[7] Daartoe is een alternatieve methode geïntroduceerd voor de berekening van het voordeel uit sparen en beleggen, die alleen wordt toegepast als deze voor de belanghebbende gunstiger uitpakt dan de berekening volgens de Wet IB 2001 zelf. Het verschil tussen de alternatieve methode en die van de Wet IB 2001 is alleen gelegen in de hoogte van het forfaitaire rendement. De wet rechtsherstel laat de rendementsgrondslag geheel ongemoeid: ook bij toepassing van de alternatieve methode is de rendementsgrondslag het saldo van de bezittingen en de schulden.

“Indien in een inkomensafhankelijke regeling de aanspraak op een tegemoetkoming mede afhankelijk is gesteld van het vermogen, bestaat geen aanspraak op een tegemoetkoming, indien de rendementsgrondslag, bedoeld in artikel 5.3 van de Wet inkomstenbelasting 2001, van de belanghebbende aan het begin van het berekeningsjaar meer bedraagt dan € 31.747 (...)"

Voor de vraag naar aanspraak op huurtoeslag komt het derhalve aan op de hoogte van de rendementsgrondslag.

Eiser heeft aangifte IB/PVV gedaan naar een rendementsgrondslag van nihil, wat bij het vaststellen van de aanslag is overgenomen. De vaststelling in de Beschikking dat eiser geen aanspraak heeft op huurtoeslag bouwt daarop voort. Eiser heeft niet aangevoerd dat de rendementsgrondslag op een ander bedrag moet worden vastgesteld dan volgens zijn aangifte en de opgelegde aanslag IB/PVV. De rechtbank beoordeelt de Beschikking daarom als juist.

“2 methodes om uw box 3-inkomen te berekenen

De oude methode gaat uit van een fictieve verdeling van vermogensbestanddelen. De nieuwe methode berekenen we volgens het Rechtsherstel.

Oude methode box 3-inkomen - hoe werkt dat?

Voor de jaren 2021 en 2022 berekenen wij uw box 3-inkomen met de oude en de nieuwe methode. Vervolgens passen wij de meest gunstige methode toe op uw definitieve aanslag inkomstenbelasting. Ook als u over de periode 2017-2022 rechtsherstel hebt gehad, passen wij de meest gunstige methode toe.

De basis is uw inkomen uit vermogen

De basis voor de oude methode is uw inkomen uit vermogen. Dit noemen wij de grondslag sparen en beleggen. Dat is de waarde van uw vermogen (uw bezittingen min uw schulden) min uw heffingsvrij vermogen. U gaat daarbij uit van de situatie op 1 januari van het jaar waarover u aangifte doet.”

Deze passage kan naar het oordeel van de rechtbank redelijkerwijs niet zo worden gelezen als eiser dat doet. Zijn beroep op het vertrouwensbeginsel faalt daarom.

Slotsom

(…)

[2] HR 24 december 2021, ECLI:NL:HR:2021:1963.

[3] De Wet rechtsherstel box 3 is ingevoerd op 21 december 2022 en heeft terugwerkende kracht tot 1 januari 2017.

[4] Artikel 5.2. eerste lid. Wet IB 2001.

[5] Artikel 5.2. eerste lid. Wet 1B 2001.

[6] Artikel 5.3, eerste lid en derde lid, letter f, Wet IB 2001; in zowel 2021 als 2022).

[7] Wat overigens niet is gelukt; zie HR 6 juni 2024, ECLI:NL:HR:2024:704 en ECLI:NL:HR:2024:705. alsmede HR 14 juni 2024. ECLI:NL:HR:2024:857.

[8] Tekst 2022.”

In geschil is of belanghebbende recht heeft op huurtoeslag. Meer specifiek is in geschil of de Wet rechtsherstel box 3 doorwerkt naar de vermogenstoets van artikel 7, lid 3, Awir.

Belanghebbende concludeert tot vernietiging van de uitspraak van de Rechtbank, tot vernietiging van de uitspraak op bezwaar en tot wijziging van de toeslagbeschikking, aldus dat hij recht heeft op het als voorschot ontvangen bedrag aan huurtoeslag.

De Inspecteur concludeert tot bevestiging van de uitspraak van de Rechtbank.

De aanslag IB/PVV 2022

Belanghebbende heeft tegen de aanslag IB/PVV 2022 en de daarin vastgestelde rendementsgrondslag van € 39.433 geen zelfstandige gronden aangevoerd. Tussen partijen is bovendien niet in geschil dat de rendementsgrondslag in de aanslag IB/PVV 2022 op het juiste bedrag is vastgesteld. De aanslag en de rendementsgrondslag zijn naar oordeel van het Hof dan ook terecht en naar het juiste bedrag opgelegd en vastgesteld. Dit brengt mee dat belanghebbendes hoger beroep, voor zover dat is gericht tegen de aanslag IB/PVV 2022 en de daarin opgenomen rendementsgrondslag, ongegrond is.

De kern van belanghebbendes betoog is dat bij het bepalen van het recht op huurtoeslag voor het jaar 2022, in de toeslagbeschikking ten onrechte geen rekening is gehouden met de Wet rechtsherstel box 3 (door belanghebbende aangeduid als de Overbruggingswet box 3). Op grond daarvan heeft belanghebbende namelijk geen inkomen uit sparen en beleggen. Belanghebbende stelt zich op het standpunt dat deze wet doorwerkt naar de vermogenstoets van artikel 7, lid 3, Awir, zodat hij om die reden recht heeft op het door hem als voorschot ontvangen bedrag aan huurtoeslag en de toeslagbeschikking daarom voor vernietiging in aanmerking komt. Deze grond kan echter niet tot verlaging van de aanslag IB/PVV 2022 leiden, terwijl de toeslagbeschikking in deze procedure niet voorligt. De belastingrechter is bovendien niet bevoegd om kennis te nemen van een geschil over de toeslagbeschikking, zodat het Hof ook om die reden geen oordeel kan geven over belanghebbendes standpunt.

Het voorgaande brengt mee dat de uitspraak van de Rechtbank dient te worden bevestigd, zij het, gelet op overweging 5.2, op andere gronden.

Het hoger beroep is ongegrond.

6. Het Hof ziet geen aanleiding voor toekenning van een proceskostenvergoeding.

Het Gerechtshof bevestigt de uitspraak van de Rechtbank.

Deze uitspraak is vastgesteld door M.J.M. van der Weijden, L.D.M.A. Reijs en M.B. Weijers, in tegenwoordigheid van de griffier T. van Hout.

De griffier, de voorzitter,

T. van Hout M.J.M. van der Weijden

Deze uitspraak is in Mijn Rechtspraak geplaatst. Indien u niet digitaal procedeert, wordt een afschrift aangetekend per post verzonden.

Tegen deze uitspraak kunnen beide partijen binnen zes weken na de verzenddatum beroep in cassatie instellen bij de Hoge Raad der Nederlanden via het webportaal van de Hoge Raad www.hogeraad.nl.

Bepaalde personen die niet worden vertegenwoordigd door een gemachtigde die beroepsmatig rechtsbijstand verleent, mogen per post beroep in cassatie in stellen. Dit zijn natuurlijke personen en verenigingen waarvan de statuten niet zijn opgenomen in een notariële akte. Als zij geen gebruik willen maken van digitaal procederen kunnen deze personen het beroepschrift in cassatie sturen aan de Hoge Raad der Nederlanden (belastingkamer), postbus 20303, 2500 EH Den Haag.

Alle andere personen en gemachtigden die beroepsmatig rechtsbijstand verlenen, zijn in beginsel verplicht digitaal te procederen (zie www.hogeraad.nl ).

Bij het instellen van beroep in cassatie moet het volgende in acht worden genomen:

Voor het instellen van beroep in cassatie is griffierecht verschuldigd. Na het instellen van beroep in cassatie ontvangt de indiener een nota griffierecht van de griffier van de Hoge Raad. In het cassatieberoepschrift kan de Hoge Raad verzocht worden om de wederpartij te veroordelen in de proceskosten.