Naheffingsaanslag bpm. Waardevermindering als gevolg van schade niet aannemelijk gemaakt. Vermindering…

GERECHTSHOF DEN HAAG

Uitspraak van 19 mei 2026

de inspecteur van de Belastingdienst, de Inspecteur,

(vertegenwoordiger: […] )

Procesverloop

Feiten

Oordeel van de Rechtbank

3. De Rechtbank heeft, voor zover in hoger beroep van belang, geoordeeld, waarbij belanghebbende is aangeduid als eiser en de Inspecteur als verweerder:

9. Eiser heeft gesteld dat als gevolg van de overgang van de NEDC1-meetmethode naar de WLTP/NEDC2-meetmethode een door artikel 110 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) verboden discriminatie kan ontstaan tussen geïmporteerde voertuigen en reeds op de binnenlandse markt aanwezige voertuigen. In dit verband wijst eiser erop dat de WLTP/NEDC2-methode voor het vaststellen van de CO2-uitstoot volgens onderzoeken van KPMG en TNO tot een hogere CO2-uitstoot dan de oude NEDC1-meetmethode leidt en daarmee tot een hogere heffing van bpm. Omdat de NEDC1-geteste restantvoorraad in Nederland relatief groter is dan bijvoorbeeld in Duitsland, is het in Nederland gemakkelijker een NEDC1-geteste auto te kopen. Daardoor wordt de invoer van soortgelijke, doch NEDC2-geteste auto’s uit andere lidstaten ontmoedigd, aldus eiser.

10. De door eiser beschreven mogelijkheid van discriminatie is inmiddels door de Hoge Raad beoordeeld. In dat verband is – kort gezegd en voor zover hier van belang – overwogen dat het gebruik van en de overgang tussen twee verschillende meetmethodes voor de vaststelling van de CO2-uitstoot op zichzelf genomen kan leiden tot strijd met artikel 110 van het VWEU. Een belastingplichtige die zich daarop beroept moet aannemelijk maken (i) dat de desbetreffende, te registreren buitenlandse personenauto in een andere lidstaat in de periode 1 september 2018 tot 1 september 2019 voor het eerst is toegelaten tot het verkeer op de weg, en (ii) dat in Nederland in diezelfde periode ten minste één gelijksoortige personenauto (dat wil zeggen: van hetzelfde merk en model, zoals hiervoor omschreven, als die buitenlandse personenauto) in nieuwe staat is geregistreerd.[1] Eiser heeft zodanige referentievoertuigen niet heeft kunnen aandragen, zodat zijn beroep in zoverre faalt.

11. Daarbij overweegt de rechtbank dat verweerder er terecht op wijst dat om van gelijksoortige voertuigen te kunnen spreken, sprake moet zijn van (technisch) identieke voertuigen waarbij het enige verschil de CO2-uitstoot is, en dat daarbij het verschil in CO2-uitstoot enkel mag worden veroorzaakt door het hanteren van een andere methode; het is niet voldoende dat er sprake is van gelijksoortige voertuigen, er moet sprake zijn van identieke voertuigen, aldus – terecht – verweerder. De bewijslast hiervoor ligt, zoals verweerder terecht stelt, bij eiser. Aan die bewijslast heeft eiser dus niet voldaan.

Verweerder wijst er daarbij ook nog terecht op dat, nu er zijn geen referentievoertuigen zijn aangedragen, er in dit geval sprake lijkt te zijn van een nieuw model waardoor er geen soortgelijke, laat staan identieke voertuigen op de Nederlandse markt aanwezig zijn die een lagere CO2-uitstoot in zich hebben.

12. Eiser meent echter dat desalniettemin op basis van de bekende algemene onderzoeken (zoals van KPMG en TNO) voor de heffing van bpm toch een vermindering van de uitstootwaarden dient te worden toegepast van ongeveer 8 gram respectievelijk 1 gram (gebaseerd op het gemiddelde verschil tussen NEDC1- en NEDC2-uitslagen zoals blijkt uit de onderzoeken). De rechtbank verwerpt dit standpunt van eiser, reeds omdat de benadering van de Hoge Raad zoals weergegeven onder 10. daarvoor geen ruimte biedt.

13. Eiser stelt voorts dat hij recht heeft op een teruggaaf van bpm op grond van het vertrouwensbeginsel. Hij heeft daartoe aangevoerd dat de Staatssecretaris van Financiën heeft gesteld dat de nieuwe meetmethode niet mag leiden tot een hogere belastingdruk.[2] De uitlatingen van de Staatssecretaris waarop eiser zich beroept, heeft de Staatssecretaris echter gedaan in zijn hoedanigheid van medewetgever. Eiser kan aan die uitlatingen dan ook geen in rechte te beschermen vertrouwen ontlenen.[3]

14. Voor zover eiser zich in meer algemene zin wenst te beroepen op het rechtszekerheidsbeginsel kan dat beroep evenmin slagen. Burgers kunnen in het algemeen in redelijkheid niet erop vertrouwen dat de belastingwetgeving ongewijzigd zal blijven.[4] Er bestaat geen grond in dit geval van dit uitgangspunt af te wijken.

15. De hertaxateur van DRZ heeft geen schade anders dan normale gebruikersschade geconstateerd. Voor zover eiser meent dat de taxateur van DRZ niet deskundig is, overweegt de rechtbank dat het verweerder vrij staat om een deskundige naar eigen keuze in te schakelen. Het bepaalde in artikel 8, vierde lid, van de Uitvoeringsregeling belasting van personenauto’s en motorrijwielen 1992 staat daar niet aan in de weg, omdat dit betrekking heeft op de door de belastingplichtige in te schakelen taxateur. In het kader van deze procedure beschouwt de rechtbank de taxateur van DRZ als een partijdeskundige, omdat hij door verweerder is aangezocht om een oordeel te geven over de waarde van de auto. De rechtbank heeft, afgaande op de inhoud van het DRZ-rapport en de daarop gegeven toelichting, geen reden aan de deskundigheid of de onafhankelijkheid van de (her)taxateur te twijfelen.

16. De bewijslast dat de waardevermindering door schade, in de omvang als door eiser gesteld, in mindering komt bij de waardebepaling van de auto, rust op eiser. Hij heeft daartoe verwezen naar het taxatierapport dat ten grondslag is gelegd aan de aangifte. Naar het oordeel van de rechtbank heeft eiser daarmee niet aannemelijk gemaakt dat de auto ten tijde van het doen van aangifte meer schade had dan door DRZ en verweerder is onderkend. Met het rapport en de daarbij gevoegde foto’s wordt onvoldoende uitsluitsel gegeven over aard en omvang van de gestelde schade. Nog daargelaten of dat taxatierapport reeds vanwege diverse formele en materiële gebreken die daaraan kleven van het bewijs dient te worden uitgesloten en dient te worden verworpen, zoals verweerder in zijn pleitnota bepleit, kan de rechtbank uit de bijbehorende foto’s in ieder geval niet afleiden dat er daadwerkelijk sprake was van schade, anders dan normale gebruikersschade. Ook overigens heeft eiser dat niet aannemelijk gemaakt. Dat binnen de branche beleid is ontwikkeld over het onderscheid tussen normale gebruikssporen en echte schade en dat een of meer van de volgens dat beleid geldende schade zich voordoet bij de auto, kan niet tot een ander oordeel leiden. Verweerder noch DRZ is gebonden aan beleid dat binnen de branche zou zijn ontwikkeld. Afgezien daarvan heeft eiser niet dan wel onvoldoende geconcretiseerd welke beschadigingen volgens eiser dan ten onrechte als normale gebruikssporen zijn aangemerkt.

17. Verweerder heeft er in dit verband ook terecht op gewezen dat de auto op 5 mei 2022 in Italië is aangekocht voor € 31.000 (exclusief Bpm) en dat op de aankoopnota ook niet wordt gesproken over schade. Nu het aankoopbedrag reeds hoger is dan de waarde uit de koerslijst X-Ray van € 29.140, impliceert ook dit dat geen sprake is geweest van enige (noemenswaardige) schade, aldus – terecht – verweerder.

18. Het vorenstaande betekent ook dat, nu is komen vast te staan dat de auto geen schade had (anders dan normale gebruikersschade), de taxatiemethode voor eiser niet open staat. Reeds daarom kan het bij de aangifte overgelegde taxatierapport niet dienen voor de vaststelling van de verschuldigde Bpm.

19. Verweerder heeft in zijn pleitnota aangevoerd dat bij het opleggen van de naheffingsaanslag is uitgegaan van de koerslijst uit het DRZ rapport met een handelswaarde van € 29.140, omdat DRZ geen beschikking had over de fabrieksinformatie van het voertuig en daarom de aangever heeft gevolgd waar het gaat over de typeselectie. Verweerder heeft geconstateerd dat het gekozen referentievoertuig ‘Land Rover Range Rover Evoque – 2.0 P200 AWD S’ niet het meest vergelijkbare voertuig is en de opties niet juist zijn geselecteerd, omdat:

i. i) op de foto’s van het voertuig te zien is dat het een ‘R-Dynamic’ uitvoering betreft (zie foto 77 van de foto’s in het DRZ rapport); en

ii) het voertuig is voorzien van 20 inch velgen (zie foto 24 van het DRZ rapport). Gelet daarop is de ‘Land Rover Range Rover Evoque – 2.0 P200 AWD R-Dynamic S’ het meest vergelijkbare voertuig, aldus verweerder, welk voertuig ook een andere netto catalogusprijs en handelsinkoopwaarde heeft, met voor de historische nieuwprijs de volgende gevolgen:

20. Verweerder heeft bij zijn pleitnota een uitdraai van de koerslijst Autotelexpro van het volgens hem juiste (het meest vergelijkbare) referentievoertuig overgelegd, welke een handelsinkoopwaarde toont € 38.646. Verweerder concludeert terecht dat indien deze waarde wordt afgezet tegen de hogere historische nieuwprijs, dit een afschrijvingspercentage oplevert van € 52,89%, hetgeen lager is dan het afschrijvingspercentage van 61,96% waar bij het opleggen van de naheffing vanuit is gegaan. De rechtbank volgt verweerder in het vorenstaande; de rechtbank heeft geen reden te twijfelen aan de juistheid van zijn stelling dat de ‘Land Rover Range Rover Evoque – 2.0 P200 AWD R-Dynamic S’ het meest vergelijkbare voertuig is, en ook niet aan zijn daarop gebaseerde conclusies of de berekeningen waarop die zijn gebaseerd. Met verweerder is de rechtbank van oordeel dat dit betekent dat de naheffingsaanslag eerder te laag dan te hoog is opgelegd.

21. Verweerder concludeert ook terecht dat de aldus berekende handelswaarde ook aanmerkelijk beter aansluit bij de door eiser betaalde prijs voor het voertuig; ook dat ondersteunt dat dit een aanmerkelijk betere benadering van de werkelijke waarde is.

22. Het vorenstaande betekent ook dat een switch naar de koerslijstmethode, wat eiser subsidiair bepleit, eiser niet in een betere positie kan brengen. De rechtbank volgt eiser hierbij verder niet in zijn ter zitting ingenomen standpunt dat de pleitnota van verweerder, althans de daarin opgenomen standpunten en stellingen over de typeselectie en de juiste koerslijst (zie onder 18. en 19.) tardief zijn. Het betreft een nadere vaststelling van de feiten door verweerder, dat is geoorloofd en niet in strijd met een goede procesorde. Op basis van de gegevens die al eerder zijn overgelegd, is nu uiteindelijk komen vast te staan dat de door eiser aangegeven en eerst door verweerder gevolgde typeselectie onjuist was en dat het in werkelijkheid om een auto gaat zoals door verweerder weergegeven in zijn pleitnota. Eiser moet dat ook weten, niet alleen omdat hij de auto heeft gekocht maar ook omdat de bewuste type- en uitvoering bepalende kenmerken/eigenschappen duidelijk waarneembaar zijn, zoals ook blijkt uit de tot de gedingstukken behorende foto’s. Dan kan het alsnog aanpassen van de typeselectie naar het juiste type niet tardief zijn.

23. Het beroep dat eiser in zijn nader stuk heeft gedaan op het vertrouwensbeginsel, meer specifiek het beleid dat kleine CO2-verschillen de toepassing van de koerslijst niet verhinderen, kan hem hier niet baten. Zoals verweerder terecht op wijst, doet de situatie beschreven in de werkafspraak waaraan door eiser in dit verband wordt gerefereerd, zich hier niet voor. Immers, door verweerder is niet gesteld dat de door eiser gebruikte koerslijst van XRay niet gebruikt kan worden vanwege het verschil in CO2-uitstoot, waarop het bewuste beleid ziet. In tegendeel; verweerder gaat juist ook uit van een handelsinkoopwaarde blijkens een koerslijst (die van AutotelexPro), welke waarde eveneens is gebaseerd op een referentievoertuig met een CO2-uitstoot van 173 gr/km NEDC, met aldus een afwijkende uitstootwaarde van het importvoertuig (176 gr/km NEDC).

24. Voor zover eiser meent dat verweerder niet terug mag komen op de eerder door hem gehanteerde handelsinkoopwaarde in onbeschadigde staat, volgt de rechtbank hem daarin niet. Zoals verweerder terecht aanvoert, heeft hij nimmer een uitdrukkelijk standpunt ingenomen ten aanzien van de handelsinkoopwaarde in onbeschadigde staat. Nu deze onderdeel van het geschil vormt (verweerder is immers afgeweken van de in de aangifte opgenomen gegevens) kan aan het feit dat verweerder bij het opleggen van de naheffingsaanslag is uitgegaan van een bepaalde handelsinkoopwaarde (in onbeschadigde) staat niet het vertrouwen worden ontleend dat verweerder lopende een bezwaar- of beroepsprocedure niet daarvan afwijkt indien de feiten en omstandigheden dat wel rechtvaardigen, zoals hier aan de orde. Dat geldt temeer dat eiser zelf ook terugkomt op eerder door hem verdedigde waarden, zoals de historische nieuwprijs. Ook dit beroep op het vertrouwensbeginsel faalt dus.

28. Gelet op wat hiervoor is overwogen, is het beroep ongegrond.

29. Eiser heeft verzocht om vergoeding van immateriële schade wegens overschrijding van de redelijke termijn (isv). Het (pro-forma) bezwaarschrift is door verweerder ontvangen op 26 juli 2022 en verweerder heeft de uitspraak op bezwaar gedaan op 21 juni 2023. De uitspraak van de rechtbank is op 10 juni 2025 gedaan. Dat is dus bijna 35 maanden na indiening van het bezwaarschrift, zodat de redelijke termijn met 11 maanden is overschreden. Aangezien verweerder op 21 juni 2023 uitspraak op bezwaar heeft gedaan dient de overschrijding voor 5/11 deel aan de bezwaarfase te worden toegerekend en voor 6/11 aan de beroepsfase.

30. Voor de bepaling van de hoogte van de toe te kennen vergoeding van immateriële schade is de mate waarin belanghebbende daadwerkelijk spanning en frustratie heeft ondervonden in beginsel niet van belang, behoudens bijzondere omstandigheden. Van dergelijke omstandigheden is de rechtbank in onderhavige zaak niet gebleken. Dit betekent dat eiser recht heeft op een vergoeding van immateriële schade tot een bedrag van € 1.000. Daarvan dient € 455 door verweerder te worden vergoed en € 545 door de Staat.

31. De rechtbank ziet in de overschrijding van de redelijke termijn reden om verweerder te veroordelen in de door eiser gemaakte proceskosten. De rechtbank baseert zich hierbij op het arrest van de Hoge Raad van 10 november 2023[5] Deze kosten stelt de rechtbank op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht (Bpb) voor de door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand vast op € 226,75 (1 procespunt vanwege het verzoek om vergoeding van isv met een waarde per punt van € 907 en een wegingsfactor 0,25).

Geschil in hoger beroep en conclusies van partijen

Beoordeling van het hoger beroep

Proceskosten en griffierecht

Beslissing

• vernietigt de uitspraak van de Rechtbank, behoudens de beslissingen omtrent de vergoeding van immateriële schade;

• vernietigt de uitspraak op bezwaar;

• vermindert de naheffingsaanslag tot € 3.906;

• veroordeelt de Inspecteur in de (proces)kosten aan de zijde van belanghebbende, vastgesteld op € 2.201, en

• gelast de Inspecteur aan belanghebbende een bedrag van € 184 aan griffierecht voor het beroep en een bedrag van € 289 aan griffierecht voor het hoger beroep te vergoeden.

1 - bij het beroepschrift wordt een afschrift van deze uitspraak gevoegd;

2 - (alleen bij procederen op papier) het beroepschrift moet ondertekend zijn;

3 - het beroepschrift moet ten minste het volgende vermelden: